4. чатукканипа̄то

1. бра̄хман̣адхаммайа̄гасуттам̣

100. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘ахамасми, бхиккхаве, бра̄хман̣о йа̄чайого сада̄ пайатапа̄н̣и [пайатапа̄н̣ӣ (сӣ. сйа̄.)] антимадехадхаро ануттаро бхисакко саллакатто. тасса ме тумхе путта̄ ораса̄ мукхато джа̄та̄ дхаммаджа̄ дхамманиммита̄ дхаммада̄йа̄да̄, но а̄мисада̄йа̄да̄.

‘‘двема̄ни, бхиккхаве, да̄на̄ни – а̄мисада̄нан̃ча дхаммада̄нан̃ча. етадаггам̣, бхиккхаве, имесам̣ двиннам̣ да̄на̄нам̣ йадидам̣ – дхаммада̄нам̣.

‘‘двеме, бхиккхаве, сам̣вибха̄га̄ – а̄мисасам̣вибха̄го ча дхаммасам̣вибха̄го ча. етадаггам̣, бхиккхаве, имесам̣ двиннам̣ сам̣вибха̄га̄нам̣ йадидам̣ – дхаммасам̣вибха̄го.

‘‘двеме, бхиккхаве, ануггаха̄ – а̄миса̄нуггахо ча дхамма̄нуггахо ча. етадаггам̣, бхиккхаве, имесам̣ двиннам̣ ануггаха̄нам̣ йадидам̣ – дхамма̄нуггахо.

‘‘двеме, бхиккхаве, йа̄га̄ – а̄мисайа̄го ча дхаммайа̄го ча. етадаггам̣, бхиккхаве, имесам̣ двиннам̣ йа̄га̄нам̣ йадидам̣ – дхаммайа̄го’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘йо дхаммайа̄гам̣ айаджӣ амаччхарӣ, татха̄гато саббабхӯта̄нукампӣ [саббасатта̄нукампӣ (сйа̄.) ат̣т̣хакатха̄йампи];

там̣ та̄дисам̣ девамануссасет̣т̣хам̣, сатта̄ намассанти бхавасса па̄рагу’’нти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. пат̣хамам̣.

2. сулабхасуттам̣

101. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, аппа̄ни чева сулабха̄ни ча, та̄ни ча анаваджджа̄ни. катама̄ни чатта̄ри? пам̣сукӯлам̣, бхиккхаве, чӣвара̄нам̣ аппан̃ча сулабхан̃ча, тан̃ча анаваджджам̣. пин̣д̣ийа̄лопо, бхиккхаве, бходжана̄нам̣ аппан̃ча сулабхан̃ча, тан̃ча анаваджджам̣. руккхамӯлам̣, бхиккхаве, сена̄сана̄нам̣ аппан̃ча сулабхан̃ча, тан̃ча анаваджджам̣. пӯтимуттам̣, бхиккхаве, бхесаджджа̄нам̣ аппан̃ча сулабхан̃ча тан̃ча анаваджджам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри аппа̄ни чева сулабха̄ни ча, та̄ни ча анаваджджа̄ни. йато кхо, бхиккхаве, бхиккху аппена ча тут̣т̣хо хоти сулабхена ча (анаваджджена ча) [(…) наттхи сӣ. пӣ. ка. поттхакесу ча ан̇гуттаре ча], имасса̄хам̣ ан̃н̃атарам̣ са̄ман̃н̃ан̇ганти вада̄мӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘анаваджджена тут̣т̣хасса, аппена сулабхена ча;

на сена̄санама̄раббха, чӣварам̣ па̄набходжанам̣;

вигха̄то хоти читтасса, диса̄ наппат̣ихан̃н̃ати.

‘‘йе часса [йепасса (сйа̄.)] дхамма̄ аккха̄та̄, са̄ман̃н̃асса̄нуломика̄;

адхиггахита̄ тут̣т̣хасса, аппаматтасса бхиккхуно’’ти [сиккхатоти (сӣ. ка.)].

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. дутийам̣.

3. а̄саваккхайасуттам̣

102. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘джа̄натохам̣, бхиккхаве, пассато а̄сава̄нам̣ кхайам̣ вада̄ми, но аджа̄нато но апассато. кин̃ча, бхиккхаве, джа̄нато, ким̣ пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти? идам̣ дуккханти, бхиккхаве, джа̄нато пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти. айам̣ дуккхасамудайоти, бхиккхаве, джа̄нато пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти. айам̣ дуккханиродхоти, бхиккхаве, джа̄нато пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти. айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти, бхиккхаве, джа̄нато пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, джа̄нато евам̣ пассато а̄сава̄нам̣ кхайо хотӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘секхасса сиккхама̄насса, уджумагга̄нуса̄рино;

кхайасмим̣ пат̣хамам̣ н̃а̄н̣ам̣, тато ан̃н̃а̄ анантара̄.

‘‘тато ан̃н̃а̄ вимуттасса, вимуттин̃а̄н̣амуттамам̣;

уппаджджати кхайе н̃а̄н̣ам̣, кхӣн̣а̄ сам̣йоджана̄ ити.

‘‘на твевидам̣ кусӣтена, ба̄ленамавиджа̄ната̄;

нибба̄нам̣ адхигантаббам̣, саббагантхаппамочана’’нти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. татийам̣.

4. саман̣абра̄хман̣асуттам̣

103. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти; ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти; ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти; ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти – на ме те, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу ва̄ саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ва̄ бра̄хман̣асаммата̄, на ча панете а̄йасманто са̄ман̃н̃аттхам̣ ва̄ брахман̃н̃аттхам̣ ва̄ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти.

‘‘йе ча кхо кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти; ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти; ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти; ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти – те кхо ме, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу чева саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ча бра̄хман̣асаммата̄, те ча пана̄йасманто са̄ман̃н̃аттхан̃ча брахман̃н̃аттхан̃ча дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘йе дуккхам̣ наппаджа̄нанти, атхо дуккхасса самбхавам̣;

йаттха ча саббасо дуккхам̣, асесам̣ упаруджджхати;

тан̃ча маггам̣ на джа̄нанти, дуккхӯпасамага̄минам̣.

‘‘четовимуттихӣна̄ те, атхо пан̃н̃а̄вимуттийа̄;

абхабба̄ те антакирийа̄йа, те ве джа̄тиджарӯпага̄.

‘‘йе ча дуккхам̣ паджа̄нанти, атхо дуккхасса самбхавам̣;

йаттха ча саббасо дуккхам̣, асесам̣ упаруджджхати;

тан̃ча маггам̣ паджа̄нанти, дуккхӯпасамага̄минам̣.

‘‘четовимуттисампанна̄, атхо пан̃н̃а̄вимуттийа̄;

бхабба̄ те антакирийа̄йа, на те джа̄тиджарӯпага̄’’ти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. чатуттхам̣.

5. сӣласампаннасуттам̣

104. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘йе те, бхиккхаве, бхиккхӯ сӣласампанна̄ сама̄дхисампанна̄ пан̃н̃а̄сампанна̄ вимуттисампанна̄ вимуттин̃а̄н̣адассанасампанна̄ ова̄дака̄ вин̃н̃а̄пака̄ сандассака̄ сама̄дапака̄ самуттеджака̄ сампахам̣сака̄ алам̣самаккха̄та̄ро саддхаммасса дассанампахам̣, бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ бахӯпака̄рам̣ вада̄ми; саванампахам̣, бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ бахӯпака̄рам̣ вада̄ми; упасан̇каманампахам̣, бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ бахӯпака̄рам̣ вада̄ми; пайирупа̄санампахам̣, бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ бахӯпака̄рам̣ вада̄ми; ануссаран̣ампахам̣, бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ бахӯпака̄рам̣ вада̄ми; анупаббаджджампахам̣ [ануссатимпахам̣ (сйа̄.)], бхиккхаве, тесам̣ бхиккхӯнам̣ бахӯпака̄рам̣ вада̄ми. там̣ кисса хету? татха̄рӯпе, бхиккхаве, бхиккхӯ севато бхаджато пайирупа̄сато апарипӯропи сӣлаккхандхо бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати, апарипӯропи сама̄дхиккхандхо бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати, апарипӯропи пан̃н̃а̄ккхандхо бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати, апарипӯропи вимуттиккхандхо бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати, апарипӯропи вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхо бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччхати. еварӯпа̄ ча те, бхиккхаве, бхиккхӯ саттха̄ротипи вуччанти, саттхава̄ха̄типи вуччанти, ран̣ан̃джаха̄типи вуччанти, тамонуда̄типи вуччанти, а̄локакара̄типи вуччанти, обха̄сакара̄типи вуччанти, паджджотакара̄типи вуччанти, укка̄дха̄ра̄типи вуччанти, пабхан̇кара̄типи вуччанти, арийа̄типи вуччанти, чаккхумантотипи вуччантӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘па̄моджджакаран̣ам̣ т̣ха̄нам̣ [… каран̣ат̣ха̄нам̣ (сӣ. сйа̄.)], етам̣ хоти виджа̄натам̣;

йадидам̣ бха̄витатта̄нам̣, арийа̄нам̣ дхаммаджӣвинам̣.

‘‘те джотайанти саддхаммам̣, бха̄сайанти пабхан̇кара̄;

а̄локакаран̣а̄ дхӣра̄, чаккхуманто ран̣ан̃джаха̄.

‘‘йесам̣ ве са̄санам̣ сутва̄, саммадан̃н̃а̄йа пан̣д̣ита̄;

джа̄тиккхайамабхин̃н̃а̄йа, на̄гаччханти пунаббхава’’нти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. пан̃чамам̣.

6. тан̣хуппа̄дасуттам̣

105. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, тан̣хуппа̄да̄, йаттха бхиккхуно тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджати. катаме чатта̄ро? чӣварахету ва̄, бхиккхаве, бхиккхуно тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджати; пин̣д̣апа̄тахету ва̄, бхиккхаве, бхиккхуно тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджати; сена̄санахету ва̄, бхиккхаве, бхиккхуно тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджати; итибхава̄бхавахету ва̄, бхиккхаве, бхиккхуно тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджати. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро тан̣хуппа̄да̄ йаттха бхиккхуно тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджатӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘тан̣ха̄дутийо пурисо, дӣгхамаддха̄на сам̣сарам̣;

иттхабха̄ван̃н̃атха̄бха̄вам̣, сам̣са̄рам̣ на̄тиваттати.

‘‘етама̄дӣнавам̣ н̃атва̄, тан̣хам̣ дуккхасса самбхавам̣;

вӣтатан̣хо ана̄да̄но, сато бхиккху париббадже’’ти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. чхат̣т̣хам̣.

7. сабрахмакасуттам̣

106. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘сабрахмака̄ни, бхиккхаве, та̄ни кула̄ни йесам̣ путта̄нам̣ ма̄та̄питаро аджджха̄га̄ре пӯджита̄ хонти. сапуббадевата̄ни, бхиккхаве, та̄ни кула̄ни йесам̣ путта̄нам̣ ма̄та̄питаро аджджха̄га̄ре пӯджита̄ хонти. сапубба̄чарийака̄ни, бхиккхаве, та̄ни кула̄ни йесам̣ путта̄нам̣ ма̄та̄питаро аджджха̄га̄ре пӯджита̄ хонти. са̄хунеййака̄ни, бхиккхаве, та̄ни кула̄ни йесам̣ путта̄нам̣ ма̄та̄питаро аджджха̄га̄ре пӯджита̄ хонти.

‘‘‘брахма̄’ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачанам̣. ‘пуббадевата̄’ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачанам̣. ‘пубба̄чарийа̄’ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачанам̣. ‘а̄хунеййа̄’ти, бхиккхаве, ма̄та̄питӯнам̣ етам̣ адхивачанам̣. там̣ кисса хету? бахука̄ра̄, бхиккхаве, ма̄та̄питаро путта̄нам̣ а̄па̄дака̄ посака̄ имасса локасса дассета̄ро’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘брахма̄ти ма̄та̄питаро, пубба̄чарийа̄ти вуччаре;

а̄хунеййа̄ ча путта̄нам̣, паджа̄йа анукампака̄.

‘‘тасма̄ хи не намассеййа, саккареййа ча пан̣д̣ито;

аннена атха па̄нена, ваттхена сайанена ча;

уччха̄данена нха̄панена [наха̄панена (сӣ.)], па̄да̄нам̣ дхованена ча.

‘‘та̄йа нам̣ па̄ричарийа̄йа, ма̄та̄питӯсу пан̣д̣ита̄;

идхева нам̣ пасам̣санти, печча сагге памодатӣ’’ти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. саттамам̣.

8. бахука̄расуттам̣

107. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘бахука̄ра̄ [бахӯпака̄ра̄ (сӣ. пӣ.)], бхиккхаве, бра̄хман̣агахапатика̄ тумха̄кам̣ йе во [йе те (саббаттха)] паччупат̣т̣хита̄ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄напаччайабхесаджджапариккха̄рехи. тумхепи, бхиккхаве, бахука̄ра̄ бра̄хман̣агахапатика̄нам̣ йам̣ [йе (?)] несам̣ дхаммам̣ десетха а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сетха. евамидам̣, бхиккхаве, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ нисса̄йа брахмачарийам̣ вуссати огхасса ниттхаран̣аттха̄йа самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘са̄га̄ра̄ анага̄ра̄ ча, убхо ан̃н̃он̃н̃аниссита̄;

а̄ра̄дхайанти саддхаммам̣, йогаккхемам̣ ануттарам̣.

‘‘са̄га̄ресу ча чӣварам̣, паччайам̣ сайана̄санам̣;

анага̄ра̄ пат̣иччханти, париссайавиноданам̣.

‘‘сугатам̣ [пуггалам̣ (сӣ. ка.)] пана нисса̄йа, гахат̣т̣ха̄ гхарамесино;

саддаха̄на̄ арахатам̣, арийапан̃н̃а̄йа джха̄йино.

‘‘идха дхаммам̣ чаритва̄на, маггам̣ сугатига̄минам̣;

нандино девалокасмим̣, моданти ка̄мака̄мино’’ти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. ат̣т̣хамам̣.

9. кухасуттам̣

108. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘йе кечи, бхиккхаве, бхиккхӯ куха̄ тхаддха̄ лапа̄ син̇гӣ уннал̣а̄ асама̄хита̄, на ме те, бхиккхаве, бхиккхӯ ма̄мака̄. апагата̄ ча те, бхиккхаве, бхиккхӯ имасма̄ дхаммавинайа̄; на ча те [на ча те бхиккхаве бхиккхӯ (сӣ. пӣ. ка.)] имасмим̣ дхаммавинайе вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджанти. йе ча кхо, бхиккхаве, бхиккхӯ никкуха̄ ниллапа̄ дхӣра̄ аттхаддха̄ сусама̄хита̄, те кхо ме, бхиккхаве, бхиккхӯ ма̄мака̄. анапагата̄ ча те, бхиккхаве, бхиккхӯ имасма̄ дхаммавинайа̄; те ча имасмим̣ дхаммавинайе [имасмим̣ ча те дхаммавинайе (сйа̄.), те бхиккхаве бхиккхӯ имасмим̣ дхаммавинайе (ка.)] вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджантӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘куха̄ тхаддха̄ лапа̄ син̇гӣ, уннал̣а̄ асама̄хита̄;

на те дхамме вирӯханти, самма̄самбуддхадесите.

‘‘никкуха̄ ниллапа̄ дхӣра̄, аттхаддха̄ сусама̄хита̄;

те ве дхамме вирӯханти, самма̄самбуддхадесите’’ти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. навамам̣.

10. надӣсотасуттам̣

109. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисо надийа̄ сотена овуйхеййа пийарӯпаса̄тарӯпена. таменам̣ чаккхума̄ пурисо тӣре т̣хито дисва̄ евам̣ вадеййа – ‘кин̃ча̄пи кхо твам̣, амбхо пуриса, надийа̄ сотена овуйхаси пийарӯпаса̄тарӯпена, аттхи четтха хет̣т̣ха̄ рахадо саӯми са̄ват̣т̣о сагахо сараккхасо йам̣ твам̣, амбхо пуриса, рахадам̣ па̄пун̣итва̄ маран̣ам̣ ва̄ нигаччхаси маран̣аматтам̣ ва̄ дуккха’нти. атха кхо со, бхиккхаве, пурисо тасса пурисасса саддам̣ сутва̄ хаттхехи ча па̄дехи ча пат̣исотам̣ ва̄йамеййа.

‘‘упама̄ кхо ме айам̣, бхиккхаве, ката̄ аттхасса вин̃н̃а̄пана̄йа. айам̣ четтха [айам̣ чеветтха (сйа̄.)] аттхо – ‘надийа̄ сото’ти кхо, бхиккхаве, тан̣ха̄йетам̣ адхивачанам̣.

‘‘‘пийарӯпам̣ са̄тарӯпа’нти кхо, бхиккхаве, чханнетам̣ аджджхаттика̄нам̣ а̄йатана̄нам̣ адхивачанам̣.

‘‘‘хет̣т̣ха̄ рахадо’ти кхо, бхиккхаве, пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ адхивачанам̣;

‘‘‘ӯмибхайа’нти кхо [сан̃ӣмӣти кхо (бахӯсу)], бхиккхаве, кодхупа̄йа̄сассетам̣ адхивачанам̣;

‘‘‘а̄ват̣т̣а’нти кхо [са̄ват̣т̣оти кхо (бахӯсу)], бхиккхаве, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣;

‘‘‘гахараккхасо’ти кхо [сагахо сараккхасоти кхо (бахӯсу)], бхиккхаве, ма̄туга̄массетам̣ адхивачанам̣;

‘‘‘пат̣исото’ти кхо, бхиккхаве, неккхаммассетам̣ адхивачанам̣;

‘‘‘хаттхехи ча па̄дехи ча ва̄йа̄мо’ти кхо, бхиккхаве, вӣрийа̄рамбхассетам̣ адхивачанам̣;

‘‘‘чаккхума̄ пурисо тӣре т̣хитоти кхо, бхиккхаве, татха̄гатассетам̣ адхивачанам̣ арахато самма̄самбуддхасса̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘саха̄пи дуккхена джахеййа ка̄ме, йогаккхемам̣ а̄йатим̣ паттхайа̄но;

саммаппаджа̄но сувимуттачитто, вимуттийа̄ пхассайе таттха таттха;

са ведагӯ вӯситабрахмачарийо, локантагӯ па̄рагатоти вуччатӣ’’ти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. дасамам̣.

11. чарасуттам̣

110. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘чарато чепи, бхиккхаве, бхиккхуно уппаджджати ка̄мавитакко ва̄ бйа̄па̄давитакко ва̄ вихим̣са̄витакко ва̄. тан̃че, бхиккхаве, бхиккху адхива̄сети наппаджахати на винодети на бйантӣкароти [бйантикароти (сӣ. пӣ.), бйантам̣ кароти (ка.)] анабха̄вам̣ гамети. чарампи, бхиккхаве, бхиккху евам̣бхӯто ана̄та̄пӣ анотта̄пӣ [аноттаппӣ (саббаттха) дуканипа̄те, ан̇гуттаре 1.4.11 пасситаббам̣] сататам̣ самитам̣ кусӣто хӣнавӣрийоти вуччати.

‘‘т̣хитасса чепи, бхиккхаве, бхиккхуно уппаджджати ка̄мавитакко ва̄ бйа̄па̄давитакко ва̄ вихим̣са̄витакко ва̄. тан̃че, бхиккхаве, бхиккху адхива̄сети наппаджахати на винодети на бйантӣкароти на анабха̄вам̣ гамети. т̣хитопи, бхиккхаве, бхиккху евам̣бхӯто ана̄та̄пӣ анотта̄пӣ сататам̣ самитам̣ кусӣто хӣнавӣрийоти вуччати.

‘‘нисиннасса чепи, бхиккхаве, бхиккхуно уппаджджати ка̄мавитакко ва̄ бйа̄па̄давитакко ва̄ вихим̣са̄витакко ва̄. тан̃че, бхиккхаве, бхиккху адхива̄сети наппаджахати на винодети на бйантӣкароти на анабха̄вам̣ гамети. нисиннопи, бхиккхаве, бхиккху евам̣бхӯто ана̄та̄пӣ анотта̄пӣ сататам̣ самитам̣ кусӣто хӣнавӣрийоти вуччати.

‘‘сайа̄насса чепи, бхиккхаве, бхиккхуно джа̄гарасса уппаджджати ка̄мавитакко ва̄ бйа̄па̄давитакко ва̄ вихим̣са̄витакко ва̄. тан̃че, бхиккхаве, бхиккху адхива̄сети наппаджахати на винодети на бйантӣкароти на анабха̄вам̣ гамети. сайа̄нопи, бхиккхаве, бхиккху джа̄гаро евам̣бхӯто ана̄та̄пӣ анотта̄пӣ сататам̣ самитам̣ кусӣто хӣнавӣрийоти вуччати.

‘‘чарато чепи, бхиккхаве, бхиккхуно уппаджджати ка̄мавитакко ва̄ бйа̄па̄давитакко ва̄ вихим̣са̄витакко ва̄. тан̃че, бхиккхаве, бхиккху на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети. чарампи, бхиккхаве, бхиккху евам̣бхӯто а̄та̄пӣ отта̄пӣ [оттаппӣ (саббаттха)] сататам̣ самитам̣ а̄раддхавӣрийо пахитаттоти вуччати.

‘‘т̣хитасса чепи, бхиккхаве, бхиккхуно уппаджджати ка̄мавитакко ва̄ бйа̄па̄давитакко ва̄ вихим̣са̄витакко ва̄. тан̃че, бхиккхаве, бхиккху на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети. т̣хитопи, бхиккхаве, бхиккху евам̣бхӯто а̄та̄пӣ отта̄пӣ сататам̣ самитам̣ а̄раддхавӣрийо пахитаттоти вуччати.

‘‘нисиннасса чепи, бхиккхаве, бхиккхуно уппаджджати ка̄мавитакко ва̄ бйа̄па̄давитакко ва̄ вихим̣са̄витакко ва̄. тан̃че, бхиккхаве, бхиккху на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети. нисиннопи, бхиккхаве, бхиккху евам̣бхӯто а̄та̄пӣ отта̄пӣ сататам̣ самитам̣ а̄раддхавӣрийо пахитаттоти вуччати.

‘‘сайа̄насса чепи, бхиккхаве, бхиккхуно джа̄гарасса уппаджджати ка̄мавитакко ва̄ бйа̄па̄давитакко ва̄ вихим̣са̄витакко ва̄. тан̃че, бхиккхаве, бхиккху на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гамети. сайа̄нопи, бхиккхаве, бхиккху джа̄гаро евам̣бхӯто а̄та̄пӣ отта̄пӣ сататам̣ самитам̣ а̄раддхавӣрийо пахитаттоти вуччатӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘чарам̣ ва̄ йади ва̄ тит̣т̣хам̣, нисинно уда ва̄ сайам̣;

йо витаккам̣ витаккети, па̄пакам̣ геханисситам̣.

‘‘куммаггам̣ пат̣ипанно [куммаггаппат̣ипанно (а. ни. 4.11)] со, моханеййесу муччхито;

абхаббо та̄дисо бхиккху, пхут̣т̣хум̣ самбодхимуттамам̣.

‘‘йо ча чарам̣ ва̄ тит̣т̣хам̣ ва̄ [йо чарам̣ ва̄ йади ва̄ тит̣т̣хам̣ (сйа̄.), йо чарам̣ ва̄тха тит̣т̣хам̣ ва̄ (сӣ. ка.)], нисинно уда ва̄ сайам̣;

витаккам̣ самайитва̄на, витаккӯпасаме рато;

бхаббо со та̄дисо бхиккху, пхут̣т̣хум̣ самбодхимуттама’’нти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. ека̄дасамам̣.

12. сампаннасӣласуттам̣

111. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘сампаннасӣла̄, бхиккхаве, вихаратха [хотха (сйа̄.)] сампаннапа̄тимоккха̄; па̄тимоккхасам̣варасам̣вута̄ вихаратха а̄ча̄рагочарасампанна̄ ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вино; сама̄да̄йа сиккхатха сиккха̄падесу.

‘‘сампаннасӣла̄нам̣ во, бхиккхаве, вихаратам̣ [бхаватам̣ (сйа̄.)] сампаннапа̄тимоккха̄нам̣ па̄тимоккхасам̣варасам̣вута̄нам̣ вихаратам̣ а̄ча̄рагочарасампанна̄нам̣ ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣнам̣ сама̄да̄йа сиккхатам̣ сиккха̄падесу кимасса уттари каран̣ӣйам̣ [кимасса бхиккхаве уттари каран̣ӣйам̣ (саббаттха)]?

‘‘чарато чепи, бхиккхаве, бхиккхуно [абхиджджха̄ бйа̄па̄до вигато (а. ни. 4.12) ат̣т̣хакатха̄йа самети] бхиджджха̄ вигата̄ [абхиджджха̄ бйа̄па̄до вигато (а. ни. 4.12) ат̣акатха̄йа самети] хоти, бйа̄па̄до вигато хоти [тхинамиддхам̣ уддхаччакуккуччам̣ вичикиччха̄ (а. ни. 4.12)], тхинамиддхам̣ вигатам̣ хоти, уддхаччакуккуччам̣ вигатам̣ хоти, вичикиччха̄ [тхинамиддхам̣ уддхаччакуккуччам̣ вичикичча̄ (а. ни. 4.12)] пахӣна̄ хоти, а̄раддхам̣ хоти вӣрийам̣ асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄ [аппамут̣т̣ха̄ (сйа̄.)], пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. чарампи, бхиккхаве, бхиккху евам̣бхӯто а̄та̄пӣ отта̄пӣ сататам̣ самитам̣ а̄раддхавӣрийо пахитаттоти вуччати.

‘‘т̣хитасса чепи, бхиккхаве, бхиккхуно абхиджджха̄ вигата̄ хоти бйа̄па̄до…пе… тхинамиддхам̣… уддхаччакуккуччам̣… вичикиччха̄ пахӣна̄ хоти, а̄раддхам̣ хоти вӣрийам̣ асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. т̣хитопи, бхиккхаве, бхиккху евам̣бхӯто а̄та̄пӣ отта̄пӣ сататам̣ самитам̣ а̄раддхавӣрийо пахитаттоти вуччати.

‘‘нисиннасса чепи, бхиккхаве, бхиккхуно абхиджджха̄ вигата̄ хоти, бйа̄па̄до…пе… тхинамиддхам̣… уддхаччакуккуччам̣… вичикиччха̄ пахӣна̄ хоти, а̄раддхам̣ хоти вӣрийам̣ асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. нисиннопи, бхиккхаве, бхиккху евам̣бхӯто а̄та̄пӣ отта̄пӣ сататам̣ самитам̣ а̄раддхавӣрийо пахитаттоти вуччати.

‘‘сайа̄насса чепи, бхиккхаве, бхиккхуно джа̄гарасса абхиджджха̄ вигата̄ хоти бйа̄па̄до…пе… тхинамиддхам̣… уддхаччакуккуччам̣… вичикиччха̄ пахӣна̄ хоти, а̄раддхам̣ хоти вӣрийам̣ асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммут̣т̣ха̄, пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. сайа̄нопи, бхиккхаве, бхиккху джа̄гаро евам̣бхӯто а̄та̄пӣ отта̄пӣ сататам̣ самитам̣ а̄раддхавӣрийо пахитаттоти вуччатӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –

‘‘йатам̣ чаре йатам̣ тит̣т̣хе, йатам̣ аччхе йатам̣ сайе;

йатам̣ самин̃джайе [саммин̃джайе (сӣ. сйа̄.)] бхиккху, йатаменам̣ паса̄райе.

‘‘уддхам̣ тирийам̣ апа̄чӣнам̣, йа̄вата̄ джагато гати;

самавеккхита̄ ча дхамма̄нам̣, кхандха̄нам̣ удайаббайам̣.

‘‘евам̣ виха̄рима̄та̄пим̣, сантавуттимануддхатам̣;

четосаматхаса̄мӣчим̣, сиккхама̄нам̣ сада̄ сатам̣;

сататам̣ пахитаттоти, а̄ху бхиккхум̣ татха̄видха’’нти.

айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. два̄дасамам̣.

13. локасуттам̣

112. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –

‘‘локо, бхиккхаве, татха̄гатена абхисамбуддхоः локасма̄ татха̄гато висам̣йутто. локасамудайо, бхиккхаве, татха̄гатена абхисамбуддхо ः локасамудайо татха̄гатасса пахӣно. локаниродхо, бхиккхаве, татха̄гатена абхисамбуддхоः локаниродхо татха̄гатасса саччхикато. локаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄, бхиккхаве, татха̄гатена абхисамбуддха̄ः локаниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ татха̄гатасса бха̄вита̄.

‘‘йам̣, бхиккхаве, садевакасса локасса сама̄ракасса сабрахмакасса сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ йасма̄ там̣ татха̄гатена абхисамбуддхам̣, тасма̄ татха̄гатоти вуччати.

‘‘йан̃ча, бхиккхаве, раттим̣ татха̄гато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхати, йан̃ча раттим̣ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йати, йам̣ етасмим̣ антаре бха̄сати лапати ниддисати, саббам̣ там̣ татхева хоти но ан̃н̃атха̄, тасма̄ татха̄гатоти вуччати.