пакин̣н̣акатхавиваран̣ам̣
тесу –’милидо на̄ма со ра̄джа̄ …пе… са̄гаранти етха аджджха̄ха̄расамбадхо ведитаббо йо’пи милидо ра̄джа̄ бхагавато паринибба̄нато пан̃чавассасате атикканте ра̄джакуле уппанно со ра̄джа̄ милидо на̄ма.
са̄гала̄йам̣ пуруттаме са̄галана̄маке уттаманагаре раджджам̣ ка̄ренто на̄гасенатхерам̣ упаган̃чхи ким̣ вийа̄?ти.
ган̇га̄ва йатха са̄гаранти а̄ха. йатха̄ ган̇га̄ ва̄ йамуна̄дӣсу ан̃н̃атара̄ ва̄ са̄гарам̣ упаган̃чхи татха̄ упаган̃чхи’ти атхо. ва-саддо |о0.0370| ветха самуччайатхо. ган̇га̄ ва̄’ти ваттаббе а̄ка̄расса рассаттам̣ кава̄ ган̇га̄ва ити вуттам̣. уппалам̣ва йатходаке’ти етха вуттасамуччайатхо ва̄саддо вийа.
а̄саджджа ра̄джа̄ …пе… вида̄л̣ане’ти етха йатха̄вуттасамбадхо ведитаббо. со ча сувин̃ен̃аййо’ва. паданти упасагга нипа̄тана̄маа̄кхйа̄тападавасена чатуббидхам̣. тесу на̄мападам̣ са̄ман̃н̃агун̣а-киттима-опапа̄тика-на̄ма васена чатуббидхам̣. татха пат̣хамакаппикамаха̄джанена саммантива̄ т̣хапитатта̄ маха̄саммато’ти ран̃н̃о на̄мам̣ са̄ман̃ан̃ана̄мам̣ на̄ма. дхаммакатхико пам̣сукулико винайадхаро тепит̣ако саддхо пасанно’ти еварӯпам̣ гун̣ато а̄гатам̣ на̄мам̣ гун̣ана̄мам̣ на̄ма. йампана джа̄тасса кума̄расса на̄магахан̣адивасе даккхин̣еййа̄нам̣ сакка̄рам̣ кава̄ самӣпе т̣хита̄ н̃а̄така̄ каппева̄’айам̣ амуко на̄ма̄’ти на̄мам̣ каронти идам̣ киттима на̄мам̣ на̄ма. йа̄ пана пуримапан̃н̃атти паччхимапан̃н̃аттийам̣ патати, пуримавоха̄ро паччхимавоха̄ре сеййатхидам̣ пуримакаппе’пи чадо чадойева на̄ма етарахи’пи чадо чадойева на̄ма, атӣте сӯрийо самуддо патхавӣ паббатойева на̄ма. етарахи’пи паббато паббатойева на̄ма̄ти идам̣ опапа̄тикана̄мам̣ на̄ма, идам̣ на̄мачатуккам̣ абхидхаммапарийа̄йена вуттам̣. саддасатхе пана на̄мана̄ма-саббана̄ма-сама̄сана̄ма-таддхитана̄ма-китана̄мавасена пан̃чавидхам̣ вуттам̣. там̣ саббам̣ идха йатха̄рахам̣ ведитаббам̣. падатхо пана а̄саджджа̄’ти пава̄. т̣ха̄на̄т̣ха̄нагате’ти ка̄ран̣а̄ка̄ран̣агате.
путхӯ’ти на̄наппака̄ре.
суттаджа̄ласаматхита̄’ти суттантапит̣акасан̇кха̄тасуттасамӯхена саматхита̄ патхита̄, суттам̣ а̄харива̄ суттатхависодханавасена суттаджа̄ласодхака̄
найехи ча̄ти абхидхаммавинайа̄дӣхи найехи йуттӣхи ва̄.
пан̣идха̄йа̄ ча̄ти абхидхаммавинайа̄дӣхи найехи йуттӣхи ва̄.
пан̣идха̄йа̄ти аттано н̃а̄н̣ам̣ т̣хапенто.
бха̄сайива̄на ма̄насанти аттано читтам̣ атисайена пунаппунам̣ паватта̄панавасена ха̄сева̄
кан̇кха̄т̣ха̄навида̄л̣ане’ти кан̇кха̄йа вичикиччха̄йа васса̄ ка̄ран̣абхӯта̄нам̣ авиджджа̄дикилеса̄нам̣ дхамма̄нам̣ вида̄л̣анака̄ран̣е.
айам̣ падатхо на̄ма.
виггахо |о0.0371| пана евам̣ ведитаббо?
йонакасан̇кха̄та̄нам̣ мила̄нам̣ идо
милидо.
сотам̣ патита̄нам̣ джана̄нам̣ сам̣сӣданам̣ ра̄ти а̄дада̄тӣ’ти
са̄гаро, там̣ са̄гарам̣.
абхидхаммавинайесу анупависанатхена ога̄л̣ха̄
абхидхаммавинайога̄л̣ха̄.
суттаджа̄ласса саматхита̄
суттаджа̄ласаматхита̄.
кан̇кха̄ ча кан̇кха̄т̣ха̄нан̃ча кан̇кха̄т̣ха̄на̄ни кан̇кха̄т̣ха̄на̄нам̣ вида̄л̣анам̣
кан̇кха̄т̣ха̄навида̄л̣анам̣.
айам̣ виггахо.
има̄ пан̃ча га̄тха̄ кена ката̄?ти чодана̄ бхадантабуддхагхоса̄чарийена ката̄’ти париха̄ро. на кевалам̣ пан̃ача га̄тха̄’ва, тхерара̄джавачане’пи ан̃н̃ам̣ пубба̄паравачанампи тена вуттам̣.
тесу самбадханайе–
‘екакхйа̄то падаччайо сийа̄ ва̄кйам̣ сака̄рако’ти ча
‘йена йасса хи самбадхо дӯрат̣т̣хампи ча тасса там̣,
атхато асама̄на̄нам̣ а̄саннаттам̣ ака̄ран̣ам̣нти ча;
‘на̄натта̄ сати йа̄ на̄на̄-крийа̄ хоти йатха̄рахам̣,
екакрийа̄йа чханнанту натхи ка̄раката̄ сада̄’;
‘воха̄рависайо саддо’некатхапараматхато,
буддхивикаппато чатхо тассатхо’ти павуччати;
тӣн̣ӣ’пи лаккхан̣а̄ни саллаккхева̄ йатха̄ атхо ча сабха̄во ча лаббхати, татха̄ саддаппайого ка̄таббо. саддаппайогена хи аттхасабха̄ва̄ ануваттитабба̄, на аттхасабха̄вехи саддаппайого апи ча а̄чарийа̄ на̄на̄рат̣т̣хесу т̣хита̄ аттано аттано рат̣т̣хавоха̄ра̄нурӯпена |о0.0372| саддаппайогасса атхам̣ ваданти. идха амха̄кам̣ бин̇гарат̣т̣хе силит̣т̣хавоха̄ра̄нурӯпена саддаппайогасса атхо ваттаббо. йатха̄ вачанам̣ силит̣т̣хам̣ хоти кулапутта̄нан̃ча хадайам̣ пависати татха̄ ваттаббо катхам̣? йади пат̣хама̄ катта̄ хоти, дутийа̄ каммам̣ сависесанам̣ пат̣хамантакаттам̣ вава̄ крийа̄падам̣ ваттаббам̣. крийа̄падам̣ вава̄ сависесанам̣ дутийантакаммам̣ ваттаббам̣. йади сависесанам̣ пат̣хамантападам̣ каммам̣ хоти там̣ тасса висесанан̃ча вава̄ татийантакатта̄ ваттаббо. там̣ вава̄ крийа̄падам̣ ваттаббанти.
падатхо пана –
‘атхаппака̄ран̣а̄ лин̇га̄ оджан̃н̃а̄ (?) десака̄лато;
саддатха̄ вибхаджӣйанти; на садда̄йева кевала̄’ти ча;
‘парабха̄вапатха̄пеккхам̣ са-ама̄ди ту ка̄ракам̣,
паччайасса садха̄тусса атхабхутанту са̄дхананти ча;
‘дха̄ту саддо крийа̄ва̄чӣ паччайо са̄дханава̄чако,
атхасса ва̄чакам̣ лин̇гам̣ вибхатти атхаджотака̄;’
ти ча лаккхан̣а̄ни саллаккхева̄ екекападасса атхавиггахо ваттаббо.
пада виггахо пана-
‘дха̄ватхо хи сийа̄ хету - паччайатхо сийа̄ пхалам̣,
двиннам̣ джа̄нанатхан̃ча ити саддо пайуджджате;
саббава̄кйе крийа̄саддо итисаддо ча хоти хи;
крийа̄бйуппатти нимиттам̣ итисаддена дӣпитанти,
а̄дӣни лаккхан̣а̄ни саллаккхева̄ ваттаббо;
айам̣ амхехи вутто саддаппайогаатхаппайого йоджана̄нам̣ найо саббатха упака̄ро кулапуттехи уггахетаббо саллаккхетаббойева.
ито парам̣ йам̣ атхато ча рӯпато ча апа̄кат̣ам̣, там̣йева ван̣н̣айисса̄ма.
сувибхатта-вӣтхи-чаччара-чатукка-син̇гха̄т̣аканни сувибхатта̄ ратхика̄сан̇кха̄та̄ вӣтхи чаччарасан̇кха̄та̄ чатукка̄ маггасадхисан̇кха̄та̄ син̇гха̄т̣ака̄ |о0.0373| етха̄ти сувивибхаттавӣтхичаччарачатуккасин̇гха̄т̣ам̣. вуттан̃хетам̣ абхидха̄наппадӣпика̄йам̣;
‘‘раччха̄ ча висикха̄ вутта̄ рат̣ика̄ вӣтхи ча̄пйатха
вйухо раччха̄ аниббиддха̄ ниббиддха̄ ту патхаддхи ча,
чатуккам̣ чаччаре магга-садхи-син̇гха̄т̣акамбхаве’’ти;
ка̄сика-кот̣умбарака̄ди - на̄на̄видхаватха̄пан̣асампаннанти етха махаггхаватхам̣ ка̄сикам̣ ка̄сикарат̣т̣хе ва̄ уппаннам̣ ка̄сикам̣. кот̣умбарадесе джа̄там̣ ватхам̣ кот̣умбарам̣. а̄дисаддена кхомам̣ каппа̄сикам̣ косеййам̣ камбалам̣ са̄н̣ам̣ бхан̇ганти. дхавалаватха̄ни ча кхомасса ануломабхутам̣ дукулам̣ косеййасса ануломабхута̄ни паттуннапат̣т̣а-сома̄ра-чӣнаджа ватха̄ни ча сан̇ган̣ха̄ти. вуттан̃хетам̣ кхуддакасиккха̄гатхе?
дукӯлан̃чева паттунна - паттам̣ сома̄рачӣнаджам̣ иддхиджам̣ девадиннан̃ча тасса тасса̄нуломаканти.
тасса т̣ӣка̄йан̃ча’ва̄камайатта̄ дукула̄ са̄н̣асса ануломакехи катасуттамайатта̄ паттун̣н̣апат̣т̣а-сома̄рачӣнаватха̄ни косеййасса анулома̄ни иддхиджадевадиннаватха̄ни чханнам̣ ватха̄нам̣ анулома̄ни тесам̣ ан̃н̃атарамайатта̄’ти вуттам̣.
татха милидапан̃хо лаккхан̣апан̃хо виматиччхеданапан̃хо’ти дувидхо’ти етха дхамма̄нам̣ лаккхан̣апуччханавасена паватто пан̃хо лаккхан̣апан̃еха̄.дхамма̄нам̣ лаккхан̣апан̃хо’ти катхачи ликхитам̣. т̣ха̄нуппантикапат̣иха̄но’ти тасмим̣ тасмим̣ гамбхӣратхавича̄ран̣ака̄ле каттаббакиччасан̇кха̄те т̣ха̄не уппатти уппаджджанам̣ т̣ха̄нуппатти са̄ асса атхити т̣ха̄нуппаттикам̣. а̄рамман̣е пат̣ибха̄тӣти пат̣ибха̄нам̣, н̃а̄н̣ам̣. т̣ха̄нуппаттикам̣ пат̣ибха̄нам̣ йасса со т̣ха̄нуппаттикапат̣ибха̄но.
пат̣ибало атӣта̄на̄гатапаччуппанна̄нанти етха атха̄нам̣ джа̄нитунти па̄т̣хасесо ка̄таббо сойева ва̄ па̄т̣хо. татха ахам̣ атӣтабхаве диннада̄но раккхитасӣло бха̄витабха̄вано катакалйа̄н̣о ида̄ни н̃а̄н̣асампанно дханава̄ йасава̄’ти атӣтатхам̣ джа̄нитум̣ пат̣ибало ида̄ни майа̄ да̄на̄ди пун̃н̃ам̣ каттаббам̣ сампатти |о0.0374| бхавато. сампатти бхаве уппаджджива̄ сукхӣ хува̄ паринибба̄йисса̄мӣ’ти. евам̣ паччуппаннаана̄гататхе джа̄нитум̣ пат̣ибало на̄ма.
самантайогавидха̄накирийа̄нам̣ каран̣ака̄ле’ти йун̃джитаббо його. самантато саббато саббака̄ле його саббака̄лесу саббакаттаббакамма̄нам̣ видаханам̣ видха̄нам̣ на̄ма. идан̃чидан̃ча карисса̄ми, имасмим̣ кате идам̣ бхависсатӣ’ти пуббабха̄ге упа̄йена каттаббавидха̄нам̣ кирийа̄ на̄ма каран̣ака̄лейева лаббхати. пуббабха̄ге ча каран̣ака̄ле ча нисаммака̄рӣти адхиппа̄йо.
сеййатхӣданти йа̄ни сатха̄ни тена уггахита̄ни та̄ни сеййатхидам̣ вибхаджисса̄мӣти атхо анекатхато маханида̄насуттаван̣н̣ана̄йан̃ча евамеватхо вутто’ сеййатхидам̣ катама̄нӣ’ти кечи ваданти. там̣’катаме пан̃чупа̄да̄наккхадха̄? сеййатхидам̣? рӯпӯпа̄да̄наккхадхо’тиа̄дина̄ найена самети. тесу ча екӯнавӣсатисатхесу.
сутӣти етха суййате дхаммо ета̄йа̄ти сути, ведо.
саммутӣти саддагантхо. сеса̄ сан̇кхйа̄дайопи ча каттуйонакатта̄ ба̄хира сатхесу йади диссанти те сугахетабба̄ йева̄ти.
бхаттависсаггакаран̣атха̄йа̄ти бхаттакиччакаран̣атха̄йа.
саким̣ евам̣ чаккхум̣ удапа̄дӣти атӣтабхаве тӣсу ведесу паричайасатин̃а̄н̣абалена сакимева екуггахан̣ава̄рамева чаккху ведуггахан̃а̄н̣ачаккху удапа̄ди. бахутарам̣ авача̄пева̄ екава̄рамева вада̄пева̄ дха̄ретум̣ асакконтасса н̃а̄н̣ачаккху удапа̄дӣти адхиппа̄йо.
а̄чарийасса ануйогам̣ дава̄’ти’а̄чарийа, тумхехи йам̣ йам̣ иччхатха, там̣ там̣ мам̣ пуччхатха, ахам̣ виссаджесса̄ми. бйа̄ка̄тум̣ асакконтасса ме а̄чиккхатха̄’ти а̄чарийасса аттано ануйогам̣ ануйун̃джанам̣ чоданам̣ дава̄. екаччо хи ануйогам̣ да̄тум̣ саккоти бйа̄ка̄тум̣ пана на саккоти. на̄гасенада̄рако пана тадубхайампи ка̄тум̣ саккотийева.
дхаммачаккхум̣ удапа̄дӣти’йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхаммантидхаммачаккху сота̄паттимагган̃а̄н̣ам̣ нибба̄на̄рамман̣ам̣ хува̄ евам̣ уппаджджана̄ка̄рена удапа̄дийам̣ кин̃чи сан̇кхатам̣ дхаммаджа̄там̣ самудайадхаммам̣ уппаджджанасабха̄вам̣ саббам̣ там̣ ниродхадхаммам̣, саббам̣ там̣ дхаммаджа̄там̣ нируджджханасабха̄вам̣ аниччам̣ кхайавайадхамманти удапа̄ди. |о0.0375| касма̄ нибба̄на̄рамман̣ам̣йева магган̃а̄н̣амева удапа̄дӣ?ти. таппат̣иччха̄дакамохадхака̄рам̣ виддхам̣сева̄ уппаннатта̄.
(досина̄) досита̄ти ваттаббе така̄расса така̄рам̣ кава̄ досина̄’ти вуттам̣.
ратхам̣ а̄руйха̄’ти етха са̄микам̣ рамайатӣти ратхо’ти виггахо ка̄таббо.
ра̄джаратхо на̄ма саббаратанавичитто иччхитаббо.
(вайахам̣) вахантӣ етена̄ти вайахам̣ упариман̣д̣апасадисападараччханнасаббама̄ла̄гун̣т̣химам̣ ва̄ чха̄дева̄ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайена катасакат̣ам̣ вайхам̣ на̄ма.
садама̄ника̄’ти убхосу пассесу суван̣н̣араджата̄димайа̄ гопа̄насийо дава̄ гарул̣апаккхаканайена садама̄ника̄’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайена като йа̄нависесо вайха̄дидвайам̣ чекатха̄йа идха̄нӣтам̣
титхакаро’ти’уггахо саван̣ам̣ пуччха̄ катханам̣ дха̄ран̣ам̣ ити пан̃чадхаммавасенева титхава̄со павуччатӣ’ти евам̣ вутте титхава̄се патит̣т̣ха̄йа паре ча патит̣т̣ха̄пева̄ пит̣акаттайатитхачхекакаран̣ена дхамматитхан̇каро.
нипун̣о’ти бадха̄дӣсу упаджа̄нанасаматхо.
виса̄радо’ти париса̄су бхайарахито.
са̄майико’ти десаджабха̄са̄сан̇кха̄тасамайакусало сакасамайасамайантараччхекан̃а̄н̣аванто.
пат̣ибха̄н̣о’ти калйа̄н̣ава̄кйа сан̇кхйа̄тапат̣ибха̄н̣аванто.
медха̄вӣти дхаммоджапан̃н̃а̄йа медха̄вӣ. дхаммоджапан̃н̃а̄ на̄йа н̃а̄нагато пан̣д̣ито’ким̣ сутам̣ ким̣ ва̄ сун̣а̄ми, ким̣ кусалам̣ гавесинти’ йа̄йа вича̄рети са̄ дхаммоджапан̃н̃а̄ на̄ма.
а̄йасма̄пи кхо на̄гасено пат̣исаммоди…пе… а̄ра̄дхесити йенева саммоданийавачанена тхеро ран̃ен̃а̄ милидасса читтам̣ а̄ра̄дхеси тосеси тенева саммоданӣйавачанена ран̃н̃а̄ саддхим̣ пат̣исаммодӣти йоджана̄.
н̃а̄йа̄мӣти н̃а̄то па̄кат̣о хоми.
апи |о0.0376| ча кхо маха̄ра̄джа …пе… на̄гасено’ти йам̣ идам̣на̄гасено’ти на̄мам̣ еса̄ сан̇кха̄ саман̃н̃а̄ пан̃н̃атти воха̄ро на̄маматтам̣ хотӣти йоджана̄.
(сан̇кха̄) етха ча сан̇кха̄йатӣти сан̇кха̄. сан̇катхийатӣти атхо кинти сан̇катхийати? парасса̄ти атта̄’ти бхаво’ти посо’ти пуггало’ти наро’ти ма̄н̣аво’ти тиссо’ти датто’ти ман̃чапӣт̣хам̣ бхисибимбо хананти виха̄ро паривен̣ам̣ два̄рам̣ ва̄тапа̄нанти. евам̣ анекехи а̄ка̄рехи сан̇катхӣйатити сан̇кха̄.
саман̃н̃а̄ самма̄ н̃а̄йатӣти кинти н̃а̄йатӣ?ти. аханти маманти…пе… два̄рам̣ ва̄тапа̄нанти самма̄ н̃а̄йатӣти саман̃н̃а̄.
(пан̃н̃атти) пан̃н̃а̄пӣйатӣти пан̃н̃атти.
(воха̄ро). кинти пан̃н̃а̄пӣйатӣти…пе… вохарӣйатӣти воха̄ро. кинни вохарӣйатити. аханти маманти…пе… два̄рам̣ ва̄тапа̄танти вохарӣйатӣти воха̄ро. имехи чатухи сан̇кха̄а̄дӣхи падехӣ на̄мапан̃н̃аттийева адхиппета̄ на̄маматтанти дассанато.
саче вам̣ маха̄ра̄джа пан̣д̣итава̄да̄ саллаписсасӣти вам̣ саче майа̄ саддхим̣ пан̣д̣ита̄нам̣ салла̄пена.
а̄вет̣ханампи кайирати ниббет̣ханампи кайиратӣ’ти пан̃хапӯччханавасена вет̣ханам̣ пан̣д̣итехи кайирати пан̃хависсаджджанавасена вет̣ханам̣ пан̣д̣итехи кайирати пан̃хависсаджджанавасена ниббет̣ханампи кайирати.
ниггахо’пи кайиратӣ’ти на̄гасенатхеро муса̄бхан̣атӣтиа̄дина̄ ниггаханайена ан̃н̃апан̣д̣ита̄нам̣ ниггахан̣авачанам̣ ан̃н̃апан̣д̣итехи кайирати. апи ча катха̄ватхуппакаран̣е а̄гато саббаниггахо ниггахойева.
пат̣иккамампӣ’ти вам̣ маха̄ра̄джа’ра̄джа̄ милидо джамбудӣпе аггара̄джа̄ касма̄ муса̄ бхан̣асӣ’тиа̄дина̄ пат̣иккамампи кайирати.
висесо ‘пӣти’сампаннам̣ мунино читтам̣, ‘каммана̄ бйаттаттена ча виджджа̄чаран̣асампаннам̣ дхаммагата̄нам̣ пасам̣сатӣ’тиа̄дина̄ гун̣апасам̣санасан̇кха̄та висесо. идха пана калло’си бханте’тиа̄ди пат̣иггахан̣ависесо’ти’сампаннам̣ мунино читтам̣…пе… дхаммагата̄нам̣ анумодасӣ’тиа̄дина̄ гун̣апасам̣санасан̇кха̄то пат̣иггахан̣ависесо. идха пана са̄дху кхо вам̣ маха̄ра̄джа ратхам̣ джа̄на̄сӣ’тиа̄ди. екам̣ |о0.0377| ватхум̣ пат̣иджа̄нантӣти калйа̄н̣аман̣иа̄дикам̣ ан̃н̃атарам̣ екам̣ ватхум̣ калйа̄н̣ам̣ ва̄ атхи натхити пат̣иджа̄нанти пат̣хамадивасе тайо пан̃ха̄ ран̃н̃а̄ пуччхита̄ на̄мапан̃н̃аттипан̃хо саттавассикапан̃хо вӣмам̣санапан̃хо.
бханте на̄гасена пуччхисса̄мӣти …пе… кимпана маха̄ра̄джа тайа̄ пуччхитанти татийо вӣмам̣санапан̃хо т̣ха̄нуппаттикапат̣иха̄наджа̄нанатха̄йа вӣмам̣санавасена пуччхитатта̄ вимам̣санапан̃хо на̄ма. татха’пуччхито ме бханте’ти идам̣ ран̃н̃а̄ аттана̄ хет̣т̣ха̄ пуччхите две пан̃хе садха̄йа вуттам̣.
виссаджджитам̣ ме’ти идампи тхерена аттана̄ хет̣т̣ха̄ виссаджджите две пан̃хе садха̄йа вуттам̣.
на̄гасено на̄гасено’ти саджджха̄йам̣ каронто пакка̄мӣти ран̃н̃а̄ на̄гасенатхере бахума̄нага̄раво като’ти дӣпетум̣ буддхагхоса̄чарийена вуттам̣ ага̄раво хи пуггало гарут̣т̣ха̄нийам̣ пуггалам̣ дисва̄пи сува̄пи джа̄нива̄пи апассанто асун̣анто аджа̄нанто вийа хотӣти. татра̄йам̣ вачанатхо? а̄гум̣ па̄пам̣ на каротӣти на̄го. сенти сайанти етена ва̄дапаччатхика̄ джана̄ти сено на̄го ча со сено ча̄ти на̄гасено са̄ман̃н̃а̄дӣсу чатусу на̄месу идам̣ киттимана̄мам̣.
сут̣т̣ху тхеро абабханумодӣти’са̄дху сут̣т̣ху’ти вачанена. антара̄магге пуччхито анатхака̄лапан̃хо.
катаметха на̄гасено’ти катамо дхаммо етасмим̣ вачане на̄гасено на̄ма хотӣти пуччхи.
джӣво’ти джӣвабхуто ва̄йо.
асса̄сапасса̄са̄ на̄мете ка̄йасан̇кха̄ро’ти тхеро абхидхаммакатхам̣ ака̄сӣти имина̄ анантака̄йасса ете анто-пависана-бахи-никкхаматава̄та̄ асса̄сапассаса̄ на̄ма караджака̄йена абхисан̇кхарӣйанти, тасма̄ ка̄йасан̇кха̄ра̄ ча хонти, тенева джӣвена на̄гасено на̄гасено’ти имина̄ на̄маматтам̣ ган̣ха̄ти на пуггало джӣво гахетаббо’ти тхеро абхидхаммакатхам̣ ака̄си.
упа̄сакаттам̣ паведесӣ’ти аттасанниййа̄танена сиссабха̄вӯпагаманена пан̣ипа̄тена сама̄да̄нена̄ти чатусу саран̣агаманӯпа̄йесу сама̄да̄нена ратанаттайасса ча тхерасса ча упа̄сакабха̄вам̣, буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхаммам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, сан̇гхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, тан̃ча саран̣ам̣ гаччха̄ми, упа̄сакам̣ мам̣ дха̄рехи аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гатанти.
анантака̄йапан̃хо чатутхо.
кимхи |о0.0378| хоти катха̄салла̄по’ти кимхи ка̄ран̣е нимиттабхуте катха̄салла̄по хоти. кимпайоджано катха̄салла̄по’ти адхиппа̄йо идам̣ ран̃ан̃а̄ киматха̄йа вуттам̣? ануйогада̄натха̄йа чева пуччханасса ока̄сада̄панатха̄йа ча̄ти н̃а̄таббам̣.
атхена майам̣ маха̄ра̄джа атхика̄ атхена хоту катха̄саллапо’ти имина̄ тхеро ран̃н̃о ануйоган̃чева ока̄сан̃ча дети татха атхена̄’ти.
’атхо пайоджано садда̄’бхидхеййа вуддхийам̣ дхане,
ватхамхи ка̄ран̣е на̄се хите паччхимапаббате’ти;
евам̣ вуттесу атхесу идха пайоджанан̃ча хитан̃ча лаббхати. тесу локийалокуттарапхалам̣ пайоджанам̣ на̄ма, са̄санавуддхи ва̄. йатхиччхитапхаланиппха̄да̄но хиноти паваттатӣти хитам̣. да̄насӣла̄дилокийалокуттарака̄ран̣ам̣.
кинтӣ’ти кимхи асан̇кхатадха̄тусан̇кха̄те нибба̄не пхаласан̇кха̄те нибба̄не идам̣ паччуппаннадуккхам̣ нируджджхеййа.
анупа̄да̄паринибба̄нанти арахаттапхаласан̇кха̄там̣ анупа̄да̄паринибба̄нам̣. нибба̄нан̃хи дувидхам̣ апаччайапаринибба̄нам̣ анупа̄да̄паринибба̄нанти. тесу авиджджа̄дипаччайарахитатта̄ асан̇кхатадха̄ту апаччайа-паринибба̄нам̣ на̄ма. килесасан̇кхата-паринибба̄насан̇кха̄там̣ упа̄да̄на рахитатта̄ арахаттапхалам̣ анупа̄да̄паринибба̄нам̣ на̄ма.
ра̄джа̄бхинӣта̄’ти ра̄джӯхи пӣл̣ита̄ ра̄джабхӣта̄ ва̄.
ин̣ат̣т̣а̄’ти ин̣ена пӣл̣ита̄.
калло’сӣти бйа̄каран̣а н̃а̄н̣ена чхеко’си, ан̇гуттарат̣ӣка̄йам̣’ бйа̄каран̣е саматхо’. пат̣ибало’типи ваттум̣ ват̣т̣ати йева̄ти.
паббаджджа̄пан̃хо пан̃чамо.
сопа̄да̄но’ти сакилесо.
пат̣исадаханапан̃хо чхат̣т̣хо.
йонисо манасика̄рена̄ти аниччам̣ дуккханти упа̄йена патхена са̄ран̣алаккхан̣ена а̄рамман̣апат̣ипа̄дакаманасика̄рена.
манасика̄рапан̃хо саттамо.
уссаханалаккхан̣е’ти |о0.0379| сампайутта̄нам̣ а̄рамман̣е сам̣йоджанавасена уссаханалаккхан̣е ган̣ханалаккхан̣е ва̄.
манасика̄ралаккхан̣апан̃хо ат̣т̣хамо.
йо сӣлаккхадхо варапа̄тимоккхийо’ти йо па̄тимоккхасӣласам̣варасан̇кха̄то буддхуппа̄дейева уппанно сӣлагун̣о сайам̣ патит̣т̣ха̄ти идуйа̄дӣнам̣ екадасаннам̣ кусаладхамма̄нам̣ ниссайа̄ка̄рена ниссайапаччайо чева балавака̄ран̣ат̣т̣хена упаниссайо ча патхавӣ ива сатта̄нам̣ патит̣т̣ха̄.
сӣлапатит̣т̣ха̄налаккхан̣апан̃хо навамо.
ан̃н̃есам̣ читтам̣ вимуттам̣ пассива̄’ти ан̃н̃есам̣ арийа̄нам̣ сота̄паттипхала̄дике пхале висесена адхимуттам̣ паккхадантам̣ н̃а̄н̣ачаккхуна̄ пассива̄.
саддха̄лаккхан̣апан̃хо дасамо.
саббе кусала̄ дхамма̄’ти саббе локийакусаладхамма̄ уппанна̄ на париха̄йанти.
вӣрийалаккхан̣апан̃хо ека̄дасамо.
апила̄паналаккхан̣о’ти а̄рамман̣е анупависанат̣т̣хена ога̄ханалаккхан̣о саппат̣ибха̄гадхаммо’ти пат̣ибха̄гена паччатхикена саха ваттантӣти саппат̣ибха̄га̄ сукко ча кан̣хапат̣ибха̄гена саппат̣ибха̄го.
кан̣хасуккасаппат̣ибха̄ге’ти ӣдисапа̄т̣хо йади атхи сударойева.
апила̄петӣти анупависанат̣т̣хена ога̄хати.
хита̄хита̄нам̣ дхамма̄нам̣ гатийо’ти кусала̄кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ит̣т̣ха̄нит̣т̣ха-випа̄када̄набха̄ва-сам̣кха̄та-ниппхаттийо.
саббатхаканти саббакичче нийуттам̣ саббалӣнудхаччесу иччхитаббам̣ ва̄.
сатилаккхан̣апан̃хо два̄дасамо.
таппамукха̄’ва̄ти ра̄джаппадха̄на̄ ива.
сама̄дхипан̃хо терасамо.
йо уппаджджати со ева со’ти йо патхавипхасса̄дипараматхадхаммо уппаджджати, со уппаннапуббадхаммо ева.
пан̃н̃а̄лаккхан̣апан̃хо |о0.0380| чуддасамо.
на̄на̄-екакиччакаран̣апан̃хо пан̣н̣арасамо.
пан̣н̣арасапан̃хаванто пат̣хамавагго саматто.
вам̣ пана бханте евам̣ вутте ким̣ вадеййа̄сӣ’ти йада̄ вам̣ дахаро тарун̣о мадо утта̄насеййако ахоси сойева вам̣ етарахи маханто’ти имасмим̣ вачане майа̄ ча кенавидха пуччханавасена вутте вам̣ ким̣ вадеййа̄сӣти йоджана̄.
дутийавагге пана дхаммасантатипан̃хо пат̣хамо.
на пат̣исадаханаджа̄нанапан̃хо дутийо.
сакиччайанти аттано висайобха̄санакиччам̣.
а̄лимпанам̣ виджджха̄петунти аггим̣ нибба̄петум̣
пан̃н̃а̄нируджджханапан̃хо татийо.
ниббисам̣ бхатако йатха̄’ти йатха̄ бхатако бхатакакаммам̣ кава̄ лаккхам̣ ниббисам̣ ниббисанто лабханто дуккхам̣ джӣвитум̣ на̄бхинадати маран̣ан̃ча на̄бхинадати маран̣ака̄лам̣ а̄гамети, евамева̄хам̣ ка̄лам̣ маран̣ака̄лам̣ пат̣икан̇кха̄ми а̄гамемӣти адхиппа̄йо.
парӣнибба̄напан̃хо чатутхо.
йади кусала̄ на дуккха̄’ти сукха̄ ведана̄ кусала̄ йади сийа̄ са̄ кусала̄ ведана̄ на дуккхабхӯта̄.йади сийа̄ са̄ кусала̄ на хоти. кусалам̣ дуккханти на упападжджатӣ’ти кусалам̣ дуккхабхутанти вачанам̣ на упападжджатӣти ваттум̣ на йуджджати. кусалам̣ дуккхам̣ на. ан̃н̃аман̃н̃апаччанӣкатта̄’ти ран̃н̃о адхиппа̄йо. сабха̄во пана евам̣ на хоти. кусала̄ хи сукха̄ ведана̄ сан̇кха̄радуккхена випарин̣а̄мадуккхена’пи дуккха̄. неккхамманисситадоманассасан̇кха̄тадуккха̄’пи анаваджджат̣т̣хена кусала̄ сийа̄ти тхеро пана майи ра̄джа̄нам̣ айогул̣ахимапин̣д̣апан̃хам̣ пуччханте там̣ ра̄джа̄ миччха̄ бйа̄кариссати. тасмим̣ досам̣ а̄ропесса̄ми. ра̄джа̄ там̣ миччха̄ бйа̄кариссати. тасмим̣ досам̣ а̄ропесса̄ми. ра̄джа̄ там̣ харитум̣ асакконто мам̣ атхаджаппанам̣ йа̄чиссати. атха ра̄джа̄там̣ сабха̄ватхам̣ сан̃н̃а̄песса̄мӣти манва̄ там̣ кимман̃н̃аси маха̄ра̄джа̄’тиа̄дима̄ха. кинну |о0.0381| кхо маха̄ра̄джа убхо’пи те дахеййунти имасмим̣ пуччха̄вачане тхерена вутте ра̄джа̄ сӣтун̣хасаман̃н̃а̄та̄ теджодха̄ту’ти сутатта̄ сӣтахимапин̣д̣асса кхаракха̄данабха̄ван̃ча садха̄йа дха̄тунам̣ уссадабха̄ваджа̄нанан̃а̄н̣ато вируджджхива̄’а̄ма бханте убхо’пи те дахеййунти вируддхапат̣ивачанам̣ ада̄си.
на хи бханте’ти ран̃н̃о аваджа̄нанапат̣иккхапанам̣.
аджа̄на̄хи ниггаханти тхеравачанам̣. йасма̄ те пурима̄йа’а̄ма̄’ти пат̣ин̃н̃а̄йа паччхима̄’на хи бханте’ти пат̣ин̃н̃а̄ паччхима̄йа ча пурима̄ на садхийатӣ. тасма̄ вам̣ ниггахам̣ патто. вам̣ ниггахам̣ досам̣ апара̄дхам̣ сампит̣иччха̄хӣ’ти атхо. ида̄ни убхиннам̣ татта̄бха̄вадассанавасена убхиннам̣ сӣтала̄бха̄вадассанавасена ча там̣ ниггахам̣ па̄кат̣ам̣ каронто йади таттам̣ дахатӣ’тиа̄дима̄ха.
татха– ‘йади таттам̣ дахатӣ’ти саче убхиннам̣ таттата̄ дахати. йади таттам̣ дахатӣ’ти ча т̣хапанавачанам̣.
на ча те убхо’ти доса̄ропанавачанам̣.
тена на уппаджджатӣ’ти тена тасмим̣ убхиннам̣ ун̣хабха̄вака̄ран̣а̄ убхо’пете даханти’ти вачанам̣ таттабха̄васса дахане на упападжджати, на йуджджати.
йади сӣталам̣ дахатӣти саче убхиннам̣ сӣталабха̄во дахати тена на упападжджатӣ’ти тасма̄ ка̄ран̣а̄ убхиннам̣ сӣтала̄бха̄вака̄ран̣а̄ убхо’пи те даханти’ти вачанам̣ сӣталабха̄васса даханена на упападжджатӣ’ти ваттум̣ на йуджджати пуна там̣ досам̣ па̄кат̣атарам̣ каронто тхеро кисса пана те маха̄ра̄джа убхо’пи дахантитиа̄дима̄ха.