5. маха̄ратхавагго

1. ман̣д̣ӯкадевапуттавима̄наваттху

857. ‘‘ко ме вандати па̄да̄ни, иддхийа̄ йасаса̄ джалам̣;

абхиккантена ван̣н̣ена, сабба̄ обха̄сайам̣ диса̄’’ти.

858. ‘‘ман̣д̣ӯкохам̣ пуре а̄сим̣, удаке ва̄ригочаро;

тава дхаммам̣ сун̣антасса, авадхӣ ваччхапа̄лако.

859. ‘‘мухуттам̣ читтапаса̄дасса, иддхим̣ пасса йасан̃ча ме;

а̄нубха̄ван̃ча ме пасса, ван̣н̣ам̣ пасса джутин̃ча ме.

860. ‘‘йе ча те дӣгхамаддха̄нам̣, дхаммам̣ ассосум̣ готама;

патта̄ те ачалат̣т̣ха̄нам̣, йаттха гантва̄ на сочаре’’ти.

ман̣д̣ӯкадевапуттавима̄нам̣ пат̣хамам̣.

2. реватӣвима̄наваттху

861. [дха. па. 219 дхаммападе] ‘‘чираппава̄сим̣ пурисам̣, дӯрато соттхима̄гатам̣;

н̃а̄тимитта̄ сухаджджа̄ ча, абхинанданти а̄гатам̣;

862. [дха. па. 220 дхаммападе] ‘‘татхева катапун̃н̃ампи, асма̄ лока̄ парам̣ гатам̣;

пун̃н̃а̄ни пат̣иган̣ханти, пийам̣ н̃а̄тӣва а̄гатам̣.

863. [пе. ва. 714]‘‘ут̣т̣хехи ревате супа̄падхамме, апа̄рутадва̄ре [апа̄рубхам̣ два̄рам̣ (сӣ. сйа̄.), апа̄рутадва̄рам̣ (пӣ. ка.)] ада̄насӣле;

несса̄ма там̣ йаттха тхунанти дуггата̄, самаппита̄ нерайика̄ дуккхена̄’’ти.

864. иччева [иччевам̣ (сйа̄. ка.)] ватва̄на йамасса дӯта̄, те две йаккха̄ лохитаккха̄ браханта̄;

паччекаба̄ха̄су гахетва̄ реватам̣, пакка̄майум̣ деваган̣асса сантике.

865. ‘‘а̄диччаван̣н̣ам̣ ручирам̣ пабхассарам̣, бйамхам̣ субхам̣ кан̃чанаджа̄лачханнам̣;

кассетама̄кин̣н̣аджанам̣ вима̄нам̣, сӯрийасса рам̣сӣрива джотама̄нам̣.

866. ‘‘на̄рӣган̣а̄ чанданаса̄ралитта̄ [чанданаса̄ра̄нулитта̄ (сйа̄.)], убхато вима̄нам̣ упасобхайанти;

там̣ диссати сӯрийасама̄наван̣н̣ам̣, ко модати саггапатто вима̄не’’ти.

867. ‘‘ба̄ра̄н̣асийам̣ нандийо на̄ма̄си, упа̄сако амаччхарӣ да̄напати вадан̃н̃ӯ;

тассетама̄кин̣н̣аджанам̣ вима̄нам̣, сӯрийасса рам̣сӣрива джотама̄нам̣.

868. ‘‘на̄рӣган̣а̄ чанданаса̄ралитта̄, убхато вима̄нам̣ упасобхайанти;

там̣ диссати сӯрийасама̄наван̣н̣ам̣, со модати саггапатто вима̄не’’ти.

869. ‘‘нандийасса̄хам̣ бхарийа̄, ага̄ринӣ саббакуласса иссара̄;

бхатту вима̄не рамисса̄ми да̄нахам̣, на паттхайе нирайам̣ дассана̄йа̄’’ти.

870. ‘‘есо те нирайо супа̄падхамме, пун̃н̃ам̣ тайа̄ акатам̣ джӣвалоке;

на хи маччхарӣ росако па̄падхаммо, саггӯпага̄нам̣ лабхати сахабйата’’нти.

871. ‘‘ким̣ ну гӯтхан̃ча муттан̃ча, асучӣ пат̣идиссати;

дуггандхам̣ кимидам̣ мӣл̣хам̣, киметам̣ упава̄йатӣ’’ти.

872. ‘‘еса сам̣савако на̄ма, гамбхӣро сатапорисо;

йаттха вассасахасса̄ни, тувам̣ паччаси ревате’’ти.

873. ‘‘ким̣ ну ка̄йена ва̄ча̄йа, манаса̄ дуккат̣ам̣ катам̣;

кена сам̣савако ладдхо, гамбхӣро сатапорисо’’ти.

874. ‘‘саман̣е бра̄хман̣е ча̄пи, ан̃н̃е ва̄пи ваниббаке [ван̣иббаке (сйа̄. ка.)];

муса̄ва̄дена ван̃чеси, там̣ па̄пам̣ пакатам̣ тайа̄.

875. ‘‘тена сам̣савако ладдхо, гамбхӣро сатапорисо;

таттха вассасахасса̄ни, тувам̣ паччаси ревате.

876. ‘‘хаттхепи чхинданти атхопи па̄де, кан̣н̣епи чхинданти атхопи на̄сам̣;

атхопи ка̄кол̣аган̣а̄ самечча, сан̇гамма кха̄данти випхандама̄на’’нти.

877. ‘‘са̄дху кхо мам̣ пат̣инетха, ка̄ха̄ми кусалам̣ бахум̣;

да̄нена самачарийа̄йа, сам̣йамена дамена ча;

йам̣ катва̄ сукхита̄ хонти, на ча паччха̄нутаппаре’’ти.

878. ‘‘пуре тувам̣ памаджджитва̄, ида̄ни паридеваси;

сайам̣ ката̄нам̣ камма̄нам̣, випа̄кам̣ анубхоссасӣ’’ти.

879. ‘‘ко девалокато мануссалокам̣, гантва̄на пут̣т̣хо ме евам̣ вадеййа;

‘никкхиттадан̣д̣есу дада̄тха да̄нам̣, аччха̄данам̣ сеййа [сайана (сӣ.)] матханнапа̄нам̣;

нахи маччхарӣ росако па̄падхаммо, саггӯпага̄нам̣ лабхати сахабйатам̣’.

880. ‘‘са̄хам̣ нӯна ито гантва̄, йоним̣ ладдха̄на ма̄нусим̣;

вадан̃н̃ӯ сӣласампанна̄, ка̄ха̄ми кусалам̣ бахум̣;

да̄нена самачарийа̄йа, сам̣йамена дамена ча.

881. ‘‘а̄ра̄ма̄ни ча рописсам̣, дугге сан̇камана̄ни ча;

папан̃ча удапа̄нан̃ча, виппасаннена четаса̄.

882. ‘‘ча̄туддасим̣ пан̃чадасим̣, йа̄ ча паккхасса ат̣т̣хамӣ;

па̄т̣иха̄рийапаккхан̃ча, ат̣т̣хан̇гасусама̄гатам̣.

883. ‘‘упосатхам̣ упавасиссам̣, сада̄ сӣлесу сам̣вута̄;

на ча да̄не памаджджиссам̣, са̄мам̣ дит̣т̣хамидам̣ майа̄’’ти;

884. иччевам̣ виппалапантим̣, пхандама̄нам̣ тато тато;

кхипим̣су нирайе гхоре, уддхапа̄дам̣ авам̣сирам̣.

885. ‘‘ахам̣ пуре маччхаринӣ ахосим̣, парибха̄сика̄ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣;

витатхена ча са̄микам̣ ван̃чайитва̄, пачча̄махам̣ нирайе гхорарӯпе’’ти.

реватӣвима̄нам̣ дутийам̣.

3. чхаттама̄н̣авакавима̄наваттху

886. ‘‘йе вадатам̣ паваро мануджесу, сакйамунӣ бхагава̄ катакиччо;

па̄рагато балавӣрийасаман̇гӣ [балавӣрасаман̇гӣ (ка.)], там̣ сугатам̣ саран̣аттхамупехи.

887. ‘‘ра̄гавира̄гаманеджамасокам̣, дхаммамасан̇кхатамаппат̣икӯлам̣;

мадхурамимам̣ пагун̣ам̣ сувибхаттам̣, дхаммамимам̣ саран̣аттхамупехи.

888. ‘‘йаттха ча динна махаппхалама̄ху, чатӯсу сучӣсу пурисайугесу;

ат̣т̣ха ча пуггаладхаммадаса̄ те, сан̇гхамимам̣ саран̣аттхамупехи.

889. ‘‘на татха̄ тапати набхе сӯрийо, чандо ча на бха̄сати на пхуссо;

йатха̄ атуламидам̣ махаппабха̄сам̣, ко ну твам̣ тидива̄ махим̣ упа̄га̄.

890. ‘‘чхиндати рам̣сӣ пабхан̇карасса, са̄дхикавӣсатийоджана̄ни а̄бха̄;

раттимапи йатха̄ дивам̣ кароти, парисуддхам̣ вималам̣ субхам̣ вима̄нам̣.

891. ‘‘бахупадумавичитрапун̣д̣арӣкам̣, вокин̣н̣ам̣ кусумехи некачиттам̣;

араджавираджахемаджа̄лачханнам̣, а̄ка̄се тапати йатха̄пи сӯрийо.

892. ‘‘раттамбарапӣтавасаса̄хи, агарупийан̇гучандануссада̄хи;

кан̃чанатанусаннибхаттача̄хи, парипӯрам̣ гаганам̣ва та̄рака̄хи.

893. ‘‘нарана̄рийо [нарана̄рӣ (ка.), на̄рийо (?)] бахукеттханекаван̣н̣а̄, кусумавибхӯсита̄бхаран̣еттха сумана̄;

анилапамун̃чита̄ паванти [пава̄йанти (ка.)] сурабхим̣, тапанийавитата̄ суван̣н̣ачханна̄ [суван̣н̣аччха̄дана̄ (сӣ.)].

894. ‘‘кисса сам̣йамасса [самадамасса (сӣ.)] айам̣ випа̄ко, кена̄си каммапхаленидхӯпапанно;

йатха̄ ча те адхигатамидам̣ вима̄нам̣, таданупадам̣ авача̄си ин̇гха пут̣т̣хо’’ти.

895. ‘‘сайамидха [йамидха (сӣ. сйа̄. пӣ.)] патхе самечча ма̄н̣авена, саттха̄нуса̄си анукампама̄но;

тава ратанаварасса дхаммам̣ сутва̄, карисса̄мӣти ча бравиттха чхатто.

896. ‘‘джинаварапаварам̣ [джинапаварам̣ (сйа̄. ка.)] упехи [упеми (бахӯсу)] саран̣ам̣, дхамман̃ча̄пи татхева бхиккхусан̇гхам̣;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ [авоча̄хам̣ (сӣ. сйа̄. ка.)] бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

897. ‘‘ма̄ ча па̄н̣авадхам̣ вивидхам̣ чарассу асучим̣,

на хи па̄н̣есу асан̃н̃атам̣ аван̣н̣айим̣су саппан̃н̃а̄;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте,

паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

898. ‘‘ма̄ ча параджанасса раккхитампи, а̄да̄таббамаман̃н̃итхо [маман̃н̃иттха (сӣ. пӣ.)] адиннам̣;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ вачанам̣ татхевака̄сим̣.

899. ‘‘ма̄ ча параджанасса раккхита̄йо, парабхарийа̄ агама̄ анарийаметам̣;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣;

900. ‘‘ма̄ ча витатхам̣ ан̃н̃атха̄ абха̄н̣и,

на хи муса̄ва̄дам̣ аван̣н̣айим̣су саппан̃н̃а̄;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

901. ‘‘йена ча пурисасса апети сан̃н̃а̄, там̣ маджджам̣ париваджджайассу саббам̣;

ноти пат̣хамам̣ авочахам̣ бханте, паччха̄ те вачанам̣ татхевака̄сим̣.

902. ‘‘сва̄хам̣ идха пан̃ча сиккха̄ каритва̄, пат̣ипаджджитва̄ татха̄гатасса дхамме;

двепатхамагама̄сим̣ чорамаджджхе, те мам̣ таттха вадхим̣су бхогахету.

903. ‘‘еттакамидам̣ ануссара̄ми кусалам̣, тато парам̣ на ме виджджати ан̃н̃ам̣;

тена сучаритена каммуна̄хам̣ [каммана̄хам̣ (сӣ.)], уппанно [упапанно (бахӯсу)] тидивесу ка̄мака̄мӣ.

904. ‘‘пасса кхан̣амухуттасан̃н̃амасса, анудхаммаппат̣ипаттийа̄ випа̄кам̣;

джаламива йасаса̄ самеккхама̄на̄, бахука̄ мам̣ пихайанти хӣнакамма̄.

905. ‘‘пасса катипайа̄йа десана̄йа, сугатин̃чамхи гато сукхан̃ча патто;

йе ча те сататам̣ сун̣анти дхаммам̣, ман̃н̃е те аматам̣ пхусанти кхемам̣.

906. ‘‘аппампи катам̣ маха̄випа̄кам̣, випулам̣ хоти [випулапхалам̣ (ка.)] татха̄гатасса дхамме;

пасса катапун̃н̃ата̄йа чхатто, обха̄сети патхавим̣ йатха̄пи сӯрийо.

907. ‘‘кимидам̣ кусалам̣ кима̄чарема, иччеке хи самечча мантайанти;

те майам̣ пунарева [пунапи (?)] ладдха ма̄нусаттам̣, пат̣ипанна̄ вихарему сӣлаванто.

908. ‘‘бахука̄ро анукампако ча саттха̄, ити ме сати агама̄ дива̄ дивасса;

сва̄хам̣ упагатомхи саччана̄мам̣, анукампассу пунапи сун̣ему [сун̣ома (сӣ.), сун̣оми (сйа̄.)] дхаммам̣.

909. ‘‘йе чидха [йедха (сӣ. сйа̄. пӣ.), йе идха (ка.)] паджаханти ка̄мара̄гам̣, бхавара̄га̄нусайан̃ча паха̄йа мохам̣;

на ча те пунамупенти габбхасеййам̣, паринибба̄нагата̄ хи сӣтибхӯта̄’’ти.

чхаттама̄н̣авакавима̄нам̣ татийам̣.

4. каккат̣акарасада̄йакавима̄наваттху

910. ‘‘уччамидам̣ ман̣итхӯн̣ам̣ вима̄нам̣, самантато два̄даса йоджана̄ни;

кӯт̣а̄га̄ра̄ саттасата̄ ул̣а̄ра̄, вел̣урийатхамбха̄ ручакаттхата̄ [ручираттхата̄ (сйа̄. ка.) 646 га̄тха̄йам̣ ‘‘ручакупакин̣н̣ам̣’’ти падасса сам̣ван̣н̣ана̄ пасситабба̄] субха̄.

911. ‘‘таттхаччхаси пиваси кха̄даси ча, дибба̄ ча вӣн̣а̄ паваданти ваггум̣ [ваггу (сӣ. ка.), ваггӯ (сйа̄.)];

дибба̄ раса̄ ка̄магун̣еттха пан̃ча, на̄рийо ча наччанти суван̣н̣ачханна̄.

912. ‘‘кена тета̄дисо ван̣н̣о, кена те идха миджджхати;

уппаджджанти ча те бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.

913. ‘‘пуччха̄ми там̣ дева маха̄нубха̄ва, мануссабхӯто кимака̄си пун̃н̃ам̣;

кена̄си евам̣ джалита̄нубха̄во, ван̣н̣о ча те саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти.

914. со девапутто аттамано, моггалла̄нена пуччхито;

пан̃хам̣ пут̣т̣хо вийа̄ка̄си, йасса каммассидам̣ пхалам̣.

915. ‘‘сатисамуппа̄дакаро, два̄ре каккат̣ако т̣хито;

нит̣т̣хито джа̄тарӯпасса, собхати дасапа̄дако.

916. ‘‘тена мета̄дисо ван̣н̣о, тена ме идха миджджхати;

уппаджджанти ча ме бхога̄, йе кечи манасо пийа̄.

917. ‘‘аккха̄ми те бхиккху маха̄нубха̄ва, мануссабхӯто йамака̄си пун̃н̃ам̣;

тенамхи евам̣ джалита̄нубха̄во, ван̣н̣о ча ме саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти.

каккат̣акарасада̄йакавима̄нам̣ чатуттхам̣.

(анантарам̣ пан̃чавима̄нам̣ йатха̄ каккат̣акарасада̄йакавима̄нам̣ татха̄ виттха̄ретаббам̣)

5. два̄рапа̄лавима̄наваттху

918. ‘‘уччамидам̣ ман̣итхӯн̣ам̣ вима̄нам̣, самантато два̄даса йоджана̄ни;

кӯт̣а̄га̄ра̄ саттасата̄ ул̣а̄ра̄, вел̣урийатхамбха̄ ручакаттхата̄ субха̄.

919. ‘‘таттхаччхаси пиваси кха̄даси ча, дибба̄ ча вӣн̣а̄ паваданти ваггум̣;

дибба̄ раса̄ ка̄магун̣еттха пан̃ча, на̄рийо ча наччанти суван̣н̣ачханна̄.

920. ‘‘кена тета̄дисо ван̣н̣о…пе… ван̣н̣о ча те саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти.

922. со девапутто аттамано, моггалла̄нена пуччхито;

пан̃хам̣ пут̣т̣хо вийа̄ка̄си, йасса каммассидам̣ пхалам̣.

923. ‘‘диббам̣ мамам̣ вассасахассама̄йу, ва̄ча̄бхигӣтам̣ манаса̄ паваттитам̣;

етта̄вата̄ т̣хассати пун̃н̃акаммо, диббехи ка̄мехи саман̇гибхӯто.

924. ‘‘тена мета̄дисо ван̣н̣о…пе…ван̣н̣о ча ме саббадиса̄ пабха̄сатӣ’’ти.

два̄рапа̄лавима̄нам̣ пан̃чамам̣.