1. пат̣хамавагго

1. ма̄расуттам̣

160. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо а̄йасма̄ ра̄дхо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ ра̄дхо бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘‘ма̄ро, ма̄ро’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, ма̄ро’’ти? ‘‘рӯпе кхо, ра̄дха, сати ма̄ро ва̄ асса ма̄рета̄ ва̄ йо ва̄ пана мӣйати. тасма̄тиха твам̣, ра̄дха, рӯпам̣ ма̄роти пасса, ма̄рета̄ти пасса, мӣйатӣти пасса, роготи пасса, ган̣д̣оти пасса, салланти пасса, агханти пасса, агхабхӯтанти пасса. йе нам̣ евам̣ пассанти те самма̄ пассанти. ведана̄йа сати… сан̃н̃а̄йа сати… сан̇кха̄ресу сати… вин̃н̃а̄н̣е сати ма̄ро ва̄ асса ма̄рета̄ ва̄ йо ва̄ пана мӣйати. тасма̄тиха твам̣, ра̄дха, вин̃н̃а̄н̣ам̣ ма̄роти пасса, ма̄рета̄ти пасса, мӣйатӣти пасса, роготи пасса, ган̣д̣оти пасса, салланти пасса, агханти пасса, агхабхӯтанти пасса. йе нам̣ евам̣ пассанти, те самма̄ пассантӣ’’ти.

‘‘самма̄дассанам̣ пана, бханте, киматтхийа’’нти? ‘‘самма̄дассанам̣ кхо, ра̄дха, ниббидаттхам̣’’. ‘‘ниббида̄ пана, бханте, киматтхийа̄’’ти? ‘‘ниббида̄ кхо, ра̄дха, вира̄гаттха̄’’. ‘‘вира̄го пана, бханте, киматтхийо’’ти? ‘‘вира̄го кхо, ра̄дха, вимуттаттхо’’. ‘‘вимутти пана, бханте, киматтхийа̄’’ти? ‘‘вимутти кхо, ра̄дха, нибба̄наттха̄’’. ‘‘нибба̄нам̣ пана, бханте, киматтхийа’’нти? ‘‘аччайа̄си [аччасара̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.), асса (пӣ.), аччайа̄ (ка.)], ра̄дха, пан̃хам̣, на̄саккхи пан̃хасса парийантам̣ гахетум̣. нибба̄ногадхан̃хи, ра̄дха, брахмачарийам̣ вуссати, нибба̄напара̄йанам̣ нибба̄напарийоса̄на’’нти. пат̣хамам̣.

2. саттасуттам̣

161. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ ра̄дхо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘сатто, сатто’ти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, саттоти вуччатӣ’’ти? ‘‘рӯпе кхо, ра̄дха, йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄, татра сатто, татра висатто, тасма̄ саттоти вуччати. ведана̄йа… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу… вин̃н̃а̄н̣е йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄, татра сатто, татра висатто, тасма̄ саттоти вуччати’’.

‘‘сеййатха̄пи, ра̄дха, кума̄рака̄ ва̄ кума̄рика̄йо ва̄ пам̣сва̄га̄ракехи кӣл̣анти. йа̄вакӣван̃ча тесу пам̣сва̄га̄ракесу авигатара̄га̄ хонти авигатаччханда̄ авигатапема̄ авигатапипа̄са̄ авигатапарил̣а̄ха̄ авигататан̣ха̄, та̄ва та̄ни пам̣сва̄га̄рака̄ни аллӣйанти кел̣а̄йанти дхана̄йанти [мана̄йанти (сӣ. пӣ. ка.)] мама̄йанти. йато ча кхо, ра̄дха, кума̄рака̄ ва̄ кума̄рика̄йо ва̄ тесу пам̣сва̄га̄ракесу вигатара̄га̄ хонти вигатаччханда̄ вигатапема̄ вигатапипа̄са̄ вигатапарил̣а̄ха̄ вигататан̣ха̄, атха кхо та̄ни пам̣сва̄га̄рака̄ни хаттхехи ча па̄дехи ча викиранти видхаманти виддхам̣сенти викӣл̣анийам̣ [викӣл̣аникам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] каронти. евамева кхо, ра̄дха, тумхепи рӯпам̣ викиратха видхаматха виддхам̣сетха викӣл̣анийам̣ каротха тан̣ха̄ккхайа̄йа пат̣ипаджджатха. веданам̣ викиратха видхаматха виддхам̣сетха викӣл̣анийам̣ каротха тан̣ха̄ккхайа̄йа пат̣ипаджджатха. сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре викиратха видхаматха виддхам̣сетха викӣл̣анийам̣ каротха тан̣ха̄ккхайа̄йа пат̣ипаджджатха. вин̃н̃а̄н̣ам̣ викиратха видхаматха виддхам̣сетха викӣл̣анийам̣ каротха тан̣ха̄ккхайа̄йа пат̣ипаджджатха. тан̣ха̄ккхайо хи, ра̄дха, нибба̄на’’нти. дутийам̣.

3. бхаванеттисуттам̣

162. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ ра̄дхо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘бхаванеттиниродхо [бхаванетти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], бхаванеттиниродхо’ти [бхаванеттӣти (сӣ. сйа̄. кам̣.)], бханте, вуччати. катама̄ ну кхо, бханте, бхаванетти, катамо бхаванеттиниродхо’’ти? ‘‘рӯпе кхо, ра̄дха, йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄ йе упайупа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄ – айам̣ вуччати бхаванетти. тесам̣ ниродхо [ниродха̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] бхаванеттиниродхо. ведана̄йа… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу … вин̃н̃а̄н̣е йо чхандо…пе… адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄ – айам̣ вуччати бхаванетти. тесам̣ ниродхо бхаванеттиниродхо’’ти. татийам̣.

4. парин̃н̃еййасуттам̣

163. са̄ваттхинида̄нам̣. а̄йасма̄ ра̄дхо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ра̄дхам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘парин̃н̃еййе ча, ра̄дха, дхамме десесса̄ми парин̃н̃ан̃ча парин̃н̃а̄та̄вим̣ пуггалан̃ча. там̣ сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ ра̄дхо бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча – ‘‘катаме ча, ра̄дха, парин̃н̃еййа̄ дхамма̄? рӯпам̣ кхо, ра̄дха, парин̃н̃еййо дхаммо, ведана̄ парин̃н̃еййо дхаммо, сан̃н̃а̄ парин̃н̃еййо дхаммо, сан̇кха̄ра̄ парин̃н̃еййо дхаммо, вин̃н̃а̄н̣ам̣ парин̃н̃еййо дхаммо. име вуччанти, ра̄дха, парин̃н̃еййа̄ дхамма̄. катама̄ ча, ра̄дха, парин̃н̃а̄? йо кхо, ра̄дха, ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо – айам̣ вуччати, ра̄дха, парин̃н̃а̄. катамо ча, ра̄дха, парин̃н̃а̄та̄вӣ пуггало? ‘араха̄’тисса вачанӣйам̣. йва̄йам̣ а̄йасма̄ евам̣на̄мо евам̣готто – айам̣ вуччати, ра̄дха, парин̃н̃а̄та̄вӣ пуггало’’ти. чатуттхам̣.

5. саман̣асуттам̣

164. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ра̄дхам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘пан̃чиме, ра̄дха, упа̄да̄наккхандха̄. катаме пан̃ча? рӯпупа̄да̄наккхандхо, веданупа̄да̄наккхандхо, сан̃н̃упа̄да̄наккхандхо, сан̇кха̄рупа̄да̄наккхандхо, вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. йе хи кечи, ра̄дха, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти; на ме те, ра̄дха, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу ва̄ саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ва̄ бра̄хман̣асаммата̄, на ча пана те а̄йасманто са̄ман̃н̃аттхам̣ ва̄ брахман̃н̃аттхам̣ ва̄ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти. йе ча кхо кечи, ра̄дха, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти; те кхо ме, ра̄дха, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу чева саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ча бра̄хман̣асаммата̄, те ча пана̄йасманто са̄ман̃н̃аттхан̃ча брахман̃н̃аттхан̃ча дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. дутийасаман̣асуттам̣

165. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ра̄дхам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘пан̃чиме, ра̄дха, упа̄да̄наккхандха̄. катаме пан̃ча? рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. йе хи кечи, ра̄дха, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти…пе… сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. сота̄паннасуттам̣

166. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ра̄дхам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘пан̃чиме, ра̄дха, упа̄да̄наккхандха̄. катаме пан̃ча? рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. йато кхо, ра̄дха, арийаса̄вако имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти – айам̣ вуччати, ра̄дха, арийаса̄вако сота̄панно авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йано’’ти. саттамам̣.

8. арахантасуттам̣

167. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ра̄дхам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘пан̃чиме, ра̄дха, упа̄да̄наккхандха̄. катаме пан̃ча? рӯпупа̄да̄наккхандхо…пе… вин̃н̃а̄н̣упа̄да̄наккхандхо. йато кхо, ра̄дха, бхиккху имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ анупа̄да̄вимутто хоти – айам̣ вуччати, ра̄дха, арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄вимутто’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. чхандара̄гасуттам̣

168. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ра̄дхам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘рӯпе кхо, ра̄дха, йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄, там̣ паджахатха. евам̣ там̣ рӯпам̣ пахӣнам̣ бхависсати уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄вам̣катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. ведана̄йа йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄, там̣ паджахатха. евам̣ са̄ ведана̄ пахӣна̄ бхависсати уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄, там̣ паджахатха. евам̣ те сан̇кха̄ра̄ пахӣна̄ бхависсанти уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. вин̃н̃а̄н̣е йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄, там̣ паджахатха. евам̣ там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ пахӣнам̣ бхависсати…пе… ануппа̄дадхамма’’нти. навамам̣.

10. дутийачхандара̄гасуттам̣

169. са̄ваттхинида̄нам̣. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ра̄дхам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘рӯпе кхо, ра̄дха, йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄ йе упайупа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄, те паджахатха. евам̣ там̣ рӯпам̣ пахӣнам̣ бхависсати уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄вам̣катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхаммам̣. ведана̄йа йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄ йе упайупа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄, те паджахатха. евам̣ са̄ ведана̄ пахӣна̄ бхависсати уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄ йе упайупа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄, те паджахатха. евам̣ те сан̇кха̄ра̄ пахӣна̄ бхависсанти уччхиннамӯла̄ та̄ла̄ваттхуката̄ анабха̄вам̣ката̄ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма̄. вин̃н̃а̄н̣е йо чхандо йо ра̄го йа̄ нандӣ йа̄ тан̣ха̄ йе упайупа̄да̄на̄ четасо адхит̣т̣ха̄на̄бхинивеса̄нусайа̄, те паджахатха. евам̣ там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ пахӣнам̣ бхависсати уччхиннамӯлам̣ та̄ла̄ваттхукатам̣ анабха̄вам̣катам̣ а̄йатим̣ ануппа̄дадхамма’’нти. дасамам̣.

ра̄дхасам̣йуттасса пат̣хамо вагго.

тассудда̄нам̣ –

ма̄ро сатто бхаванетти, парин̃н̃еййа̄ саман̣а̄ дуве;

сота̄панно араха̄ ча, чхандара̄га̄паре дувети.