4. самасӣсикан̣д̣о
ида̄ни сан̇гхо ча дуллабхо локети падасса ван̣н̣ана̄ккамо сампатто. таттха сан̇гхоти параматтхасаммутивасена дувидхо хоти. тесу параматтхасан̇гхо чатта̄ри пурисайуга̄ни, ат̣т̣хапурисапуггала̄, чатта̄лӣсампи пуггала̄, ат̣т̣хасатампи пурисапуггала̄ти чатуббидхо хоти. таттха сан̇кхепавасена сота̄паттимаггат̣т̣хо пхалат̣т̣хоти екам̣ йугам̣, сакада̄мимаггат̣т̣хо пхалат̣т̣хоти екам̣, ана̄га̄мимаггат̣т̣хо пхалат̣т̣хоти екам̣, арахаттамаггат̣т̣хо пхалат̣т̣хоти еканти чатта̄ри пурисайуга̄ни хонти. чатта̄ро маггат̣т̣ха̄ чатта̄ро пхалат̣т̣ха̄ти ат̣т̣хапурисапуггала̄ хонти. чатта̄лӣсампи пуггала̄ти сота̄паттимаггат̣т̣хо пат̣хамаджха̄ника̄дивасена пан̃ча, татха̄ сакада̄га̄миана̄га̄миарахаттамаггат̣т̣ха̄пи пан̃ча пан̃ча̄ти вӣсати маггат̣т̣хапуггала̄, татха̄ пхалат̣т̣ха̄пи сотапаттипхалат̣т̣ха̄дивасена пан̃ча пан̃ча̄ти вӣсати пхалат̣т̣ха̄ти чатта̄лӣсапуггала̄ хонти. еттха ча маггасса екачиттаккхан̣икатта̄ катхам̣ вӣсатимаггат̣т̣ха̄ пуггала̄ бхавеййунти.
вуччатепа̄дакаджджха̄насаммаситаджджха̄напуггаладжджха̄сайесупи хи ан̃н̃атаравасена там̣ там̣ джха̄насадисавитакка̄диан̇гапа̄тубха̄вена чатта̄ропи маггат̣т̣ха̄ пат̣хамаджджха̄ника̄дивоха̄рам̣ лабханта̄ паччекам̣ пан̃чапан̃чадха̄ вибхаджийанти, тасма̄ вӣсати маггат̣т̣ха̄ хонти. таттха пат̣хамаджджха̄на̄дӣсу йам̣ йам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣ха̄йа сан̇кха̄ре саммасантасса вут̣т̣ха̄нага̄минӣвипассана̄ паватта̄, там̣ па̄дакаджджха̄нам̣ вут̣т̣ха̄нага̄минивипассана̄йа падат̣т̣ха̄набха̄вато. йам̣ йам̣ джха̄нам̣ саммасантасса са̄ паватта̄, там̣ саммаситаджджха̄нам̣. ‘‘ахо вата ме пат̣хамаджджха̄насадисо магго пан̃чан̇гико, дутийаджджха̄на̄дӣсу ва̄ ан̃н̃атарасадисо чатуран̇гика̄дибхедо магго бхавеййа̄’’ти евам̣ йога̄вачарасса уппаннаджджха̄сайо пуггаладжджха̄сайо на̄ма. таттха йена пат̣хамаджджха̄на̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ тато вут̣т̣ха̄йа пакин̣н̣акасан̇кха̄ре саммаситва̄ магго уппа̄дито хоти, тасса со магго пат̣хамаджджха̄на̄ди там̣ там̣ па̄дакаджджха̄насадисо хоти. саче пана випассана̄па̄дакам̣ кин̃чиджха̄нам̣ наттхи, кевалам̣ пат̣хамаджджха̄на̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ джха̄нам̣ саммаситва̄ магго уппа̄дито хоти, тасса со саммаситаджджха̄насадисо хоти. йада̄ панайам̣ кин̃чи джха̄нам̣ сама̄паджджитва̄ тато ан̃н̃ам̣ саммаситва̄ магго уппа̄дито хоти, тада̄ пуггаладжджха̄сайавасена двӣсу ан̃н̃атарасадисо хоти. евам̣ саматхайа̄никасса путхуджджанасса арийа̄нам̣ ва̄ па̄дакаджджха̄насаммаситаджджха̄напуггаладжджха̄сайавасена пат̣хамаджджха̄на̄дӣнам̣ ан̃н̃атараджха̄насадисасса магган̇гикасса паваттанато пуггалабхедавасена вӣсати маггат̣т̣ха̄ пуггала̄ хонти, татха̄ пхалат̣т̣ха̄пи вӣсатӣти чатта̄лӣсаарийапуггала̄ хонти. апарампи саче пана пуггаласса татха̄ видхо аджджха̄сайо наттхи, ануломавасена хет̣т̣химахет̣т̣химаджха̄нато вут̣т̣ха̄йа упарӯпариджха̄надхамме саммаситва̄ уппа̄дитамагго па̄дакаджджха̄наманапеккхитва̄ саммаситаджджха̄насадисо хоти. пат̣иломавасена упарӯпариджха̄нато вут̣т̣ха̄йа хет̣т̣химахет̣т̣химаджха̄надхамме саммаситва̄ уппа̄дитамагго саммаситаджджха̄наманапеккхитва̄ па̄дакаджджха̄насадисо хоти, хет̣т̣химахет̣т̣химаджха̄нато хи упарӯпариджха̄нам̣ балаватаранти, ат̣т̣хасатампи пурисапуггала̄ти таттха екабӣджӣ, колам̣коло, саттаккхаттупарамоти тайо сота̄панна̄. ка̄марӯпа̄рӯпабхавесу адхигатапхала̄ тайо сакада̄га̄миноти те саббепи дуккхапат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃ам̣, дуккхапат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃ам̣, сукха̄пат̣ипада̄ дандха̄бхин̃н̃ам̣, сукха̄пат̣ипада̄ кхиппа̄бхин̃н̃анти чатуннам̣ пат̣ипада̄нам̣ васена чатувӣсати, антара̄паринибба̄йӣ, упахаччапари нибба̄йӣ, сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ, асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ, уддхам̣сото аканит̣т̣хага̄мӣти авиха̄су пан̃ча ана̄мига̄но, татха̄ атаппа̄судасса̄судассӣсупи пан̃ча. аканит̣т̣хесу пана уддхам̣сотаваджджа̄ антара̄паринибба̄йӣ, упахаччапаринибба̄йӣ, сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ, асан̇кха̄рапарибба̄йӣти чатта̄роти чатувӣсати ана̄га̄мино. суккхавипассако, саматхайа̄никоти две араханто, чатта̄ро маггат̣т̣ха̄ти чатупан̃н̃а̄са те саббепи саддха̄дхурапан̃н̃а̄дхура̄нам̣васена двегун̣е хутва̄ ат̣т̣хасатам̣ арийапуггала̄ хонти. те саббепи ‘‘ат̣т̣хасатам̣ ва̄’’ти виттха̄равасена уддит̣т̣ха̄ арийапуггала̄ те сан̇кхепато йугавасена сота̄патти маггат̣т̣хо пхалат̣т̣хоти екам̣ йугантйа̄дина̄ чатта̄рова хонти. тенева̄ха ратанапаритте ‘‘йе пуггала̄ ат̣т̣хасатам̣ пасаттха̄, чатта̄ри ета̄ни йуга̄ни хонтӣ’’ти айам̣ пабхедомаггат̣т̣хапхалат̣т̣хесу миссакавасена лаббхати джха̄никавипассакапабхедо пана пхалат̣т̣хейева лаббхати маггасса екачиттаккхатикатта̄ маггат̣т̣хесу на лаббхати. таттха сота̄паттипхалат̣т̣хо джха̄никасуккхавипассакавасена дувидхо. тесу джха̄нико пуггало тасмим̣ бхаве арахаттаппатто паринибба̄йати. аппатто брахмалокагато хоти, со джха̄нико на̄ма. мӯлат̣ӣка̄йам̣ пана никантийа̄ сати путхуджджана̄дайо йатха̄ладдхаджджха̄насса бхӯмибхӯте суддха̄ва̄саваджджите йаттха каттхачи ниббаттанти татха̄ ка̄мабхавепи ка̄ма̄вачаракаммабалена ‘‘иджджхати хи бхиккхаве сӣлавато четопан̣идхи висуддхатта̄’’ти вуттам̣. ана̄га̄мино пана ка̄мара̄гасса саббасо пахӣнатта̄ ка̄мабхавесу никантим̣ на уппа̄дентӣти ка̄малокаваджджите йатха̄ладдхасса бхӯми бхӯте йаттха каттхачи ниббаттантӣ’ти вуттам̣ татха̄ хи ана̄га̄миссева ка̄мабхаве никантийа̄ пахӣнатта̄ сота̄паннасакада̄га̄мӣнампи никантийа̄ сати ка̄мабхаве ка̄ма̄вачаракаммабалена уппаттибха̄во ава̄ритова хотӣти вин̃н̃а̄йати тасма̄ ‘‘аппатте брахмалокагато хоти, со джха̄нико на̄ма̄ти идам̣ йебхуййавасена вутта’’нти дат̣т̣хаббам̣. суккхавипассако пана тивидхо екабӣджӣ, колам̣коло, саттаккхаттупарамоти. таттха еко мануссалоке ва̄ хоту чхадевалоке ва̄, екапат̣исандхико хутва̄ арахаттам̣ патва̄ паринибба̄йати, айам̣ екабӣджӣ на̄ма еко мануссалоке ека̄ пат̣исандхи девалоке ека̄ти двепат̣исандхико ва̄, евам̣ тичатупан̃чачхапарамо хутва̄ арахаттам̣ патва̄ паринибба̄йати, айам̣ колам̣коло на̄ма. еко мануссалоке сота̄панно хутва̄ девалоке ека̄ пат̣исандхи тато пуна̄гантва̄ мануссалоке ека̄ти евам̣ мануссадевалокамиссакавасена таттха чатта̄ри идха тӣн̣итйа̄дина̄ таттха чха, идха екоти йа̄ва саттапат̣исандхико хутва̄ паринибба̄йати, айам̣ саттаккхаттупарамо на̄ма. кевалам̣ пана мануссалоке йева сатта девалокейева ва̄ сатта̄ти евам̣ амиссо хутва̄ пат̣исандхико гахетаббо апаре пана ‘‘ито сатта, тато сатта сам̣са̄ре вичарантӣ’’ти вуттатта̄ мануссалокасаттапат̣исандхидевалока саттапат̣исандхивасена саттаккхаттупарамам̣ ваданти. там̣ айуттам̣ касма̄ ‘‘кин̃ча̄пи те хонти бхусам̣паматта̄, на те бхавам̣ ат̣т̣хамама̄дийантӣ’’ти па̄л̣ийа̄ виродхатта̄. апича двибхавапариччхинно сакада̄га̄мӣпи двиккхаттум̣ мануссалокам̣ а̄гато бхавеййа, тассапи таттха екам̣, идха еканти ва̄расса лаббхитаббато на паневам̣ дат̣т̣хаббам̣. саким̣ имам̣ мануссалокам̣ а̄гаччхатӣти сакада̄га̄мӣ идха патва̄ идха паринибба̄йӣ, таттха патва̄ таттха паринибба̄йӣ, таттха патва̄ идха паринибба̄йӣ, идха патва̄ таттха паринибба̄йӣти пан̃часу сакада̄га̄мӣсу пан̃чамако идха адхиппето. йади евам̣ идха патва̄ идха паринибба̄йӣти а̄дайо чатта̄ро катхам̣ сакада̄га̄мӣна̄ма̄ти. те саким̣ пуна а̄гаччхатӣти вачанаттхена сакада̄га̄мӣ на̄ма. ка̄матан̣ха̄йа саббасо пахӣнатта̄ имам̣ ка̄мадха̄тум̣ ана̄гаччхатӣти ана̄га̄мӣ, ниччам̣ брахмалокейева пат̣исандхи васена а̄гаччхатӣти адхиппа̄йо. джха̄никасса евам̣ хоту, суккхавипассакасса катханти сопи джха̄никова хутва̄ гаччхати тасса хи маггантаре сӣхабйаггха̄дӣхи хатасса̄пи лаккхан̣аттайам̣ а̄ропетва̄ джха̄нико хутва̄ва маран̣ам̣ хоти айам̣ пана рӯпа̄рӯпабхавена екаккхаттупарамо на̄ма. саттаккхаттупарама̄дайо арийа̄ рӯпа̄рӯпалокесу анекаккхаттупат̣исандхика̄пи брахмалокаса̄ман̃н̃ена екапат̣исандхика̄ на̄ма хонти. араха̄ пана па̄пакаран̣е раха̄бха̄ва̄ даккхин̣ам̣ арахатта̄ пуна бхава̄ бхиниббаттийа̄раха̄бха̄ва̄тйа̄дина̄ вачанаттхена араха̄ на̄ма. сопи тивидхо джха̄ника суккхавипассака самасӣсӣвасена. таттха джха̄нико маггенева а̄гато, со пат̣исамбхида̄ппатто на̄ма. апаропи путхуджджанасеккхасанта̄не джха̄нико хутва̄ джха̄нам̣ па̄дакам̣ катва̄ маггам̣ уппа̄дети, сопи джха̄никова. суккхавипассако пана килесаккхайаматтамева маггена саха ана̄гатаджха̄нам̣ на̄ма наттхи, там̣ паччха̄ париха̄йатӣтипи ваданти. самасӣсӣ пана тивидхо хоти ирийа̄патхасамасӣсӣ, рогасамасӣсӣ, джӣвитасамасӣсӣти. таттха йо т̣ха̄на̄дӣсу ирийа̄патхесу йенева ирийапатхена саманна̄гато хутва̄ випассанам̣ а̄рабхати, тенева ирийа̄патхена арахаттам̣ патва̄ паринибба̄йати айам̣ ирийа̄патхасамасӣсӣ на̄ма. йо пана екам̣ рогам̣ патва̄ антороге ева випассанам̣ пат̣т̣хапетва̄ арахаттам̣ патва̄ тенева рогена паринибба̄йати айам̣ рогасамасӣси на̄ма. йо пана терасасу сӣсесу килесасӣсам̣ авиджджам̣ арахаттамагго парийа̄дийати, паваттисӣсам̣ джӣвитиндрийам̣ чутичиттам̣ парийа̄дийати, айам̣ джӣвитасамасӣсӣна̄ма. таттха тераса сӣса̄ни катама̄ни тераса сӣса̄ни. палибодхасӣсам̣, тан̣ха̄бандханасӣсам̣, ма̄напара̄ма̄сасӣсам̣, дит̣т̣хивиккхепасӣсам̣, уддхаччакилесасӣсам̣, авиджджа̄адхимоккхасӣсам̣, саддха̄паггахасӣсам̣, вӣрийаупат̣т̣ха̄насӣсам̣, сатиавиккхепасӣсам̣, сама̄дхидассанасӣсам̣, пан̃н̃а̄паваттисӣсам̣, джӣвитиндрийагочарасӣсам̣, вимоккхасан̇кха̄расӣсанти. еттха ча авиджджа̄ парийа̄да̄йакам̣ маггачиттам̣ джӣвитиндрийам̣ парийа̄да̄тум̣ саккоти, джӣвитапарийа̄да̄йакам̣ чутичиттам̣ авиджджам̣ парийа̄да̄тум̣ на саккоти, авиджджа̄ парийа̄да̄йакам̣ читтам̣ ан̃н̃ам̣, джӣвитиндрийапарийа̄да̄йакам̣ читтам̣ ан̃н̃ам̣. катхам̣ панидам̣ сӣсам̣ самам̣ хотӣти. ва̄расамата̄йа, йасмин̃хи ва̄ре маггавут̣т̣ха̄нам̣ хоти, сота̄паттимагге маггапхаланибба̄напахӣнасесакилесапаччавеккхан̣а̄васена пан̃ча паччавеккхан̣а̄ни, татха̄ сакада̄мимагге пан̃ча, ана̄га̄мимагге пан̃ча, арахаттамагге сесакилеса̄бха̄ва̄ чатта̄рӣти екӯнавӣсатиме паччавеккхан̣ан̃а̄н̣е патит̣т̣ха̄йа бхаван̇гам̣ отаритва̄ паринибба̄йато има̄йа ва̄расамата̄йа идам̣ убхайасӣса парийа̄да̄нампи самам̣ хоти на̄ма. арахаттамагге ча паваттисӣсам̣ джӣвитиндрийам̣ паваттито вут̣т̣хаханто магго чутито уддхам̣ аппаваттикаран̣авасена йадипи парийа̄дийати. йа̄ва пана чути, та̄ва паваттисабха̄вато паваттисӣсам̣ джӣвитиндрийам̣ чутичиттам̣ парийа̄дийати на̄ма. килесапарийа̄да̄нена маггачиттена аттано анантарам̣ вийа ниппха̄детабба̄ паччавеккхан̣ава̄ра̄ва парипун̣н̣а̄. парипун̣н̣авасена пахӣнакилесе паччавеккхан̣ато килесапарийа̄да̄нассева ва̄ра̄ти ваттаббатам̣ араханти, тенева килесасӣсам̣ авиджджа̄парийа̄да̄нан̃ча паваттисӣсам̣ джӣвитиндрийапарийа̄да̄нан̃ча самам̣ катва̄ има̄йа ва̄расамата̄йа килесапарийа̄да̄нам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄нам̣ апуббачаримата̄ ведитабба̄ти вуттам̣. сам̣йуттат̣хакатха̄йам̣ пана йасса пуггаласса апуббам̣ ачаримам̣ а̄савапарийа̄да̄нан̃ча хоти джӣвитапарийа̄да̄нан̃ча, айам̣ти пуггало самасӣсӣ. еттха ча паваттисӣсам̣ килесасӣсанти две сӣса̄ни. таттха паваттисӣсам̣ на̄ма джӣвитиндрийам̣. килесасӣсам̣ на̄ма авиджджа̄. тесу джӣвитиндрийам̣ чутичиттам̣ кхепети. авиджджам̣ маггачиттам̣. двиннам̣ читта̄нам̣ екато уппа̄до наттхи. магга̄нантарам̣ пана пхалам̣, пхала̄нантарам̣ бхаван̇гам̣, бхаван̇гато вут̣т̣ха̄йа паччавеккхан̣ам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти, там̣ апарипун̣н̣ам̣ ва̄ти. тикхин̣ена асина̄ сӣсе чхиндантепи хи еко ва̄ две ва̄ паччавеккхан̣ава̄ра̄ авассам̣ уппаджджантийева, читта̄нам̣ пана лахупариваттита̄йа а̄саваккхайо ча джӣвитапарийа̄да̄нан̃ча екаккхан̣е вийа сан̃джа̄йатӣ’ти вуттам̣. тат̣т̣ӣка̄йан̃ча ‘‘двиннам̣ читта̄нанти чутичиттамаггачитта̄нам̣. танти паччайавекаллам̣. парипун̣н̣ам̣ джаваначитта̄нам̣ саттаккхаттум̣ паваттийа̄. апарипун̣н̣ам̣ пан̃чаккхаттум̣ паваттийа̄. кин̃ча̄пи еко ва̄ две ва̄ ти вуттам̣, там̣ пана вачана силит̣т̣хавасена вуттам̣. йа̄ва екам̣ ва̄ две ва̄ тада̄рамман̣ачитта̄нӣти хет̣т̣химантена две паваттантӣти вадантӣ’’ти вуттам̣. еттха ча ‘‘парипун̣н̣ам̣ джаваначитта̄нам̣ саттаккхаттум̣ паваттийа̄, апарипун̣н̣ам̣ пан̃чхаккхаттум̣ паваттийа̄’’ти имина̄ ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄вачанена самасӣсӣнам̣ паччавеккхан̣а̄васена маран̣а̄саннавӣтхийам̣ парипун̣н̣авасена саттаккхаттум̣, апарипун̣н̣авасена пан̃чаккхаттум̣ крийаджавана̄ни джавантӣти саннит̣т̣ха̄наметтха̄ва гантаббам̣. ‘‘асаммӯл̣хо ка̄лам̣ каротӣ’’ти вуттатта̄ ча вин̃н̃а̄йати саттаккхаттум̣ парипун̣н̣авасена маран̣а̄саннака̄ле джаванапаватти. еван̃ча сати ‘‘мандаппаваттийам̣ пана маран̣ака̄ла̄дӣсу пан̃чава̄рамева̄’’ти еттха ‘‘мандаппаваттийа’’нти висесанам̣ са̄ттхакам̣ сийа̄. ‘‘пан̃чава̄рамева̄’’ти еттха евака̄рена мандаппаваттика̄ле чхасаттаккхаттум̣ ниваттети. асаммӯл̣хака̄ле пана чхасаттаккхаттумпи ануджа̄на̄ти. ка̄ма̄вачараджавана̄нан̃ча анийатапарима̄н̣а̄ балавака̄лепи парисампун̣н̣абха̄ва̄ татха̄ хи ‘‘ка̄ма̄вачараджавана̄нибалавака̄ле саттаккхаттум̣ чхаккхаттум̣ ва̄, мандаппаваттийам̣ пана маран̣ака̄ла̄дӣсу пан̃чава̄рамева. бхагавато йамакапа̄т̣иха̄рийака̄ла̄дӣсу лахукаппаваттийам̣ чатта̄ри пан̃чава̄ паччавеккхан̣аджаваначитта̄ни бхавантӣ’’ти анийамитаппама̄н̣авасена уппаттибха̄во а̄гато имасмим̣ самасӣсиниддесава̄репи маран̣а̄саннавӣтхичиттасса висум̣ алаббханато паччавеккхан̣антейева бхаван̇гачиттена паринибба̄нато парипун̣н̣авасена сатта джаваначитта̄ни па̄т̣икан̇кхитабба̄нӣти амха̄кам̣ кханти вӣмам̣ситва̄ гахетаббо ито йуттатаро ва̄ пака̄ро лаббхама̄но гавеситаббо. евам̣ параматтхасан̇гхавасена чатта̄ри пурисайуга̄ни, ат̣т̣ха пурисапуггала̄, чатта̄лӣсампипуггала̄ ат̣т̣хасатампи пурисапуггала̄ти саббам̣ самодха̄нетва̄ имасмим̣ локе сан̇гхопи дуллабхоти ведитаббо татха̄ хи арийапуггала̄ атидуллабха̄ва са̄санасса виджджама̄нака̄лепи ида̄ни сота̄паннасса̄пи авиджджама̄нато айам̣ параматтхасан̇гхавича̄ран̣а̄. саммутисан̇гхо пана н̃аттичатуттхена упасампанно путхуджджанасан̇гхова, сопи дуллабхойева. касма̄ буддхуппа̄дака̄лейева лаббханато татха̄ хи ануппанне буддхе паччекабуддха̄нам̣ сатасахасса̄диган̣ане уппаджджама̄непи тесам̣ сантике упасампада̄бха̄васса алаббхама̄нато паччекабуддха̄нан̃хи сантике паббаджита̄нам̣ кулапутта̄нам̣ саран̣агаманакаммат̣т̣ха̄насса̄пи да̄тум̣ асаккун̣еййатта̄. паччекабуддха̄ ча на̄ма мӯгасса супинадассанам̣ вийа аттана̄ пат̣иладдхасаччадхамме паресам̣ а̄чиккхитум̣ на сакконти, тасма̄ те пабба̄джетва̄ каммат̣т̣ха̄не нийоджетум̣ асаматтха̄ ‘‘евам̣ те нива̄сетаббам̣, евам̣ те па̄рупитабба’’нти а̄дина̄найена абхисама̄ча̄рикамева сиккха̄песум̣ тасма̄ буддхуппа̄дака̄лейева саммутисан̇гхо лаббхати. апича на те дуллабха̄йева хонти, атха кхо тасмим̣ уддисса аппаматтакасса̄пи ката̄ка̄расса асан̇кхйеййапхала̄пи хонти вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘бхависсанти кхо пана̄нанда ана̄гатамаддха̄нам̣ готрабхуно ка̄са̄вакан̣т̣ха̄ дуссӣла̄ па̄падхамма̄ тесу дуссӣлесу сан̇гхам̣ уддисса да̄нам̣ дассанти, тада̄ па̄хам̣ а̄нанда сан̇гхагатам̣ даккхин̣ам̣ асан̇кхйеййам̣ аппамеййам̣ вада̄ми на твева̄хам̣ а̄нанда кеначи парийа̄йена сан̇гхагата̄ даккхин̣а̄ па̄т̣ипуггаликам̣ даккхин̣ам̣ махаппхаланти вада̄мӣ’’ти. татха̄ хи упарипан̣н̣а̄саке даккхин̣авибхан̇гаван̣н̣ана̄йам̣ ‘‘ка̄са̄вакан̣т̣ха̄нам̣ сан̇гхе динне даккхин̣а̄пи гун̣а̄сан̇кхйа̄йа асан̇кхйеййа̄’’ти вуттам̣. сан̇гхагатадаккхин̣а̄ хи сан̇гхе читтӣка̄рам̣ ка̄тум̣ сакконтасса хоти. сан̇гхе пана читтӣка̄ро дуккаро йо хи ‘‘сан̇гхагатам̣ даккхин̣ам̣ дасса̄мӣ’’ти деййадхаммам̣ пат̣ийа̄детва̄ виха̄рам̣ гантва̄ бханте сан̇гхам̣ уддисса екам̣ тхерам̣ детха̄’ти вадати, атха сан̇гхато са̄ман̣ерам̣ лабхитва̄ ‘‘са̄ман̣еро ме ладдхо’’ти ан̃н̃атхаттам̣ а̄паджджати, тасса даккхин̣а̄ сан̇гхагата̄ на хоти. маха̄тхерам̣ лабхитва̄ пи ‘‘маха̄тхеро ме ладдхо’’ти соманассам̣ уппа̄дентасса̄пи на хотийева. тасса даккхин̣а̄ сан̇гхагата̄ на хоти. йо пана са̄ман̣ерам̣ упасампаннам̣ ва̄ дахарам̣ ва̄ тхерам̣ ва̄ ба̄лам̣ ва̄ пан̣д̣итам̣ ва̄ йам̣кин̃чи сан̇гхато лабхитва̄ ниббематико хутва̄ ‘‘сан̇гхасса даммӣ’’ти сан̇гхе читтӣка̄рам̣ ка̄тум̣ саккоти, тасса даккхин̣а̄ сан̇гхагата̄ на̄ма хоти. парасамуддава̄сино кира евам̣ каронти таттха хи еко виха̄расса̄микут̣умбико ‘‘сан̇гхагатам̣ даккхин̣ам̣ дасса̄мӣ’’ти сан̇гхато уддиситва̄ ‘‘екам̣ бхиккхум̣ детха̄’’ти йа̄читва̄ со екам̣ дуссӣлабхиккхум̣ лабхитва̄ нисӣданат̣т̣ха̄нам̣ опун̃джа̄петва̄ а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ упари вита̄нам̣ бандхитва̄ гандхадхӯмапуппхехи пӯджетва̄ па̄де дховитва̄ маккхетва̄ буддхасса нипаччака̄рам̣ каронто вийа сан̇гхе читтӣка̄рена деййадхаммам̣ ада̄си со бхиккху паччха̄бхаттам̣ виха̄рам̣ джагганаттха̄йа ‘‘куда̄лакам̣ детха̄’’ти гхарадва̄рам̣ а̄гато упа̄сако нисиннова куда̄лам̣ па̄дена кхипитва̄ ‘‘ган̣ха̄’’ти ада̄си таменам̣ манусса̄ а̄хам̣су ‘‘тумхехи па̄това етасса катасакка̄ро ваттум̣ на сакка̄, ида̄ни апачайаматтакампи наттхи, ким̣ на̄мета’’нти. упа̄сако ‘‘сан̇гхасса со аййо читтӣка̄ро, на етасса̄’’ти а̄ха. ка̄са̄вакан̣т̣хасан̇гхадиннадаккхин̣ам̣ пана ко содхети, са̄рипуттамоггала̄на̄дайо асӣтимаха̄тхера̄ содхенти апи ча тхера̄ чирапариниббута̄, тхере а̄дим̣ катва̄ йа̄ваджджатана̄ дхарама̄накхӣн̣а̄сава̄ содхентийева, татха̄ хи да̄йакато пат̣игга̄хатопи махаппхалам̣ хоти да̄нам̣. да̄йакато вессантараджа̄такам̣ катхетаббам̣ вессантаро хи дуссӣласса джӯджака̄бра̄хман̣асса найанасадисе две джа̄лӣкан̣ха̄джине путте датва̄ патхавим̣ кампеси. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ а̄раббха паваттачетана̄йа махантабха̄вена патхавим̣ кампеси. евам̣ да̄йакатопи махаппхалам̣ хоти. пат̣игга̄хакато пана са̄рипуттаттхерасса динначорагха̄такаваттху катхетаббам̣ чорагха̄тако на̄ма хи са̄ваттхийам̣ еко джанападапурисо пан̃чавӣсати васса̄ни чорагха̄такакаммам̣ катва̄ махаллакака̄лепи тим̣са васса̄ни на̄сикава̄тенева кан̣н̣ана̄са̄дӣни чхиндитва̄ чорагха̄такакаммам̣ каронтассева пан̃чапан̃н̃а̄са васса̄ни вӣтиватта̄ни. со маран̣а ман̃че нипаннова аттано каммабалена маха̄нирайе ниббатто вийа маха̄саддам̣ катва̄ дуккхито хоти, тасса саддена бхӣта̄ манусса̄ убхато пассе гехам̣ чхад̣д̣етва̄ пала̄йим̣су. тада̄ са̄рипуттаттхеро диббачаккху на̄ локам̣ волокенто там̣ дисва̄ тасса анукампам̣ пат̣ичча тасса гехадва̄ре ат̣т̣ха̄си. со куджджхитва̄ тиккхаттум̣ на̄сикава̄тена виссаджджама̄нопи виссаджджитум̣ асакконто ативирочама̄нам̣ тхерам̣ дисва̄ ативийа пасӣдитва̄ аттано аттха̄йа сампа̄дитам̣ па̄йа̄сам̣ ада̄си. тхеропи ман̇галам̣ вад̣д̣хетва̄ пакками. чорагха̄тако тхерасса диннада̄нам̣ ануссаритва̄ сагге ниббатти, евам̣ пат̣игга̄хакатопи махаппхалам̣ хоти. убхайатопи махаппхалам̣, ана̄тхапин̣д̣икависа̄кха̄дайо буддхаппамукхасса диннада̄нам̣ ведитаббам̣.
вуттан̃хетам̣ бхагавата̄.
‘‘татха̄гате ча самбуддхе, атхава̄ тасса са̄ваке;
наттхи читте пасаннамхи, аппака̄ на̄ма даккхин̣а̄.
евам̣ ачинтийа̄ буддха̄, буддхадхамма̄ ачинтийа̄;
ачинтийе пасанна̄нам̣, випа̄ко хоти ачинтийо’’ти.
евам̣ убхайавасена махаппхалабха̄во ведитаббо. да̄йакатопи пат̣игга̄хакатопи ниппхаламева. сеййатха̄пи маккхалигоса̄лачхасаттха̄ра̄дӣнам̣ аттано упа̄сакамиччха̄дит̣т̣хӣхи пӯджа̄висеса̄ вуттан̃хетам̣ бхагавата̄.
‘‘ма̄се ма̄се кусаггена, ба̄ло бхун̃джеййа бходжанам̣;
на со сан̇кхатадхамма̄нам̣, калам̣ на̄ггхати сол̣аси’’нти.
тенева̄ха бхагава̄ чатта̄рима̄ни а̄нанда даккхин̣ависуддхийо’’ти. има̄ни тӣн̣и буддхадхаммасан̇гхаратана̄ни са̄дхӯнам̣ ратиджананаттхена ратана̄ни на̄ма.
вуттан̃хетам̣.
‘‘читтӣкатам̣ махаггхан̃ча, атулам̣ дуллабхадассанам̣;
аномасаттапарибхогам̣, ратанам̣ тена вуччатӣ’’ти.
ратанан̃ча на̄ма дувидхам̣ савин̃н̃а̄н̣ака̄вин̃н̃а̄н̣акавасена. таттха авин̃н̃а̄н̣акам̣ чаккаратанам̣, ман̣иратанам̣ йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи аниндрийабаддхасуван̣н̣араджата̄ди. савин̃н̃а̄н̣акам̣ хаттхиассаратана̄дипарин̣а̄йакаратанапарийоса̄нам̣, йам̣ ва̄ панан̃н̃ампи индрийабаддхам̣. евам̣ дувидхе четтха савин̃н̃а̄н̣акаратанам̣ аггамаккха̄йати, касма̄ йасма̄ авин̃н̃а̄н̣акам̣ суван̣н̣араджатаман̣имутта̄диратанам̣ савин̃н̃а̄н̣ака̄нам̣ хаттиратана̄дӣнам̣ алан̇ка̄раттха̄йа упанӣйати. савин̃н̃а̄н̣акаратанампи дувидхам̣ тираччха̄нагатаратанам̣ мануссаратанан̃ча. таттха мануссаратанам̣ аггамаккха̄йати. касма̄ йасма̄ тираччха̄нагатаратанам̣ мануссаратанасса опавайхам̣ хоти. мануссаратанампи дувидхам̣ иттхиратанам̣ пурисаратанан̃ча. таттха пурисаратанам̣ аггамаккха̄йати. касма̄ йасма̄ иттхиратанам̣ пурисаратанасса парича̄рикаттам̣ а̄паджджати. пурисаратанампи дувидхам̣ ага̄рикаратанам̣ анага̄рикаратанан̃ча таттха анага̄рикаратанам̣ аггамаккха̄йати. касма̄ йасма̄ ага̄рикаратанесу агго чаккаваттӣпи сӣла̄дигун̣айуттам̣ анага̄рикаратанам̣ пан̃чапатит̣т̣хитена вандитва̄ упат̣т̣хахитва̄ пайирупа̄ситва̄ диббама̄нуссика̄ сампаттийо па̄пун̣итва̄ анте нибба̄насампаттим̣ па̄пун̣а̄ти. анага̄рикаратанампи дувидхам̣ арийапутхуджджанавасена. арийаратанампи дувидхам̣ секкха̄секкхавасена. асеккхаратанампи дувидхам̣ суккхавипассакасаматхайа̄никавасена. саматхайа̄никаратанампи дувидхам̣ са̄вакапа̄рамиппаттамапаттан̃ча. таттха са̄вакапа̄рамиппаттам̣ аггамаккха̄йати. касма̄ гун̣амахаттата̄йа. са̄вакапа̄рамиппаттаратанатопи паччекабуддхаратанам̣ аггамаккха̄йати. касма̄ гун̣амахаттата̄йа. са̄рипуттамоггала̄насадиса̄пи хи анекасата̄ са̄вака̄ паччекабуддхасса гун̣а̄нам̣ сатабха̄гампи на упаненти. паччекабуддхато самбуддхаратанам̣ аггамаккха̄йати. касма̄ гун̣амахаттата̄йа сакалампи джамбудӣпам̣ паллан̇ке на паллан̇кам̣ гхат̣т̣енто нисинна̄ паччекасамбуддха̄ екасса гун̣а̄нам̣ нева сан̇кхйам̣ калам̣ ган̣анабха̄гам̣ упаненти, вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘йа̄вата̄ бхиккхаве сатта̄ апада̄ ва̄…пе… татха̄гато тесам̣ аггамаккха̄йатӣ’’ти а̄ди. евам̣ ‘‘буддхо ча дуллабхо локе, саддхаммасаванампи ча, сан̇гхо ча дуллабхо локе’’ти имесам̣ тин̣н̣ам̣ пада̄нам̣ аттхуддха̄равасена саббасо аттхо вуттойева хоти.
ити са̄гарабуддхиттхеравирачите сӣмависодхане сан̇гхаван̣н̣ана̄йа
самасӣсикан̣д̣о чатуттхо париччхедо.
пакин̣н̣акакан̣д̣о
ида̄ни саппуриса̄ти дуллабха̄ти имасса сам̣ван̣н̣ана̄ккамо сампатто татха̄ хи локе саппуриса̄пи атидуллабха̄йева. саппуриса̄ти калйа̄н̣агун̣асампанна̄ уттамапуриса̄. те нисса̄йа джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄, маран̣адхамма̄ сатта̄ маран̣ато муччанти вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘маман̃хи а̄нанда калйа̄н̣амиттам̣ а̄гамма джа̄тийа̄ паримуччанти, джара̄дхамма̄ сатта̄ джара̄йа муччантӣ’’ти а̄ди вачанато пана самма̄самбуддхойева сабба̄ка̄расампанно калйа̄н̣амитто на̄ма. там̣ алабхантена са̄рипуттамоггала̄на̄дайо арийапуггала̄ ва̄. тепи алабхантена екантаджахитам̣ сиват̣т̣хикам̣ калйа̄н̣амиттам̣ лабхитаббам̣, вуттан̃хетам̣ пора̄н̣ехи.
‘‘пийо гару бха̄ванӣйо, ватта̄ ча вачанаккхамо;
гамбхӣран̃ча катхам̣ катта̄, ноча̄т̣ха̄не нийоджайе’’ти.
евама̄дигун̣асаманна̄гато вад̣д̣хипаккхе т̣хитапан̣д̣итапуггало локе дуллабхова. катамо пан̣д̣итапуггало буддхапаччекабуддха̄ асӣти ча маха̄са̄вака̄ ан̃н̃е ча татха̄гатасса са̄вака̄ сунеттамаха̄говиндавидхурасарабхан̇гамахосадхасутасоманимира̄джаайогхаракума̄рака акаттипан̣д̣ита̄дайо ча пан̣д̣ита̄ти ведитабба̄. те бхайе вийа раккха̄, андхака̄ре вийа падӣпа̄, кхуппипа̄са̄дидуккха̄бхибхаве вийа аннапа̄на̄дипат̣ила̄бхо, аттано вачанакара̄нам̣ саббабхайаупаддавӯпасаггавиддхам̣санасаматтха̄ хонти татха̄ хи татха̄гатам̣ а̄гамма асан̇кхйеййа̄ апарима̄н̣а̄ деваманусса̄ а̄саваккхайам̣ патта̄ брахмалоке патит̣т̣хита̄, девалоке уппанна̄. са̄рипуттаттхере читтам̣ паса̄детва̄ чатӯхи ча паччайехи тхерам̣ упат̣т̣хахитва̄ асӣти кусалахасса̄ни сагге ниббатта̄ни, татха̄ маха̄моггала̄намаха̄кассапапабхути сунеттасса саттхуно са̄вака̄ аппекачче брахмалоке упападжджим̣су, аппекачче параниммитавасаваттӣнам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣…пе… аппекачче гахапатимаха̄са̄лакула̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджим̣су, вуттан̃хетам̣ ‘‘наттхи бхиккхаве пан̣д̣итато бхайам̣, наттхи пан̣д̣итато упаддаво, наттхи пан̣д̣итато упасагго’’ти. апича таггарама̄ла̄дигандхабхан̣д̣асадисо пан̣д̣ито, таггарама̄ла̄дигандхабхан̣д̣апаливет̣ханапаттасадисо тадупасевӣ вуттан̃хетам̣ на̄рададжа̄таке.
‘‘таггаран̃ча пала̄сена, йо наро упанайхати;
патта̄пи сурабхи ва̄йанти, евам̣ дхӣрӯпасевана̄’’ти.
акиттипан̣д̣ито саккена дева̄наминдена варе диййама̄не евама̄ха
‘‘дхӣрам̣ пассе сун̣е дхӣрам̣, дхӣрена саха сам̣васе;
дхӣрена̄’ла̄пасалла̄пам̣, там̣ каре тан̃ча рочайе.
ким̣ ну те акарам̣ дхӣро, вада кассапа ка̄ран̣ам̣;
кена кассапа дхӣрасса, дассанам̣ абхикан̇кхаси.
найам̣ найати медха̄вӣ, адура̄йам̣ на йун̃джати;
санаро сеййасо хоти, самма̄ вутто на куппати;
винайам̣ со паджа̄на̄ти, са̄дху тена сама̄гамо’’ти.
апича тепи саппурисе сан̇гамма ассутапуббампи убхайалокахита̄вахам̣ ва̄чам̣ суййатева, вуттампи четам̣.
‘‘субха̄ситам̣ уттамама̄ху санто, дхаммам̣ бхан̣е на̄дхаммам̣ там̣ дутийам̣;
пийам̣ бхан̣е на̄ппийам̣ там̣ татийам̣, саччам̣ бхан̣е на̄лӣкам̣ там̣ чатуттха’’нти ча.
‘‘йам̣ буддхо бха̄сати ва̄чам̣, кхемам̣ нибба̄напаттийа̄;
дуккхассантакирийа̄йа, са̄ ве ва̄ча̄намуттама̄’’ти.
саппурисӯпаниссайасеванапаччайа̄йева да̄на̄дикусаласама̄йогена апа̄йадуккхато муччанти вуттан̃хетам̣ ‘‘апича нерайика̄дидуккхапаритта̄н̣ато пун̃н̃а̄ни ева па̄н̣ӣнам̣ бахӯпака̄ра̄ни, йато тесампи упака̄ра̄нуссаран̣ата̄ катан̃н̃ута̄ саппурисехи пасам̣санӣйа̄дина̄наппака̄рависеса̄дхигамахетӯча хонти вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, ‘‘две ме бхиккхаве пуггала̄ дуллабха̄ локасмим̣, катаме две, йо ча пуббака̄рӣ, йо ча катан̃н̃у катаведӣ’’ти. апича видхурамахосадхаджа̄така̄дика̄лепи идхалокапаралокасампаттиаттхамева аттано вачанакаре самма̄ йодженти. ана̄кулакамманта̄дхит̣т̣ха̄нена ка̄лан̃н̃ута̄йа патирӯпака̄рита̄йа аналасата̄йа ут̣т̣ха̄навӣрийасамата̄йа абйасанийата̄ча ка̄ла̄натиккаманааппатирӯпакаран̣аакаран̣аситхилакаран̣а̄хи акусала̄дӣхи рахитакасигораккхава̄н̣иджджа̄дайо камманта̄, ете аттано ва̄ путтада̄расса ва̄ да̄сакаммакара̄нам̣ ва̄ бйаттата̄йа евам̣ пайоджита̄ дит̣т̣хева дхамме дханадхан̃н̃авитти пат̣ила̄бхахетӯ хонти, вуттан̃хетам̣ бхагавата̄.
патирӯпака̄рӣри дхурава̄, ут̣т̣ха̄ната̄ виндате дхананти ча;
на дива̄ соппасӣле, раттим̣ ут̣т̣ха̄надассина̄;
ниччаппаматтена сон̣д̣ена, сакка̄ а̄васитум̣ гхарам̣.
атӣситам̣ атиун̣хам̣, атиса̄рамидам̣ аху;
ити виссат̣т̣хакамманте, аттха̄ ачченти ма̄н̣аве.
йо ча сӣтан̃ча ун̣хан̃ча; тин̣а̄ни йо на ман̃н̃ати;
саппурисакичча̄ни, со сукхам̣ на виха̄йатӣ’’ти ча.
бхоге сам̣харама̄насса, парассева ирайато;
бхога̄ санничайам̣ йанти, ваммиковӯпачӣйатӣти.
евама̄диппабхеда̄ саппуриса̄ локе атидуллабха̄ва. таббигамена дуппуриса̄ ба̄ладжана̄ агавесантопи лаббхантева те ба̄ла̄ атта̄нам̣ севама̄не параджане сам̣са̄радуккхейева осӣденти бхавато вут̣т̣ха̄нам̣ на денти татха̄ хи пӯран̣акассапа̄дайо чхасаттха̄ра̄ девадаттакока̄лика-модакатисса кхан̣д̣адевийа̄путтасамуддадаттачин̃чама̄н̣авика̄дайо атӣтака̄ле ча дӣгхадуккхасса ла̄бха̄ти име ан̃н̃е ча еварӯпа̄ сатта̄ ба̄ла̄ аггипадиттамива ага̄рам̣ аттана̄ дуггахитена атта̄нан̃ча аттано вачанака̄раке ча вина̄сенти татха̄ хи девадаттама̄гамма ра̄джа̄ аджа̄тасатту-кока̄лика̄дайо тадан̃н̃епи пуггала̄ апа̄йе ниббаттанти. ра̄джа̄ аджа̄тасатту са̄ман̃н̃апхаласуттантасаванака̄ле йади питарам̣ агха̄теййа, сота̄панно бхавеййа питарам̣ гха̄титатта̄ маггапхалампи аппатва̄ лохакумбхийам̣ сат̣т̣хивассасахасса̄ни паччитва̄ муччиссати ана̄гатепи паччекабуддхо бхависсати. кока̄ликопи са̄рипуттамоггала̄наттхере анапача̄йитва̄ маха̄нирайе падумаган̣ана̄йа паччанока̄се нирайападесе падуманирайе…пе… падумам̣ кхо пана ан̃н̃атаро бхиккху нирайам̣ кока̄лико бхиккху упапанно са̄рипуттамоггала̄несу читтам̣ а̄гха̄тетва̄’’ти а̄ха. таттха ан̃н̃атаро бхиккхӯти на̄маготтена апа̄кат̣ам̣ ‘‘ким̣ ва дӣгхам̣ нукхо бханте падуме нирайе а̄йуппама̄н̣а’’нти пан̃хам̣ пуччхитва̄ нисиннам̣ екам̣ бхиккхум̣ евама̄ха ‘‘дӣгхам̣ кхо бхиккху нирайе а̄йуппама̄н̣ам̣, там̣ на сукарам̣ сан̇кха̄тум̣ еттака̄ни васса̄нӣти ва̄ еттака̄ни вассасата̄нӣти ва̄ еттака̄ни вассасахасса̄нӣти ва̄ еттака̄ни вассасатасахасса̄нӣ’’ти ва̄ сакка̄ пана бханте упамам̣ ка̄тунти. ‘‘сакка̄ бхиккхӯ’’ти бхагава̄ авоча. сеййатха̄пи бхиккху вӣсатикха̄рико косалако тилава̄хо хоти, тато пурисо вассасатасса вассасахассасса аччайена екамекам̣ тилам̣ уддхареййа, кхиппатарам̣ кхо со бхиккху вӣсатикха̄рико косалако тилава̄хо имина̄ упаккамена париккхайам̣ парийа̄да̄нам̣ гаччхеййа, на твева еко аббудо нирайо. сеййатха̄пи бхиккху вӣса аббудо нирайо, евамеко нираббудо нирайо’’ти а̄ди. вӣсатикха̄рико ти ма̄гадхикена паттхена чатта̄ро паттха̄ косаларат̣т̣хе еко паттхо хоти. тена паттхена чатта̄ро паттха̄ а̄л̣хакам̣. чатта̄ри а̄л̣хака̄ни дон̣ам̣. чатудон̣а̄ ма̄ника̄. чатума̄ника̄ кха̄рӣ. та̄йакха̄рийа̄ вӣсатикха̄рико тилава̄хо. тилава̄хоти тиласакат̣ам̣. аббудо нирайоти аббудо на̄ма еко паччеканирайо наттхи, авӣчимхи ева пана аббудаган̣ана̄йа паччанока̄со ‘‘аббудо нирайо’’ти вутто. еса найо нираббуда̄дӣсупи. таттха вассаган̣ана̄пи евам̣ ведитабба̄ йатха̄ха ‘‘сатам̣сатасахасса̄ни кот̣и хоти евам̣ сатам̣сахассакот̣ийо пакот̣и на̄ма. сатам̣сатасахассапакот̣ийо кот̣ипакот̣и на̄ма. сатам̣ сатасахассакот̣ипакот̣ийо нахутам̣. сатам̣сатасахассанахута̄ни ниннахутам̣. сатам̣сатасахассаниннахута̄ни еко аббудо. тато вӣсатигун̣о нираббудо. еса найо саббаттха айан̃ча ган̣ана̄ апаричита̄нам̣ дуккара̄’’ти вуттам̣ там̣ на сукарам̣ сан̇кха̄ту’нти кечи пана таттха паридевана̄наттенапи каммакаран̣ана̄наттенапи има̄ни на̄ма̄ни ладдха̄нӣти ваданти. апарепи ва̄нака̄ран̣ехӣти т̣ӣка̄нетти. йатха̄ ча дӣгхавидассаа̄гха̄та̄ ча буддхантарам̣ сат̣т̣хийоджанаматтена аттабха̄вена утта̄но патито маха̄нирайе паччати йатха̄ ча, тасса дит̣т̣хиабхиручита̄ни пан̃ча куласата̄ни тассева сахабйатам̣ уппанна̄ни маха̄нирайе паччанти. вуттан̃четам̣ бхагавата̄ ‘‘сеййатха̄пи бхиккхаве нал̣а̄га̄рам̣ ва̄ тин̣а̄га̄рам̣ ва̄ аггипхут̣т̣хо кӯт̣а̄га̄ра̄ни дахати уллитта̄валитта̄ни нива̄та̄ни пхуситаггал̣а̄ни пихита ва̄тапа̄на̄ни евамева кхо бхиккхаве йа̄ника̄ничи бхайа̄ни уппаджджанти, сабба̄ни ба̄лато уппаджджанти, но пан̣д̣итато йекечи упаддава̄ уппаджджанти, но пан̣д̣итато, йекечи упасагга̄…пе… но пан̣д̣итато. ити кхо бхиккхаве саппат̣ибхайо ба̄ло аппат̣ибхайо пан̣д̣ито саупаддаво ба̄ло анупаддаво пан̣д̣ито, саупасагго ба̄ло анупасагго пан̣д̣итоти. апи ча пӯтимаччхасадисо ба̄ло, пӯтимаччхабаддхапатта путисадисо хоти тадупасевӣ. чхад̣д̣анӣйатам̣ джигуччханӣйатан̃ча а̄паджджати вин̃н̃ӯнам̣ вуттампи четам̣ на̄рададжа̄таке.
‘‘пӯтимаччхам̣ кусаггена, йо наро упанайхати;
куса̄пи пӯти ва̄йанти, евам̣ ба̄лӯпасевана̄’’ти.
акаттипан̣д̣иточа̄пи саккена дева̄наминдена варе диййама̄не евама̄ха
‘‘ба̄лам̣ на пассе на сун̣е, на ча ба̄лена сам̣васе;
ба̄лена̄’лла̄пасалла̄пам̣, на каре на ча рочайе.
ким̣ну те акарам̣ ба̄ло, вада кассапа ка̄ран̣ам̣;
кена кассапа ба̄ласса, дассанам̣ на̄бхикан̇кхаси.
анайам̣ найати думмедхо, адхура̄йам̣ нийун̃джати;
дуннайо сеййасо хоти, самма̄ вутто пакуппати;
винайам̣ со на джа̄на̄ти, са̄дху тасса адассана’’нти.
евам̣ ба̄ладуджджанасам̣саггавасенева сабба̄ни бхайупаддава̄ни уппаджджанти, но пан̣д̣итасеванавасена̄тисаббасо саппуриса̄ атидуллабха̄ва.
ида̄ни.
‘‘дуллабхан̃ча мануссаттам̣, буддхуппа̄до ча дуллабхо;
дуллабха̄ кхан̣асампатти, саддхаммо парамадуллабхо’’ти.
имисса̄ га̄тха̄йа ван̣н̣ана̄ккамо сампатто. таттха дуллабхан̃ча мануссаттанти мануссабха̄вопи дуллабхойева мануссасса дуллабхабха̄во ка̄н̣акаччхапопама̄дӣхи ведитаббо еко кира кассако ган̇га̄тӣре тӣн̣и сам̣ваччхара̄ни каситва̄ кин̃чиматтампи алабхитва̄ нан̇галапха̄лам̣ дведха̄ бхиндитва̄ ган̇га̄йам̣ кхипи тена ган̇га̄надийа̄ ва̄хена еко уддхам̣ еко хет̣т̣ха̄ти евам̣ две нан̇галапха̄лака̄ ган̇га̄йам̣ вуйханта̄ чирена еко уддхам̣ еко хет̣т̣ха̄ти две екато хутва̄ па̄катика̄ йуджджанти тасмим̣ кхан̣е вассасатавассасахассаччайена екава̄рам̣ уммуджджама̄но ка̄н̣акаччхапо уммуджджама̄наккхан̣е тасса гӣва̄ двиннам̣ нан̇галапха̄ла̄намантаре хоти айам̣ ка̄ло дуллабхова евамева мануссаттабха̄вопи дуллабхойева татха̄хи мануссаттабха̄вам̣ алабхитва̄ва нирайапетаасурака̄йатираччха̄набхӯмӣсуйева сам̣саритва̄ сӣсампи уккхипитум̣ алабханта̄ екабуддхантара̄ две буддхантара̄ тайо буддхантара̄ чатта̄ро буддхантара̄ ека̄сан̇кхйеййавасена нирайе паччанакасатта̄нам̣ ган̣анапатхам̣ вӣтиватта̄, татха̄ петаасурака̄йатираччха̄набхӯмӣсупи атикхуддакена аттабха̄вена тилабӣджаса̄сапабӣджасса чатупан̃чачхасаттаат̣т̣хакалабха̄гаматтенева ан̇гулийа̄ патит̣т̣хитат̣т̣ха̄наматтейева бхӯмипадесе нисинна̄нам̣ атикхуддакасатта̄нам̣ ган̣анапатхампи вӣтиватта̄ те хи ган̣итум̣ иддхимантапуггале т̣хапетва̄ ан̃н̃о ко на̄ма саккхиссати техи мохандхабха̄вена кан̣хасуккапаккхампи аджа̄нанта̄ анекесу буддхасатесу ва̄ буддхасахассесу ва̄ уппаджджама̄несупи буддхотисаддам̣ асутва̄ вӣтиватта̄, евам̣ мануссаттабха̄вопи дуллабхойева. мануссаттабха̄ве лабхама̄непи буддхуппа̄дака̄ло атидуллабхова. буддхуппа̄дака̄лепи самма̄дит̣т̣хи хутва̄ кусалӯпапаттисан̇кха̄та̄ кхан̣асампатти дуллабха̄ва, саддхаммадесакасса̄пи дуллабхатта̄, тасмимпи сати ан̇гавикалабха̄вена саддхаммасаванасса̄пи дуллабхатта̄ти евама̄диппабхеда̄ мануссаттабха̄ва̄дика̄ кхан̣асампаттийо дуллабха̄ти ведитабба̄. дуллабха̄ кхан̣асампаттӣти кусалӯпапаттисан̇кха̄та̄ кхан̣асампатти дуллабха̄йева татха̄ хи паччантависайа арӯпаасан̃н̃асаттатираччха̄напетанерайикака̄ле ва̄ маджджхимадесепи чаккха̄диан̇гавикалева̄ парипун̣н̣аан̇габха̄вепи миччха̄дит̣т̣хибхӯта̄ ва̄ кусалӯпапаттисан̇кха̄та̄ кхан̣а̄ на хонти паччантависайе хи паватта̄ джана̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дидасаакусалакаммапатхейева раманти абхираманти, чан̣д̣асабха̄ва̄ ча те хонти, ратанаттайагун̣ампи на джа̄нанти. арӯпинопи пуггала̄ паратогхосавирахитатта̄ сота̄паттимаггапат̣ила̄бхопи тесам̣ наттхи, буддхадассана̄дӣнипи на лабханти. асан̃н̃асаттатираччха̄напетанерайикака̄лесу пана пагева пӯритапа̄рамӣнам̣ сатта̄нам̣ паваттанампи аббоха̄рикам̣, самма̄дит̣т̣хикуле джа̄йама̄на̄пи чаккхувикалена буддхасан̇гхаратана̄нам̣ адассанам̣, сотавикалена дхаммасаванатопи ха̄йати ел̣амӯга̄дибха̄вена кусаласама̄да̄на̄ на хонти. ан̇гасампаннепи миччха̄дит̣т̣хибха̄вена дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣аасӣтианубйан̃джанабйа̄маппабха̄париккхиттам̣ саббаджана̄нам̣ найанараса̄йатанабхӯтам̣ саббан̃н̃убуддхампи дисва̄ паса̄дасоммена чаккхуна̄ олокетаббампи на ман̃н̃анти манопадосавасенева йугагга̄ха̄ хутва̄ йамакапа̄т̣иха̄рийака̄ла̄дӣсу анекепи миччха̄дит̣т̣хино маха̄нирайе уппаджджанти. евам̣ кусалӯпапаттикхан̣асампаттипи дуллабха̄йева.
‘‘дуллабхан̃ча мануссаттам̣, буддхуппа̄до ча дуллабхо;
дуллабха̄ кхан̣асампатти, саддхаммо парамадуллабхо’’ти.
имисса̄ га̄тха̄йа аттхо вуттойева.
ити са̄гарабуддхиттхеравирачите сӣмависодхане
пакин̣н̣акакан̣д̣о на̄ма пан̃чамо париччхедо.
евам̣ саттхупаринибба̄нато вассасатаччайена патит̣т̣хите исина̄ ка̄ритатта̄’ исинагара’нти ладдхана̄ме дваттапа̄дибхӯпа̄ла̄нам̣ нива̄сат̣т̣ха̄набхӯте сӣрикхеттанагаре ера̄ватийа̄ надийа̄ па̄риматӣрабхӯте паббатаса̄нумхи патит̣т̣хитасса кан̃чанаварамаха̄тхӯпасса да̄йакасса сатвивамаха̄дхаммаран̃н̃о ка̄ле са̄санасса двисахассасата̄дхикаекатим̣сатиме вассе са̄сане пат̣иладдхасаддха̄нам̣ кулапутта̄нам̣ маха̄джа̄никаран̣авасена вимативиноданийа̄ вуттавачанам̣ саддайуттиаттхайуттивасена са̄дхукам̣ авичинитва̄ надийа̄ удакуккхепам̣ акатва̄ упасампада̄ каммасса ка̄ритатта̄ са̄сане пара̄джайама̄панне кулапутте упа̄рамбхакаран̣авасена сӣмавипаттиха̄рако сӣмасампаттиппака̄сако гантхо паваттати.
етта̄вата̄ ча сирикхеттанагарагочарага̄мена сатвивамаха̄дхаммара̄джагурубхӯтена маха̄веййа̄каран̣ена типит̣акадхарена’саддхаммаковидо’ти па̄кат̣а на̄мадхеййена маха̄тхерена упаджджха̄йо хутва̄ пан̃н̃а̄дхипатӣнам̣ нива̄сабхӯте паччхимаджиначаккаса̄санаваре ва̄сиган̣а̄чарийена ган̣ава̄чакена винайадхарена маха̄са̄мина̄ ча, ра̄джагуруна̄ типит̣акана̄гаттхерена ча а̄чарийо хутва̄ веджджакаммаджан̇гхапесанакамма̄дивасена анесанам̣ паха̄йа самма̄ а̄джӣвена висуддха̄джӣвехи сан̇гхаган̣ехи ка̄ракасан̇гха̄ хутва̄ сирикхеттанагарасса даккхин̣адиса̄бха̄ге дӣгхапаббатаса̄нумхи ера̄ватийа̄ надийа̄ тӣре ва̄ликапул̣ине сӣма̄пеккха̄йа саха удакуккхепам̣ катва̄ паватта̄йа удакуккхепасӣма̄йа дасадха̄ бйан̃джанавипаттим̣ акатва̄ т̣ха̄на̄рахена н̃аттичатуттхена каммена упасампада̄йа вӣсативассена са̄гарабуддхӣти гарӯхи гахитана̄мадхеййена бхиккхуна̄ рачито са̄санавипаттиха̄рако сӣмависодханӣ на̄ма гантхо саматто.
етта̄вата̄ вибхатта̄ хи, саппабхедаппаваттика̄;
сӣмависодханӣхеса̄, нипун̣а̄ са̄дхучинтита̄.
сирикхетта̄ти пан̃н̃а̄те, пуре апарана̄маке;
даккхин̣еййадиса̄бха̄ге, уччанена ката̄лайе.
васанто бхиккху на̄мена, са̄гарабуддхӣти виссуто;
пун̣н̣е вӣсативассамхи, гантхойам̣ са̄дхучинтито.
майа̄йам̣ рачито гантхо, нит̣т̣хаппатто ана̄куло;
евам̣ па̄н̣инам̣ саббе, сӣгхам̣ сиджджханту сан̇каппа̄.
йа̄ва буддхотина̄мампи локаджет̣т̣хасса та̄дино;
та̄ва тит̣т̣хату йам̣ гантхо, са̄сане ха̄райам̣ тамам̣.
уддхам̣ йа̄ва бхавагга̄ ча, адхо йа̄ва авӣчито;
саманта̄ чаккава̄л̣есу, йе сатта̄ патхавӣчара̄.
тепи саббе майа̄ хонту, самасамавипа̄кино;
чирам̣ джӣвату но ра̄джа̄, са̄санасса уджджотако.
диббанто ра̄джадхаммена, арого саха н̃а̄тибхи;
анена пун̃н̃акаммена, бхавеййам̣ джа̄тиджа̄тийам̣.
са̄санам̣ джотайантова, сакйапуттасса са̄сане;
йада̄ нассати саддхаммо, андхӣбхӯто махӣтале;
девалоке тада̄ хессам̣, тусите т̣ха̄намуттамети.
сӣмависодханӣ нит̣т̣хита̄.