намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса.
висуддхимагга нида̄накатха̄
висуддхимагго на̄ма̄йам̣ гантхо пит̣акаттайаса̄рабхӯто сакалалоке пат̣ипаттидӣпакагантха̄нам̣ агго хоти сет̣т̣хо памукхо па̄моккхо уттамо паваро ча̄ти вин̃н̃ӯхи пасаттхо. таттха хи сан̇гӣтиттайа̄рӯл̣хасса тепит̣акабуддхавачанасса аттхам̣ сам̣кхипитва̄ сиккхаттайасан̇гахитам̣ брахмачарийам̣ парипун̣н̣ам̣ пака̄ситам̣ сувисадан̃ча. евам̣ пасаттхассетасса висуддхимаггасса нида̄накатха̄йапи бхавитаббамева. тасма̄да̄ни тампака̄санаттхамидам̣ пан̃хакаммам̣ вуччати –
‘‘со панеса висуддхимагго кена като, када̄ като, каттха като, касма̄ като, киматтхам̣ като, ким̣ нисса̄йа като, кена пака̄рена като, кисса сакалалоке паттхат̣о’’ти.
таттха кена катоти а̄чарийабуддхагхосаттхераварена тепит̣акасан̇гахат̣т̣хакатха̄ка̄рена като.
када̄ катоти амха̄кам̣ бхагавато самма̄самбуддхасса сакалалокана̄тхасса париниббутика̄лато паччха̄ дасаме вассасатаке (973 -буддхавассе) като.
каттха катоти сӣхал̣адӣпе анура̄дхапуре маха̄виха̄ре като.
касма̄ катоти висуддхика̄ма̄нам̣ са̄дхуджана̄нам̣ тададхигамупа̄йам̣ самма̄пат̣ипаттинайам̣ н̃а̄петука̄мата̄сан̇кха̄тена аттано аджджха̄сайена сан̃чодитатта̄, сан̇гхапа̄латтхерена ча аджджхеситатта̄ като.
еттха пана т̣хатва̄ а̄чарийабуддхагхосаттхерасса уппатти катхетабба̄, са̄ ча маха̄вам̣се (чӯл̣авам̣сотипи вохарите дутийабха̄ге) саттатим̣самапариччхеде паннараса̄дхикадвисатага̄тха̄то (37, 215) пат̣т̣ха̄йа ба̄ттим̣са̄йа га̄тха̄хи пака̄сита̄йева. катхам̣? –
маха̄вам̣са-буддхагхосакатха̄
215. бодхиман̣д̣асамӣпамхи, джа̄то бра̄хман̣ама̄н̣аво;
виджджа̄-сиппа-кала̄-ведӣ, тӣсу ведесу па̄рагӯ.
216. самма̄ вин̃н̃а̄тасамайо, саббава̄дависа̄радо;
ва̄даттхӣ джамбудӣпамхи, а̄хин̣д̣анто пава̄дико.
217. виха̄рамека’ма̄гамма, раттим̣ па̄тан̃джалӣматам̣;
париваттети сампун̣н̣а-падам̣ супариман̣д̣алам̣.
218. таттхеко ревато на̄ма, маха̄тхеро виджа̄нийа;
‘‘маха̄пан̃н̃о айам̣ сатто, даметум̣ ват̣т̣атӣ’’ти, со.
219. ‘‘ко ну гадрабхара̄вена, вираванто’’ти абрави;
‘‘гадрабха̄нам̣ раве аттхам̣, ким̣ джа̄на̄сӣ’’ти а̄ха там̣.
220. ‘‘ахам̣ джа̄не’’ти вутто со, ота̄реси сакам̣ матам̣;
пут̣т̣хам̣ пут̣т̣хам̣ вийа̄ка̄си, вираддхампи ча дассайи.
221. ‘‘тена хи твам̣ сакам̣ ва̄да-мота̄рехӣ’’ти чодито;
па̄л̣и’ма̄ха̄’бхидхаммасса, аттха’масса на со’дхига̄.
222. а̄ха‘‘кассе’са манто’’ти,‘‘буддхаманто’’ти со’брави;
‘‘дехи метам̣’’ти вутте хи, ‘‘ган̣ха паббаджджа там̣’’ити.
223. мантаттхӣ паббаджитва̄ со, угган̣хи пит̣акаттайам̣;
ека̄йано айам̣ магго, ити паччха̄ та’маггахи.
224. буддхасса вийа гамбхӣра-гхосатта̄ нам̣ вийа̄карум̣;
буддхагхосоти гхосо хи, буддхо вийа махӣтале.
225. таттха н̃а̄н̣одайам̣ [н̃а̄н̣одайам̣ на̄мапакаран̣ам̣ ида̄ни кухин̃чипи на диссати;] на̄ма, катва̄ пакаран̣ам̣ тада̄;
дхаммасан̇ган̣ийа̄ка̄си, каччхам̣ со ат̣т̣хаса̄линим̣ [ида̄ни диссама̄на̄ пана ат̣т̣хаса̄линӣ сӣхал̣адӣпика̄йева; на джамбудӣпика̄; парато (54-55 пит̣т̣хесу) еса а̄вибхависсати].
226. париттат̣т̣хакатхан̃чева [париттат̣т̣хакатханти пит̣акаттайасса сан̇кхепато аттхаван̣н̣ана̄бхӯта̄ кхуддакат̣т̣хакатха̄ти адхиппета̄ бхавесу], ка̄тум̣ а̄рабхи буддхима̄;
там̣ дисва̄ ревато тхеро, идам̣ вачанамабрави.
227. ‘‘па̄л̣иматтам̣ идха̄нӣтам̣, наттхи ат̣т̣хакатха̄ идха [еттха сагӣбхиттайа̄рӯл̣ха̄ моггалипуттатиссаттхерасса сантика̄ уггахита̄ сисса̄нусиссапарампара̄тата̄ мӯлат̣т̣хакатха̄ касма̄ джамбудӣпе саббасо антарахита̄ти вимам̣ситаббам̣];
татха̄чарийава̄да̄ ча, бхиннарӯпа̄ на виджджаре.
228. сӣхал̣ат̣т̣хакатха̄ суддха̄, махиндена матӣмата̄;
сан̇гӣтиттайама̄рӯл̣хам̣, самма̄самбуддхадеситам̣.
229. са̄рипутта̄дигӣтан̃ча, катха̄маггам̣ самеккхийа;
ката̄ сӣхал̣абха̄са̄йа, сӣхал̣есу паваттати.
230. там̣ таттха гантва̄ сутва̄ твам̣, ма̄гадха̄нам̣ нируттийа̄;
париваттехи, са̄ хоти, саббалокахита̄ваха̄’’.
231. евам̣ вутте пасанно со, никкхамитва̄ тато имам̣;
дӣпам̣ а̄га̄ имассева [идассева̄ти имассева маха̄на̄маран̃н̃о ка̄ле 953-975 буддхавассе; айан̃ча вассапариччхедо сӣхал̣ара̄джавам̣сам̣ нисса̄йа дассито; йуропийавичаккхан̣а̄нам̣ пана матена 941-964 буддхавассе ити ведитаббо; евамупарипи;], ран̃н̃о ка̄ле маха̄мати.
232. маха̄виха̄рам̣ сампатто, виха̄рам̣ саббаса̄дхунам̣;
маха̄падха̄нагхарам̣ гантва̄, сан̇гхапа̄ласса сантика̄.
233. сӣхал̣ат̣т̣хакатхам̣ сутва̄, тхерава̄дан̃ча саббасо;
‘‘дхаммасса̄мисса есова, адхиппа̄йо’’ти ниччхийа.
234. таттха сан̇гхам̣ сама̄нетва̄, ‘‘ка̄тум̣ ат̣т̣хакатхам̣ мама;
поттхаке детха саббе’’ти, а̄ха, вӣмам̣ситум̣ са там̣.
235. сан̇гхо га̄тха̄двайам̣ тасса̄’да̄си ‘‘са̄маттхийам̣ тава;
еттха дассехи, там̣ дисва̄, саббе дема̄ти поттхаке’’ [234-5 га̄тха̄су айаматтхайоджана̄– ‘‘таттха маха̄виха̄ре сам̣гхам̣ маха̄нетва̄ сам̣гха саннипа̄там̣ ка̄ретва̄ а̄чарийапуббаддхагхосо евама̄ха ‘ат̣т̣хакатхам̣ ка̄тум̣ саббе па̄л̣и-ат̣т̣хакатха̄-поттхаке мама детха̄’ти; со сам̣гхо там̣ вӣмам̣ситум̣ сам̣йуттаника̄йато ‘антоджат̣а̄’тиа̄дикам̣ ча ‘сӣле патит̣т̣ха̄йа̄’тиа̄дикам̣ ча̄ти га̄тха̄двайам̣ тасса ада̄си ‘еттха тава са̄маттхийам̣ н̃а̄н̣аппабха̄вам̣ дассети; там̣ дисва̄ саббе поттхаке дема̄’тиватва̄’’ти; имина̄ пана айаматтха̄ дассито хоти ‘‘а̄чарийа буддхагхосо висуддхимаггам̣ каронто тадева га̄тха̄двайам̣ олокетва̄, кин̃чипи ан̃н̃ам̣ поттхакам̣ анолокетва̄ ака̄сӣ’’ти; тасса панаттхасса йутта̄йуттавича̄ран̣а̄ парато (39-49-пит̣т̣хесу) а̄гамиссати].
236. пит̣акаттайа’меттхева, саддхим̣ ат̣т̣хакатха̄йа со;
висуддхимаггам̣ на̄ма̄’ка̄, сан̇гахетва̄ сама̄сато.
237. тато сан̇гхам̣ самӯхетва̄, самбуддхаматаковидам̣;
маха̄бодхисамӣпамхи, со там̣ ва̄чету ма̄рабхи.
238. девата̄ тасса непун̃н̃ам̣, пака̄сетум̣ маха̄джане;
чха̄десум̣ поттхакам̣ сопи, дваттиккхаттумпи там̣ ака̄ [238 га̄тха̄йа айаматтхо– ‘‘девата̄ тасса буддхагхосасса непун̃н̃ам̣ нипун̣ан̃н̃а̄ппаса̄вам̣ маха̄джанасса пака̄сетум̣ тена ликхитам̣ висуддхимаггапоттхакам̣ чха̄десум̣ пат̣иччха̄детва̄ апассийабха̄вам̣ па̄петва̄ т̣хапесум̣; сопи буддхагхосо дутийампи там̣ ликхи, тампи девата̄ чхадесум̣; татийампи ликхӣ’’ти; тена вуттам̣ ‘‘дваттиккхаттумпи там̣ ака̄’’ти; идамева маха̄вам̣савачанам̣ нисса̄йа витта̄ретва̄ катхита̄йа буддхагхосуппаттийа̄ на̄ма катха̄ла екараттенева висуддхимаггасса тиккхаттумпи ликхитва̄ нит̣т̣ха̄питабха̄во пака̄сито; ӣдисӣ пана катха̄ бахӯнам̣ вимхайаджананӣпи париккхака̄нам̣ сам̣сайаджананӣ хоти; тасма̄ имисса̄пи вича̄ран̣а̄ парато (47-8-пит̣т̣хесу) дассийиссати].
239. ва̄четум̣ татийе ва̄ре, поттхаке самуда̄хат̣е;
поттхакадвайа’ман̃н̃ампи, сан̣т̣хапесум̣ тахим̣ марӯ.
240. ва̄чайим̣су тада̄ бхиккхӯ, поттхакаттайа’мекато;
гантхато аттхато ва̄пи, пубба̄паравасена ва̄.
241. тхерава̄дехи па̄л̣ӣхи, падехи бйан̃джанехи ва̄;
ан̃н̃атхаттамахӯ нева, поттхакесупи тӣсупи.
242. атха уггхосайӣ сан̇гхо, тут̣т̣хахат̣т̣хо висесато;
ниссам̣сайам̣’са меттеййо, ити ватва̄ пунаппунам̣.
243. саддхим̣ ат̣т̣хакатха̄йа̄’да̄, поттхаке пит̣акаттайе;
гантха̄каре васанто со, виха̄ре дӯрасан̇каре.
244. париваттеси сабба̄пи, сӣхал̣ат̣т̣хакатха̄ тада̄;
саббесам̣ мӯлабха̄са̄йа, ма̄гадха̄йа нируттийа̄.
245. сатта̄нам̣ саббабха̄са̄нам̣, са̄ ахоси хита̄ваха̄;
тхерийа̄чарийа̄ саббе, па̄л̣им̣ вийа та’маггахум̣.
246. атха каттаббакиччесу, гатесу паринит̣т̣хитим̣;
вандитум̣ со маха̄бодхим̣, джамбудӣпам̣ упа̄гамӣ’’ти [со маха̄бодхи вандитум̣ джамбудӣпам̣ упа̄гамӣти идам̣ вачанам̣ пуримавачанехи асам̣сат̣т̣хам̣ вийа хоти; пуббе хи ‘‘а̄чарийабуддхагхосо бодхиман̣д̣асамӣпе джа̄то’’ти ча, ‘‘сӣхал̣адӣпам̣ гантва̄ сӣхал̣ат̣т̣хакатха̄йо ма̄гадхабха̄са̄йа париваттехӣти тасса̄чарийена ревататтхерена вутто’’ти ча вуттам̣; тасма̄ идха̄пи а̄чарийабуддхагхосасса паватти таданурӯпа̄ ‘‘та̄ бха̄са̄париваттитат̣т̣хакатха̄йо а̄да̄йа са̄сануджджотанаттхам̣ джамбудӣпам̣ упа̄гамӣ’’ти евама̄дина̄ са̄сануджджотанамӯлика̄ ева бхавитум̣ арахати, на пана маха̄бодхиванданамӯлика̄ти].
айан̃ча пана маха̄вам̣сакатха̄ 1950 - кхариставассе ха̄бадамаха̄виджджа̄лайамуддан̣айанте ромаккхарена муддитасса висуддхимаггапоттхакасса пуреча̄рикакатха̄йам̣ ‘‘анека̄неттха аттхи вича̄ретабба̄нӣ’’ти ватва̄ дхамма̄нандакосамбӣна̄макена вичаккхан̣ена вича̄рита̄. таметтха йутта̄йуттавичинана̄йа дассетва̄ анувича̄ран̣амписса карисса̄ма.
джа̄тидесавича̄ран̣а̄
1. таттха хи тена дхамма̄нандена ‘‘буддхагхосо бодхиман̣д̣асамӣпе (буддхагайа̄йам̣) джа̄тоти на йуттамета’’нти ватва̄ там̣са̄дханаттха̄йа чатта̄ри бйатирекака̄ран̣а̄ни дассита̄ни. катхам̣?
(ка) ‘‘буддхагхосена пака̄ситесу там̣ка̄ликаваттхӯсу екампи там̣ наттхи, йам̣ магадхесу уппанна’’нти пат̣хамам̣ ка̄ран̣ам̣ дасситам̣. тадака̄ран̣амева. а̄чарийабуддхагхосаттхеро хи сан̇гахат̣т̣хакатха̄йо каронто пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄йойева сам̣кхипитва̄, бха̄са̄париваттанаматтена ча висесетва̄ ака̄си, на пана йам̣ ва̄ там̣ ва̄ аттано дит̣т̣хасутам̣ дассетва̄. вуттан̃хетам̣ а̄чарийена –
‘‘сам̣ван̣н̣анам̣ тан̃ча сама̄рабханто,
тасса̄ маха̄ат̣т̣хакатхам̣ сарӣрам̣;
катва̄ маха̄паччарийам̣ татхева,
курундина̄ма̄дису виссута̄су.
виниччхайо ат̣т̣хакатха̄су вутто,
йо йуттаматтхам̣ апариччаджанто;
атхопи антогадхатхерава̄дам̣,
сам̣ван̣н̣анам̣ самма сама̄рабхисса’’нти [па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.гантха̄рамбхакатха̄] ча.
‘‘тато ча бха̄сантарамева хитва̄,
виттха̄рамагган̃ча сама̄сайитва̄;
виниччхайам̣ саббамасесайитва̄,
тантиккамам̣ кин̃чи авоккамитва̄.
суттантика̄нам̣ вачана̄наматтхам̣,
сутта̄нурӯпам̣ паридӣпайантӣ;
йасма̄ айам̣ хессати ван̣н̣ана̄пи,
саккачча тасма̄ анусиккхитабба̄’’ти [па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.гантха̄рамбхакатха̄] ча.
йатхева ча а̄чарийабуддхагхосена аттано ат̣т̣хакатха̄су там̣ка̄лика̄ни ма̄гадхика̄ни ваттхӯни на пака̄сита̄ни, татхева сӣхал̣ика̄нипи даккхин̣аиндийарат̣т̣хика̄нипи. на хи таттха васабхара̄джака̄лато (609-653 -буддхавасса) паччха̄ уппаннаваттхӯни дит̣т̣ха̄ни т̣хапетва̄ маха̄сенара̄джаваттхум̣ [па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.236-237], а̄чарийо ча тато тисатаматтавассехи паччха̄таре маха̄на̄маран̃н̃о ка̄ле (953-975-бу-ва) сӣхал̣адӣпамупа̄гато. тасма̄ ат̣т̣хакатха̄су там̣ка̄ликама̄гадхикаваттхӯнам̣ аппака̄санаматтена на сакка̄ таккатта̄ на ма̄гадхикоти н̃а̄тунти.
[кха) пунапи тена ‘‘саббесупи буддхагхосагантхесу уттараиндийадеса̄йаттам̣ паччаккхато дит̣т̣хасса вийа пака̄санам̣ наттхӣ’’ти дутийам̣ ка̄ран̣ам̣ дасситам̣. тассапи ака̄ран̣абха̄во пуримавачаненева ведитаббо. апича са̄раттхаппака̄синийа̄ на̄ма сам̣йуттат̣т̣хакатха̄йам̣, суман̇галавила̄синийа̄ на̄ма дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йан̃ча вуттасам̣ван̣н̣ана̄йапи ведитаббо. таттха хи –
‘‘йатхева хи каламбанадӣтӣрато ра̄джама̄тувиха̄радва̄рена тхӯпа̄ра̄мам̣ гантаббам̣ хоти, евам̣ хиран̃н̃аватика̄йа на̄ма надийа̄ па̄риматӣрато са̄лаванам̣ уййа̄нам̣. йатха̄ анура̄дхапурасса тхӯпа̄ра̄мо, евам̣ там̣ кусина̄ра̄йа хоти. тхӯпа̄ра̄мато даккхин̣адва̄рена нагарам̣ пависанамагго па̄чӣнамукхо гантва̄ уттарена ниваттати, евам̣ уййа̄нато са̄лапанти па̄чӣнамукха̄ гантва̄ уттарена ниватта̄. тасма̄ там̣ упаваттананти вуччатӣ’’ти [сам̣. ни. ат̣т̣ха. 1.1.186; дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.198] –
паччаккхато дит̣т̣хасса вийа пака̄санампи диссатева. тампи пана пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄хи бха̄са̄париваттанаматтамева̄ти гахетаббам̣, та̄диса̄йа аттхасам̣ван̣н̣ана̄йа маха̄махиндаттхерака̄латойева пабхути вутта̄йа ева бхавитаббатта̄ти.
[га) пунапи тена ‘‘ун̣хасса̄ти аггисанта̄пасса, тасса ванада̄ха̄дӣсу самбхаво ведитаббо’’ти висуддхимагге (1, 30-пит̣т̣хе) вуттасам̣ван̣н̣анам̣ пака̄сетва̄ ‘‘тасса̄ панасса авахасанӣйабха̄во па̄кат̣ойева̄’’ти ча хӣл̣етва̄ ‘‘индийарат̣т̣хе пана уттарадесесу гимхака̄ле ваттхаччха̄данарахита̄ ма̄нусака̄йаччхави сӯрийасанта̄пена екам̣сато дайхати, там̣ на джа̄нанти даккхин̣аиндийадесика̄’’ти татийам̣ ка̄ран̣ам̣ дал̣хатарабха̄вена дасситам̣. таттха пана йади ‘‘сӯрийасанта̄пена екам̣сато дайхатӣ’’ти етам̣ уджукато сӯрийарасмисанта̄пенева дад̣д̣хабха̄вам̣ сандха̄йа вуччеййа, евам̣ сати д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапасампхасса̄нанти паде а̄тапасаддена сама̄наттхатта̄ на йуттамева. йади пана сӯрийасанта̄пасан̃джа̄тена ун̣хаутуна̄ дад̣д̣хабха̄вам̣ сандха̄йа вуччеййа, евам̣ сати уттараиндийадесесу, ан̃н̃аттха ча та̄дисесу атиун̣хат̣т̣ха̄несу сӯрийасанта̄пасан̃джа̄тасса ун̣хаутуно пат̣игха̄та̄йа чӣварам̣ сена̄санан̃ча пат̣исевӣйатӣти айаматтхо на на йутто. татха̄ хи вуттам̣ винайат̣т̣хакатха̄йам̣ (3, 58)
‘‘сӣтам̣ ун̣ханти утувисабха̄гавасена вутта’’нти.
са̄ пана висуддхимагге падаттхасам̣ван̣н̣ана̄ пора̄н̣асуттантат̣т̣хакатха̄хи а̄гата̄ бхавеййа. татха̄ хи вуттам̣ папан̃часӯданийа̄ на̄ма маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йа сабба̄савасуттаван̣н̣ана̄йам̣ (1, 58) ‘‘ун̣ханти четтха аггисанта̄пова ведитаббо, сӯрийасанта̄павасена панетам̣ ваттху вутта’’нти. еттха ча сача̄йаматтхо а̄чарийена аттано мативасена вутто асса, тасса ваттхусса пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттабха̄ван̃ча тасса̄ аттхасам̣ван̣н̣ана̄йа аттано матибха̄ван̃ча йуттабха̄ван̃ча пака̄сеййа. а̄чарийо хи йаттха йаттха пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄су авуттаттхам̣ висесетва̄ дассети, таттха таттха та̄дисам̣ н̃а̄пакавачанампи пака̄сетийева, йатха̄ суман̇галавила̄синийам̣ (1, 72) ‘‘еттха а̄н̣аттийаниссаггийатха̄вара̄пи пайога̄ йуджджанти, ат̣т̣хакатха̄су пана ана̄гататта̄ вӣмам̣ситва̄ гахетабба̄’’ти вачанам̣, йатха̄ ча папан̃часӯданийам̣ (1, 30) ‘‘авича̄ритаметам̣ пора̄н̣ехи, айам̣ пана аттано матӣ’’ти вачанам̣. на четтха кин̃чипи н̃а̄пакавачанам̣ пака̄ситам̣. тасма̄ ‘‘йадетам̣ ‘ун̣хасса̄ти аггисанта̄пасса̄’ти ча, ‘ун̣ханти четтха аггисанта̄пова ведитаббо’ти ча вачанам̣, етам̣ пора̄н̣асуттантат̣т̣хакатха̄вачана’’нти ведитаббанти.
(гха) пунапи тена ‘‘папан̃часӯданийа̄ на̄ма маджджхиманика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣ гопа̄лакасуттам̣ сам̣ван̣н̣енто [ма. ни. ат̣т̣ха. 1.350] буддхагхосо ‘магадхавидехарат̣т̣ха̄нам̣ антаре ган̇га̄йа надийа̄ маджджхе ва̄лукаттхаладӣпака̄ аттхӣ’ти саддахати ман̃н̃е. буддхагхосена пана дит̣т̣хаган̇га̄ сӣхал̣адӣпе маха̄велиган̇га̄йева, на пана индийарат̣т̣хика̄нам̣ сет̣т̣хасаммата̄ маха̄ган̇га̄ти па̄кат̣ойева̄йаматтхо’’ти чатуттхам̣ ка̄ран̣ам̣ дасситам̣. там̣ пана ида̄ни маха̄ган̇га̄йа маджджхе тасмим̣ т̣ха̄не та̄дисам̣ дӣпакам̣ адисва̄ ‘‘пуббепи евамева бхавеййа̄’’ти екам̣сато гахетва̄ вуттавачанаматтамева. надийо пана саббада̄пи тенева̄ка̄рена тит̣т̣хантӣти на сакка̄ гахетунти па̄кат̣ойева̄йаматтхо. тасма̄ йатха̄ пуббе тасса гопа̄ласса ка̄ле тасмим̣ т̣ха̄не маджджхе ган̇га̄йа та̄диса̄ дӣпака̄ сам̣виджджама̄на̄ ахесум̣, татхева пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄су еса аттхо сам̣ван̣н̣ито, тадева ча вачанам̣ а̄чарийена бха̄са̄париваттанам̣ катва̄ пака̄ситанти евамева гахетаббам̣. тасма̄ тампи ака̄ран̣амева̄ти.
бра̄хман̣акулавича̄ран̣а̄
2. атха ‘‘бра̄хман̣ама̄н̣аво’’ти падампи тена евам̣ вича̄ритам̣ –
(ка) ‘‘буддхагхосо ‘бра̄хман̣акуладжа̄то’ти на сакка̄ гахетум̣. касма̄ ведака̄лато пат̣т̣ха̄йа йа̄ваджджатана̄ саббепи бра̄хман̣а̄
бра̄хман̣осйа мукхама̄сӣди, ба̄хӯ ра̄джанйа? ката?;
ӯрӯ тадасйа йада вагйа?, падбхйа̄м̣ гӯдро аджа̄йата̄’’ти [ируведа, 10-ман̣д̣ала, 90; татха̄ атхава 6 веда 19, 6, 6].
имам̣ пурисасуттам̣ на̄ма мантам̣ джа̄нантӣти саддахийа̄.
айам̣ панасса̄ аттхо – ‘бра̄хман̣о асса (брахмуно) мукхам̣ а̄си. ба̄хӯ ра̄джан̃н̃о като, кхаттийа̄ асса ба̄хӯти вуттам̣ хоти. йо вессо, со асса ӯрӯ. суддо асса па̄дехи аджа̄йӣ’ти.
буддхагхосо пана ‘пан̣д̣итабра̄хман̣о’ти н̃а̄топи там̣ га̄тхам̣ на ан̃н̃а̄си. татха̄ хи тена бандхупа̄да̄пачча̄ти падасса аттхаван̣н̣ана̄йам̣ ‘тесам̣ кира айам̣ ладдхи – бра̄хман̣а̄ брахмуно мукхато никкханта̄, кхаттийа̄ урато, весса̄ на̄бхито, судда̄ джа̄н̣уто, саман̣а̄ пит̣т̣хипа̄дато’ти [дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.263; ма. ни. ат̣т̣ха. 1.508] тисса̄ ведага̄тха̄йа асама̄наттхо ван̣н̣ито’’ти.
айам̣ панеттха анувича̄ран̣а̄ – йади ча там̣ка̄лика̄нампи бра̄хман̣а̄нам̣ ладдхи татхева бхавеййа йатха̄ етиссам̣ га̄тха̄йам̣ вутта̄, са̄ чаттхаван̣н̣ана̄ а̄чарийасса матиматта̄. евам̣ сати са̄ вича̄ран̣а̄ йутта̄ бхавеййа. етиссам̣ пана га̄тха̄йам̣ ‘‘бра̄хман̣осйа мукхама̄сӣди’’ти пат̣хамапа̄дена ‘‘бра̄хман̣а̄ брахмуно мукхато джа̄та̄’’ти аттхо уджукато на лаббхати. буддхака̄ле пана бра̄хман̣а̄нам̣ ладдхи ‘‘бра̄хман̣а̄ брахмуно мукхато джа̄та̄’’ти евамева ахосӣти па̄кат̣ойева̄йаматтхо. татха̄ хи дӣгханика̄йе па̄тхикавагге агган̃н̃асутте (3, 67) –
‘‘диссанти кхо пана ва̄сет̣т̣ха бра̄хман̣а̄нам̣ бра̄хман̣ийо утунийопи габбхинийопи виджа̄йама̄на̄пи па̄йама̄на̄пи. те ча бра̄хман̣а̄ 0 йониджа̄ва сама̄на̄ евама̄хам̣су – бра̄хман̣ова сет̣т̣хо ван̣н̣о, хӣна̄ ан̃н̃е ван̣н̣а̄. бра̄хман̣ова сукко ван̣н̣о, кан̣ха̄ ан̃н̃е ван̣н̣а̄. бра̄хман̣а̄ва суджджханти, но абра̄хман̣а̄. бра̄хман̣а̄ва брахмуно путта̄ ораса̄ мукхато джа̄та̄ брахмаджа̄ брахманиммита̄ брахмада̄йа̄да̄ти. те брахма̄нан̃чева аббха̄чиккханти, муса̄ ча бха̄санти, бахун̃ча апун̃н̃ам̣ пасавантӣ’’ти –
бхагавата̄ маха̄ка̄рун̣икена ва̄сет̣т̣хабха̄радва̄джа̄нам̣ бра̄хман̣ама̄н̣авака̄нам̣ бха̄ситам̣, техи ча там̣ абхинандитам̣. те пана двепи ма̄н̣авака̄ джа̄тивасена парисуддхабра̄хман̣а̄ чева хонти тин̣н̣ампи веда̄нам̣ па̄рагуно ча. тасма̄ ‘‘бра̄хман̣а̄ брахмуно мукхато никкханта̄’’ти вачанасса там̣ка̄лика̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ ладдхивасена вуттабха̄во па̄кат̣ойева. йатха̄ четам̣, евам̣ ‘‘кхаттийа̄ урато, весса̄ на̄бхито, судда̄ джа̄н̣уто, саман̣а̄ пит̣т̣хипа̄дато’’ти вачанампи ‘‘там̣ка̄ликабра̄хман̣а̄нам̣ ладдхин̃н̃ӯхи пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄чарийехи вутта’’нти саддахитва̄ а̄чарийабуддхагхосена там̣ саббам̣ пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄то бха̄са̄париваттанаматтена висесетва̄ пака̄ситам̣ бхавеййа. тасма̄ та̄йапи ведага̄тха̄йа а̄чарийасса абра̄хман̣абха̄васа̄дханам̣ анупапаннамева̄ти.
(кха) пунапи тена а̄чарийабуддхагхосаттхерасса абра̄хман̣абха̄васа̄дханаттхам̣ дутийампи ка̄ран̣ам̣ евама̄хат̣ам̣ –
‘‘бра̄хман̣агантхесу габбхагха̄тава̄чакам̣ бхрӯнаха̄ти падам̣ па̄л̣ийам̣ бхӯнаху (бхӯнахано) ити диссати. ма̄ган̣д̣ийасутте бхарийа̄йа метхунасам̣ва̄са̄бха̄вена уппаджджана̄рахагаббхасса на̄сакаттам̣ сандха̄йа ма̄ган̣д̣ийо парибба̄джако бхагавантам̣ ‘бхӯнаху (бхӯнахано) саман̣о готамо’ти [ма. ни. 2.207 а̄дайо] а̄ха. там̣ буддхагхосо на джа̄на̄тӣти па̄кат̣ойева тадаттхасам̣ван̣н̣ана̄йа. таттха хи тена бхӯнахуноти (бхӯнаханасса̄) падам̣ ‘хатавад̣д̣хино марийа̄дака̄ракасса̄’ти [ма. ни. ат̣т̣ха. 2.207] ван̣н̣ита’’нти.
тампи айуттамева. на хи ма̄ган̣д̣ийена пхот̣т̣хабба̄рамман̣а̄парибхогаматтамева сандха̄йа бхӯнахубха̄во вутто, атха кхо чханнампи лока̄миса̄рамман̣а̄нам̣ апарибхогам̣ сандха̄йа вутто. тасмин̃хи сутте –
‘‘чаккхум̣ кхо ма̄ган̣д̣ийа рӯпа̄ра̄мам̣ рӯпаратам̣ рӯпасаммудитам̣, там̣ татха̄гатасса дантам̣ гуттам̣ раккхитам̣ сам̣вутам̣, тасса ча сам̣вара̄йа дхаммам̣ десети, идам̣ ну те етам̣ ма̄ган̣д̣ийа сандха̄йа бха̄ситам̣ ‘бхӯнаху саман̣о готамо’ти. етадева кхо пана ме бхо готама сандха̄йа бха̄ситам̣ ‘бхӯнаху саман̣о готамо’ти. там̣ кисса хету, еван̃хи но сутте очаратӣти…пе… мано кхо ма̄ган̣д̣ийа дхамма̄ра̄мо дхаммарато дхаммасаммудито, со татха̄гатасса данто гутто раккхито сам̣вуто, тасса ча сам̣вара̄йа дхаммам̣ десети, идам̣ ну те етам̣ ма̄ган̣д̣ийа сандха̄йа бха̄ситам̣ ‘бхӯнаху саман̣о готамо’ти. етадева кхо пана ме бхо готама сандха̄йа бха̄ситам̣ ‘бхӯнаху саман̣о готамо’ти. там̣ кисса хету, еван̃хи но сутте очаратӣ’’ти [ма. ни. 2.207 а̄дайо].
евам̣ бхагавато ча ануйого ма̄ган̣д̣ийасса ча пат̣ин̃н̃а̄ а̄гата̄.
еттха хи метхунаппат̣исеванавасена пхот̣т̣хабба̄рамман̣апарибхогахету ева габбхапатит̣т̣ха̄нам̣ самбхаватӣти тадапарибхогамева сандха̄йа ‘‘бхӯнахӯ’’ти ваттум̣ арахати, тадан̃н̃есам̣ пана пан̃чаннам̣ рӯпа̄диа̄рамман̣а̄нам̣, таттха̄пи висесато дхамма̄рамман̣асса суддхамановин̃н̃а̄н̣ена парибхогахету наттхи кин̃чи габбхапатит̣т̣ха̄нанти тесам̣ апарибхогам̣ сандха̄йа бхӯнахӯти ваттум̣ на арахатийева, ма̄ган̣д̣ийена пана сабба̄нипи та̄ни сандха̄йа вуттабха̄во пат̣ин̃н̃а̄то, ка̄ран̣ан̃часса дасситам̣ ‘‘еван̃хи но сутте очаратӣ’’ти. тасма̄ кин̃ча̄пи да̄ни бра̄хман̣агантхесу бхӯнаху- (бхрӯнаха̄) саддо габбхагха̄танаттхе диссати, ма̄ган̣д̣ийасутте панесо аттхо на йуджджатӣти а̄чарийена ‘‘хатавад̣д̣хи марийа̄дака̄рако’’ти айамеваттхо пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄йа бха̄са̄париваттанавасена пака̄ситоти ведитаббо.
(га) пунапи тена ‘‘идампана буддхагхосасса абра̄хман̣абха̄васа̄дхакам̣ паччхимака̄ран̣ам̣, со хи висуддхимагге сӣланиддесе (1, 31) бра̄хман̣а̄нам̣ париха̄сам̣ каронто ‘евам̣ имина̄ пин̣д̣апа̄тапат̣исеванена пура̄н̣ан̃ча джигхаччха̄веданам̣ пат̣ихан̇кха̄ми, наван̃ча веданам̣ апаримитабходжанапаччайам̣ а̄харахаттхака алам̣са̄т̣ака татрават̣т̣ака ка̄кама̄сака бхуттавамитакабра̄хман̣а̄нам̣ ан̃н̃атаро вийа на уппа̄десса̄мӣти пат̣исеватӣ’ти а̄ха. идам̣ пана екасса бхиннабра̄хман̣аладдхикасса̄пи вачанам̣ сийа̄ти тадева дал̣хака̄ран̣ам̣ катва̄ на сакка̄ ‘буддхагхосо абра̄хман̣о’ти ватту’’нти татийам̣ ка̄ран̣ам̣ вуттам̣. там̣ пана атисам̣веджанӣйавачанамева. на хетам̣ а̄чарийена бра̄хман̣а̄нам̣ париха̄сам̣ ка̄тука̄мена вуттам̣, на ча там̣ париха̄савачанена сам̣йоджетаббат̣т̣ха̄нам̣, ан̃н̃адаттху йатха̄бхӯтаматтхам̣ дассетва̄ сабрахмача̄рӣнам̣ ова̄да̄нуса̄санида̄навасена ваттаббат̣т̣ха̄нам̣, татха̄йева ча а̄чарийена вуттам̣. татха̄ хи йе локе парадаттӯпаджӣвино саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ ан̃н̃е ва̄пи ча пуггала̄, те паччавеккхан̣ан̃а̄н̣арахита̄ асам̣варе т̣хита̄ када̄чи атипан̣ӣтам̣ расам̣ пахӯтам̣ ладдха̄ апаримитампи бхун̃джеййум̣, висесато пана бра̄хман̣а̄ локикаваттхувасена ча, джа̄така̄диса̄саникаваттхувасена ча та̄диса̄ ахесунти па̄кат̣а̄. имасмин̃хи локе вассасатасахассехи ва̄ вассакот̣ӣхи ва̄ апариччхиннаддха̄не ко сакка̄ ваттум̣ ‘‘недиса̄ бхӯтапубба̄’’ти. тасма̄ та̄дисехи вийа на апаримитабходжанехи бхавитаббанти ова̄да̄нуса̄санида̄навасенева вуттам̣. тадевам̣ аттхасам̣хитампи сама̄нам̣ айонисоманасикарото анаттхамева джа̄там̣, йатха̄ сабхарийасса ма̄ган̣д̣ийабра̄хман̣асса ана̄га̄мимаггапхалаттха̄йапи десита̄ га̄тха̄ [дха. па. ат̣т̣ха. 1.са̄ма̄ватӣваттху] тесам̣ дхӣтуйа̄ анаттха̄йа сам̣ваттатӣти сам̣вегойеветтха брӯхетабботи.
патан̃джалива̄давича̄ран̣а̄
3. атха тена ‘‘па̄тан̃джалӣматам̣ париваттетӣ’’ти вачанампи евам̣ вича̄ритам̣.
(ка) ‘‘буддхагхосо патан̃джалисса ва̄ ан̃н̃есам̣ ва̄ уттараиндийарат̣т̣хика̄нам̣ ва̄дам̣ аппакамева ан̃н̃а̄си. патан̃джалива̄десу хи ан̣има̄ лагхима̄ти идамева двайам̣ дассеси [висуддхи. 1.144] татуттари йогасуттам̣ аджа̄нанто, патан̃джалива̄дасса ча тулетва̄ дӣпана̄ тасса гантхесу на диссати, патан̃джалина̄ катапакаран̣ан̃ча патан̃джалӣти на̄маматтампи ча таттха дӣпитам̣ наттхи. висуддхимагге пана пан̃н̃а̄бхӯминиддесе ‘пакатива̄дӣнам̣ пакати вийа̄’ти [висуддхи. 2.584] пакатива̄да (сам̣кхйа̄ва̄да) на̄маматтам̣ пака̄ситам̣, таттхева ча ‘пат̣ин̃н̃а̄ хетӯтиа̄дӣсу хи локе вачана̄вайаво хетӯти вуччатӣ’ти [висуддхи. 2.595] уда̄харитам̣, тена н̃а̄йати ‘буддхагхосо индийатакканайадӣпаке н̃а̄йагантхасмим̣ кин̃чи мӯлабха̄гаматтам̣ апарипун̣н̣ам̣ джа̄на̄тӣ’ти’’.
там̣ пана саббампи кевалам̣ а̄чарийасса аббха̄чиккхан̣аматтамева. атигамбхӣрасса хи атигарука̄таббасса супарисуддхасса пит̣акаттайасса аттхасам̣ван̣н̣анам̣ каронтена супарисуддхойева па̄л̣инайо ча ат̣т̣хакатха̄найо ча пора̄н̣атхерава̄да̄ ча̄ти ӣдиса̄йева аттха̄ пака̄сетабба̄, йам̣ ва̄ пана аттхасам̣ван̣н̣ана̄йа упака̄ракам̣ саддавиниччхайапат̣исам̣йуттам̣ локийагантхавачанам̣, тадева ча йатха̄рахам̣ пака̄сетаббам̣, на пана анупака̄ра̄нипи там̣там̣гантхатаккаттуна̄ма̄ни ча, техи вуттавачана̄ни ча бахӯни, на ча тесам̣ аппака̄санена ‘‘на те ат̣т̣хакатха̄чарийо джа̄на̄тӣ’’ти ваттаббо. йади хи йам̣ йам̣ локийагантхам̣ аттана̄ джа̄на̄ти, там̣ саббам̣ анупака̄рампи аттано ат̣т̣хакатха̄йама̄нетва̄ пака̄сеййа, ативиттха̄ра̄ ча са̄ бхавеййа апарисуддха̄ ча асамма̄нита̄ ча са̄саникавин̃н̃ӯхӣти а̄чарийена патан̃джалива̄да̄дайо на виттха̄рена пака̄сита̄ти н̃а̄таббам̣, ан̃н̃адаттху йехи йехи локийагантхехи кин̃чи кин̃чи а̄чарийена а̄нетва̄ пака̄ситам̣, те те ча гантха̄, ан̃н̃епи ча та̄диса̄ а̄чарийена н̃а̄та̄твева джа̄нитабба̄ вин̃н̃ӯхи, йатха̄ самуддасса екадесам̣ дисва̄ саббопи самуддо едисоти н̃а̄йати. а̄чарийо пана йаттха йаттха ведапат̣исам̣йуттавачана̄ни а̄гата̄ни, таттха таттха ведагантхехипи кин̃чи кин̃чи а̄нетва̄ пака̄сесийева. татха̄ хи а̄чарийена суман̇галавила̄синийам̣ на̄ма дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣ –
‘‘тин̣н̣ам̣ веда̄нанти ируведайаджуведаса̄маведа̄на’’нти [дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.256] ча,
‘‘итиха̄сапан̃чама̄нанти атхаббан̣аведам̣ чатуттхам̣ катва̄ итиха а̄са итиха а̄са̄ти ӣдисавачанапат̣исам̣йутто пура̄н̣акатха̄сан̇кха̄то итиха̄со пан̃чамо етесанти итиха̄сапан̃чама̄, тесам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣ веда̄на’’нти [дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.256] ча,
‘‘йит̣т̣хам̣ вуччати маха̄йа̄го’’ти [дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.170-172] ча,
‘‘аггихоманти еварӯпена да̄руна̄ евам̣ хуте идам̣ на̄ма хотӣти аггиджуханам̣. даббихома̄дӣнипи аггихома̄нева, еварӯпа̄йа даббийа̄ ӣдисехи кан̣а̄дӣхи хуте идам̣ на̄ма хотӣти евам̣ паваттивасена пана висум̣ вутта̄нӣ’’ти [дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.21] ча,
‘‘са̄сапа̄дӣни пана мукхена гахетва̄ аггимхи паккхипанам̣, виджджам̣ париджаппитва̄ джуханам̣ ва̄ мукхахома’’нти [дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.21] ча –
евама̄дина̄ ведапат̣исам̣йуттавачана̄ни ведагантха̄нурӯпато ван̣н̣ита̄ни. та̄ни ча пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄то бха̄са̄париваттанавасена вутта̄нипи бхавеййум̣, ведагантхесу пана аковидена йа̄тха̄вато бха̄са̄париваттанам̣ ка̄тумпи на сукарамева, тасма̄ а̄чарийасса ведагантхесу ковидабха̄вопи па̄кат̣ойева. евам̣ ведагантхесу ча тадан̃н̃алокийагантхесу ча суковидассева сама̄насса тесам̣ виттха̄рато аппака̄санам̣ йатха̄вуттака̄ран̣енева̄ти ведитаббам̣.
апи ча а̄чарийо аттано гантха̄рамбхейева –
‘‘тато ча бха̄сантарамева хитва̄,
виттха̄рамагган̃ча сама̄сайитва̄;
виниччхайам̣ саббамасесайитва̄…пе…
йасма̄ айам̣ хессати ван̣н̣ана̄пӣ’’ти [па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.гантха̄рамбхакатха̄] ча.
‘‘апанетва̄на татохам̣, сӣхал̣абха̄сам̣ манорамам̣ бха̄сам̣;
тантинайа̄нуччхавикам̣, а̄ропетва̄ вигатадосам̣.
самайам̣ авиломенто, тхера̄нам̣ тхеравам̣сападӣпа̄нам̣;
сунипун̣авиниччхайа̄нам̣, маха̄виха̄ре нива̄синам̣;
хитва̄ пунаппуна̄гата-маттхам̣ аттхам̣ пака̄сайисса̄мӣ’’ти [дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.гантха̄рамбхакатха̄] ча–
евам̣ пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄нам̣ бха̄са̄париваттанасам̣кхипанавасенева висесетва̄ абхинават̣т̣хакатха̄йо карисса̄мӣти пат̣ин̃н̃ам̣ катва̄ йатха̄пат̣ин̃н̃а̄тамева ака̄си, на аттано н̃а̄н̣аппабха̄вена висесетва̄типи ведитаббам̣. тасма̄ ат̣т̣хакатха̄су патан̃джалива̄да̄дӣнам̣ виттха̄рато аппака̄санама̄раббха ‘‘буддхагхосо патан̃джалива̄да̄дӣни парипун̣н̣ам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти вачанам̣ кевалам̣ а̄чарийасса аббха̄чиккхан̣аматтамева̄ти.
каббасаттхавича̄ран̣а̄
4. пунапи со евама̄ха ‘‘кин̃ча̄пи буддхагхосо ра̄ма̄йан̣амаха̄бха̄ратасан̇кха̄та̄нам̣ маха̄каббасаттха̄нам̣ сукусало вийа на диссати, татха̄пи та̄ни дассеси. катхам̣? аккха̄нанти бха̄ратайуджджхана̄дикам̣, там̣ йасмим̣ т̣ха̄не катхӣйати, таттха гантумпи на ват̣т̣атӣти [дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.13] ча, тасса (сампхапала̄пасса) две самбха̄ра̄ бха̄ратайуддхасӣта̄харан̣а̄динираттхакакатха̄пуреккха̄рата̄ татха̄рӯпикатха̄катханан̃ча̄ти [дӣ. ни. ат̣т̣ха. 1.8] ча дассесӣ’’ти.
там̣ пана пуримавачанатопи ахетукатарам̣ кевалам̣ ана̄дарӣкаран̣аматтамева. атигамбхӣраттхасса хи атигарукаран̣ӣйасса пит̣акаттайасса аттхасам̣ван̣н̣ана̄йам̣ нираттхакасса сампхапала̄пасамуда̄йабхӯтасса каббасаттхасса виттха̄рато пака̄санена ким̣ сийа̄ пайоджанам̣, ан̃н̃адаттху са̄йевасса асамма̄нита̄, ана̄дарийа̄ ча вин̃н̃ӯхӣти.
ба̄хусаччагун̣амаккханам̣
5. пунапи дхамма̄нандо а̄чарийасса ба̄хусаччагун̣ам̣ маккхетука̄мо евама̄ха – ‘‘тасса (буддхагхосасса) самайантараковидасан̇кха̄там̣ ба̄хусаччам̣ на тато уттаритарам̣ хоти, йам̣ а̄дхуника̄нам̣ гантхантараковида̄нам̣ сӣхал̣икабхиккхӯнам̣ йам̣ ва̄ ека̄дасаме кхариставассасатаке (1001-1100) уппанна̄нам̣ даккхин̣аиндийарат̣т̣хика̄нам̣ ануруддха-дхаммапа̄ла̄дӣнам̣ бхиккхӯна’’нти.
там̣ пана саббатха̄пи айуттавачанамева. йади хи а̄дхуника̄ ва̄ сӣхал̣икабхиккхӯ, пора̄н̣а̄ ва̄ а̄чарийаануруддха-дхаммапа̄латтхера̄дайо самайантараба̄хусаччавасена а̄чарийабуддхагхосена сама̄на̄ ва̄ уттаритара̄ ва̄ бхавеййум̣, те а̄чарийабуддхагхосаттхерасса ат̣т̣хакатха̄хи ана̄раддхачитта̄ хутва̄ тато сундаратара̄ парипун̣н̣атара̄ ча абхинават̣т̣хакатха̄йо кареййум̣, на пана те татха̄ каронти, на кевалам̣ на каронтийева, атха кхо тесам̣ екопи на евам̣ вадати ‘‘ахам̣ буддхагхосена ба̄хусаччавасена самасамоти ва̄ уттаритаро’’ти ва̄, ан̃н̃адаттху те а̄чарийасса ат̣т̣хакатха̄йойева сам̣ван̣н̣енти ча упаттхамбхенти ча, а̄чарийат̣т̣ха̄не ча т̣хапенти. тенетам̣ н̃а̄йати саббатха̄пи айуттавачананти.
маха̄йа̄никанайавича̄ран̣а̄
6. пуна со та̄ваттакена̄пи асантут̣т̣хо а̄чарийам̣ аваман̃н̃анто евама̄ха – ‘‘маха̄йа̄наника̄йасса падха̄на̄чарийабхӯта̄нам̣ асса гхоса-на̄гаджджуна̄нам̣ найам̣ ва̄, на̄маматтампи ва̄ тесам̣ на джа̄на̄ти ман̃н̃е буддхагхосо’’ти. там̣ пана ативийа адхаммикам̣ нираттхакан̃ча ниггахавачанаматтамева. на хи ника̄йантарика̄нам̣ ва̄данайа̄нам̣ аттано ат̣т̣хакатха̄йам̣ аппака̄санена со те на джа̄на̄тӣти сакка̄ ваттум̣. нану а̄чарийена а̄гамат̣т̣хакатха̄су гантха̄рамбхейева –
‘‘самайам̣ авиломенто, тхера̄нам̣ тхеравам̣сападӣпа̄нам̣;