5. пан̃чамапан̣н̣а̄сакам̣
(21) 1. кимилавагго
1. кимиласуттаван̣н̣ана̄
201. пан̃чамасса пат̣хаме кимила̄йанти евам̣на̄маке нагаре. ничулаванети мучалиндаване. етадавоча̄ти айам̣ кира тхеро тасмим̣йева нагаре сет̣т̣хипутто саттху сантике паббаджитва̄ пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣ пат̣илабхи. со аттана̄ нивуттхам̣ кхандхасанта̄нам̣ ануссаранто кассападасабаласса са̄саносакканака̄ле паббаджитва̄ чатӯсу париса̄су са̄сане ага̄равам̣ каронтӣсу ниссен̣им̣ бандхитва̄ паббатам̣ а̄руйха таттха саман̣адхаммам̣ катва̄ аттано нивуттхабха̄вам̣ аддаса. со ‘‘саттха̄рам̣ упасан̇камитва̄ там̣ ка̄ран̣ам̣ пуччхисса̄мӣ’’ти етам̣ ‘‘ко ну кхо, бханте’’тиа̄дивачанам̣ авоча.
саттхари ага̄рава̄ вихаранти аппатисса̄ти саттхари га̄раван̃чева джет̣т̣хакабха̄ван̃ча анупат̣т̣хапетва̄ вихаранти. сесесупи есева найо. таттха четийан̇ган̣а̄дӣсу чхаттам̣ дха̄ретва̄ упа̄хана̄ а̄руйха вичаранто на̄наппака̄ран̃ча нираттхакакатхам̣ катхенто саттхари ага̄раво вихарати на̄ма. дхаммассаванагге пана нисӣдитва̄ нидда̄йанто чева на̄наппака̄ран̃ча нираттхакакатхам̣ катхенто дхамме ага̄раво вихарати на̄ма. сан̇гхамаджджхе ба̄ха̄виккхепакам̣ на̄наттакатхам̣ катхенто тхеранавамаджджхимесу ча читтӣка̄рам̣ акаронто сан̇гхе ага̄раво вихарати на̄ма. сиккхам̣ апарипӯренто сиккха̄йа ага̄раво вихарати на̄ма. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ калахабхан̣д̣ана̄дӣни каронто ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ага̄раво вихарати на̄ма. дутийам̣ утта̄наттхамева.
3. асса̄джа̄нӣйасуттаван̣н̣ана̄
203-204. татийе аджджавена̄ти уджубха̄вена аван̇кагаманена. джавена̄ти пададжавена. маддавена̄ти сарӣрамудута̄йа. кхантийа̄ти адхива̄санаккхантийа̄. сораччена̄ти сучисӣлата̄йа. бхиккхува̄ре аджджаванти н̃а̄н̣асса уджукагаманам̣. джавоти сӯрам̣ хутва̄ н̃а̄н̣асса гаманабха̄во. маддаванти сӣламаддавам̣. кхантӣти адхива̄санаккхантийева. сораччам̣ сучисӣлата̄йева. чатуттхе пан̃ча бала̄ни миссака̄ни катхита̄ни.
5. четокхиласуттаван̣н̣ана̄
205. пан̃чаме четокхила̄ти читтасса тхаддхабха̄ва̄, качаварабха̄ва̄, кха̄н̣укабха̄ва̄. саттхари кан̇кхатӣти саттху сарӣре ва̄ гун̣е ва̄ кан̇кхати. сарӣре кан̇кхама̄но ‘‘дваттим̣саварапурисалаккхан̣апат̣иман̣д̣итам̣ на̄ма сарӣрам̣ аттхи ну кхо наттхӣ’’ти кан̇кхати, гун̣е кан̇кхама̄но ‘‘атӣта̄на̄гатапаччуппаннаджа̄нанасаматтхам̣ саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ аттхи ну кхо наттхӣ’’ти кан̇кхати. вичикиччхатӣти вичинанто киччхати, дуккхам̣ а̄паджджати, виниччхетум̣ на саккоти. на̄дхимуччатӣти еваметанти адхимоккхам̣ на пат̣илабхати. на сампасӣдатӣти гун̣есу отаритва̄ ниббичикиччхабха̄вена пасӣдитум̣ ана̄вило бхавитум̣ на саккоти. а̄таппа̄йа̄ти килесасанта̄пакавӣрийакаран̣аттха̄йа. ануйога̄йа̄ти пунаппунам̣ йога̄йа. са̄тачча̄йа̄ти сататакирийа̄йа. падха̄на̄йа̄ти падаханаттха̄йа. айам̣ пат̣хамо четокхилоти айам̣ саттхари вичикиччха̄сан̇кха̄то пат̣хамо читтасса тхаддхабха̄во еваметасса бхиккхуно аппахӣно хоти.
дхаммети парийаттидхамме ча пат̣иведхадхамме ча. парийаттидхамме кан̇кхама̄но ‘‘тепит̣акам̣ буддхавачанам̣ чатура̄сӣтидхаммаккхандхасахасса̄нӣти ваданти, аттхи ну кхо етам̣ наттхӣ’’ти кан̇кхати. пат̣иведхадхамме кан̇кхама̄но ‘‘випассана̄ниссандо магго на̄ма, магганиссандам̣ пхалам̣ на̄ма, саббасан̇кха̄рапат̣иниссагго нибба̄нам̣ на̄ма̄ти ваданти, там̣ аттхи ну кхо наттхӣ’’ти кан̇кхати. сан̇гхе кан̇кхатӣти ‘‘уджуппат̣ипанно’’тиа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ васена ‘‘еварӯпам̣ пат̣ипадам̣ пат̣ипанно чатта̄ро маггат̣т̣ха̄ чатта̄ро пхалат̣т̣ха̄ти ат̣т̣ханнам̣ пуггала̄нам̣ самӯхабхӯто сан̇гхо на̄ма аттхи ну кхо наттхӣ’’ти кан̇кхати. сиккха̄йа кан̇кхама̄но ‘‘адхисӣласиккха̄ на̄ма адхичиттаадхипан̃н̃а̄сиккха̄ на̄ма̄ти ваданти, са̄ аттхи ну кхо наттхӣ’’ти кан̇кхати. айам̣ пан̃чамоти айам̣ сабрахмача̄рӣсу копасан̇кха̄то пан̃чамо читтасса тхаддхабха̄во качаварабха̄во кха̄н̣укабха̄во.
6. винибандхасуттаван̣н̣ана̄
206. чхат̣т̣хе четасовинибандха̄ти читтам̣ винибандхитва̄ мут̣т̣хийам̣ катва̄ вийа ган̣хантӣти четасовинибандха̄. ка̄мети ваттхука̄мепи килесака̄мепи. ка̄йети аттано ка̄йе. рӯпети бахиддха̄рӯпе. йа̄вадаттханти йаттакам̣ иччхати, таттакам̣. удара̄вадехаканти ударапӯрам̣. тан̃хи ударам̣ авадеханато удара̄вадехаканти вуччати. сеййасукханти ман̃чапӣт̣хасукхам̣, утусукхам̣ ва̄. пассасукханти йатха̄ сампариваттакам̣ сайантасса даккхин̣апасса ва̄мапасса̄нам̣ сукхам̣ хоти, евам̣ уппаннасукхам̣. миддхасукханти нидда̄сукхам̣. ануйуттоти йуттаппайутто вихарати. пан̣идха̄йа̄ти паттхайитва̄. сӣлена̄тиа̄дӣсу сӣланти чатупа̄рисуддхисӣлам̣. ватанти ватасама̄да̄нам̣. тапоти тапачаран̣ам̣. брахмачарийанти метхунавирати. дево ва̄ бхависса̄мӣти махесаккхадево ва̄ бхависса̄ми. деван̃н̃атаро ва̄ти аппесаккхадевесу ва̄ ан̃н̃атароти.
7-8. йа̄гусутта̄диван̣н̣ана̄
207-208. саттаме ва̄там̣ анулометӣти ва̄там̣ анулометва̄ харати. ваттхим̣ содхетӣти дхаманийо суддха̄ кароти. а̄ма̄васесам̣ па̄четӣти саче а̄ма̄васесакам̣ хоти, там̣ па̄чети. ат̣т̣хаме ачаккхуссанти на чаккхӯнам̣ хитам̣, чаккхум̣ висуддхам̣ на кароти.
9. гӣтассарасуттаван̣н̣ана̄
209. наваме а̄йатакена̄ти дӣгхена, парипун̣н̣ападабйан̃джанакам̣ га̄тха̄ваттан̃ча вина̄сетва̄ паваттена. саракуттимпи ника̄майама̄насса̄ти евам̣ гӣтассаро ка̄табботи саракирийам̣ паттхайама̄насса. сама̄дхисса бхан̇го хотӣти саматхавипассана̄читтасса вина̄со хоти.
10. мут̣т̣хассатисуттаван̣н̣ана̄
210. дасаме дуккхам̣ супатӣти на̄на̄видхам̣ супинам̣ пассанто дуккхам̣ супати. дуккхам̣ пат̣ибуджджхатӣти пат̣ибуджджхантопи уттаситва̄ саломахам̣со пат̣ибуджджхати. имасмим̣ сутте сатисампаджан̃н̃ам̣ миссакам̣ катхитам̣.
кимилавагго пат̣хамо.
(22) 2. аккосакавагго
1. аккосакасуттаван̣н̣ана̄
211. дутийасса пат̣хаме аккосакапарибха̄сакоти дасахи аккосаваттхӯхи аккосако, бхайадассанена парибха̄сако. чхиннапарипантхоти локуттарапарипантхасса чхиннатта̄ чхиннапарипантхо. рога̄тан̇канти рогойева киччхаджӣвика̄йа̄ваханато рога̄тан̇ко на̄ма.
2. бхан̣д̣анака̄ракасуттаван̣н̣ана̄
212. дутийе адхикаран̣ака̄ракоти чатуннам̣ адхикаран̣а̄нам̣ ан̃н̃атарасса ка̄рако. анадхигатанти пуббе аппаттависесам̣.
3. сӣласуттаван̣н̣ана̄
213. татийе дуссӣлоти асӣло ниссӣло. сӣлавипанноти випаннасӣло бхиннасам̣варо. пама̄да̄дхикаран̣анти пама̄дака̄ран̣а̄. идан̃ча суттам̣ гахат̣т̣ха̄нам̣ васена а̄гатам̣, паббаджита̄нампи пана лаббхатева. гахат̣т̣хо хи йена йена сиппат̣т̣ха̄нена джӣвикам̣ каппети, йади касийа̄, йади ван̣иджджа̄йа, па̄н̣а̄типа̄та̄дивасена паматто там̣ там̣ йатха̄ка̄лам̣ сампа̄детум̣ на саккоти, атхасса мӯлам̣ винассати. ма̄гха̄така̄лепи па̄н̣а̄типа̄там̣ адинна̄да̄на̄дӣни ча каронто дан̣д̣авасена махатим̣ бхогаджа̄ним̣ нигаччхати. паббаджито дуссӣло пама̄дака̄ран̣а̄ сӣлато буддхавачанато джха̄нато саттаарийадханато ча джа̄ним̣ нигаччхати. гахат̣т̣хасса ‘‘асуко асукакуле джа̄то дуссӣло па̄падхаммо париччаттаидхалокапаралоко сала̄кабхаттаматтампи на детӣ’’ти чатупарисамаджджхе па̄пако киттисаддо аббхуггаччхати. паббаджитасса ‘‘асуко на̄саккхи сӣлам̣ раккхитум̣ буддхавачанам̣ гахетум̣, веджджакамма̄дӣхи джӣвати, чхахи ага̄равехи саманна̄гато’’ти евам̣ аббхуггаччхати.
ависа̄радоти гахат̣т̣хо та̄ва ‘‘авассам̣ бахӯнам̣ саннипа̄тат̣т̣ха̄не кочи мама каммам̣ джа̄ниссати, атха мам̣ нигган̣хиссанти ва̄, ра̄джакуласса ва̄ дассантӣ’’ти сабхайо упасан̇камати. ман̇кубхӯто ча патитаккхандхо адхомукхо ан̇гут̣т̣хакена бхӯмим̣ касанто нисӣдати, виса̄радо хутва̄ катхетум̣ на саккоти. паббаджитопи ‘‘бахӯ бхиккхӯ саннипатита̄, авассам̣ кочи мама каммам̣ джа̄ниссати, атха ме упосатхампи пава̄ран̣ампи т̣хапетва̄ са̄ман̃н̃а̄ ча̄ветва̄ никкад̣д̣хиссантӣ’’ти сабхайо упасан̇камати, виса̄радо хутва̄ катхетум̣ на саккоти. екаччо пана дуссӣлопи даппито вийа чарати, сопи аджджха̄сайена ман̇ку хотийева.
саммӯл̣хо ка̄лам̣ каротӣти тасса хи маран̣аман̃че нипаннасса дуссӣлакаммам̣ сама̄да̄йа ваттитат̣т̣ха̄нам̣ а̄па̄тхам̣ а̄гаччхати. со уммӣлетва̄ идхалокам̣ пассати, ниммӣлетва̄ паралокам̣. тасса чатта̄ро апа̄йа̄ упат̣т̣хаханти, саттисатена сӣсе пахарийама̄но вийа хоти. со ‘‘ва̄ретха ва̄ретха̄’’ти вираванто марати. тена вуттам̣ – ‘‘саммӯл̣хо ка̄лам̣ каротӣ’’ти. пан̃чамападам̣ утта̄намева. а̄нисам̣сакатха̄ вуттавипарийа̄йена ведитабба̄.
4. бахубха̄н̣исуттаван̣н̣ана̄
214. чатуттхе бахубха̄н̣исминти пан̃н̃а̄йа апариччхиндитва̄ бахум̣ бхан̣анте. мантабха̄н̣исминти манта̄ вуччати пан̃н̃а̄, та̄йа париччхиндитва̄ бхан̣анте.
5. пат̣хамааккхантисуттаван̣н̣ана̄
215. пан̃чаме верабахулоти пуггалаверенапи акусалаверенапи бахуверо. ваджджабахулоти досабахуло.
6. дутийааккхантисуттаван̣н̣ана̄
216. чхат̣т̣хе луддоти да̄рун̣о каккхал̣о. виппат̣иса̄рӣти ман̇кубха̄вена саманна̄гато.
7.пат̣хамаапа̄са̄дикасуттаван̣н̣ана̄
217. саттаме апа̄са̄дикети апа̄са̄дикехи ка̄йакамма̄дӣхи саманна̄гате. па̄са̄дикети паса̄да̄вахе парисуддхасама̄ча̄ре. ат̣т̣хаманавама̄ни утта̄наттха̄нева.
10. мадхура̄суттаван̣н̣ана̄
220. дасаме пан̃чиме, бхиккхаве, а̄дӣнава̄ мадхура̄йанти екам̣ самайам̣ бхагава̄ бхиккхусан̇гхапаривуто ча̄рикам̣ чарама̄но мадхура̄нагарам̣ сампа̄пун̣итва̄ антонагарам̣ пависитум̣ а̄рабхи. атхека̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ йаккхинӣ ачела̄ хутва̄ две хаттхе паса̄ретва̄ дживхам̣ нилла̄летва̄ дасабаласса пурато ат̣т̣ха̄си. саттха̄ антонагарам̣ аппависитва̄ татова никкхамитва̄ виха̄рам̣ агама̄си. маха̄джано кха̄данӣйабходжанӣйан̃чева сакка̄расамма̄нан̃ча а̄да̄йа виха̄рам̣ гантва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса да̄нам̣ ада̄си. саттха̄ тасса нагарасса нигган̣ханаттха̄йа имам̣ суттам̣ а̄рабхи. таттха висама̄ти на саматала̄. бахураджа̄ти ва̄тапахаран̣ака̄ле уддхатена раджаккхандхена парийонаддха̄ вийа хоти. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
аккосакавагго дутийо.
(23) 3. дӣгхача̄рикавагго
1. пат̣хамадӣгхача̄рикасуттаван̣н̣ана̄
221. татийасса пат̣хаме анаваттхача̄риканти ававаттхитача̄рикам̣. сутам̣ на парийодапетӣти йамписса сутам̣ аттхи, там̣ парийодапетум̣ на саккоти. сутенекаччена ависа̄радо хотӣти тхокатхокена сутена виджджама̄нена̄пи н̃а̄н̣ена соманассаппатто на хоти. самаваттхача̄рети самаваттхитача̄ре. дутийам̣ утта̄наттхамева.
3-4. атинива̄сасутта̄диван̣н̣ана̄
223-224. татийе бахубхан̣д̣оти бахупариккха̄ро. бахубхесаджджоти саппинаванӣта̄дӣнам̣ бахута̄йа бахубхесаджджо. бйаттоти бйа̄сатто. сам̣сат̣т̣хоти пан̃чавидхена сам̣саггена сам̣сат̣т̣хо хутва̄. анануломикена̄ти са̄санасса анануччхавикена. чатуттхе ван̣н̣амаччхарӣти гун̣амаччхарӣ. дхаммамаччхарӣти парийаттимаччхарӣ.
5-6. кулӯпакасутта̄диван̣н̣ана̄
225-226. пан̃чаме ана̄мантача̄ре а̄паджджатӣти ‘‘нимантито сабхатто сама̄но сантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччха̄ пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджеййа̄’’ти сиккха̄паде (па̄ра̄. 294) вуттам̣ а̄паттим̣ а̄паджджати. рахо нисаджджа̄йа̄тиа̄дӣнипи тесам̣ тесам̣ сиккха̄пада̄нам̣ васена ведитабба̄ни. чхат̣т̣хе ативеланти атиккантапама̄н̣ака̄лам̣. саттамам̣ утта̄намева.
8. уссӯрабхаттасуттаван̣н̣ана̄
228. ат̣т̣хаме уссӯрабхаттети атидива̄пачанабхатте. на ка̄лена пат̣ипӯджентӣти йа̄гука̄ле йа̄гум̣, кхаджджакака̄ле кхаджджакам̣, бходжанака̄ле бходжанам̣ апачанта̄ йуттаппайуттака̄ласса атина̄митатта̄ на ка̄лена пат̣ипӯдженти, аттано читтенева денти на̄ма. тато тепи тесу аттано гехам̣ а̄гатесу татхева каронти. кулапавен̣ийа̄ а̄гата̄ балипат̣игга̄хика̄ девата̄пи йуттаппайуттака̄лена ла̄бхам̣ лабхама̄на̄йева раккханти гопайанти пӣл̣ам̣ акатва̄. ака̄ле лабхама̄на̄ пана ‘‘име амхесу ана̄дара̄’’ти а̄раккхам̣ на каронти.
саман̣абра̄хман̣а̄пи ‘‘етесам̣ гехе бходжанавела̄йа бходжанам̣ на хоти, т̣хитамаджджханхике дентӣ’’ти ман̇гала̄ман̇галесу ка̄таббам̣ на каронти. вимукха̄ каммам̣ каронтӣти ‘‘па̄то кин̃чи на лабха̄ма, кхуда̄йа пат̣ипӣл̣ита̄ каммам̣ ка̄тум̣ на саккома̄’’ти каммам̣ виссаджджетва̄ нисӣданти. аноджавантам̣ хотӣти ака̄ле бхуттам̣ оджам̣ харитум̣ на саккоти. суккапаккхо вуттавипалла̄сена ведитаббо.
9. пат̣хамакан̣хасаппасуттаван̣н̣ана̄
229. наваме сабхӣрӯти саниддо маха̄ниддам̣ нидда̄йати. саппат̣ибхайоти там̣ нисса̄йа бхайам̣ уппаджджати, тасма̄ саппат̣ибхайо. миттадуббхӣти па̄набходжанада̄йакампи миттам̣ дуббхати хим̣сати. ма̄туга̄мепи есева найо.
10. дутийакан̣хасаппасуттаван̣н̣ана̄
230. дасаме гхорависоти каккхал̣ависо. дудждживхоти двидха̄ бхиннадживхо. гхорависата̄ти гхорависата̄йа. сесадвайепи есева найо.
дӣгхача̄рикавагго татийо.
(24) 4. а̄ва̄сикавагго
1. а̄ва̄сикасуттаван̣н̣ана̄
231. чатуттхасса пат̣хаме на а̄каппасампанноти саман̣а̄каппена сампанно. абха̄ванӣйо хотӣти вад̣д̣ханӣйо на хоти. дутийам̣ утта̄намева.
3. собханасуттаван̣н̣ана̄
233. татийе пат̣ибалоти ка̄йабалена ча н̃а̄н̣абалена ча саманна̄гататта̄ пат̣ибало.
4. бахӯпака̄расуттаван̣н̣ана̄
234. чатуттхе кхан̣д̣апхулланти патитат̣т̣ха̄нан̃ча бхиннат̣т̣ха̄нан̃ча. пат̣исан̇кхаротӣти пат̣ипа̄катикам̣ кароти. а̄рочетӣти идам̣ пава̄ритакула̄нам̣ васена вуттам̣.
5. анукампасуттаван̣н̣ана̄
235. пан̃чаме адхисӣлесӯти пан̃часу сӣлесу. дхаммадассане нивесетӣти чатусаччадхаммадассане патит̣т̣ха̄пети. арахаггатанти саббасакка̄ра̄нам̣ арахе ратанаттайева гатам̣, тӣсу ваттхӯсу гаручиттӣка̄рам̣ упат̣т̣хапетха̄ти аттхо. чхат̣т̣хам̣ утта̄намева.
7. дутийааван̣н̣а̄рахасуттаван̣н̣ана̄
237. саттаме а̄ва̄сапалигедхӣти а̄ва̄сам̣ балавагиддхивасена гилитва̄ вийа т̣хито. сесам̣ саббам̣ утта̄намева̄ти.
а̄ва̄сикавагго чатуттхо.
(25) 5. дуччаритавагго
1. пат̣хамадуччаритасуттаван̣н̣ана̄
241. пан̃чамасса пат̣хаме дуччарите сучаритети идам̣ абхедато вуттам̣, ка̄йадуччаритетиа̄ди ка̄йадва̄ра̄дӣнам̣ васена бхедато. саддхамма̄ти дасакусалакаммапатхадхаммато. асаддхаммети акусалакаммапатхасан̇кха̄те ассаддхамме.
9. сиватхикасуттаван̣н̣ана̄
249. наваме сиватхика̄йа̄ти суса̄не. а̄родана̄ти а̄роданат̣т̣ха̄нам̣. асучина̄ти джигуччханӣйена.
10. пуггалаппаса̄дасуттаван̣н̣ана̄
250. дасаме пуггалаппаса̄дети екапуггаласмим̣ уппаннаппаса̄де. анте нисӣда̄петӣти бхиккхӯнам̣ а̄санапарийанте нисӣда̄пети. сесам̣ саббаттха утта̄наттхамева̄ти.
дуччаритавагго пан̃чамо.
пан̃чамапан̣н̣а̄сакам̣ нит̣т̣хитам̣.