1. екадхаммавагго
1. екадхаммасуттам̣
977. са̄ваттхинида̄нам̣. татра кхо…пе… етадавоча – ‘‘екадхаммо, бхиккхаве, бха̄вито бахулӣкато махаппхало хоти маха̄нисам̣со. катамо екадхаммо? а̄на̄па̄нассати [а̄на̄па̄насати (сӣ. пӣ.)]. катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати катхам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄? идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова [сато (бахӯсу) татийапа̄ра̄джикепи] пассасати. дӣгхам̣ ва̄ ассасанто ‘дӣгхам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, дӣгхам̣ ва̄ пассасанто ‘дӣгхам̣ пассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; рассам̣ ва̄ ассасанто ‘рассам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, рассам̣ ва̄ пассасанто ‘рассам̣ пассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘саббака̄йаппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘саббака̄йаппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘пӣтиппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пӣтиппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘сукхаппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘сукхаппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘читтасан̇кха̄раппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘читтасан̇кха̄раппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘читтаппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘читтаппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘абхиппамодайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘абхиппамодайам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘сама̄дахам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘сама̄дахам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘вимочайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘вимочайам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘аничча̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘аничча̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘вира̄га̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘вира̄га̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘ниродха̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘ниродха̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. евам̣ бха̄вита̄ кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати евам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄’’ти. пат̣хамам̣.
2. боджджхан̇гасуттам̣
978. ‘‘а̄на̄па̄нассати, бхиккхаве, бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄. катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати катхам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄? идха, бхиккхаве, бхиккху а̄на̄па̄нассатисахагатам̣ сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣, а̄на̄па̄нассатисахагатам̣ дхаммавичайасамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети…пе… а̄на̄па̄нассатисахагатам̣ упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ бха̄вита̄ кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати евам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄’’ти. дутийам̣.
3. суддхикасуттам̣
979. ‘‘а̄на̄па̄нассати, бхиккхаве, бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄. катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати катхам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄? идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова пассасати…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. евам̣ бха̄вита̄ кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати евам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄’’ти. татийам̣.
4. пат̣хамапхаласуттам̣
980. ‘‘а̄на̄па̄нассати, бхиккхаве, бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄. катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати катхам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄? идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова пассасати…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. евам̣ бха̄вита̄ кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати евам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄. евам̣ бха̄вита̄йа кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатийа̄ евам̣ бахулӣката̄йа двиннам̣ пхала̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ пхалам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃а̄, сати ва̄ упа̄дисесе ана̄га̄мита̄’’ти. чатуттхам̣.
5. дутийапхаласуттам̣
981. ‘‘а̄на̄па̄нассати, бхиккхаве, бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄. катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати катхам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄? идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова пассасати…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. евам̣ бха̄вита̄ кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати евам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хоти маха̄нисам̣са̄.
‘‘евам̣ бха̄вита̄йа кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатийа̄ евам̣ бахулӣката̄йа сатта пхала̄ сатта̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄. катаме сатта пхала̄ сатта̄нисам̣са̄? дит̣т̣хева дхамме пат̣икачча ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети; но че дит̣т̣хева дхамме пат̣икачча ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети. атха маран̣ака̄ле ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети; но че дит̣т̣хева дхамме пат̣икачча ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети, но че маран̣ака̄ле ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети. атха пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ антара̄паринибба̄йӣ хоти… упахаччапаринибба̄йӣ хоти… асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти… сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти… уддхам̣сото хоти аканит̣т̣хага̄мӣ – евам̣ бха̄вита̄йа кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатийа̄ евам̣ бахулӣката̄йа име сатта пхала̄ сатта̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄’’ти. пан̃чамам̣.
6. арит̣т̣хасуттам̣
982. са̄ваттхинида̄нам̣. татра кхо бхагава̄…пе… етадавоча – ‘‘бха̄ветха но тумхе бхиккхаве, а̄на̄па̄нассати’’нти? евам̣ вутте а̄йасма̄ арит̣т̣хо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо, бханте, бха̄веми а̄на̄па̄нассати’’нти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана твам̣, арит̣т̣ха, бха̄веси а̄на̄па̄нассати’’нти? ‘‘атӣтесу ме, бханте, ка̄месу ка̄маччхандо пахӣно, ана̄гатесу ме ка̄месу ка̄маччхандо вигато, аджджхаттабахиддха̄ [аджджхаттам̣ бахиддха̄ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] ча ме дхаммесу пат̣игхасан̃н̃а̄ суппат̣ивинӣта̄. со [сохам̣ (?)] сатова ассасисса̄ми, сатова пассасисса̄ми. евам̣ кхва̄хам̣, бханте, бха̄веми а̄на̄па̄нассати’’нти.
‘‘‘аттхеса̄, арит̣т̣ха, а̄на̄па̄нассати, неса̄ наттхӣ’ти вада̄ми. апи ча, арит̣т̣ха, йатха̄ а̄на̄па̄нассати виттха̄рена парипун̣н̣а̄ хоти там̣ сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ арит̣т̣хо бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –
‘‘катхан̃ча, арит̣т̣ха, а̄на̄па̄нассати виттха̄рена парипун̣н̣а̄ хоти? идха, арит̣т̣ха, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова пассасати. дӣгхам̣ ва̄ ассасанто ‘дӣгхам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. евам̣ кхо, арит̣т̣ха, а̄на̄па̄нассати виттха̄рена парипун̣н̣а̄ хотӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. маха̄каппинасуттам̣
983. са̄ваттхинида̄нам̣. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ маха̄каппино бхагавато авидӯре нисинно хоти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. аддаса̄ кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ маха̄каппинам̣ авидӯре нисиннам̣ паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. дисва̄на бхиккхӯ а̄мантеси –
‘‘пассатха но тумхе, бхиккхаве, етасса бхиккхуно ка̄йасса ин̃джитаттам̣ ва̄ пхандитаттам̣ ва̄’’ти? ‘‘йада̄пи майам̣, бханте, там̣ а̄йасмантам̣ пасса̄ма сан̇гхамаджджхе ва̄ нисиннам̣ екам̣ ва̄ рахо нисиннам̣, тада̄пи майам̣ тасса а̄йасмато на пасса̄ма ка̄йасса ин̃джитаттам̣ ва̄ пхандитаттам̣ ва̄’’ти.
‘‘йасса, бхиккхаве, сама̄дхисса бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ нева ка̄йасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄, на читтасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄, тасса со, бхиккхаве, бхиккху сама̄дхисса ника̄мала̄бхӣ акиччхала̄бхӣ акасирала̄бхӣ. катамасса ча, бхиккхаве, сама̄дхисса бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ нева ка̄йасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄, на читтасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄?
‘‘а̄на̄па̄нассатисама̄дхисса, бхиккхаве, бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ нева ка̄йасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄, на читтасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄. катхам̣ бха̄вите ча, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатисама̄дхимхи катхам̣ бахулӣкате нева ка̄йасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄, на читтасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄?
‘‘идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова пассасати…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. евам̣ бха̄вите ча кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатисама̄дхимхи евам̣ бахулӣкате нева ка̄йасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄, на читтасса ин̃джитаттам̣ ва̄ хоти пхандитаттам̣ ва̄’’ти. саттамам̣.
8. падӣпопамасуттам̣
984. ‘‘а̄на̄па̄нассатисама̄дхи, бхиккхаве, бха̄вито бахулӣкато махаппхало хоти маха̄нисам̣со. катхам̣ бха̄вито ча, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи катхам̣ бахулӣкато махаппхало хоти маха̄нисам̣со?
‘‘идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова пассасати. дӣгхам̣ ва̄ ассасанто ‘дӣгхам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. евам̣ бха̄вито кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи евам̣ бахулӣкато махаппхало хоти маха̄нисам̣со.
‘‘ахампи судам̣, бхиккхаве, пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхо бодхисаттова сама̄но имина̄ виха̄рена бахулам̣ вихара̄ми. тасса майхам̣, бхиккхаве, имина̄ виха̄рена бахулам̣ вихарато нева ка̄йо киламати на чаккхӯни; анупа̄да̄йа ча ме а̄савехи читтам̣ вимуччи.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘нева ме ка̄йо киламеййа на чаккхӯни, анупа̄да̄йа ча ме а̄савехи читтам̣ вимуччеййа̄’ти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘йе ме гехасита̄ сарасан̇каппа̄ те пахӣйеййу’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘аппат̣икӯлан̃ча пат̣икӯлан̃ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’ти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихареййам̣ сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведеййам̣, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ананто а̄ка̄соти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма анантам̣ вин̃н̃а̄н̣анти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма наттхи кин̃чӣти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, бхиккху чепи а̄кан̇кхеййа – ‘саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихареййа’нти, айамева а̄на̄па̄нассатисама̄дхи са̄дхукам̣ манаси ка̄таббо.
‘‘евам̣ бха̄вите кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатисама̄дхимхи евам̣ бахулӣкате, сукхам̣ че веданам̣ ведайати, са̄ ‘аничча̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анаджджхосита̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анабхинандита̄’ти паджа̄на̄ти; дуккхам̣ че веданам̣ ведайати, ‘са̄ аничча̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анаджджхосита̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анабхинандита̄’ти паджа̄на̄ти; адуккхамасукхам̣ че веданам̣ ведайати, ‘са̄ аничча̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анаджджхосита̄’ти паджа̄на̄ти, ‘анабхинандита̄’ти паджа̄на̄ти’’.
‘‘сукхам̣ [со сукхам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.) ма. ни. 3.364 ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄ олокетабба̄] че веданам̣ ведайати, висам̣йутто нам̣ ведайати; дуккхам̣ че веданам̣ ведайати, висам̣йутто нам̣ ведайати; адуккхамасукхам̣ че веданам̣ ведайати, висам̣йутто нам̣ ведайати. со ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти’’.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, телан̃ча пат̣ичча, ват̣т̣ин̃ча пат̣ичча телаппадӣпо джха̄йеййа, тассева теласса ча ват̣т̣ийа̄ ча парийа̄да̄на̄ ана̄ха̄ро нибба̄йеййа; евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. веса̄лӣсуттам̣
985. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена бхагава̄ бхиккхӯнам̣ анекапарийа̄йена асубхакатхам̣ катхети, асубха̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сати, асубхабха̄вана̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сати.
атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘иччха̄махам̣, бхиккхаве, ад̣д̣хама̄сам̣ пат̣исаллӣйитум̣. на̄мхи кеначи упасан̇камитаббо, ан̃н̃атра екена пин̣д̣апа̄танӣха̄ракена̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато пат̣иссутва̄ на̄ссудха кочи бхагавантам̣ упасан̇камати, ан̃н̃атра екена пин̣д̣апа̄танӣха̄ракена.
атха кхо те бхиккхӯ – ‘‘бхагава̄ анекапарийа̄йена асубхакатхам̣ катхети, асубха̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сати, асубхабха̄вана̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сатӣ’’ти анека̄ка̄равока̄рам̣ асубхабха̄вана̄нуйогамануйутта̄ вихаранти. те имина̄ ка̄йена ат̣т̣ӣйама̄на̄ [ат̣т̣ийама̄на̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] хара̄йама̄на̄ джигуччхама̄на̄ саттхаха̄ракам̣ парийесанти. дасапи бхиккхӯ ека̄хена саттхам̣ а̄харанти, вӣсампи…пе… тим̣сампи бхиккхӯ ека̄хена саттхам̣ а̄харанти.
атха кхо бхагава̄ тасса ад̣д̣хама̄сасса аччайена пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ким̣ ну кхо, а̄нанда, танубхӯто вийа бхиккхусан̇гхо’’ти? ‘‘татха̄ хи пана, бханте, ‘бхагава̄ бхиккхӯнам̣ анекапарийа̄йена асубхакатхам̣ катхети, асубха̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сати, асубхабха̄вана̄йа ван̣н̣ам̣ бха̄сатӣ’ти анека̄ка̄равока̄рам̣ асубхабха̄вана̄нуйогамануйутта̄ вихаранти. те имина̄ ка̄йена ат̣т̣ӣйама̄на̄ хара̄йама̄на̄ джигуччхама̄на̄ саттхаха̄ракам̣ парийесанти. дасапи бхиккхӯ ека̄хена саттхам̣ а̄харанти, вӣсампи бхиккхӯ… тим̣сампи бхиккхӯ ека̄хена саттхам̣ а̄харанти. са̄дху, бханте, бхагава̄ ан̃н̃ам̣ парийа̄йам̣ а̄чиккхату йатха̄йам̣ бхиккхусан̇гхо ан̃н̃а̄йа сан̣т̣хахеййа̄’’ти.
‘‘тенаха̄нанда, йа̄ватика̄ бхиккхӯ веса̄лим̣ упанисса̄йа вихаранти те саббе упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ саннипа̄техӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ йа̄ватика̄ бхиккхӯ веса̄лим̣ упанисса̄йа вихаранти те саббе упат̣т̣ха̄наса̄ла̄йам̣ саннипа̄тетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘саннипатито [саннипа̄тито (сӣ.)], бханте, бхиккхусан̇гхо. йасса да̄ни, бханте, бхагава̄ ка̄лам̣ ман̃н̃атӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ йена упат̣т̣ха̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘айампи кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи бха̄вито бахулӣкато санто чева пан̣ӣто ча асечанако ча сукхо ча виха̄ро уппаннуппанне ча па̄паке акусале дхамме т̣ха̄насо антарадха̄пети вӯпасамети’’.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, гимха̄нам̣ паччхиме ма̄се ӯхатам̣ раджоджаллам̣, таменам̣ маха̄ака̄ламегхо т̣ха̄насо антарадха̄пети вӯпасамети; евамева кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи бха̄вито бахулӣкато санто чева пан̣ӣто ча асечанако ча сукхо ча виха̄ро уппаннуппанне ча па̄паке акусале дхамме т̣ха̄насо антарадха̄пети вӯпасамети. катхам̣ бха̄вито ча, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи катхам̣ бахулӣкато санто чева пан̣ӣто ча асечанако ча сукхо ча виха̄ро уппаннуппанне ча па̄паке акусале дхамме т̣ха̄насо антарадха̄пети вӯпасамети?
‘‘идха, бхиккхаве, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова пассасати…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. евам̣ бха̄вито кхо, бхиккхаве, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи евам̣ бахулӣкато санто чева пан̣ӣто ча асечанако ча сукхо ча виха̄ро уппаннуппанне ча па̄паке акусале дхамме т̣ха̄насо антарадха̄пети вӯпасаметӣ’’ти. навамам̣.
10. кимиласуттам̣
986. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ кимила̄йам̣ [кимбила̄йам̣ (сӣ. пӣ.)] вихарати вел̣уване. татра кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ кимилам̣ а̄мантеси – ‘‘катхам̣ бха̄вито ну кхо, кимила, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи катхам̣ бахулӣкато махаппхало хоти маха̄нисам̣со’’ти?
евам̣ вутте а̄йасма̄ кимило тун̣хӣ ахоси. дутийампи кхо бхагава̄…пе… татийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ кимилам̣ а̄мантеси – ‘‘катхам̣ бха̄вито ну кхо, кимила, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи катхам̣ бахулӣкато махаппхало хоти маха̄нисам̣со’’ти? татийампи кхо а̄йасма̄ кимило тун̣хӣ ахоси.
евам̣ вутте а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘етасса, бхагава̄, ка̄ло; етасса, сугата, ка̄ло! йам̣ бхагава̄ а̄на̄па̄нассатисама̄дхим̣ бха̄сеййа. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти.
‘‘тенаха̄нанда, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча – ‘‘катхам̣ бха̄вито ча, а̄нанда, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи катхам̣ бахулӣкато махаппхало хоти маха̄нисам̣со? идха̄нанда, бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати, сатова пассасати…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати. евам̣ бха̄вито кхо, а̄нанда, а̄на̄па̄нассатисама̄дхи евам̣ бахулӣкато махаппхало хоти маха̄нисам̣со’’.
‘‘йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху дӣгхам̣ ва̄ ассасанто ‘дӣгхам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, дӣгхам̣ ва̄ пассасанто ‘дӣгхам̣ пассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; рассам̣ ва̄ ассасанто ‘рассам̣ ассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, рассам̣ ва̄ пассасанто ‘рассам̣ пассаса̄мӣ’ти паджа̄на̄ти; ‘саббака̄йаппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘саббака̄йаппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати – ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ, а̄нанда, бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. там̣ кисса хету? ка̄йан̃н̃атара̄хам̣, а̄нанда, етам̣ вада̄ми йадидам̣ – асса̄сапасса̄сам̣. тасма̄тиха̄нанда, ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣.
‘‘йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху ‘пӣтиппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пӣтиппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘сукхаппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘сукхаппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘читтасан̇кха̄раппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘читтасан̇кха̄раппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; ‘пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати – ведана̄су ведана̄нупассӣ, а̄нанда, бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. там̣ кисса хету? ведана̄н̃н̃атара̄хам̣, а̄нанда, етам̣ вада̄ми, йадидам̣ – асса̄сапасса̄са̄нам̣ [асса̄сапасса̄сам̣ (пӣ. ка.) ма. ни. 3.145] са̄дхукам̣ манасика̄рам̣. тасма̄тиха̄нанда, ведана̄су ведана̄нупассӣ бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣.
‘‘йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху ‘читтаппат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘читтаппат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати; абхиппамодайам̣ читтам̣…пе… сама̄дахам̣ читтам̣…пе… ‘вимочайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘вимочайам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати – читте читта̄нупассӣ, а̄нанда, бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. там̣ кисса хету? на̄хам̣, а̄нанда, мут̣т̣хассатисса асампаджа̄насса а̄на̄па̄нассатисама̄дхибха̄ванам̣ вада̄ми. тасма̄тиха̄нанда, читте читта̄нупассӣ бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣.
‘‘йасмим̣ самайе, а̄нанда, бхиккху ‘аничча̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати…пе… вира̄га̄нупассӣ…пе… ниродха̄нупассӣ…пе… ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’ти сиккхати, ‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’ти сиккхати – дхаммесу дхамма̄нупассӣ, а̄нанда, бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. со йам̣ там̣ хоти абхиджджха̄доманасса̄нам̣ паха̄нам̣ там̣ пан̃н̃а̄йа дисва̄ са̄дхукам̣ аджджхупеккхита̄ хоти. тасма̄тиха̄нанда, дхаммесу дхамма̄нупассӣ бхиккху тасмим̣ самайе вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣.
‘‘сеййатха̄пи, а̄нанда, чатумаха̄патхе [ча̄туммаха̄патхе (сӣ. сйа̄. кам̣.)] маха̄пам̣супун̃джо. пураттхима̄йа чепи диса̄йам̣ а̄гаччхеййа сакат̣ам̣ ва̄ ратхо ва̄, упаханатева там̣ пам̣супун̃джам̣; паччхима̄йа чепи диса̄йа а̄гаччхеййа…пе… уттара̄йа чепи диса̄йа…пе… даккхин̣а̄йа чепи диса̄йа а̄гаччхеййа сакат̣ам̣ ва̄ ратхо ва̄, упаханатева там̣ пам̣супун̃джам̣. евамева кхо, а̄нанда, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарантопи упаханатева па̄паке акусале дхамме; ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарантопи упаханатева па̄паке акусале дхамме’’ти. дасамам̣.
екадхаммавагго пат̣хамо.
тассудда̄нам̣ –
екадхаммо ча боджджхан̇го, суддхикан̃ча дуве пхала̄;
арит̣т̣хо каппино дӣпо, веса̄лӣ кимилена ча̄ти.