(9) 4. саман̣авагго

1. саман̣асуттаван̣н̣ана̄

82. чатуттхасса пат̣хаме саман̣ийа̄нӣти саман̣асантака̄ни. саман̣акаран̣ӣйа̄нӣти саман̣ена каттаббакичча̄ни. адхисӣласиккха̄сама̄да̄нантиа̄дӣсу сама̄да̄нам̣ вуччати гахан̣ам̣, адхисӣласиккха̄йа сама̄да̄нам̣ гахан̣ам̣ пӯран̣ам̣ адхисӣласиккха̄сама̄да̄нам̣. сесапададвайепи есева найо. еттха ча сӣлам̣ адхисӣлам̣, читтам̣ адхичиттам̣, пан̃н̃а̄ адхипан̃н̃а̄ти айам̣ вибха̄го ведитаббо. таттха пан̃часӣлам̣ сӣлам̣ на̄ма, там̣ упа̄да̄йа дасасӣлам̣ адхисӣлам̣ на̄ма, тампи упа̄да̄йа чатупа̄рисуддхисӣлам̣ адхисӣлам̣ на̄ма. апича саббампи локийасӣлам̣ сӣлам̣ на̄ма, локуттарасӣлам̣ адхисӣлам̣, тадева сиккхитаббато сиккха̄ти вуччати. ка̄ма̄вачарачиттам̣ пана читтам̣ на̄ма, там̣ упа̄да̄йа рӯпа̄вачарам̣ адхичиттам̣ на̄ма, тампи упа̄да̄йа арӯпа̄вачарам̣ адхичиттам̣ на̄ма. апича саббампи локийачиттам̣ читтамева, локуттарам̣ адхичиттам̣. пан̃н̃а̄йапи есева найо. тасма̄ти йасма̄ има̄ни тӣн̣и саман̣акаран̣ӣйа̄ни, тасма̄. тибботи бахало. чхандоти каттукамйата̄кусалаччхандо. ити имасмим̣ суттанте тиссо сиккха̄ локийалокуттара̄ катхита̄ти.

2. гадрабхасуттаван̣н̣ана̄

83. дутийе пит̣т̣хито пит̣т̣хитоти паччхато паччхато. ахампи даммо ахампи даммоти ахампи ‘‘даммо даммама̄но’’ти вадама̄но га̄вӣти. сеййатха̄пи гуннанти йатха̄ га̄вӣнам̣. га̄во хи ка̄л̣а̄пи ратта̄пи сета̄диван̣н̣а̄пи хонти, гадрабхасса пана та̄дисо ван̣н̣о на̄ма наттхи. йатха̄ ча ван̣н̣о, евам̣ саропи падампи ан̃н̃а̄дисамева. сесам̣ утта̄наттхамева. имасмимпи сутте тиссо сиккха̄ миссика̄ва катхита̄ти.

3. кхеттасуттаван̣н̣ана̄

84. татийе пат̣икаччева̄ти пат̣хамамева. сукат̣т̣хам̣ каротӣти нан̇галена сукат̣т̣хам̣ кароти. суматикатанти матийа̄ сут̣т̣ху самӣкатам̣. ка̄лена̄ти вапитаббайуттака̄лена. сесам̣ утта̄намева. идха̄пи тиссо сиккха̄ миссика̄ва катхита̄.

4. ваджджипуттасуттаван̣н̣ана̄

85. чатуттхе ваджджипуттакоти ваджджира̄джакуласса путто. дийад̣д̣хасиккха̄падасатанти пан̣н̣а̄са̄дхикам̣ сиккха̄падасатам̣. тасмим̣ самайе пан̃н̃атта̄ни сиккха̄пада̄нева сандха̄йетам̣ вуттам̣. со кира бхиккху аджджавасампанно уджуджа̄тико аван̇ко акут̣ило, тасма̄ ‘‘ахам̣ еттака̄ни сиккха̄пада̄ни раккхитум̣ саккун̣еййам̣ ва̄ на ва̄’’ти чинтетва̄ саттху а̄рочеси. саккомаханти саккоми ахам̣. со кира ‘‘еттакесу сиккха̄падесу сиккхантасса агару тӣсу сиккха̄су сиккхиту’’нти ман̃н̃ама̄но евама̄ха. атха бхагава̄ йатха̄ на̄ма пан̃н̃а̄са тин̣акала̄пийо уккхипитум̣ асакконтасса кала̄пийасатам̣ бандхитва̄ сӣсе т̣хапеййа, евамева екисса̄пи сиккха̄йа сиккхитум̣ асакконтасса апара̄ двепи сиккха̄ упари паккхипанто тасма̄тиха твам̣ бхиккхӯтиа̄дима̄ха. сукхума̄ло кира уттаро на̄ма джа̄нападамануссо лохапа̄са̄давиха̄ре васати. атха нам̣ дахарабхиккхӯ а̄хам̣су – ‘‘уттара, аггиса̄ла̄ овассати, тин̣ам̣ каппийам̣ катва̄ дехӣ’’ти. там̣ а̄да̄йа ат̣авим̣ гантва̄ тена ла̄йитам̣ тин̣ам̣йева карал̣е бандхитва̄ ‘‘пан̃н̃а̄са карал̣е гахетум̣ саккхиссаси уттара̄’’ти а̄хам̣су. со ‘‘на саккхисса̄мӣ’’ти а̄ха. асӣтим̣ пана саккхиссасӣти? на саккхисса̄ми, бхантети. екам̣ карал̣асатам̣ саккхиссасӣти? а̄ма, бханте, ган̣хисса̄мӣти. дахарабхиккхӯ карал̣асатам̣ бандхитва̄ тасса сӣсе т̣хапайим̣су. со уккхипитва̄ ниттхунанто гантва̄ аггиса̄ла̄йа самӣпе па̄теси. атха нам̣ бхиккхӯ ‘‘килантарӯпоси уттара̄’’ти а̄хам̣су. а̄ма, бханте, дахара̄ бхиккхӯ мам̣ ван̃чесум̣, имам̣ екампи карал̣асатам̣ уккхипитум̣ асакконтам̣ мам̣ ‘‘пан̣н̣а̄са карал̣е уккхипа̄хӣ’’ти вадим̣су. а̄ма, уттара, ван̃чайим̣су танти. евам̣ сампадамидам̣ ведитаббам̣. идха̄пи тиссо сиккха̄ миссика̄ва катхита̄.

5. секкхасуттаван̣н̣ана̄

86. пан̃чаме уджумагга̄нуса̄риноти уджумагго вуччати арийамагго, там̣ ануссарантасса пат̣ипаннакасса̄ти аттхо. кхайасмим̣ пат̣хамам̣ н̃а̄н̣анти пат̣хамамева магган̃а̄н̣ам̣ уппаджджати. магго хи килеса̄нам̣ кхепанато кхайо на̄ма, там̣сампайуттам̣ н̃а̄н̣ам̣ кхайасмим̣ н̃а̄н̣ам̣ на̄ма. тато ан̃н̃а̄ анантара̄ти тато чатуттхамагган̃а̄н̣ато анантара̄ ан̃н̃а̄ уппаджджати, арахаттапхалам̣ уппаджджатӣти аттхо. ан̃н̃а̄вимуттасса̄ти арахаттапхалавимуттийа̄ вимуттасса. н̃а̄н̣ам̣ ве хотӣти паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣ хоти. ити суттепи га̄тха̄супи сатта секха̄ катхита̄. аваса̄не пана кхӣн̣а̄саво дасситоти.

6. пат̣хамасиккха̄суттаван̣н̣ана̄

87. чхат̣т̣хе аттака̄ма̄ти аттано хитака̄ма̄. йаттхетам̣ саббам̣ самодха̄нам̣ гаччхатӣти йа̄су сиккха̄су саббаметам̣ дийад̣д̣хасиккха̄падасатам̣ сан̇гахам̣ гаччхати. парипӯрака̄рӣ хотӣти саматтака̄рӣ хоти. маттасо ка̄рӣти пама̄н̣ена ка̄рако, саббена саббам̣ ка̄тум̣ на саккотӣти аттхо. кхудда̄нукхуддака̄нӣти чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни т̣хапетва̄ сесасиккха̄пада̄ни. татра̄пи сан̇гха̄дисесам̣ кхуддакам̣, тхуллаччайам̣ анукхуддакам̣ на̄ма. тхуллаччайан̃ча кхуддакам̣, па̄читтийам̣ анукхуддакам̣ на̄ма, па̄читтийан̃ча кхуддакам̣, па̄т̣идесанийадуккат̣адуббха̄сита̄ни анукхуддака̄ни на̄ма. име пана ан̇гуттарамаха̄ника̄йавал̣ан̃джанакаа̄чарийа̄ ‘‘чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни т̣хапетва̄ сеса̄ни сабба̄нипи кхудда̄нукхуддака̄нӣ’’ти ваданти. та̄ни а̄паджджатипи вут̣т̣ха̄типӣти еттха пана кхӣн̣а̄саво та̄ва локаваджджам̣ на̄паджджати, пан̣н̣аттиваджджамева а̄паджджати. а̄паджджанто ча ка̄йенапи ва̄ча̄йапи читтенапи а̄паджджати. ка̄йена а̄паджджанто кут̣ика̄расахасеййа̄дӣни а̄паджджати, ва̄ча̄йа а̄паджджанто сан̃чариттападасодхамма̄дӣни, читтена а̄паджджанто рӯпийапат̣иггахан̣ам̣ а̄паджджати. секкхесупи есева найо. на хи меттха, бхиккхаве, абхаббата̄ вутта̄ти, бхиккхаве, на хи майа̄ еттха еварӯпам̣ а̄паттим̣ а̄паджджане ча вут̣т̣ха̄не ча арийапуггаласса абхаббата̄ катхита̄. а̄дибрахмачарийака̄нӣти маггабрахмачарийасса а̄дибхӯта̄ни чатта̄ри маха̄сӣласиккха̄пада̄ни. брахмачарийаса̄руппа̄нӣти та̄нийева чатумаггабрахмачарийасса са̄руппа̄ни ануччхавика̄ни. таттха̄ти тесу сиккха̄падесу. дхувасӣлоти нибаддхасӣло. т̣хитасӣлоти патит̣т̣хитасӣло. сота̄панноти сотасан̇кха̄тена маггена пхалам̣ а̄панно. авинипа̄тадхаммоти чатӯсу апа̄йесу апатанасабха̄во. нийатоти сота̄паттимагганийа̄мена нийато. самбодхипара̄йан̣оти упаримаггаттайасамбодхипара̄йан̣о.

танутта̄ти танубха̄во. сакада̄га̄мино хи ра̄га̄дайо аббхапат̣алам̣ вийа маччхика̄паттам̣ вийа ча танука̄ хонти, на бахала̄. орамбха̄гийа̄нанти хет̣т̣ха̄бха̄гийа̄нам̣. сам̣йоджана̄нанти бандхана̄нам̣. париккхайа̄ти париккхайена. опапа̄тико хотӣти уппаннако хоти. таттха паринибба̄йӣти хет̣т̣ха̄ анотаритва̄ упарийева паринибба̄надхаммо. ана̄ваттидхаммоти йонигативасена ана̄гаманадхаммо.

падесам̣ падесака̄рӣтиа̄дӣсу падесака̄рӣ пуггало на̄ма сота̄панно ча сакада̄га̄мӣ ча ана̄га̄мӣ ча, со падесамева сампа̄дети. парипӯрака̄рӣ на̄ма араха̄, со парипӯрамева сампа̄дети. аван̃джха̄нӣти атуччха̄ни сапхала̄ни саудрайа̄нӣти аттхо. идха̄пи тиссо сиккха̄ миссака̄ва катхита̄.

7. дутийасиккха̄суттаван̣н̣ана̄

88. саттаме колам̣колоти кула̄ кулам̣ гаманако. куланти четтха бхаво адхиппето, тасма̄ ‘‘две ва̄ тӣн̣и ва̄ кула̄нӣ’’ти еттхапи две ва̄ тайо ва̄ бхавети аттхо ведитаббо. айан̃хи две ва̄ бхаве сандха̄вати тайо ва̄, уттамакот̣ийа̄ чха ва̄. тасма̄ две ва̄ тӣн̣и ва̄ чатта̄ри ва̄ пан̃ча ва̄ чха ва̄ти еваметтха викаппо дат̣т̣хаббо. екабӣджӣти екассева бхавасса бӣджам̣ етасса аттхӣти екабӣджӣ. уддхам̣сототиа̄дӣсу аттхи уддхам̣сото аканит̣т̣хага̄мӣ, аттхи уддхам̣сото на аканит̣т̣хага̄мӣ, аттхи на уддхам̣сото аканит̣т̣хага̄мӣ, аттхи на уддхам̣сото на аканит̣т̣хага̄мӣ. таттха йо идха ана̄га̄мипхалам̣ патва̄ авиха̄дӣсу ниббатто таттха йа̄вата̄йукам̣ т̣хатва̄ упарӯпари ниббаттитва̄ аканит̣т̣хам̣ па̄пун̣а̄ти, айам̣ уддхам̣сото аканит̣т̣хага̄мӣ на̄ма. йо пана авиха̄дӣсу ниббатто таттхева апаринибба̄йитва̄ аканит̣т̣хампи аппатва̄ упаримабрахмалоке паринибба̄йати, айам̣ уддхам̣сото на аканит̣т̣хага̄мӣ на̄ма. йо ито чавитва̄ аканит̣т̣хейева ниббаттати, айам̣ на уддхам̣сото аканит̣т̣хага̄мӣ на̄ма. йо пана авиха̄дӣсу чатӯсу ан̃н̃атарасмим̣ ниббаттитва̄ таттхева паринибба̄йати, айам̣ на уддхам̣сото на аканит̣т̣хага̄мӣ на̄ма.

йаттха каттхачи уппанно пана сасан̇кха̄рена саппайогена арахаттам̣ патто сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ на̄ма. асан̇кха̄рена аппайогена патто асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ на̄ма. йо пана каппасахасса̄йукесу авихесу ниббаттитва̄ пан̃чамам̣ каппасатам̣ атиккамитва̄ арахаттам̣ патто, айам̣ упахаччапаринибба̄йӣ на̄ма. атаппа̄дӣсупи есева найо. антара̄паринибба̄йӣти йо а̄йувемаджджхам̣ анатиккамитва̄ паринибба̄йати, со тивидхо хоти. каппасахасса̄йукесу та̄ва авихесу ниббаттитва̄ еко ниббаттадивасейева арахаттам̣ па̄пун̣а̄ти. но че ниббаттадивасе па̄пун̣а̄ти, пат̣хамасса пана каппасатасса маттхаке па̄пун̣а̄ти, айам̣ пат̣хамо антара̄паринибба̄йӣ. апаро евам̣ асакконто двиннам̣ каппасата̄нам̣ маттхаке па̄пун̣а̄ти, айам̣ дутийо. апаро евампи асакконто чатуннам̣ каппасата̄нам̣ маттхаке па̄пун̣а̄ти, айам̣ татийо антара̄паринибба̄йӣ. сесам̣ вуттанайамева.

имасмим̣ пана т̣ха̄не т̣хатва̄ чатувӣсати сота̄панна̄, два̄даса сакада̄га̄мино, ат̣т̣хачатта̄лӣса ана̄га̄мино, два̄даса ча араханто катхетабба̄. имасмим̣ хи са̄сане саддха̄дхурам̣ пан̃н̃а̄дхуранти две дхура̄ни, дуккхапат̣ипада̄дандха̄бхин̃н̃а̄дайо чатассо пат̣ипада̄. таттхеко саддха̄дхурена абхинивиситва̄ сота̄паттипхалам̣ патва̄ екамева бхавам̣ ниббаттитва̄ дуккхассантам̣ кароти, айамеко екабӣджӣ. со пат̣ипада̄васена чатуббидхо хоти. йатха̄ чеса, евам̣ пан̃н̃а̄дхурена абхинивит̣т̣хопӣти ат̣т̣ха екабӣджино. татха̄ колам̣кола̄ саттаккхаттупарама̄ ча̄ти име чатувӣсати сота̄панна̄ на̄ма. тӣсу пана вимоккхесу сун̃н̃атавимоккхена сакада̄га̄мибхӯмим̣ патта̄ чатуннам̣ пат̣ипада̄нам̣ васена чатта̄ро сакада̄га̄мино, татха̄ анимиттавимоккхена патта̄ чатта̄ро, аппан̣ихитавимоккхена патта̄ чатта̄роти име два̄даса сакада̄га̄мино. авихесу пана тайо антара̄паринибба̄йино, еко упахаччапаринибба̄йӣ, еко уддхам̣сото аканит̣т̣хага̄мӣти пан̃ча ана̄га̄мино, те асан̇кха̄рапаринибба̄йино пан̃ча, сасан̇кха̄рапаринибба̄йино пан̃ча̄ти даса хонти, татха̄ атаппа̄дӣсу. аканит̣т̣хесу пана уддхам̣сото наттхи, тасма̄ таттха чатта̄ро сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ, чатта̄ро асан̇кха̄рапаринибба̄йӣти ат̣т̣ха, име ат̣т̣хачатта̄лӣса ана̄га̄мино. йатха̄ пана сакада̄га̄мино, татхева арахантопи два̄даса ведитабба̄. идха̄пи тиссо сиккха̄ миссика̄ва катхита̄.

8. татийасиккха̄суттаван̣н̣ана̄

89. ат̣т̣хаме там̣ ва̄ пана анабхисамбхавам̣ аппат̣ивиджджханти там̣ арахаттам̣ апа̄пун̣анто аппат̣ивиджджханто. имина̄ найена саббат̣т̣ха̄несу аттхо ведитаббо. идха̄пи тиссо сиккха̄ миссика̄ва катхита̄. навамам̣ утта̄наттхамева. идха̄пи тиссо сиккха̄ миссика̄ва катхита̄.

10. дутийасиккхаттайасуттаван̣н̣ана̄

91. дасаме а̄сава̄нам̣ кхайа̄ти еттха арахаттамагго адхипан̃н̃а̄сиккха̄ на̄ма. пхалам̣ пана сиккхитасиккхасса уппаджджанато сиккха̄ти на ваттаббам̣.

йатха̄ пуре татха̄ паччха̄ти йатха̄ пат̣хамам̣ тӣсу сиккха̄су сиккхати, паччха̄ татхева сиккхатӣти аттхо. дутийападепи есева найо. йатха̄ адхо татха̄ уддханти йатха̄ хет̣т̣химака̄йам̣ асубхавасена пассати, упаримака̄йампи татхева пхарати. дутийападепи есева найо. йатха̄ дива̄ татха̄ раттинти йатха̄ дива̄ тиссо сиккха̄ сиккхати, раттимпи татхева сиккхатӣти аттхо. абхибхуййа диса̄ сабба̄ти сабба̄ диса̄ а̄рамман̣авасена абхибхавитва̄. аппама̄н̣асама̄дхина̄ти арахаттамаггасама̄дхина̄.

секкханти сиккхама̄нам̣ сакаран̣ӣйам̣. пат̣ипаданти пат̣ипаннакам̣. сам̣суддхача̄рийанти сам̣суддхачаран̣ам̣ парисуддхасӣлам̣. самбуддханти чатусаччабуддхам̣. дхӣрам̣ пат̣ипадантагунти кхандхадхӣраа̄йатанадхӣравасена дхӣрам̣ дхитисампаннам̣ пат̣ипаттийа̄ антам̣ гатам̣. вин̃н̃а̄н̣асса̄ти чаримакавин̃н̃а̄н̣асса. тан̣ха̄ккхайавимуттиноти тан̣ха̄ккхайавимуттисан̇кха̄та̄йа арахаттапхалавимуттийа̄ саманна̄гатасса. паджджотассева нибба̄нанти падӣпанибба̄нам̣ вийа. вимоккхо хоти четасоти читтасса вимутти вимуччана̄ аппаваттибха̄во хоти. тан̣ха̄ккхайавимуттино хи кхӣн̣а̄савасса чаримакавин̃н̃а̄н̣аниродхена паринибба̄нам̣ вийа четасо вимоккхо хоти, на гатат̣т̣ха̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, апан̣н̣аттикабха̄вӯпагамойева хотӣти аттхо.

11. сан̇кава̄суттаван̣н̣ана̄

92. ека̄дасаме сан̇кава̄ на̄ма косала̄нам̣ нигамоти сан̇кава̄ти евам̣на̄мако косаларат̣т̣хе нигамо. а̄ва̄сикоти бха̄раха̄ро наве а̄ва̄се самут̣т̣ха̄пети, пура̄н̣е пат̣иджаггати. сиккха̄падапат̣исам̣йутта̄йа̄ти сиккха̄сан̇кха̄техи падехи пат̣исам̣йутта̄йа, тӣхи сиккха̄хи саманна̄гата̄йа̄ти аттхо. сандассетӣти саммукхе вийа катва̄ дассети. сама̄дапетӣти ган̣ха̄пети. самуттеджетӣти самусса̄хети. сампахам̣сетӣти пат̣иладдхагун̣ехи ван̣н̣ам̣ катхенто вода̄пети. адхисалликхатети ативийа салликхати, ативийа салликхитам̣ катва̄ сан̣хам̣ сан̣хам̣ катхетӣти аттхо.

аччайоти апара̄дхо. мам̣ аччагама̄ти мам̣ атиккамма адхибхавитва̄ паватто. ахудева аккхантӣти ахосийева анадхива̄сана̄. аху аппаччайоти ахоси атут̣т̣ха̄ка̄ро. пат̣игган̣ха̄тӯти кхамату. а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄ти ана̄гате сам̣вараттха̄йа, пуна еварӯпасса апара̄дхасса досасса кхалитасса ва̄ акаран̣аттха̄йа̄ти аттхо. таггха̄ти екам̣сена. йатха̄дхаммам̣ пат̣икаросӣти йатха̄ дхаммо т̣хито, татха̄ кароси, кхама̄песӣти вуттам̣ хоти. там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма̄ти там̣ тава апара̄дхам̣ майам̣ кхама̄ма. вуддхихеса̄, кассапа, арийасса винайети еса̄ кассапа буддхасса бхагавато са̄сане вуддхи на̄ма. катама̄? йа̄йам̣ аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икаритва̄ а̄йатим̣ сам̣вара̄паджджана̄. десанам̣ пана пуггала̄дхит̣т̣ха̄нам̣ каронто ‘‘йо аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти, а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджатӣ’’ти а̄ха. на сиккха̄ка̄моти тиссо сиккха̄ на ка̄мети на паттхети на пихети. сиккха̄сама̄да̄насса̄ти сиккха̄парипӯран̣асса. на ван̣н̣ава̄дӣти гун̣ам̣ на катхети. ка̄лена̄ти йуттаппайуттака̄лена. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти.

саман̣авагго чатуттхо.