7. маха̄вагго

1. хириоттаппасуттаван̣н̣ана̄

65. саттамасса пат̣хаме хатӯпанисоти хатаупанисо чхиннапаччайо. йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассананти тарун̣авипассана̄. ниббида̄вира̄готи балававипассана̄ чева магго ча. вимуттин̃а̄н̣адассананти арахаттавимутти ча паччавеккхан̣а̄ ча.

2. саттасӯрийасуттаван̣н̣ана̄

66. дутийе йасма̄ айам̣ саттасӯрийадесана̄ теджосам̣ват̣т̣адассанавасена паватта̄, тасма̄ тайо сам̣ват̣т̣а̄, тиссо сам̣ват̣т̣асӣма̄, тӣн̣и сам̣ват̣т̣амӯла̄нӣ, тӣн̣и кола̄хала̄нӣти айам̣ та̄ва а̄дитова имасса суттасса пуреча̄рикакатха̄ ведитабба̄. са̄ висуддхимагге (висуддхи. 2.403) пуббенива̄са̄нуссатиниддесе виттха̄рита̄ва. етадавоча̄ти аниччакаммат̣т̣ха̄ника̄нам̣ пан̃чаннам̣ бхиккхусата̄нам̣ аджджха̄сайена упа̄диннака̄нам̣ анупа̄диннака̄нам̣ сан̇кха̄ра̄нам̣ випаттидассанаттхам̣ етам̣ ‘‘аничча̄, бхиккхаве, сан̇кха̄ра̄’’тиа̄дисаттасӯрийопамасуттантам̣ авоча. таттха аничча̄ти хутва̄ абха̄ват̣т̣хена аничча̄. сан̇кха̄ра̄ти упа̄диннакаанупа̄диннака̄ сан̇кха̄радхамма̄. аддхува̄ти евам̣ ачират̣т̣хена на дхува̄. анасса̄сика̄ти асассатабха̄вена асса̄сарахита̄. аламева̄ти йуттамева.

аджджхога̄л̣хоти удаке анупавит̣т̣хо. аччуггатоти удакапит̣т̣хито уггато. дево на вассатӣти пат̣хамам̣ та̄ва упакаппанамегхо на̄ма кот̣исатасахассачаккава̄л̣е екамегхо хутва̄ вассати, тада̄ никкхантабӣджам̣ на пуна гехам̣ пависати. тато пат̣т̣ха̄йа дхамакаран̣е нируддхам̣ вийа удакам̣ хоти, пуна екабиндумпи дево на вассатӣти упама̄надхаммакатха̄ва пама̄н̣ам̣. винассанте пана локе пат̣хамам̣ авӣчито пат̣т̣ха̄йа туччхо хоти, тато ут̣т̣хахитва̄ сатта̄ мануссалоке ча тираччха̄несу ча ниббаттанти. тираччха̄несу ниббатта̄пи путтабха̄тикесу меттам̣ пат̣илабхитва̄ ка̄лаката̄ девамануссесу ниббаттанти. девата̄ а̄ка̄сена чарантийо а̄роченти – ‘‘на идам̣ т̣ха̄нам̣ сассатам̣ на нибаддхам̣, меттам̣ бха̄ветха, карун̣ам̣, мудитам̣, упеккхам̣ бха̄ветха̄’’ти. те метта̄дайо бха̄ветва̄ тато чута̄ брахмалоке ниббаттанти.

бӣджага̄ма̄ти еттха бӣджага̄мо на̄ма пан̃ча бӣджаджа̄та̄ни. бхӯтага̄мо на̄ма йам̣кин̃чи никкхантамӯлапан̣н̣ам̣ харитакам̣. осадхитин̣аванаппатайоти еттха осадхӣти осадхаруккха̄. тин̣а̄ти бахиса̄ра̄ та̄лана̄л̣икера̄дайо. ванаппатайоти ванаджет̣т̣хакаруккха̄. куннадийоти т̣хапетва̄ пан̃ча маха̄надийо авасеса̄ ниннага̄. кусоббха̄ти т̣хапетва̄ сатта маха̄саре авасеса̄ рахада̄дайо. дутийо сӯрийотиа̄дӣсу дутийасӯрийака̄ле еко удети, еко аттхан̇гамети. татийака̄ле еко удети, еко аттхан̇гамети, еко маджджхе хоти. чатуттхака̄ле чатукулике га̄ме чатта̄ро пин̣д̣ача̄рика̄ два̄рапат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хита̄ вийа хонти. пан̃чама̄дика̄лепи есева найо. палуджджантӣти чхиджджитва̄ чхиджджитва̄ патанти. нева чха̄рика̄ пан̃н̃а̄йати на масӣти чаккава̄л̣амаха̄патхавӣ синерупаббатара̄джа̄ химава̄ чаккава̄л̣апаббато чха ка̄масагга̄ пат̣хамаджджха̄никабрахмалока̄ти еттаке т̣ха̄не дад̣д̣хе аччхара̄йа гахетаббаматта̄пи чха̄рика̄ ва̄ ан̇га̄ро ва̄ на пан̃н̃а̄йати. ко манта̄ ко саддха̄та̄ти ко тасса саддха̄панаттха̄йа саматтхо, ко ва̄ тасса саддха̄та̄. ан̃н̃атра дит̣т̣хападехӣти дит̣т̣хападе сота̄панне арийаса̄ваке т̣хапетва̄ ко ан̃н̃о саддахиссатӣти аттхо.

вӣтара̄готи виккхамбханавасена вӣтара̄го. са̄санам̣ а̄джа̄ним̣сӯти анусит̣т̣хим̣ джа̄ним̣су, брахмалокасахабйата̄йа маггам̣ пат̣ипаджджим̣су. самасамагатийоти дутийаттабха̄ве сабба̄ка̄рена самагатико екагатико. уттари меттам̣ бха̄веййанти пат̣хамаджджха̄нато уттари йа̄ва тикачатуккаджджха̄на̄ пан̣ӣтам̣ катва̄ меттам̣ бха̄веййам̣. чаккхума̄ти пан̃чахи чаккхӯхи чаккхума̄. париниббутоти бодхипаллан̇кейева килесапаринибба̄нена париниббуто. евам̣ аниччалаккхан̣ам̣ дӣпетва̄ саттхари десанам̣ виниват̣т̣енте пан̃часата̄пи те аниччакаммат̣т̣ха̄ника̄ бхиккхӯ десана̄нуса̄рена н̃а̄н̣ам̣ песетва̄ нисинна̄санесуйева арахаттам̣ па̄пун̣им̣сӯти.

3. нагаропамасуттаван̣н̣ана̄

67. татийе йатоти йада̄. паччантиманти рат̣т̣хапарийанте рат̣т̣ха̄васа̄не нивит̣т̣хам̣. маджджхимадесанагарасса пана раккха̄киччам̣ наттхи, тена там̣ на гахитам̣. нагарапариккха̄рехи супариккхатанти нагара̄лан̇ка̄рехи алан̇катам̣. акаран̣ӣйанти акаттаббам̣ аджинийам̣. гамбхӣранема̄ти гамбхӣраа̄ва̄т̣а̄. суникха̄та̄ти сут̣т̣ху саннисӣда̄пита̄. там̣ панетам̣ есика̄тхамбхам̣ ит̣т̣хака̄хи ва̄ каронти сила̄хи ва̄ кхадира̄дӣхи ва̄ са̄раруккхехи. там̣ нагарагуттаттха̄йа каронта̄ бахинагаре каронти, алан̇ка̄раттха̄йа каронта̄ антонагаре. там̣ ит̣т̣хака̄майам̣ каронта̄ махантам̣ а̄ва̄т̣ам̣ катва̄ чайам̣ чинитва̄ упари ат̣т̣хам̣сам̣ катва̄ судха̄йа лимпанти. йада̄ хаттхина̄ дантехи абхихато на чалати, тада̄ сулитто на̄ма хоти. сила̄тхамбха̄дайопи ат̣т̣хам̣са̄ ева хонти. те саче ат̣т̣ха ратана̄ хонти, чатуратанаматтам̣ а̄ва̄т̣е пависати, чатуратанаматтам̣ упари хоти. сол̣асаратанавӣсатиратанесупи есева найо. саббесан̃хи упад̣д̣хам̣ хет̣т̣ха̄ хоти, упад̣д̣хам̣ упари. те гомуттаван̇ка̄ хонти, тена тесам̣ антаре падарамайам̣ катва̄ каммам̣ ка̄тум̣ сакка̄ хоти, те пана катачиттакамма̄ паггахитаддхаджа̄ва хонти.

парикха̄ти париккхипитва̄ т̣хитама̄тика̄. анупарийа̄йапатхоти анто па̄ка̄расса па̄ка̄рена саддхим̣ гато маха̄патхо, йаттха т̣хита̄ бахипа̄ка̄ре т̣хитехи саддхим̣ йуджджханти. сала̄канти саратомара̄диниссаггийа̄вудхам̣. джеваниканти екатодха̄ра̄дисеса̄вудхам̣.

хаттха̄роха̄ти саббепи хаттхиа̄чарийахаттхиведжджахаттхибандха̄дайо. асса̄роха̄ти саббепи асса̄чарийаассаведжджаассабандха̄дайо. ратхика̄ти саббепи ратха̄чарийаратхайодхаратхараккха̄дайо. дхануггаха̄ти исса̄са̄. челака̄ти йе йуддхе джайаддхаджам̣ гахетва̄ пурато гаччханти. чалака̄ти ‘‘идха ран̃н̃о т̣ха̄нам̣ хоту, идха асукамаха̄маттасса̄’’ти евам̣ сена̄бйӯхака̄рака̄. пин̣д̣ада̄йика̄ти са̄хасикамаха̄йодха̄. те кира парасенам̣ пависитва̄ пин̣д̣апин̣д̣амива чхетва̄ чхетва̄ дайанти, уппатитва̄ ниггаччхантӣти аттхо. йе ва̄ сан̇га̄мамаджджхе йодха̄нам̣ бхаттапа̄нӣйам̣ гахетва̄ пависанти, тесампетам̣ на̄мам̣. угга̄ ра̄джапутта̄ти уггатуггата̄ сан̇га̄ма̄вачара̄ ра̄джапутта̄. паккхандиноти йе ‘‘касса сӣсам̣ ва̄ а̄вудхам̣ ва̄ а̄хара̄ма̄’’ти ватва̄ ‘‘асукасса̄’’ти вутта̄ сан̇га̄мам̣ паккхандитва̄ тадева а̄харанти, име паккхандантӣти паккхандино. маха̄на̄га̄ вийа маха̄на̄га̄, хаттхиа̄дӣсупи абхимукхам̣ а̄гаччхантесу аниваттийайодха̄нам̣ етам̣ адхивачанам̣. сӯра̄ти екасӯра̄, йе саджа̄лика̄пи саваммика̄пи самуддам̣ таритум̣ сакконти. чаммайодхиноти йе чаммакан̃чукам̣ ва̄ пависитва̄ сарапаритта̄н̣ачаммам̣ ва̄ гахетва̄ йуджджханти. да̄сакапутта̄ти балавасинеха̄ гхарада̄сайодха̄. дова̄рикоти два̄рапа̄лако. ва̄саналепанасампанноти ва̄санена саббавиварапат̣иччха̄данена судха̄лепена сампанно. бахи ва̄ кха̄н̣упа̄ка̄расан̇кха̄тена ва̄санена гханамат̣т̣хена ча судха̄лепена сампанно пун̣н̣агхат̣апантим̣ дассетва̄ катачиттакаммапаггахитаддхаджо. тин̣акат̣т̣ходаканти хаттхиасса̄дӣнам̣ гха̄саттха̄йа геха̄нан̃ча чха̄данаттха̄йа а̄харитва̄ бахӯсу т̣ха̄несу т̣хапитатин̣ан̃ча, гехакаран̣апачана̄дӣнам̣ аттха̄йа а̄харитва̄ т̣хапитакат̣т̣хан̃ча, йантехи павесетва̄ поккхаран̣ӣсу т̣хапитаудакан̃ча. санничитам̣ хотӣти пат̣икаччева анекесу т̣ха̄несу сут̣т̣ху ничитам̣ хоти. аббхантара̄нам̣ ратийа̄ти антонагарава̄сӣнам̣ ратиаттха̄йа. апаритасса̄йа̄ти та̄сам̣ ана̄паджджанаттха̄йа. са̄лийаваканти на̄наппака̄ра̄ са̄лийо чева йава̄ ча. тиламуггама̄са̄паран̣н̣анти тиламуггама̄са̄ ча сеса̄паран̣н̣ан̃ча.

ида̄ни йасма̄ татха̄гатасса нагаре каммам̣ на̄ма наттхи, нагарасадисам̣ пана арийаса̄вакам̣, нагарапариккха̄расадисе ча сатта дхамме, чатуа̄ха̄расадиса̄ни ча чатта̄ри джха̄на̄ни дассетва̄ ека̄дасасу т̣ха̄несу арахаттам̣ паккхипитва̄ десанам̣ виниват̣т̣есса̄мӣти айам̣ упама̄ а̄бхата̄. тасма̄ там̣ десанам̣ пака̄сетум̣ идам̣ евамева кхотиа̄ди а̄раддхам̣. таттха саддхаммехӣти судхаммехи. саддхоти окаппанасаддха̄йа чева паччаккхасаддха̄йа ча саманна̄гато. таттха да̄насӣла̄дӣнам̣ пхалам̣ саддахитва̄ да̄на̄дипун̃н̃акаран̣е саддха̄ окаппанасаддха̄ на̄ма. маггена а̄гатасаддха̄ паччаккхасаддха̄ на̄ма. паса̄дасаддха̄типи еса̄ ева. тасса̄ лаккхан̣а̄дӣхи вибха̄го ведитаббо.

‘‘сампаккханданалаккхан̣а̄ ча, маха̄ра̄джа, саддха̄ сампаса̄даналаккхан̣а̄ ча̄’’ти (ми. па. 2.1.10) хи вачанато идам̣ саддха̄йа лаккхан̣ам̣ на̄ма. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, т̣ха̄нехи саддхо пасанно ведитаббо. катамехи тӣхи? сӣлаванта̄нам̣ дассанака̄мо хотӣ’’тиа̄дина̄ (а. ни. 3.42) найена вуттам̣ пана саддха̄йа нимиттам̣ на̄ма. ‘‘ко ча̄ха̄ро саддха̄йа, саддхаммассаванантисса вачанӣйа’’нти (а. ни. 10.61) айам̣ панасса̄ а̄ха̄ро на̄ма. ‘‘саддха̄паббаджитасса, бхиккхаве, бхиккхуно айам̣ анудхаммо хоти, йам̣ рӯпе ниббида̄бахуло вихариссатӣ’’ти айамасса анудхаммо на̄ма. ‘‘саддха̄ бандхати па̄тхеййам̣, сирӣ бхога̄нама̄сайо’’ (сам̣. ни. 1.79). ‘‘саддха̄ дутийа̄ пурисасса хоти’’ (сам̣. ни. 1.36). ‘‘саддха̄йа тарати огхам̣’’ (сам̣. ни. 1.246). ‘‘саддха̄ бӣджам̣ тапо вут̣т̣хи’’ (су. ни. 77; сам̣. ни. 1.197). ‘‘саддха̄хаттхо маха̄на̄го. упекха̄сетадантава̄’’тиа̄дӣсу пана суттесу етисса̄ баддхабхаттапут̣а̄дисариккхата̄йа анекасарасата̄ бхагавата̄ пака̄сита̄. имасмим̣ пана нагаропамасуттанте еса̄ ачаласуппатит̣т̣хитата̄йа есика̄тхамбхасадиса̄ катва̄ дассита̄.

саддхесикоти саддхам̣ есика̄тхамбхам̣ катва̄ арийаса̄вако акусалам̣ паджахатӣти имина̄ найена саббападесу йоджана̄ ка̄табба̄. апичеттха хироттаппехи тӣсу два̄ресу сам̣варо сампаджджати, со чатупа̄рисуддхисӣлам̣ хоти. ити имасмим̣ сутте ека̄дасасу т̣ха̄несу арахаттам̣ паккхипитва̄ десана̄йа кӯт̣ам̣ гахитанти ведитаббам̣.

4. дхамман̃н̃ӯсуттаван̣н̣ана̄

68. чатуттхе ка̄лам̣ джа̄на̄тӣти йуттаппаттака̄лам̣ джа̄на̄ти. айам̣ ка̄ло уддесасса̄ти айам̣ буддхавачанам̣ угган̣ханака̄ло. парипуччха̄йа̄ти аттха̄наттхам̣ ка̄ран̣а̄ка̄ран̣ам̣ парипуччха̄йа. йогасса̄ти йоге каммам̣ паккхипанасса. пат̣исалла̄насса̄ти нилӣйанасса екӣбха̄васса. дхамма̄нудхаммаппат̣ипанноти наваннам̣ локуттарадхамма̄нам̣ анурӯпадхаммам̣ пуббабха̄гапат̣ипадам̣ пат̣ипанно. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху пуггалапаропаран̃н̃ӯ хотӣти евам̣ бхиккху пуггала̄нам̣ паропарам̣ тиккхамудубха̄вам̣ джа̄нанасаматтхо на̄ма хоти.

5. па̄риччхаттакасуттаван̣н̣ана̄

69. пан̃чаме паннапала̄соти патитапала̄со. джа̄лакаджа̄тоти сан̃джа̄тапаттапуппхаджа̄ло. тасса хи паттаджа̄лан̃ча пуппхаджа̄лан̃ча сахева никкхамати. кха̄ракаджа̄тоти па̄т̣ийеккам̣ сан̃джа̄тена сувибхаттена паттаджа̄лакена ча пуппхаджа̄лакена ча саманна̄гато. кут̣умалакаджа̄тоти сан̃джа̄тамакул̣о. коракаджа̄тоти авикаситехи маха̄куччхӣхи самбхиннамукхехи пуппхехи саманна̄гато. саббапа̄липхуллоти сабба̄ка̄рена супуппхито. диббе чатта̄ро ма̄сети диббена а̄йуна̄ чатта̄ро ма̄се. мануссаган̣ана̄йа пана та̄ни два̄даса вассасахасса̄ни хонти. парича̄рентӣти ито чито ча индрийа̄ни ча̄ренти, кӣл̣анти рамантӣти аттхо.

а̄бха̄йа пхут̣ам̣ хотӣти таттакам̣ т̣ха̄нам̣ обха̄сена пхут̣ам̣ хоти. тесан̃хи пуппха̄нам̣ ба̄ласӯрийасса вийа а̄бха̄ хоти, патта̄ни пан̣н̣аччхаттаппама̄н̣а̄ни, анто маха̄тумбаматта̄ рен̣у хоти. пуппхите пана па̄риччхаттаке а̄роханакиччам̣ ва̄ ан̇кусакам̣ гахетва̄ наманакиччам̣ ва̄ пуппха̄харан̣аттхам̣ чан̇гот̣акакиччам̣ ва̄ наттхи, кантанакава̄то ут̣т̣хахитва̄ пуппха̄ни ван̣т̣ато кантати, сампат̣иччханакава̄то сампат̣иччхати, павесанакава̄то судхаммам̣ девасабхам̣ павесети, саммаджджанакава̄то пура̄н̣апуппха̄ни нӣхарати, сантхаран̣акава̄то паттакан̣н̣икакесара̄ни ран̃дженто сантхарати. маджджхат̣т̣ха̄не дхамма̄санам̣ хоти йоджанаппама̄н̣о ратанапаллан̇ко упари тийоджанена сетаччхаттена дха̄рийама̄нена, таданантарам̣ саккасса деваран̃н̃о а̄санам̣ аттхарийати, тато теттим̣са̄йа девапутта̄нам̣, тато ан̃н̃есам̣ махесаккха̄нам̣ дева̄нам̣, ан̃н̃атарадевата̄нам̣ пуппхакан̣н̣ика̄ва а̄санам̣ хоти. дева̄ девасабхам̣ пависитва̄ нисӣданти. тато пуппхехи рен̣уват̣т̣и уггантва̄ упарикан̣н̣икам̣ а̄хачча нипатама̄на̄ девата̄нам̣ тига̄вутаппама̄н̣ам̣ аттабха̄вам̣ ла̄кха̄расапарикаммасаджджитам̣ вийа суван̣н̣ачун̣н̣апин̃джарам̣ вийа кароти. екачче дева̄ екекам̣ пуппхам̣ гахетва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пахаранта̄пи кӣл̣антийева. пахаран̣ака̄лепи маха̄тумбаппама̄н̣а̄ рен̣у никкхамитва̄ сарӣрам̣ пабха̄сампаннехи гандхачун̣н̣ехи сан̃джатаманосила̄ра̄гам̣ вийа кароти. евам̣ са̄ кӣл̣а̄ чатӯхи ма̄сехи парийоса̄нам̣ гаччхати. айама̄нубха̄воти айам̣ анупхаритум̣ а̄нубха̄во.

ида̄ни йасма̄ на саттха̄ па̄риччхаттакена аттхико, тена пана саддхим̣ упаметва̄ сатта арийаса̄ваке дассетука̄мо, тасма̄ те дассетум̣ евамева кхотиа̄дима̄ха. таттха паббаджджа̄йа чететӣти паббаджисса̄мӣти чинтети. дева̄нам̣ва̄ти дева̄нам̣ вийа. йа̄ва брахмалока̄ саддо аббхуггаччхатӣти патхавиталато йа̄ва брахмалока̄ са̄дхука̄расаддена саббам̣ екасаддамева хоти. айама̄нубха̄воти айам̣ кхӣн̣а̄савасса бхиккхуно анупхаран̣а̄нубха̄во. имасмим̣ сутте чатупа̄рисуддхисӣлам̣ паббаджджа̄нисситам̣ хоти, касин̣апарикаммам̣ пат̣хамаджджха̄насаннисситам̣, випассана̄йа саддхим̣ тайо магга̄ тӣн̣и ча пхала̄ни арахаттамаггасанниссита̄ни хонти. десана̄йа хет̣т̣хато ва̄ упарито ва̄ убхайато ва̄ париччхедо хоти, идха пана убхайато париччхедо. тенетам̣ вуттам̣. сан̇кхепато панеттха ват̣т̣авиват̣т̣ам̣ катхитанти ведитаббам̣.

6. саккаччасуттаван̣н̣ана̄

70. чхат̣т̣хе парисуддха̄ ча бхависсантӣти бхиййосоматта̄йа парисуддха̄ бхависсанти ниммала̄. сакамма̄рагатоти еттха са-ка̄ро нипа̄таматтам̣, камма̄рагато камма̄руддханагатоти аттхо.

7. бха̄вана̄суттаван̣н̣ана̄

71. саттаме анануйуттасса̄ти на йуттаппайуттасса хутва̄ вихарато. сеййатха̄пи, бхиккхаве, куккут̣ийа̄ ан̣д̣а̄нӣти има̄ кан̣хапаккхасуккапаккхавасена две упама̄ вутта̄. та̄су кан̣хапаккхӯпама̄ аттхасса аса̄дхика̄, итара̄ са̄дхика̄ти суккапаккхӯпама̄йа ева аттхо ведитаббо. сеййатха̄ти опамматтхе нипа̄то. апӣти самбха̄ванаттхе. убхайена̄пи сеййатха̄пи на̄ма, бхиккхавети дассети. куккут̣ийа̄ ан̣д̣а̄ни ат̣т̣ха ва̄ даса ва̄ два̄даса ва̄ти еттха пана кин̃ча̄пи куккут̣ийа̄ вуттаппака̄рато ӯна̄дхика̄нипи ан̣д̣а̄ни хонти, вачанасилит̣т̣хата̄йа панетам̣ вуттам̣. еван̃хи локе силит̣т̣хам̣ вачанам̣ хоти. та̄нассӯти та̄ни ассу, бхавеййунти аттхо. куккут̣ийа̄ самма̄ адхисайита̄нӣти та̄йа джанеттийа̄ куккут̣ийа̄ паккхе паса̄ретва̄ тесам̣ упари сайантийа̄ самма̄ адхисайита̄ни. самма̄ париседита̄нӣти ка̄лена ка̄лам̣ утум̣ ган̣ха̄пентийа̄ сут̣т̣ху самантато седита̄ни, усмӣката̄нӣти вуттам̣ хоти. самма̄ парибха̄вита̄нӣти ка̄лена ка̄лам̣ сут̣т̣ху самантато бха̄вита̄ни, куккут̣агандхам̣ га̄ха̄пита̄нӣти аттхо.

кин̃ча̄пи тасса̄ куккут̣ийа̄ти тасса̄ куккут̣ийа̄ имам̣ тивидхакирийа̄каран̣ена аппама̄дам̣ катва̄ кин̃ча̄пи на евам̣ иччха̄ уппаджджеййа. атха кхо бхабба̄ва тети атха кхо те куккут̣апотака̄ вуттанайена соттхина̄ абхиниббхиджджитум̣ бхабба̄ва. те хи йасма̄ та̄йа куккут̣ийа̄ евам̣ тӣха̄ка̄рехи та̄ни ан̣д̣а̄ни парипа̄лийама̄на̄ни на пӯтӣни хонти. йопи несам̣ алласинехо, со парийа̄да̄нам̣ гаччхати, капа̄лам̣ танукам̣ хоти, па̄данакхасикха̄ ча мукхатун̣д̣акан̃ча кхарам̣ хоти, сайампи парин̣а̄мам̣ гаччхати. капа̄ласса танутта̄ бахиддха̄ а̄локо анто пан̃н̃а̄йати, тасма̄ ‘‘чирам̣ вата майам̣ сам̣кут̣итахаттхапа̄да̄ самба̄дхе сайимха, айан̃ча бахи а̄локо диссати, еттха да̄ни но сукхавиха̄ро бхависсатӣ’’ти никкхамитука̄ма̄ хутва̄ капа̄лам̣ па̄дена пахаранти, гӣвам̣ паса̄ренти, тато там̣ капа̄лам̣ дведха̄ бхиджджати. атха те паккхе видхунанта̄ там̣кхан̣а̄нурӯпам̣ вираванта̄ никкхамантийева. никкхаманта̄ ча га̄маккхеттам̣ упасобхайама̄на̄ вичаранти.

евамева кхоти идам̣ опаммасампат̣ипа̄данам̣. там̣ евам̣ аттхена сам̣сандетва̄ ведитаббам̣ – тасса̄ куккут̣ийа̄ ан̣д̣есу адхисайана̄дитивидхакирийа̄каран̣ам̣ вийа хи имасса бхиккхуно бха̄ванам̣ ануйуттака̄ло, куккут̣ийа̄ тивидхакирийа̄сампа̄данена ан̣д̣а̄нам̣ апӯтибха̄во вийа бха̄ванам̣ ануйуттасса бхиккхуно тивидха̄нупассана̄сампа̄данена випассана̄н̃а̄н̣асса апариха̄ни. тасса̄ тивидхакирийа̄каран̣ена ан̣д̣а̄нам̣ алласинехапарийа̄да̄нам̣ вийа тасса бхиккхуно тивидха̄нупассана̄сампа̄данена бхаваттайа̄нугатаникантисинехапарийа̄да̄нам̣, ан̣д̣акапа̄ла̄нам̣ танубха̄во вийа бхиккхуно авиджджан̣д̣акосасса танубха̄во, куккут̣апотака̄нам̣ накхатун̣д̣ака̄нам̣ тхаддхабха̄во вийа бхиккхуно випассана̄н̃а̄н̣асса тиккхакхаравиппасаннасӯрабха̄во, куккут̣апотака̄нам̣ парин̣а̄мака̄ло вийа бхиккхуно випассана̄н̃а̄н̣асса парин̣а̄мака̄ло вад̣д̣хика̄ло габбхаггахан̣ака̄ло, куккут̣апотака̄нам̣ па̄данакхасикха̄йа ва̄ мукхатун̣д̣акена ва̄ ан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ паккхе паппхот̣етва̄ соттхина̄ абхиниббхида̄ка̄ло вийа тасса бхиккхуно випассана̄н̃а̄н̣агаббхам̣ ган̣ха̄петва̄ вичарантасса таджджа̄тикам̣ утусаппа̄йам̣ ва̄ бходжанасаппа̄йам̣ ва̄ пуггаласаппа̄йам̣ ва̄ дхаммассаванасаппа̄йам̣ ва̄ лабхитва̄ ека̄сане нисиннассева випассанам̣ вад̣д̣хентасса анупубба̄дхигатена арахаттамаггена авиджджан̣д̣акосам̣ пада̄летва̄ абхин̃н̃а̄паккхе паппхот̣етва̄ соттхина̄ арахаттаппаттака̄ло ведитаббо.

йатха̄ пана куккут̣апотака̄нам̣ парин̣атабха̄вам̣ н̃атва̄ ма̄та̄пи ан̣д̣акосам̣ бхиндати, евам̣ татха̄рӯпасса бхиккхуно н̃а̄н̣апарипа̄кам̣ н̃атва̄ саттха̄пи –

‘‘уччхинда синехаматтано, кумудам̣ са̄радикам̣ва па̄н̣ина̄;

сантимаггамева брӯхайа, нибба̄нам̣ сугатена десита’’нти. (дха. па. 285) –

а̄дина̄ найена обха̄сам̣ пхаритва̄ га̄тха̄йа авиджджан̣д̣акосам̣ пахарати. со га̄тха̄парийоса̄не авиджджан̣д̣акосам̣ бхиндитва̄ арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. тато пат̣т̣ха̄йа йатха̄ те куккут̣апотака̄ га̄маккхеттам̣ упасобхайама̄на̄ таттха вичаранти, евам̣ айампи маха̄кхӣн̣а̄саво нибба̄на̄рамман̣ам̣ пхаласама̄паттим̣ аппетва̄ сан̇гха̄ра̄мам̣ упасобхайама̄но вичарати.

пхалаган̣д̣асса̄ти вад̣д̣хакисса. со хи оламбакасан̇кха̄там̣ пхалам̣ ча̄ретва̄ да̄рӯнам̣ ган̣д̣ам̣ харатӣти пхалаган̣д̣оти вуччати. ва̄сиджат̣ети ва̄сидан̣д̣акасса гахан̣ат̣т̣ха̄не. еттакам̣ ме аджджа а̄сава̄нам̣ кхӣн̣анти паббаджитасса хи паббаджджа̄сан̇кхепена уддесена парипуччха̄йа йонисоманасика̄рена ваттапат̣ипаттийа̄ ча ниччака̄лам̣ а̄сава̄ кхӣйанти. евам̣ кхӣйама̄на̄нам̣ пана несам̣ ‘‘еттакам̣ аджджа кхӣн̣ам̣ еттакам̣ хиййо’’ти евамасса н̃а̄н̣ам̣ на хотӣти аттхо. има̄йа упама̄йа випассана̄нисам̣со дӣпито.

хемантикена̄ти хемантасамайена. пат̣иппассамбхантӣти тхирабха̄вена париха̄йанти. евамева кхоти еттха маха̄самуддо вийа са̄санам̣ дат̣т̣хаббам̣, на̄ва̄ вийа йога̄вачаро, на̄ва̄йа маха̄самудде парийа̄йанам̣ вийа имасса бхиккхуно ӯнапан̃чавассака̄ле а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ сантике вичаран̣ам̣, на̄ва̄йа маха̄самуддаудакена кхаджджама̄на̄нам̣ бандхана̄нам̣ танубха̄во вийа бхиккхуно паббаджджа̄сан̇кхепена уддесапарипуччха̄дӣхийева сам̣йоджана̄нам̣ танубха̄во, на̄ва̄йа тхале уккхиттака̄ло вийа бхиккхуно ниссайамуттакасса каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ аран̃н̃е васанака̄ло, дива̄ ва̄та̄тапена сам̣суссанам̣ вийа випассана̄н̃а̄н̣ена тан̣ха̄синехасса сам̣суссанам̣, раттим̣ химодакена теманам̣ вийа каммат̣т̣ха̄нам̣ нисса̄йа уппаннена пӣтипа̄моджджена читтатеманам̣, раттиндивам̣ ва̄та̄тапехи чева химодакена ча парисуккхапаритинта̄нам̣ бандхана̄нам̣ дуббалабха̄во вийа випассана̄н̃а̄н̣апӣтипа̄моджджехи сам̣йоджана̄нам̣ бхиййосоматта̄йа дуббалабха̄во, па̄вуссакамегхо вийа арахаттамагган̃а̄н̣ам̣, мегхавут̣т̣хиудакена на̄ва̄йа антопӯтибха̄во вийа а̄раддхавипассакасса рӯпасаттака̄дивасена випассанам̣ вад̣д̣хентасса оккха̄йама̄не паккха̄йама̄не каммат̣т̣ха̄не екадивасам̣ утусаппа̄йа̄дӣни ладдха̄ екапаллан̇кена нисиннасса арахаттапхала̄дхигамо. пӯтибандхана̄йа на̄ва̄йа кин̃чи ка̄лам̣ т̣ха̄нам̣ вийа кхӣн̣асам̣йоджанасса арахато маха̄джанам̣ анугган̣хантасса йа̄вата̄йукам̣ т̣ха̄нам̣, пӯтибандхана̄йа на̄ва̄йа анупуббена бхиджджитва̄ апан̣н̣аттикабха̄вӯпагамо вийа кхӣн̣а̄савасса упа̄диннаккхандхабхедена анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ париниббутасса апан̣н̣аттикабха̄вӯпагамоти има̄йа упама̄йа сам̣йоджана̄нам̣ дуббалата̄ дӣпита̄.

8. аггиккхандхопамасуттаван̣н̣ана̄

72. ат̣т̣хамам̣ аттхуппаттийам̣ катхитам̣. аттхуппатти панасса хет̣т̣ха̄ чӯл̣аччхара̄сан̇гха̄тасуттаван̣н̣ана̄йа (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.51 а̄дайо) виттха̄рита̄ ева. пассатха ноти пассатха ну. а̄лин̇гитва̄ти упагӯхитва̄. упанисӣдеййа̄ти самӣпе нисса̄йа нисӣдеййа. упанипаджджеййа̄ти упагантва̄ нипаджджеййа. а̄рочайа̄мӣти а̄чиккха̄ми. пат̣иведайа̄мӣти пат̣иведетва̄ джа̄на̄петва̄ катхеми. ва̄лараджджуйа̄ти ассава̄лагова̄лехи ват̣т̣итараджджуйа̄. паччорасминти урамаджджхе. пхен̣уддехаканти пхен̣ам̣ уддехитва̄, усса̄детва̄ти аттхо. аттаттханти аттано дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикалокийалокуттарам̣ аттхам̣. параттхобхайаттхесупи есева найо. сесаметтха йам̣ ваттаббам̣ сийа̄, там̣ саббам̣ чӯл̣аччхара̄сан̇гха̄тасуттасса (а. ни. 1.51 а̄дайо) аттхуппаттийам̣ катхитамева. идан̃ча пана суттам̣ катхетва̄ саттха̄ чӯл̣аччхара̄сан̇гха̄тасуттам̣ катхеси. навамам̣ утта̄наттхамева.

10. аракасуттаван̣н̣ана̄

74. дасаме париттанти аппам̣ тхокам̣. тан̃хи сарасапариттата̄йапи кхан̣апариттата̄йапи т̣хитипариттата̄йапи париттамева. лахум̣ уппаджджитва̄ нируджджханато лахукам̣. манта̄йам̣ боддхаббанти манта̄йа боддхаббам̣, пан̃н̃а̄йа джа̄нитаббанти аттхо. паббатеййа̄ти паббатасамбхава̄. ха̄раха̄ринӣти руккханал̣авел̣уа̄дӣни харитабба̄ни харитум̣ саматтха̄. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.

маха̄вагго саттамо.