9. наваканипа̄то

[427] 1. гиджджхаджа̄такаван̣н̣ана̄

парисан̇купатхо на̄ма̄ти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто екам̣ дуббачабхиккхум̣ а̄раббха катхеси. со кира еко кулапутто ниййа̄никаса̄сане паббаджитва̄пи аттхака̄мехи а̄чарийупаджджха̄йехи чева сабрахмача̄рӣхи ча ‘‘евам̣ те абхиккамитаббам̣, евам̣ пат̣иккамитаббам̣, евам̣ а̄локитаббам̣, евам̣ вилокитаббам̣, евам̣ самин̃джитаббам̣, евам̣ паса̄ритаббам̣, евам̣ нива̄сетаббам̣, евам̣ па̄рупитаббам̣, евам̣ патто гахетаббо, йа̄панаматтам̣ бхаттам̣ гахетва̄ паччавеккхитва̄ва парибхун̃джитаббам̣, индрийесу гуттадва̄рена бходжане маттан̃н̃уна̄ джа̄гарийамануйуттена бхавитаббам̣, идам̣ а̄гантукаваттам̣ на̄ма джа̄нитаббам̣, идам̣ гамикаваттам̣ на̄ма, има̄ни чуддаса кхандхакаватта̄ни, асӣти маха̄ватта̄ни. таттха те самма̄ ваттитаббам̣, име тераса дхутан̇гагун̣а̄ на̄ма, ете сама̄да̄йа ваттитабба’’нти овадийама̄но дуббачо ахоси аккхамо аппадаккхин̣агга̄хӣ ануса̄саним̣. ‘‘ахам̣ тумхе на вада̄ми, тумхе пана мам̣ касма̄ вадатха, ахамева аттано аттхам̣ ва̄ анаттхам̣ ва̄ джа̄нисса̄мӣ’’ти атта̄нам̣ авачанӣйам̣ ака̄си. атхасса дуббачабха̄вам̣ н̃атва̄ бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ агун̣акатхам̣ катхента̄ нисӣдим̣су. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте там̣ бхиккхум̣ паккоса̄петва̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣ бхиккху дуббачосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘сачча’’нти вутте ‘‘касма̄ бхиккху еварӯпе ниййа̄никаса̄сане паббаджитва̄ аттхака̄ма̄нам̣ вачанам̣ на кароси, пуббепи твам̣ пан̣д̣ита̄нам̣ вачанам̣ акатва̄ верамбхава̄тамукхе чун̣н̣авичун̣н̣о джа̄то’’ти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте гиджджхакӯт̣е паббате бодхисатто гиджджхайонийам̣ ниббатти. путто панасса супатто на̄ма гиджджхара̄джа̄ анекасахассагиджджхапарива̄ро тха̄масампанно ахоси. со ма̄та̄питаро посеси, тха̄масампаннатта̄ пана атидӯрам̣ уппатати. атха нам̣ пита̄ ‘‘та̄та, еттакам̣ на̄ма т̣ха̄нам̣ атиккамитва̄ на гантабба’’нти овади. со ‘‘са̄дхӯ’’ти ватва̄пи екадивасам̣ пана вут̣т̣хе деве гиджджхехи саддхим̣ уппатитва̄ сесе оха̄йа атибхӯмим̣ гантва̄ верамбхава̄тамукхам̣ патва̄ чун̣н̣авичун̣н̣абха̄вам̣ па̄пун̣и. саттха̄ таматтхам̣ дассенто абхисамбуддхо хутва̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –

1. ‘‘парисан̇купатхо на̄ма, гиджджхапантхо санантано;

татра̄си ма̄та̄питаро, гиджджхо посеси джин̣н̣аке;

тесам̣ аджагарамедам̣, аччаха̄си бахуттасо.

2. ‘‘пита̄ ча путтам̣ авача, джа̄нам̣ уччам̣ папа̄тинам̣;

супаттам̣ тха̄масампаннам̣, теджассим̣ дӯрага̄минам̣.

3. ‘‘париплавантам̣ патхавим̣, йада̄ та̄та виджа̄нахи;

са̄гарена париккхиттам̣, чаккам̣ва париман̣д̣алам̣;

тато та̄та ниваттассу, ма̄ссу етто парам̣ гами.

4. ‘‘удапаттоси вегена, балӣ паккхӣ диджуттамо;

олокайанто ваккан̇го, паббата̄ни вана̄ни ча.

5. ‘‘аддасса патхавим̣ гиджджхо, йатха̄са̄си питуссутам̣;

са̄гарена париккхиттам̣, чаккам̣ва париман̣д̣алам̣.

6. ‘‘тан̃ча со саматиккамма, парамеваччаваттатха;

тан̃ча ва̄тасикха̄ тиккха̄, аччаха̄си балим̣ диджам̣.

7. ‘‘на̄саккха̄тигато посо, пунадева ниваттитум̣;

диджо бйасанама̄па̄ди, верамбха̄нам̣ васам̣ гато.

8. ‘‘тасса путта̄ ча да̄ра̄ ча, йе чан̃н̃е ануджӣвино;

саббе бйасанама̄па̄дум̣, анова̄дакаре дидже.

9. ‘‘евампи идха вуд̣д̣ха̄нам̣, йо ва̄кйам̣ на̄вабуджджхати;

атисӣмачаро дитто, гиджджхова̄тӣтаса̄сано;

са ве бйасанам̣ паппоти, акатва̄ вуд̣д̣хаса̄сана’’нти.

таттха парисан̇купатхоти сан̇купатхо. манусса̄ хиран̃н̃асуван̣н̣аттха̄йа гаччханта̄ тасмим̣ падесе кха̄н̣уке кот̣т̣етва̄ тесу раджджуйо бандхитва̄ гаччханти, тена со гиджджхапаббате джан̇гхамагго ‘‘сан̇купатхо’’ти вуччати. гиджджхапантхоти гиджджхапаббатаматтхаке маха̄магго. санантаноти пора̄н̣о. татра̄сӣти тасмим̣ гиджджхапаббатаматтхаке сан̇купатхе еко гиджджхо а̄си, со джин̣н̣аке ма̄та̄питаро посеси. аджагарамеданти аджагара̄нам̣ медам̣. аччаха̄сӣти ативийа а̄хари. бахуттасоти бахусо. джа̄нам̣ уччам̣ папа̄тинанти ‘‘путто те атиуччам̣ т̣ха̄нам̣ лан̇гхатӣ’’ти сутва̄ ‘‘учче папа̄тӣ айа’’нти джа̄нанто. теджассинти пурисатеджасампаннам̣. дӯрага̄минанти тенева теджена дӯрага̄мим̣. париплавантанти уппалапаттам̣ вийа удаке уплавама̄нам̣. виджа̄нахӣти виджа̄на̄си. чаккам̣ва париман̣д̣аланти йасмим̣ те падесе т̣хитасса самуддена париччхинно джамбудӣпо чаккаман̣д̣алам̣ва пан̃н̃а̄йати, тато та̄та ниватта̄хӣти оваданто евама̄ха.

удапаттосӣти питу ова̄дам̣ акатва̄ екадивасам̣ гиджджхехи саддхим̣ уппатито те оха̄йа питара̄ катхитат̣т̣ха̄нам̣ агама̄си. олокайантоти там̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ хет̣т̣ха̄ олокенто. ваккан̇готи ван̇кагӣво. йатха̄са̄си питуссутанти йатха̄сса питу сантика̄ сутам̣ а̄си, татхева аддаса, ‘‘йатха̄сса̄сӣ’’типи па̄т̣хо. парамеваччаваттатха̄ти питара̄ аккха̄тат̣т̣ха̄нато парам̣ ативаттова. тан̃ча ва̄тасикха̄ тиккха̄ти там̣ анова̄дакам̣ балимпи сама̄нам̣ диджам̣ тикхин̣аверамбхава̄тасикха̄ аччаха̄си атихари, чун̣н̣авичун̣н̣ам̣ ака̄си. на̄саккха̄тигатоти на̄саккхи атигато. посоти сатто. анова̄дакарети тасмим̣ дидже пан̣д̣ита̄нам̣ ова̄дам̣ акаронте саббепи те маха̄дуккхам̣ па̄пун̣им̣су. акатва̄ вуд̣д̣хаса̄сананти вуд̣д̣ха̄нам̣ хитака̄ма̄нам̣ вачанам̣ акатва̄ евамева бйасанам̣ маха̄дуккхам̣ па̄пун̣а̄ти. тасма̄ твам̣ бхиккху ма̄ гиджджхасадисо бхава, аттхака̄ма̄нам̣ вачанам̣ карохӣти. со саттха̄ра̄ евам̣ овадито тато пат̣т̣ха̄йа сувачо ахоси.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ дуббачагиджджхо етарахи дуббачабхиккху ахоси, гиджджхапита̄ пана ахамева ахоси’’нти.

гиджджхаджа̄такаван̣н̣ана̄ пат̣хама̄.

[428] 2. косамбийаджа̄такаван̣н̣ана̄

путхусаддоти идам̣ саттха̄ косамбим̣ нисса̄йа гхосита̄ра̄ме вихаранто косамбийам̣ бхан̣д̣анака̄раке бхиккхӯ а̄раббха катхеси. ваттху косамбакаккхандхаке (маха̄ва. 451 а̄дайо) а̄гатамева, айам̣ панеттха сан̇кхепо. тада̄ кира две бхиккхӯ екасмим̣ а̄ва̄се васим̣су винайадхаро ча суттантико ча. тесу суттантико екадивасам̣ сарӣравалан̃джам̣ катва̄ удакакот̣т̣хаке а̄чаманаудака̄васесам̣ бха̄джане т̣хапетва̄ никкхами. паччха̄ винайадхаро таттха павит̣т̣хо там̣ удакам̣ дисва̄ никкхамитва̄ итарам̣ пуччхи ‘‘а̄вусо, тайа̄ удакам̣ т̣хапита’’нти. ‘‘а̄ма̄вусо’’ти. ‘‘ким̣ панеттха а̄паттибха̄вам̣ на джа̄на̄сӣ’’ти? ‘‘а̄ма̄вусо на джа̄на̄мӣ’’ти. ‘‘хоти, а̄вусо, еттха а̄паттӣ’’ти? ‘‘тена хи пат̣икарисса̄ми на’’нти. ‘‘саче пана те, а̄вусо, асан̃чичча асатийа̄ катам̣, наттхи а̄паттӣ’’ти. со тасса̄ а̄паттийа̄ ана̄паттидит̣т̣хи ахоси. винайадхаропи аттано нисситака̄нам̣ ‘‘айам̣ суттантико а̄паттим̣ а̄паджджама̄нопи на джа̄на̄тӣ’’ти а̄рочеси. те тасса нисситаке дисва̄ ‘‘тумха̄кам̣ упаджджха̄йо а̄паттим̣ а̄паджджитва̄пи а̄паттибха̄вам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти а̄хам̣су. те гантва̄ аттано упаджджха̄йасса а̄рочесум̣. со евама̄ха – ‘‘айам̣ винайадхаро пуббе ‘ана̄паттӣ’ти ватва̄ ида̄ни ‘а̄паттӣ’ти вадати, муса̄ва̄дӣ есо’’ти. те гантва̄ ‘‘тумха̄кам̣ упаджджха̄йо муса̄ва̄дӣ’’ти евам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахам̣ вад̣д̣хайим̣су. тато винайадхаро ока̄сам̣ лабхитва̄ тасса а̄паттийа̄ адассанена уккхепанӣйакаммам̣ ака̄си. тато пат̣т̣ха̄йа тесам̣ паччайада̄йака̄ упа̄сака̄пи две кот̣т̣ха̄са̄ ахесум̣. ова̄дапат̣игга̄хика̄ бхиккхунийопи а̄раккхадевата̄пи две кот̣т̣ха̄са̄ ахесум̣. та̄сам̣ сандит̣т̣хасамбхатта̄ а̄ка̄сат̣т̣хадевата̄пи йа̄ва брахмалока̄ саббе путхуджджана̄ две паккха̄ ахесум̣. йа̄ва аканит̣т̣хабхавана̄ пана идам̣ кола̄халам̣ агама̄си.

атхеко бхиккху татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ уккхепака̄нам̣ ‘‘дхаммикенева каммена айам̣ уккхитто, уккхитта̄нуваттака̄нам̣ адхаммикена каммена уккхитто’’ти ладдхим̣, уккхепакехи ва̄рийама̄на̄нампи тесам̣ там̣ анупарива̄ретва̄ чаран̣абха̄ван̃ча саттху а̄рочеси. бхагава̄ ‘‘самагга̄ кира хонтӯ’’ти две ва̄ре песетва̄ ‘‘на иччханти бханте самагга̄ бхавиту’’нти сутва̄ татийава̄ре ‘‘бхинно бхиккхусан̇гхо’’ти тесам̣ сантикам̣ гантва̄ уккхепака̄нам̣ уккхепане, итаресан̃ча асан̃чичча а̄паттийа̄ адассане а̄дӣнавам̣ ватва̄ пакка̄ми. пуна тесам̣ таттхева екасӣма̄йам̣ упосатха̄дӣни ка̄ретва̄ бхаттагга̄дӣсу бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ ‘‘а̄санантарика̄йа нисӣдитабба’’нти бхаттагге ваттам̣ пан̃н̃а̄петва̄ ‘‘ида̄нипи бхан̣д̣анаджа̄та̄ вихарантӣ’’ти сутва̄ таттха гантва̄ ‘‘алам̣, бхиккхаве, ма̄ бхан̣д̣ана’’нтиа̄дӣни ватва̄ ан̃н̃атарена бхиккхуна̄ дхаммава̄дина̄ бхагавато вихесам̣ аниччхантена ‘‘а̄гамету, бханте, бхагава̄ дхаммаса̄ми, аппоссукко бханте, бхагава̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихарату, майам̣ тена бхан̣д̣анена калахена виггахена вива̄дена пан̃н̃а̄йисса̄ма̄’’ти вутте –

бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатто на̄ма ка̄сира̄джа̄ ахосӣти брахмадаттена дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о раджджам̣ аччхандитва̄ ан̃н̃а̄такавесена васантасса ма̄ритабха̄ван̃чева дӣгха̄вукума̄рена аттано джӣвите динне тато пат̣т̣ха̄йа тесам̣ самаггабха̄ван̃ча катхетва̄ ‘‘тесан̃хи на̄ма, бхиккхаве, ра̄джӯнам̣ а̄диннадан̣д̣а̄нам̣ а̄диннасаттха̄нам̣ еварӯпам̣ кхантисораччам̣ бхависсати. идха кхо там̣, бхиккхаве, собхетха, йам̣ тумхе евам̣ сва̄ккха̄те дхаммавинайе паббаджита̄ сама̄на̄ кхама̄ ча бхавеййа̄тха сората̄ ча̄’’ти овадитва̄ дутийампи татийампи ‘‘алам̣, бхиккхаве, ма̄ бхан̣д̣ана’’нти ва̄ретва̄ анораманте дисва̄ ‘‘парийа̄дин̣н̣арӯпа̄ кхо име могхапуриса̄, на йиме сукара̄ сан̃н̃а̄пету’’нти паккамитва̄ пунадивасе пин̣д̣апа̄тапат̣икканто гандхакут̣ийа̄ тхокам̣ виссамитва̄ сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ аттано паттачӣварама̄да̄йа сан̇гхамаджджхе а̄ка̄се т̣хатва̄ има̄ га̄тха̄ абха̄си –

10. ‘‘путхусаддо самаджано, на ба̄ло кочи ман̃н̃атха;

сан̇гхасмим̣ бхиджджама̄насмим̣, на̄н̃н̃ам̣ бхиййо аман̃н̃арум̣.

11. ‘‘паримут̣т̣ха̄ пан̣д̣ита̄бха̄са̄, ва̄ча̄гочарабха̄н̣ино;

йа̄виччханти мукха̄йа̄мам̣, йена нӣта̄ на там̣ видӯ.

12. ‘‘аккоччхи мам̣ авадхи мам̣, аджини мам̣ аха̄си ме;

йе ча там̣ упанайханти, верам̣ тесам̣ на саммати.

13. ‘‘аккоччхи мам̣ авадхи мам̣, аджини мам̣ аха̄си ме;

йе ча там̣ нупанайханти, верам̣ тесӯпасаммати.

14. ‘‘на хи верена вера̄ни, саммантӣдха куда̄чанам̣;

аверена ча самманти, еса дхаммо санантано.

15. ‘‘паре ча на виджа̄нанти, майаметтха йама̄масе;

йе ча таттха виджа̄нанти, тато самманти медхага̄.

16. ‘‘ат̣т̣хиччхинна̄ па̄н̣ахара̄, гава̄ссадханаха̄рино;

рат̣т̣хам̣ вилумпама̄на̄нам̣, тесампи хоти сан̇гати;

касма̄ тумха̄ка но сийа̄.

17. ‘‘саче лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣, саддхим̣чарам̣ са̄дхувиха̄ридхӣрам̣;

абхибхуййа сабба̄ни париссайа̄ни, чареййа тенаттамано сатӣма̄.

18. ‘‘но че лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣, саддхим̣чарам̣ са̄дхувиха̄ридхӣрам̣;

ра̄джа̄ва рат̣т̣хам̣ виджитам̣ паха̄йа, еко чаре ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄го.

19. ‘‘екасса чаритам̣ сеййо, наттхи ба̄ле саха̄йата̄;

еко чаре на па̄па̄ни кайира̄, аппоссукко ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄го’’ти.

таттха путху маха̄саддо асса̄ти путхусаддо. самаджаноти сама̄но екасадисо джано, саббова̄йам̣ бхан̣д̣анака̄ракаджано самантато садданиччха̄ран̣ена путхусаддо чева садисо ча̄ти вуттам̣ хоти. на ба̄ло кочи ман̃н̃атха̄ти таттха кочи екопи ‘‘ахам̣ ба̄ло’’ти на ман̃н̃иттха, саббе пан̣д̣итама̄нино, саббова̄йам̣ бхан̣д̣анака̄рако джанойева. на̄н̃н̃ам̣ бхиййо аман̃н̃арунти кочи екопи ‘‘ахам̣ ба̄ло’’ти на ман̃н̃иттха, бхиййо ча сан̇гхасмим̣ бхиджджама̄не ан̃н̃ампи екам̣ ‘‘майхам̣ ка̄ран̣а̄ сан̇гхо бхиджджатӣ’’ти идам̣ ка̄ран̣ам̣ на ман̃н̃иттха̄ти аттхо.

паримут̣т̣ха̄ти мут̣т̣хассатино. пан̣д̣ита̄бха̄са̄ти аттано пан̣д̣итама̄нена пан̣д̣итасадиса̄. ва̄ча̄гочарабха̄н̣иноти ра̄-ка̄расса расса̄десо като, ва̄ча̄гочара̄ ча на сатипат̣т̣ха̄на̄диарийадхаммагочара̄, бха̄н̣ино ча. катхам̣ бха̄н̣ино? йа̄виччханти мукха̄йа̄манти, йа̄ва мукхам̣ паса̄ретум̣ иччханти, та̄ва паса̄ретва̄ аггапа̄дехи т̣хатва̄ бха̄н̣ино, екопи сан̇гхага̄равена мукхасан̇кочанам̣ на каротӣти аттхо. йена нӣта̄ти йена бхан̣д̣анена имам̣ нилладжджабха̄вам̣ нӣта̄. на там̣ видӯти евам̣ ‘‘а̄дӣнавам̣ ида’’нти там̣ на джа̄нанти.

йе ча там̣ упанайхантӣти там̣ ‘‘аккоччхи ма’’нтиа̄дикам̣ а̄ка̄рам̣ йе упанайханти. санантаноти пора̄н̣о. парети пан̣д̣ите т̣хапетва̄ тато ан̃н̃е бхан̣д̣анака̄рака̄ паре на̄ма. те еттха сан̇гхамаджджхе кола̄халам̣ каронта̄ ‘‘майам̣ йама̄масе упайама̄ма насса̄ма, сататам̣ самитам̣ маччусантикам̣ гаччха̄ма̄’’ти на джа̄нанти. йе ча таттха виджа̄нантӣти йе таттха пан̣д̣ита̄ ‘‘майам̣ маччусамӣпам̣ гаччха̄ма̄’’ти виджа̄нанти. тато самманти медхага̄ти бхиккхаве, еван̃хи те джа̄нанта̄ йонисоманасика̄рам̣ уппа̄детва̄ медхага̄нам̣ калаха̄нам̣ вӯпасама̄йа пат̣ипаджджанти.

ат̣т̣хиччхинна̄ти айам̣ га̄тха̄ брахмадаттан̃ча дӣгха̄вукума̄ран̃ча сандха̄йа вутта̄. тесампи хоти сан̇гати. касма̄ тумха̄кам̣ на хоти? йесам̣ во нева ма̄та̄питӯнам̣ ат̣т̣хӣни чхинна̄ни, на па̄н̣а̄ хат̣а̄, на гава̄ссадхана̄ни хат̣а̄ни. идам̣ вуттам̣ хоти – бхиккхаве, тесан̃хи на̄ма а̄диннадан̣д̣а̄нам̣ а̄диннасаттха̄нам̣ ра̄джӯнам̣ еварӯпа̄ сан̇гати сама̄гамо а̄ва̄хавива̄хасамбандхам̣ катва̄ екато па̄набходжанам̣ хоти, тумхе еварӯпе са̄сане паббаджитва̄ аттано вераматтампи джахитум̣ на саккотха, ко тумха̄кам̣ бхиккхубха̄воти.

саче лабхетха̄тиа̄дига̄тха̄йо пан̣д̣итасаха̄йасса ча ба̄ласаха̄йасса ча ван̣н̣а̄ван̣н̣адӣпанаттхам̣ вутта̄. абхибхуййа сабба̄ни париссайа̄нӣти саббе па̄кат̣апариссайе ча пат̣иччханнапариссайе ча абхибхавитва̄ тена саддхим̣ аттамано сатима̄ чареййа. ра̄джа̄ва рат̣т̣хам̣ виджитам̣ паха̄йа̄ти йатха̄ аттано виджитам̣ рат̣т̣хам̣ маха̄джанакара̄джа̄ ча ариндамара̄джа̄ ча паха̄йа екакова чарим̣су, евам̣ чареййа̄ти аттхо. ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄готи ма̄тан̇го аран̃н̃е на̄гова. ма̄тан̇готи хаттхӣ вуччати, на̄готи маханта̄дхивачанаметам̣. йатха̄ хи ма̄тупосако ма̄тан̇гана̄го аран̃н̃е екако чари, на ча па̄па̄ни ака̄си, йатха̄ ча сӣлавахаттхина̄го. йатха̄ ча па̄лилеййако, евам̣ еко чаре, на ча па̄па̄ни кайира̄ти вуттам̣ хоти.

саттха̄ евам̣ катхетва̄пи те бхиккхӯ самагге ка̄тум̣ асакконто ба̄лакалон̣акага̄мам̣ гантва̄ бхагуттхерасса екӣбха̄ве а̄нисам̣сам̣ катхетва̄ тато тин̣н̣ам̣ кулапутта̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ тесам̣ са̄маггива̄се а̄нисам̣сам̣ катхетва̄ тато па̄лилеййакаванасан̣д̣ам̣ гантва̄ таттха тема̄сам̣ васитва̄ пуна косамбим̣ агантва̄ са̄ваттхимева агама̄си. косамбива̄синопи упа̄сака̄ ‘‘име кхо аййа̄, косамбака̄ бхиккхӯ бахуно амха̄кам̣ анаттхасса ка̄рака̄, имехи убба̄л̣хо бхагава̄ пакканто, имесам̣ нева абхива̄дана̄дӣни карисса̄ма, на упагата̄нам̣ пин̣д̣апа̄там̣ дасса̄ма, евам̣ име паккамиссанти ва̄ верам̣ вирамиссанти ва̄ бхагавантам̣ ва̄ паса̄дессантӣ’’ти саммантайитва̄ татхева акам̣су. те тена дан̣д̣акаммена пӣл̣ита̄ са̄ваттхим̣ гантва̄ бхагавантам̣ кхама̄песум̣.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘пита̄ суддходанамаха̄ра̄джа̄ ахоси, ма̄та̄ маха̄ма̄йа̄, дӣгха̄вукума̄ро пана ахамева ахоси’’нти.

косамбийаджа̄такаван̣н̣ана̄ дутийа̄.

[429] 3. маха̄суваджа̄такаван̣н̣ана̄

думо йада̄ хотӣти идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄раббха катхеси. со кира саттху сантике каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ косаладжанападе ан̃н̃атарам̣ паччантага̄мам̣ упанисса̄йа аран̃н̃е виха̄си. манусса̄ тасса раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄на̄ни сампа̄детва̄ гамана̄гаманасампанне т̣ха̄не сена̄санам̣ катва̄ саккаччам̣ упат̣т̣хахим̣су. тасса вассӯпагатасса пат̣хамама̄сейева со га̄мо джха̄йи, манусса̄нам̣ бӣджаматтампи авасит̣т̣хам̣ на̄хоси. те тасса пан̣ӣтам̣ пин̣д̣апа̄там̣ да̄тум̣ на̄саккхим̣су. со саппа̄йасена̄санепи пин̣д̣апа̄тена киламанто маггам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ ниббаттетум̣ на̄саккхи. атха нам̣ тема̄саччайена саттха̄рам̣ вандитум̣ а̄гатам̣ саттха̄ пат̣исантха̄рам̣ катва̄ ‘‘каччи бхиккху пин̣д̣апа̄тена на киламантоси, сена̄санасаппа̄йан̃ча ахосӣ’’ти пуччхи. со таматтхам̣ а̄рочеси. саттха̄ ‘‘тасса сена̄санам̣ саппа̄йа’’нти н̃атва̄ ‘‘бхиккху саман̣ена на̄ма сена̄санасаппа̄йе сати лолуппача̄рам̣ паха̄йа кин̃чидева йатха̄ладдхам̣ парибхун̃джитва̄ сантут̣т̣хена саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ тираччха̄найонийам̣ ниббаттитва̄ аттано нива̄сасуккхаруккхе чун̣н̣ам̣ кха̄данта̄пи лолуппача̄рам̣ паха̄йа сантут̣т̣ха̄ миттадхаммам̣ абхиндитва̄ ан̃н̃аттха на гамим̣су, твам̣ пана касма̄ ‘пин̣д̣апа̄то паритто лӯкхо’ти саппа̄йасена̄санам̣ париччаджӣ’’ти ватва̄ тена йа̄чито атӣтам̣ а̄хари.

атӣте химаванте ган̇га̄тӣре екасмим̣ удумбараване анекасатасахасса̄ сука̄ васим̣су. татра еко сувара̄джа̄ аттано нива̄саруккхасса пхалесу кхӣн̣есу йадева авасит̣т̣хам̣ хоти ан̇куро ва̄ паттам̣ ва̄ тачо ва̄ папат̣ика̄ ва̄, там̣ кха̄дитва̄ ган̇га̄йа па̄нӣйам̣ пивитва̄ парамаппиччхасантут̣т̣хо хутва̄ ан̃н̃аттха на гаччхати. тасса аппиччхасантут̣т̣хабха̄вагун̣ена саккасса бхаванам̣ кампи. сакко а̄ваджджама̄но там̣ дисва̄ тасса вӣмам̣санаттхам̣ аттано а̄нубха̄вена там̣ руккхам̣ суккха̄песи. руккхо кха̄н̣укаматто хутва̄ чхидда̄вачхиддо ва̄те пахаранте а̄кот̣ийама̄но вийа ат̣т̣ха̄си. тасса чхиддехи чун̣н̣а̄ни никкхаманти. сувара̄джа̄ та̄ни чун̣н̣а̄ни кха̄дитва̄ ган̇га̄йа па̄нӣйам̣ пивитва̄ ан̃н̃аттха агантва̄ ва̄та̄тапам̣ аган̣етва̄ удумбаракха̄н̣уке нисӣди. сакко тасса парамаппиччхабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘миттадхаммагун̣ам̣ катха̄петва̄ варамасса датва̄ удумбарам̣ аматапхалам̣ каритва̄ а̄гамисса̄мӣ’’ти еко хам̣сара̄джа̄ хутва̄ суджам̣ асуракан̃н̃ам̣ пурато катва̄ там̣ удумбараванам̣ гантва̄ авидӯре екаруккхасса са̄кха̄йа нисӣдитва̄ тена саддхим̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄пенто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

20. ‘‘думо йада̄ хоти пхалӯпапанно, бхун̃джанти нам̣ вихан̇гама̄ сампатанта̄;

кхӣн̣анти н̃атва̄на думам̣ пхалаччайе, дисодисам̣ йанти тато вихан̇гама̄’’ти.

тассаттхо – сувара̄джа, руккхо на̄ма йада̄ пхаласампанно хоти, тада̄ там̣ са̄кхато са̄кхам̣ сампатанта̄ва вихан̇гама̄ бхун̃джанти, там̣ пана кхӣн̣ам̣ н̃атва̄ пхала̄нам̣ аччайена тато руккхато дисодисам̣ вихан̇гама̄ гаччхантӣти.

еван̃ча пана ватва̄ тато нам̣ уййоджетум̣ дутийам̣ га̄тхама̄ха –

21. ‘‘чара ча̄рикам̣ лохитатун̣д̣а ма̄ мари, ким̣ твам̣ сува суккхадумамхи джха̄йаси;

тадин̇гха мам̣ брӯхи васантасаннибха, касма̄ сува суккхадумам̣ на рин̃часӣ’’ти.

таттха джха̄йасӣти ким̣ка̄ран̣а̄ суккхакха̄н̣уматтхаке джха̄йанто паджджха̄йанто тит̣т̣хаси. ин̇гха̄ти чоданаттхе нипа̄то. васантасаннибха̄ти васантака̄ле ванасан̣д̣о суваган̣асамокин̣н̣о вийа нӣлобха̄со хоти, тена там̣ ‘‘васантасаннибха̄’’ти а̄лапати. на рин̃часӣти на чхад̣д̣еси.

атха нам̣ сувара̄джа̄ ‘‘ахам̣ хам̣са аттано катан̃н̃укатаведита̄йа имам̣ руккхам̣ на джаха̄мӣ’’ти ватва̄ две га̄тха̄ абха̄си –

22. ‘‘йе ве сакхӣнам̣ сакха̄ро бхаванти, па̄н̣аччайе дуккхасукхесу хам̣са;

кхӣн̣ам̣ акхӣн̣ампи на там̣ джаханти, санто сатам̣ дхаммамануссаранта̄.

23. ‘‘сохам̣ сатам̣ ан̃н̃атаросми хам̣са, н̃а̄тӣ ча ме хоти сакха̄ ча руккхо;

там̣ нуссахе джӣвикаттхо паха̄тум̣, кхӣн̣анти н̃атва̄на на хеса дхаммо’’ти.

таттха йе ве сакхӣнам̣ сакха̄ро бхавантӣти йе саха̄йа̄нам̣ саха̄йа̄ хонти. кхӣн̣ам̣ акхӣн̣ампӣти пан̣д̣ита̄ на̄ма аттано саха̄йам̣ бхогапариккхайена кхӣн̣ампи акхӣн̣ампи на джаханти. сатам̣ дхаммамануссаранта̄ти пан̣д̣ита̄нам̣ павен̣им̣ ануссарама̄на̄. н̃а̄тӣ ча мети хам̣сара̄джа, айам̣ руккхо сампийа̄йанаттхена майхам̣ н̃а̄ти ча сама̄чин̣н̣ачаран̣ата̄йа сакха̄ ча. джӣвикаттхоти тамахам̣ джӣвика̄йа аттхико хутва̄ паха̄тум̣ на саккоми.

сакко тасса вачанам̣ сутва̄ тут̣т̣хо пасам̣ситва̄ варам̣ да̄тука̄мо две га̄тха̄ абха̄си –

24. ‘‘са̄дху саккхи катам̣ хоти, метти сам̣сати сантхаво;

сачетам̣ дхаммам̣ рочеси, па̄сам̣соси виджа̄натам̣.

25. ‘‘со те сува варам̣ дамми, паттайа̄на вихан̇гама;

варам̣ варассу ваккан̇га, йам̣ кин̃чи манасиччхасӣ’’ти.

таттха са̄дхӯти сампахам̣санам̣. саккхи катам̣ хоти, метти сам̣сати сантхавоти сакхибха̄во ча метти ча парисамаджджхе сантхаво ча̄ти тайа̄ миттам̣ катам̣ са̄дху хоти ладдхакам̣ бхаддакамева. сачетам̣ дхамманти саче етам̣ миттадхаммам̣. виджа̄натанти евам̣ санте вин̃н̃ӯнам̣ пасам̣ситаббайуттакосӣти аттхо. со тети со ахам̣ туйхам̣. варассӯти иччхассу. йам̣ кин̃чи манасиччхасӣти йам̣ кин̃чи манаса̄ иччхаси, саббам̣ там̣ варам̣ дада̄ми тети.

там̣ сутва̄ сувара̄джа̄ варам̣ ган̣ханто саттамам̣ га̄тхама̄ха –

26. ‘‘варан̃ча ме хам̣са бхавам̣ дадеййа, айан̃ча руккхо пунара̄йум̣ лабхетха;

со са̄кхава̄ пхалима̄ сам̣вирӯл̣хо, мадхуттхико тит̣т̣хату собхама̄но’’ти.

таттха са̄кхава̄ти са̄кхасампанно. пхалима̄ти пхалена упето. сам̣вирӯл̣хоти самантато вирӯл̣хапатто тарун̣апаттасампанно хутва̄. мадхуттхикоти сам̣виджджама̄намадхурапхалесу паккхиттамадху вийа мадхурапхало хутва̄ти аттхо.

атхасса сакко варам̣ дадама̄но ат̣т̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

27. ‘‘там̣ пасса самма пхалимам̣ ул̣а̄рам̣, саха̄ва те хоту удумбарена;

со са̄кхава̄ пхалима̄ сам̣вирӯл̣хо, мадхуттхико тит̣т̣хату собхама̄но’’ти.

таттха саха̄ва те хоту удумбарена̄ти тава удумбарена саддхим̣ саха екатова ва̄со хоту.

еван̃ча пана ватва̄ сакко там̣ аттабха̄вам̣ виджахитва̄ аттано ча суджа̄йа ча а̄нубха̄вам̣ дассетва̄ ган̇га̄то хаттхена удакам̣ гахетва̄ удумбаракха̄н̣укам̣ пахари. та̄вадева са̄кха̄вит̣апасаччханно мадхурапхало руккхо ут̣т̣хахитва̄ мун̣д̣аман̣ипаббато вийа вила̄сасампанно ат̣т̣ха̄си. сувара̄джа̄ там̣ дисва̄ соманассаппатто саккасса тхутим̣ каронто навамам̣ га̄тхама̄ха –

28. ‘‘евам̣ сакка сукхӣ хохи, саха саббехи н̃а̄тибхи;

йатха̄хамаджджа сукхито, дисва̄на сапхалам̣ дума’’нти.

саккопи тасса варам̣ датва̄ удумбарам̣ аматапхалам̣ катва̄ саддхим̣ суджа̄йа аттано т̣ха̄намева гато. таматтхам̣ дӣпайама̄на̄ оса̄не абхисамбуддхага̄тха̄ т̣хапита̄ –

29. ‘‘сувасса ча варам̣ датва̄, катва̄на сапхалам̣ думам̣;

пакка̄ми саха бхарийа̄йа, дева̄нам̣ нанданам̣ вана’’нти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ ‘‘евам̣ бхиккху пора̄н̣акапан̣д̣ита̄ тираччха̄найонийам̣ ниббатта̄пи алолуппача̄ра̄ ахесум̣. твам̣ пана касма̄ еварӯпе са̄сане паббаджитва̄ лолуппача̄рам̣ чараси, гаччха таттхева васа̄хӣ’’ти каммат̣т̣ха̄намасса катхетва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси. со бхиккху таттха гантва̄ випассанам̣ вад̣д̣хенто арахаттам̣ па̄пун̣и. тада̄ сакко ануруддхо ахоси, сувара̄джа̄ пана ахамева ахосинти.

маха̄суваджа̄такаван̣н̣ана̄ татийа̄.

[430] 4. чӯл̣асуваджа̄такаван̣н̣ана̄

санти руккха̄ти идам̣ саттха̄ са̄ваттхийам̣ джетаване вихаранто веран̃джакан̣д̣ам̣ а̄раббха катхеси. саттхари веран̃джа̄йам̣ вассам̣ васитва̄ анупуббена са̄ваттхим̣ ануппатте бхиккхӯ дхаммасабха̄йам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песум̣ ‘‘а̄вусо, татха̄гато кхаттийасукхума̄ло буддхасукхума̄ло махантена иддха̄нубха̄вена саманна̄гатопи веран̃джабра̄хман̣ена нимантито тема̄сам̣ васанто ма̄ра̄ват̣т̣анавасена тасса сантика̄ екадивасампи бхиккхам̣ алабхитва̄ лолуппача̄рам̣ паха̄йа тема̄сам̣ паттхапулакапит̣т̣ходакена йа̄пенто ан̃н̃аттха на агама̄си, ахо татха̄гата̄нам̣ аппиччхасантут̣т̣хабха̄во’’ти. саттха̄ а̄гантва̄ ‘‘ка̄йа нуттха, бхиккхаве, етарахи катха̄йа саннисинна̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘има̄йа на̄ма̄’’ти вутте ‘‘аначчхарийам̣, бхиккхаве, татха̄гатасса ида̄ни лолуппача̄раппаха̄нам̣, пуббепи тираччха̄найонийам̣ ниббаттопи лолуппача̄рам̣ паха̄си’’нти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари. саббампи ваттху пуриманайенева виттха̄ретаббам̣.

30. ‘‘санти руккха̄ харипатта̄, дума̄ некапхала̄ бахӯ;

касма̄ ну суккхе кол̣а̄пе, сувасса нирато мано.

31. ‘‘пхаласса упабхун̃джимха̄, некавассаган̣е бахӯ;

апхалампи видитва̄на, са̄ва метти йатха̄ пуре.

32. ‘‘суккхан̃ча руккхам̣ кол̣а̄пам̣, опаттамапхалам̣ думам̣;

оха̄йа сакун̣а̄ йанти, ким̣ досам̣ пассасе диджа.

33. ‘‘йе пхалаттха̄ самбхаджанти, апхалоти джаханти нам̣;

аттаттхапан̃н̃а̄ думмедха̄, те хонти паккхапа̄тино.

34. ‘‘са̄дху саккхи катам̣ хоти, метти сам̣сати сантхаво;

сачетам̣ дхаммам̣ рочеси, па̄сам̣соси виджа̄натам̣.

35. ‘‘со те сува варам̣ дамми, паттайа̄на вихан̇гама;

варам̣ варассу ваккан̇га, йам̣ кин̃чи манасиччхаси.

36. ‘‘апи на̄ма нам̣ пассеййам̣, сапаттам̣ сапхалам̣ думам̣;

далиддова нидхим̣ ладдха̄, нандеййа̄хам̣ пунаппунам̣.

37. ‘‘тато аматама̄да̄йа, абхисин̃чи махӣрухам̣;

тасса са̄кха̄ вирӯхим̣су, сӣтаччха̄йа̄ манорама̄.

38. ‘‘евам̣ сакка сукхӣ хохи, саха саббехи н̃а̄тибхи;

йатха̄хамаджджа сукхито, дисва̄на сапхалам̣ думам̣.

39. ‘‘сувасса ча варам̣ датва̄, катва̄на сапхалам̣ думам̣;

пакка̄ми саха бхарийа̄йа, дева̄нам̣ нанданам̣ вана’’нти. –

пан̃хапат̣ипан̃ха̄пи аттхопи пуриманайенева ведитабба̄, анутта̄нападамева пана ван̣н̣айисса̄ма.

харипатта̄ти нӣлапаттасаччханна̄. кол̣а̄пети ва̄те пахаранте а̄кот̣итасаддам̣ вийа мун̃чама̄не нисса̄ре. сувасса̄ти а̄йасмато сувара̄джасса касма̄ еварӯпе руккхе мано нирато. пхаласса̄ти пхалам̣ асса руккхасса. некавассаган̣ети анекавассаган̣е. бахӯти сама̄непи анекасате на две тайо, атха кхо бахӯва. видитва̄на̄ти хам̣сара̄джа ида̄ни амха̄кам̣ имам̣ руккхам̣ апхалам̣ видитва̄пи йатха̄ пуре етена саддхим̣ метти, са̄ва метти, тан̃хи майам̣ на бхинда̄ма, меттим̣ бхинданта̄ хи анарийа̄ асаппуриса̄ на̄ма хонтӣти пака̄сенто евама̄ха.

опаттанти авапаттам̣ ниппаттам̣ патитапаттам̣. ким̣ досам̣ пассасети ан̃н̃е сакун̣а̄ етам̣ оха̄йа ан̃н̃аттха гаччханти, твам̣ евам̣ гамане ким̣ на̄ма досам̣ пассаси. йе пхалаттха̄ти йе паккхино пхалаттха̄йа пхалака̄ран̣а̄ самбхаджанти упагаччханти, апхалоти н̃атва̄ етам̣ джаханти. аттаттхапан̃н̃а̄ти аттано аттха̄йа пан̃н̃а̄, парам̣ анолокетва̄ аттанийева ва̄ т̣хита̄ етесам̣ пан̃н̃а̄ти аттаттхапан̃н̃а̄. паккхапа̄тиноти те аттанойева вуд̣д̣хим̣ пачча̄сӣсама̄на̄ миттапаккхам̣ па̄тенти на̄сентӣти паккхапа̄тино на̄ма хонти. аттапаккхейева ва̄ патантӣти паккхапа̄тино.

апи на̄ма нанти хам̣сара̄джа, саче ме маноратхо ниппхаджджеййа, тайа̄ динно варо сампаджджеййа, апи на̄ма ахам̣ имам̣ руккхам̣ сапаттам̣ сапхалам̣ пуна пассеййам̣, тато далиддо нидхим̣ лабхитва̄ва пунаппунам̣ етам̣ абхинандеййам̣, там̣ дисва̄ва памодеййам̣. аматама̄да̄йа̄ти аттано а̄нубха̄вена т̣хито ган̇годакам̣ гахетва̄ абхисин̃чайӣти аттхо. имасмим̣ джа̄таке има̄йа саддхим̣ две абхисамбуддхага̄тха̄ хонти.

саттха̄ имам̣ дхаммадесанам̣ а̄харитва̄ джа̄такам̣ самодха̄неси – ‘‘тада̄ сакко ануруддхо ахоси, сувара̄джа̄ пана ахамева ахоси’’нти.

чӯл̣асуваджа̄такаван̣н̣ана̄ чатуттха̄.

[431] 5. харитачаджа̄такаван̣н̣ана̄

сутам̣ метам̣ маха̄брахмети идам̣ саттха̄ джетаване вихаранто уккан̣т̣хитабхиккхум̣ а̄раббха катхеси. тан̃хи бхиккхум̣ екам̣ алан̇катама̄туга̄мам̣ дисва̄ уккан̣т̣хитам̣ дӣгхакесанакхаломам̣ виббхамитука̄мам̣ а̄чарийупаджджха̄йехи аручийа̄ а̄нӣтам̣. саттха̄ ‘‘саччам̣ кира твам̣ бхиккху уккан̣т̣хитосӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘саччам̣, бханте’’ти вутте ‘‘ким̣ка̄ран̣а̄’’ти ватва̄ ‘‘алан̇катама̄туга̄мам̣ дисва̄ килесавасена, бханте’’ти вутте ‘‘бхиккху килесо на̄ма гун̣авиддхам̣сако аппасса̄до нирайе ниббатта̄пети, еса пана килесо ким̣ка̄ран̣а̄ там̣ на киламессати? на хи синерум̣ пахаритва̄ пахаран̣ава̄то пура̄н̣апан̣н̣асса ладжджати, иман̃хи килесам̣ нисса̄йа бодхин̃а̄н̣асса анупадам̣ чарама̄на̄ пан̃чаабхин̃н̃аат̣т̣хасама̄паттила̄бхино висуддхамаха̄пуриса̄пи сатим̣ упат̣т̣хапетум̣ асакконта̄ джха̄нам̣ антарадха̄песу’’нти ватва̄ атӣтам̣ а̄хари.

атӣте ба̄ра̄н̣асийам̣ брахмадатте раджджам̣ ка̄ренте бодхисатто екасмим̣ нигаме асӣтикот̣ивибхаве бра̄хман̣акуле ниббатти, кан̃чаначхавита̄йа панасса ‘‘харитачакума̄ро’’ти на̄мам̣ карим̣су. со вайаппатто таккасилам̣ гантва̄ уггахитасиппо кут̣умбам̣ сан̣т̣хапетва̄ ма̄та̄питӯнам̣ аччайена дханавилоканам̣ катва̄ ‘‘дханамева пан̃н̃а̄йати, дханасса уппа̄дака̄ на пан̃н̃а̄йанти, майа̄пи маран̣амукхе чун̣н̣авичун̣н̣ена бхавитабба’’нти маран̣абхайабхӣто маха̄да̄нам̣ датва̄ химавантам̣ пависитва̄ исипаббаджджам̣ паббаджитва̄ саттаме дивасе абхин̃н̃а̄ ча сама̄паттийо ча ниббаттетва̄ таттха чирам̣ ванамӯлапхала̄ха̄ро йа̄петва̄ лон̣амбиласеванаттха̄йа паббата̄ отаритва̄ анупуббена ба̄ра̄н̣асим̣ патва̄ ра̄джуййа̄не васитва̄ пунадивасе ба̄ра̄н̣асийам̣ бхиккха̄йа чаранто ра̄джадва̄рам̣ сампа̄пун̣и. ра̄джа̄ там̣ дисва̄ пасанначитто паккоса̄петва̄ самусситасетаччхатте ра̄джапаллан̇ке нисӣда̄петва̄ на̄наггарасабходжанам̣ бходжетва̄ анумодана̄васа̄не атирекатарам̣ пасӣдитва̄ ‘‘кахам̣, бханте, гаччхатха̄’’ти ватва̄ ‘‘васса̄ва̄сат̣т̣ха̄нам̣ упадха̄рема, маха̄ра̄джа̄’’ти вутте ‘‘са̄дху, бханте’’ти бхуттапа̄тара̄со там̣ а̄да̄йа уййа̄нам̣ гантва̄ таттха раттит̣т̣ха̄надива̄т̣т̣ха̄на̄дӣни ка̄ра̄петва̄ уййа̄напа̄лам̣ парича̄ракам̣ катва̄ датва̄ вандитва̄ никкхами. маха̄сатто тато пат̣т̣ха̄йа нибаддхам̣ ран̃н̃о гехе бхун̃джанто два̄даса васса̄ни таттха васи.

атхекадивасам̣ ра̄джа̄ паччантам̣ купитам̣ вӯпасаметум̣ гаччханто ‘‘амха̄кам̣ пун̃н̃аккхеттам̣ ма̄ памаджджӣ’’ти маха̄саттам̣ девийа̄ ниййа̄детва̄ агама̄си. тато пат̣т̣ха̄йа са̄ маха̄саттам̣ сахаттха̄ паривисати. атхекадивасам̣ са̄ бходжанам̣ сампа̄детва̄ тасмим̣ чира̄йама̄не гандходакена нхатва̄ сан̣хам̣ мат̣т̣хаса̄т̣акам̣ нива̄сетва̄ сӣхапан̃джарам̣ вивара̄петва̄ сарӣре ва̄там̣ пахара̄пентӣ кхуддакаман̃чаке нипаджджи. маха̄саттопи дива̄тарам̣ суниваттхо супа̄руто бхиккха̄бха̄джанам̣ а̄да̄йа а̄ка̄сена̄гантва̄ сӣхапан̃джарам̣ па̄пун̣и. девийа̄ тасса ва̄качирасаддам̣ сутва̄ вегена ут̣т̣хахантийа̄ мат̣т̣хаса̄т̣ако бхасси, маха̄саттасса висабха̄га̄рамман̣ам̣ чаккхум̣ пат̣ихан̃н̃и. атхасса анекавассакот̣исатасахассака̄ле аббхантаре нивуттхакилесо каран̣д̣аке сайитаа̄сӣвисо вийа ут̣т̣хахитва̄ джха̄нам̣ антарадха̄песи. со сатим̣ упат̣т̣ха̄петум̣ асакконто гантва̄ девим̣ хаттхе ган̣хи, та̄вадева са̄н̣им̣ париккхипим̣су. со та̄йа саддхим̣ локадхаммам̣ севитва̄ бхун̃джитва̄ уййа̄нам̣ гантва̄ тато пат̣т̣ха̄йа девасикам̣ татхева ака̄си. тасса та̄йа саддхим̣ локадхаммапат̣исеванам̣ сакаланагаре па̄кат̣ам̣ джа̄там̣. амачча̄ ‘‘харитачата̄пасо евамака̄сӣ’’ти ран̃н̃о пан̣н̣ам̣ пахин̣им̣су. ра̄джа̄ ‘‘мам̣ бхиндитука̄ма̄ евам̣ вадантӣ’’ти асаддахитва̄ паччантам̣ вӯпасаметва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ пачча̄гантва̄ нагарам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ девийа̄ сантикам̣ гантва̄ ‘‘саччам̣, кира мама аййо харитачата̄пасо тайа̄ саддхим̣ локадхаммам̣ пат̣исеватӣ’’ти пуччхи. ‘‘саччам̣, дева̄’’ти. со тасса̄пи асаддахитва̄ ‘‘тамева пат̣ипуччхисса̄мӣ’’ти уййа̄нам̣ гантва̄ вандитва̄ екамантам̣ нисӣдитва̄ там̣ пуччханто пат̣хамам̣ га̄тхама̄ха –

40. ‘‘сутам̣ метам̣ маха̄брахме, ка̄ме бхун̃джати ха̄рито;

каччетам̣ вачанам̣ туччхам̣, каччи суддхо ириййасӣ’’ти.

таттха каччетанти каччи етам̣ ‘‘ха̄рито ка̄ме парибхун̃джатӣ’’ти амхехи сутам̣ вачанам̣ туччхам̣ абхӯтам̣, каччи твам̣ суддхо ириййаси вихарасӣти.

со чинтеси – ‘‘айам̣ ра̄джа̄ ‘на̄хам̣ парибхун̃джа̄мӣ’ти вуттепи мама саддахиссатева, имасмим̣ локе саччасадисӣ патит̣т̣ха̄ на̄ма наттхи. уджджхитасачча̄ хи бодхимӯле нисӣдитва̄ бодхим̣ па̄пун̣итум̣ на сакконти, майа̄ саччамева катхетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. бодхисаттасса хи екаччесу т̣ха̄несу па̄н̣а̄типа̄топи адинна̄да̄нампи ка̄месумиччха̄ча̄ропи сура̄мерайамаджджапа̄нампи хотийева, аттхабхедакависам̣ва̄данам̣ пураккхатва̄ муса̄ва̄до на̄ма на хоти, тасма̄ со саччамева катхенто дутийам̣ га̄тхама̄ха –

41. ‘‘еваметам̣ маха̄ра̄джа, йатха̄ те вачанам̣ сутам̣;

куммаггам̣ пат̣ипанносми, моханеййесу муччхито’’ти.

таттха моханеййесӯти ка̄магун̣есу. ка̄магун̣есу хи локо муйхати, те ча локам̣ мохайанти, тасма̄ те ‘‘моханеййа̄’’ти вуччантӣти.

там̣ сутва̄ ра̄джа̄ татийам̣ га̄тхама̄ха –

42. ‘‘аду пан̃н̃а̄ киматтхийа̄, нипун̣а̄ са̄дхучинтинӣ;

йа̄йа уппатитам̣ ра̄гам̣, ким̣ мано на винодайе’’ти.

таттха адӯти нипа̄то. идам̣ вуттам̣ хоти – бханте, гила̄насса на̄ма бхесаджджам̣, пипа̄ситасса па̄нӣйам̣ пат̣исаран̣ам̣, тумха̄кам̣ панеса̄ нипун̣а̄ са̄дхӯнам̣ аттха̄нам̣ чинтинӣ пан̃н̃а̄ киматтхийа̄, йа̄йа пуна уппатитам̣ ра̄гам̣ ким̣ мано на винодайе, ким̣ читтам̣ винодетум̣ на̄саккхӣти.

атхасса килесабалам̣ дассенто ха̄рито чатуттхам̣ га̄тхама̄ха –

43. ‘‘чатта̄роме маха̄ра̄джа, локе атибала̄ бхуса̄;

ра̄го досо мадо мохо, йаттха пан̃н̃а̄ на га̄дхатӣ’’ти.

таттха йаттха̄ти йесу парийут̣т̣ха̄нам̣ паттесу махогхе патита̄ вийа пан̃н̃а̄ га̄дхам̣ патит̣т̣хам̣ на лабхати.

там̣ сутва̄ ра̄джа̄ пан̃чамам̣ га̄тхама̄ха –

44. ‘‘араха̄ сӣласампанно, суддхо чарати ха̄рито;

медха̄вӣ пан̣д̣ито чева, ити но саммато бхава’’нти.