6. а̄кхйа̄такаппа

пат̣хамакан̣д̣а

(ка)

а̄кхйа̄таса̄гараматхаджджатанӣтаран̇гам̣,

дха̄туджджалам̣ викаран̣а̄гамака̄ламӣнам̣;

лопа̄нубандхарийаматтхавибха̄гатӣрам̣,

дхӣра̄ таранти кавино путхубуддхина̄ва̄.

(кха)

вичиттасан̇кха̄рапариккхитам̣ имам̣,

а̄кхйа̄тасаддам̣ випулам̣ асесато;

пан̣амйа самбуддхаманантагочарам̣,

сугочарам̣ йам̣ вадато сун̣а̄тха ме.

(га)

адхика̄ре ман̇гале чева, ниппханне ча̄вадха̄ран̣е;

анантаре ча па̄да̄не, атхасаддо паваттати.

416. , 429. атха пубба̄ни вибхаттӣнам̣ чха парассапада̄ни.

атха сабба̄сам̣ вибхаттӣнам̣ йа̄ни йа̄ни пуббака̄ни чха пада̄ни, та̄ни та̄ни парассападасан̃н̃а̄ни хонти.

там̣ йатха̄? ти анти, си тха, ми ма.

парассападамиччанена кваттхо? каттари парассападам̣.

407. , 439. пара̄н̣йаттанопада̄ни.

сабба̄сам̣ вибхаттӣнам̣ йа̄ни йа̄ни пара̄ни чха пада̄ни. та̄ни та̄ни аттанопадасан̃н̃а̄ни хонти.

там̣ йатха̄? те анте, се вхе, е мхе.

аттанопадамиччанена кваттхо? аттанопада̄ни бха̄ве ча каммани.

408. , 431. две две пат̣хама маджджхимуттамапуриса̄.

та̄сам̣ сабба̄сам̣ вибхаттӣнам̣ парассапада̄нам̣, аттанопада̄нан̃ча две две пада̄ни пат̣хамамаджджхимуттамапурисасан̃н̃а̄ни хонти.

там̣ йатха̄? ти анти ити пат̣хамапуриса̄, си тха ити маджджхимапуриса̄, ми ма ити уттамапуриса̄. аттанопада̄нампи те анте ити пат̣хамапуриса̄, се вхе ити маджджхимапуриса̄, е мхе ити уттамапуриса̄. евам̣ саббаттха.

пат̣хамамаджджхимуттамапурисамиччанена кваттхо? на̄мамхи пайуджджама̄непи тулйа̄дхикаран̣е пат̣хамо, тумхе маджджхимо, амхе уттамо.

409. , 441. саббесамека̄бхидха̄не паро пурисо.

саббесам̣ тин̣н̣ам̣ пат̣хамамаджджхимуттама пуриса̄нам̣ ека̄бхидха̄не паро пурисо гахетаббо.

со ча пат̣хати, тван̃ча пат̣хаси, тумхе пат̣хатха. со ча пачати, тван̃ча пачаси. тумхе пачатха. евам̣ сеса̄су вибхаттӣсу паро пурисо йоджетаббо.

410. , 432. на̄мамхи пайуджджама̄непи тулйа̄дхикаран̣е пат̣хамо.

на̄мамхи пайуджджама̄непи аппайуджджама̄непи тулйа̄дхикаран̣е пат̣хамапурисо хоти.

со гаччхати, те гаччханти.

аппайуджджама̄непи – гаччхати, гаччханти.

тулйа̄дхикаран̣ети киматтхам̣? тена хан̃н̃асе твам̣ девадаттена.

411. , 436. тумхе маджджхимо.

тумхе пайуджджама̄непи аппайуджджама̄непи тулйа̄дхикаран̣е маджджхимапурисо хоти.

твам̣ йа̄си, тумхе йа̄тха.

аппайуджджама̄непи – йа̄си, йа̄тха.

тулйа̄дхикаран̣ети киматтхам̣? тайа̄ паччате одано.

412. , 437. амхе уттамо.

амхе пайуджджама̄непи аппайуджджама̄непи тулйа̄дхикаран̣е уттамапурисо хоти.

ахам̣ йаджа̄ми, майам̣ йаджа̄ма.

аппайуджджама̄непи – йаджа̄ми, йаджа̄ма.

тулйа̄дхикаран̣ети киматтхам̣? майа̄ иджджате буддхо.

413. , 427. ка̄ле.

‘‘ка̄ле’’ иччетам̣ адхика̄раттхам̣ ведитаббам̣.

414. , 428. ваттама̄на̄ паччуппанне.

паччуппанне ка̄ле ваттама̄на̄вибхатти хоти.

па̄т̣алипуттам̣ гаччхати, са̄ваттхим̣ пависати.

415. , 451. а̄н̣атйа̄ сит̣т̣хе’нуттака̄ле пан̃чамӣ.

а̄н̣атйаттхе ча а̄сӣсаттхе ча ануттака̄ле пан̃чамӣ вибхатти хоти.

кароту кусалам̣, сукхам̣ те хоту.

416. , 454. ануматипарикаппаттхесу саттамӣ.

ануматйаттхе ча парикаппаттхе ча ануттака̄ле саттамӣ вибхатти хоти.

твам̣ гаччхеййа̄си, кимахам̣ кареййа̄ми.

417. , 460. апаччаккхе пароккха̄тӣте.

апаччаккхе атӣте ка̄ле пароккха̄вибхатти хоти.

супине килама̄ха, евам̣ кила пора̄н̣а̄ху.

418. , 456. хиййопабхути паччаккхе хиййаттанӣ.

хиййопабхути атӣте ка̄ле паччаккхе ва̄ апаччаккхе ва̄ хиййаттанӣ вибхатти хоти.

со агама̄ маггам̣, те агамӯ маггам̣.

419. , 469. самӣпе’джджатанӣ.

аджджаппабхути атӣте ка̄ле паччаккхе ва̄ апаччаккхе ва̄ самӣпе аджджатанӣвибхатти хоти.

со маггам̣ агамӣ, те маггам̣ агамум̣.

420. , 471. ма̄йоге саббака̄ле ча.

хиййаттанӣаджджатанӣиччета̄ вибхаттийо йада̄ ма̄йога̄, тада̄ саббака̄ле ча хонти.

ма̄ гама̄, ма̄ вача̄, ма̄ гамӣ, ма̄ вачӣ.

чаггахан̣ена пан̃чамӣвибхаттипи хоти. ма̄ гаччха̄хи.

421. , 473. ана̄гате бхависсантӣ.

ана̄гате ка̄ле бхависсантӣ вибхатти хоти.

со гаччхиссати, кариссати. те гаччхиссанти, кариссанти.

422. , 475. крийа̄типанне’тӣте ка̄ла̄типатти.

крийа̄типаннаматте атӣте ка̄ле ка̄ла̄типатти вибхатти хоти.

со че там̣ йа̄нам̣ алабхисса̄, агаччхисса̄. те че там̣ йа̄нам̣ алабхиссам̣су, агаччхиссам̣су.

423. , 426. ваттама̄на̄ ти анти, си тха, ми ма, те анте, се вхе, е мхе.

ваттама̄на̄ иччеса̄ сан̃н̃а̄ хоти ти анти, си тха, ми ма, те анте, се вхе, е мхе иччетесам̣ два̄дасаннам̣ пада̄нам̣.

ваттама̄на̄ иччанена кваттхо? ваттама̄на̄ паччуппанне.

424. , 450. пан̃чамӣ ту анту, хитха, мима, там̣ антам̣, ссу вхо, е а̄масе.

пан̃чамӣиччеса̄ сан̃н̃а̄ хоти ту анту, хи тха, мима, там̣ антам̣, ссу вхо, е а̄масе иччетесам̣ два̄дасаннам̣ пада̄нам̣.

пан̃чамӣиччанена кваттхо? а̄н̣атйа̄сит̣т̣хе, нуттака̄ле пан̃чамӣ.

425. , 453. саттамӣ еййа еййум̣, еййа̄ си еййа̄ тха, еййа̄ми еййа̄ма, етха ерам̣, етхо еййа̄вхо, еййам̣ еййа̄мхе.

саттамӣ иччеса̄ сан̃н̃а̄ хоти еййа еййум̣, еййа̄си еййа̄тха, еййа̄ми еййа̄ма, етха ерам̣, етхо, еййа̄вхо, еййам̣ еййа̄мхе иччетесам̣ два̄дасаннам̣ пада̄нам̣.

саттамӣ иччанена кваттхо? ануматипарикаппаттхесу саттамӣ.

426. , 459. пароккха̄ ау еттха, ам̣мха, ттхаре, ттхо вхо, им̣ мхе.

пароккха̄ иччеса̄ сан̃н̃а̄ хоти а у, еттха, ам̣ мха, ттха ре ттхо вхо, им̣ мхе иччетесам̣ два̄дасаннам̣ пада̄нам̣.

пароккха̄ иччанена кваттхо? апаччаккхе пароккха̄тӣте.

427. , 455. хиййаттанӣ а̄ӯ, оттха, ам̣мха̄, ттхаттхум̣, се вхам̣, им̣ мхасе.

хиййаттанӣ иччеса̄ сан̃н̃а̄ хоти а̄ ӯ, о ттха, ам̣ мха̄, ттха ттхум̣, се вхам̣, им̣ мхасе иччетесам̣ два̄дасаннам̣ пада̄нам̣.

хиййаттанӣ иччанена кваттхо? хиййопабхути паччаккхе хиййаттанӣ.

428. , 468. аджджатанӣ ӣ ум̣, о ттха, им̣ мха̄, а̄ ӯ, се вхам̣, ам̣ мхе.

аджджатанӣ иччеса̄ сан̃н̃а̄ хоти ӣ ум̣, о ттха, им̣мха̄, а̄ ӯ, севхам̣, ам̣ мхе иччетесам̣ два̄дасаннам̣ пада̄нам̣.

аджджатанӣ иччанена кваттхо? самӣпеджджатанӣ.

429. , 472. бхависсантӣ ссати ссанти, ссаси ссатха, сса̄ми сса̄ма, ссате ссанте, ссасе ссавхе, ссам̣ сса̄мхе.

бхависсантӣ иччеса̄ сан̃н̃а̄ хоти ссати ссанти, ссаси ссатха, сса̄ми сса̄ма, ссате ссанте, ссасе ссавхе, ссам̣ сса̄мхе иччетесам̣ два̄дасаннам̣ пада̄нам̣.

бхависсантӣ иччанена кваттхо? ана̄гате бхависсантӣ.

430. , 373. ка̄ла̄типатти сса̄ ссам̣су, ссе ссатха, ссам̣ сса̄мха̄, ссатха сиссу, ссасе ссавхе, ссим̣ сса̄мхасе.

ка̄ла̄типатти иччеса̄ сан̃н̃а̄ хоти сса̄ ссам̣су, ссе ссатха, ссам̣ сса̄мха̄, ссатха ссису, ссасе ссавхе, ссим̣ сса̄мхасе иччетесам̣ два̄дасаннам̣ пада̄нам̣.

ка̄ла̄типатти иччанена кваттхо? крийа̄типанне’ тӣте ка̄ла̄типатти.

431. , 458. хиййаттанӣ саттамӣ пан̃чамӣ ваттама̄на̄ саббадха̄тукам̣.

хиййаттана̄дайо чатассо вибхаттийо саббадха̄тука сан̃н̃а̄ хонти.

агама̄, гаччхеййа, гаччхату, гаччхати.

саббадха̄тука иччанена кваттхо? ика̄ра̄гамо асаббадха̄тукамхи.

ити а̄кхйа̄такаппе пат̣хамо кан̣д̣о.

дутийакан̣д̣а

432. , 362. дха̄тулин̇гехи пара̄ паччайа̄.

дха̄тулин̇гаиччетехи пара̄ паччайа̄ хонти.

кароти, гаччхати. йо кочи кароти, там̣ ан̃н̃о ‘‘карохи карохи’’ иччевам̣ бравӣти, атха ва̄ каронтам̣ пайоджайати = ка̄рети. сан̇гхо паббатамива атта̄нама̄чарати = паббата̄йати. тал̣а̄кам̣ самуддамива атта̄нама̄чарати = самудда̄йати, саддо чиччит̣амива атта̄нама̄чарати = чиччит̣а̄йати, васит̣т̣хасса апаччам̣ ва̄сит̣т̣хо. еваман̃н̃епи йоджетабба̄.

433. , 528. тиджа гупа кита ма̄не хи кха чха са̄ ва̄.

тиджа гупа кита ма̄ну иччетехи дха̄тӯхи кха чха са иччете паччайа̄ хонти ва̄.

титиккхати, джигуччхати, тикиччхати, вӣмам̣сати.

ва̄ти киматтхам̣? теджати, гопати, ма̄нети.

434. , 534. бхуджа гхаса хара су па̄дӣхи тумиччхаттхесу.

бхуджа гхаса хара су па̄иччевама̄дӣхи дха̄тӯхи тумиччхаттхесу кха чха саиччете паччайа̄ хонти ва̄.

бхоттумиччхати=бубхуккхати, гхаситумиччхати=джигхаччхати, харитумиччхати=джигӣсати, сотумиччхати=суссусати, па̄тумиччхати=пива̄сати.

ва̄ти киматтхам̣? бхоттумиччхати.

тумиччхаттхесӯти киматтхам̣? бхун̃джати.

435. , 536. а̄йа на̄мато каттӯпама̄на̄да̄ча̄ре.

на̄мато каттӯпама̄на̄ а̄ча̄раттхе а̄йапаччайо хоти.

сан̇гхо паббатамива атта̄нама̄чарати = паббата̄йати, тал̣а̄кам̣ самуддамива атта̄нама̄чарати = самудда̄йати, саддо чиччит̣амива атта̄нама̄чарати = чиччит̣а̄йати. еваман̃н̃епи йоджетабба̄.

436. , 537. ӣйӯпама̄на̄ ча.

на̄мато упама̄на̄ а̄ча̄раттхе ча ӣйапаччайо хоти.

ачхаттам̣ чхаттамива а̄чарати =чхаттӣйати, апуттам̣ путтамива а̄чарати=путтӣйати.

упама̄на̄ти киматтхам̣? дхаммам̣ а̄чарати.

а̄ча̄рети киматтхам̣? ачхаттам̣ чхаттамива раккхати. еваман̃н̃епи йоджетабба̄.

437. , 538. на̄мамха̄’ттиччхаттхе.

на̄мамха̄ аттано иччхаттхе ӣйапаччайо хоти.

аттано паттамиччхати = паттӣйати. евам̣ ваттхӣйати, париккха̄рӣйати, чӣварӣйати, дханӣйати, гхат̣ӣйати.

аттиччхаттхети киматтхам̣? ан̃н̃асса паттамиччхати. еваман̃н̃епи йоджетабба̄.

438. , 540. дха̄тӯхи н̣е н̣айа н̣а̄пе н̣а̄пайа̄ ка̄рита̄ни хетваттхе.

саббехи дха̄тӯхи н̣ен̣айа н̣а̄пе н̣а̄пайаиччете паччайа̄ хонти ка̄ритасан̃н̃а̄ ча хетваттхе.

йо кочи кароти, там̣ ан̃н̃о ‘‘карохи карохи’’ иччевам̣ бравӣти, атха ва̄ каронтам̣ пайоджайати = ка̄рети, ка̄райати, ка̄ра̄пети, ка̄ра̄ пайати. йе кечи каронти, те ан̃н̃е ‘‘каротха каротха’’ иччевам̣ бруванти = ка̄ренти, ка̄райанти, ка̄ра̄пенти, ка̄ра̄пайанти. йо кочи пачати, там̣ ан̃н̃о ‘‘пача̄хи пача̄хи’’иччевам̣ бравӣти, атха ва̄ пачантам̣ пайоджайати = па̄чети, па̄чайати, па̄ча̄пети, па̄ча̄пайати. йе кечи пачанти, те ан̃н̃е ‘‘пачатха пачатха’’ иччевам̣ бруванти = па̄ченти, па̄чайанти, па̄ча̄пенти. па̄ча̄пайанти. евам̣ бхан̣ети, бхан̣айати, бхан̣а̄пети, бхан̣а̄пайати. бхан̣енти, бхан̣айанти, бхан̣а̄пенти, бхан̣а̄пайанти. татхарива ан̃н̃епи йоджетабба̄.

хетваттхети киматтхам̣? кароти, пачати.

аттхаггахан̣ена алапаччайо хоти, джоталати.

439. , 539. дха̄турӯпе на̄масма̄ н̣айо ча.

тасма̄ на̄масма̄ н̣айапаччайо хоти ка̄ритасан̃н̃о ча дха̄турӯпе сати.

хаттхина̄ атиккамати маггам̣ = атихаттхайати, вӣн̣а̄йа упага̄йати гӣтам̣ = упавӣн̣айати, дал̣хам̣ кароти вӣрийам̣ = дал̣хайати, висуддха̄ хоти ратти = висуддхайати.

чаггахан̣ена а̄ра а̄лаиччете паччайа̄ хонти. сантам̣ кароти = санта̄рати, упаккамам̣ кароти = упаккама̄лати.

440. , 445. бха̄вакаммесу йо.

саббехи дха̄тӯхи бха̄вакаммесу йапаччайо хоти.

т̣хӣйате, буджджхате, паччате, лаббхате, карӣйате, йуджджате, уччате.

бха̄вакаммесӯти киматтхам̣? кароти, пачати, пат̣хати.

441. , 447. тасса чаваггайака̄равака̄раттам̣ садха̄твантасса.

тасса йапаччайасса чаваггайака̄равака̄раттам̣ хоти дха̄тӯнам̣ антена саха йатха̄самбхавам̣.

вуччате, вуччанте, уччате, уччанте, паччате, паччанте. маджджате, маджджанте, йуджджате, йуджджанте. буджджхате, буджджханте, куджджхате, куджджханте, уджджхате, уджджханте. хан̃н̃ате, хан̃н̃анте. каййате, каййанте. диббате, диббанте.

442. , 448. иван̣н̣а̄гамо ва̄.

саббехи дха̄тӯхи йамхи паччайе, паре иван̣н̣а̄гамо хоти ва̄.

карӣйате, карӣйати, гаччхӣйате, гаччхӣйати.

ва̄ти киматтхам̣? каййате.

443. , 449. пуббарӯпан̃ча.