(7) 2. бхӯмича̄лавагго

1. иччха̄суттам̣

61. [а. ни. 8.77] ‘‘ат̣т̣химе, бхиккхаве, пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме ат̣т̣ха? идха, бхиккхаве, бхиккхуно павивиттасса вихарато нира̄йаттавуттино иччха̄ уппаджджати ла̄бха̄йа. со ут̣т̣хахати гхат̣ати ва̄йамати ла̄бха̄йа. тасса ут̣т̣хахато гхат̣ато ва̄йамато ла̄бха̄йа ла̄бхо нуппаджджати. со тена ала̄бхена сочати киламати паридевати, уратта̄л̣им̣ кандати, саммохам̣ а̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху иччхо вихарати ла̄бха̄йа, ут̣т̣хахати гхат̣ати ва̄йамати ла̄бха̄йа, на ча ла̄бхӣ, сочӣ ча паридевӣ ча, чуто ча саддхамма̄’’’.

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккхуно павивиттасса вихарато нира̄йаттавуттино иччха̄ уппаджджати ла̄бха̄йа. со ут̣т̣хахати гхат̣ати ва̄йамати ла̄бха̄йа. тасса ут̣т̣хахато гхат̣ато ва̄йамато ла̄бха̄йа ла̄бхо уппаджджати. со тена ла̄бхена маджджати памаджджати пама̄дама̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху иччхо вихарати ла̄бха̄йа, ут̣т̣хахати гхат̣ати ва̄йамати ла̄бха̄йа, ла̄бхӣ ча мадӣ ча пама̄дӣ ча, чуто ча саддхамма̄’’’.

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккхуно павивиттасса вихарато нира̄йаттавуттино иччха̄ уппаджджати ла̄бха̄йа. со на ут̣т̣хахати на гхат̣ати на ва̄йамати ла̄бха̄йа. тасса анут̣т̣хахато агхат̣ато ава̄йамато ла̄бха̄йа ла̄бхо нуппаджджати. со тена ала̄бхена сочати, киламати, паридевати, уратта̄л̣им̣ кандати, саммохам̣ а̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху иччхо вихарати ла̄бха̄йа, на ут̣т̣хахати на гхат̣ати на ва̄йамати ла̄бха̄йа, на ча ла̄бхӣ, сочӣ ча паридевӣ ча, чуто ча саддхамма̄’’’.

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккхуно павивиттасса вихарато нира̄йаттавуттино иччха̄ уппаджджати ла̄бха̄йа. со на ут̣т̣хахати, на гхат̣ати, на ва̄йамати ла̄бха̄йа. тасса анут̣т̣хахато, агхат̣ато, ава̄йамато ла̄бха̄йа ла̄бхо уппаджджати. со тена ла̄бхена маджджати, памаджджати, пама̄дама̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху иччхо вихарати ла̄бха̄йа, на ут̣т̣хахати на гхат̣ати на ва̄йамати ла̄бха̄йа, ла̄бхӣ ча мадӣ ча, пама̄дӣ ча, чуто ча саддхамма̄’’’.

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккхуно павивиттасса вихарато нира̄йаттавуттино иччха̄ уппаджджати ла̄бха̄йа. со ут̣т̣хахати гхат̣ати ва̄йамати ла̄бха̄йа. тасса ут̣т̣хахато гхат̣ато ва̄йамато ла̄бха̄йа ла̄бхо нуппаджджати. со тена ала̄бхена на сочати на киламати на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху иччхо вихарати ла̄бха̄йа, ут̣т̣хахати гхат̣ати ва̄йамати ла̄бха̄йа, на ча ла̄бхӣ, на ча сочӣ на ча паридевӣ, аччуто ча саддхамма̄’’’.

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккхуно павивиттасса вихарато нира̄йаттавуттино иччха̄ уппаджджати ла̄бха̄йа. со ут̣т̣хахати гхат̣ати ва̄йамати ла̄бха̄йа. тасса ут̣т̣хахато гхат̣ато ва̄йамато ла̄бха̄йа ла̄бхо уппаджджати. со тена ла̄бхена на маджджати, на памаджджати, на пама̄дама̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху иччхо вихарати ла̄бха̄йа, ут̣т̣хахати гхат̣ати ва̄йамати ла̄бха̄йа, ла̄бхӣ ча, на ча мадӣ на ча пама̄дӣ, аччуто ча саддхамма̄’’’.

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккхуно павивиттасса вихарато нира̄йаттавуттино иччха̄ уппаджджати ла̄бха̄йа. со на ут̣т̣хахати, на гхат̣ати, на ва̄йамати ла̄бха̄йа. тасса анут̣т̣хахато, агхат̣ато, ава̄йамато ла̄бха̄йа ла̄бхо нуппаджджати. со тена ала̄бхена на сочати, на киламати, на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху иччхо вихарати ла̄бха̄йа, на ут̣т̣хахати, на гхат̣ати, на ва̄йамати ла̄бха̄йа, на ча ла̄бхӣ, на ча сочӣ на ча паридевӣ, аччуто ча саддхамма̄’’’.

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккхуно павивиттасса вихарато нира̄йаттавуттино иччха̄ уппаджджати ла̄бха̄йа. со на ут̣т̣хахати, на гхат̣ати, на ва̄йамати ла̄бха̄йа. тасса анут̣т̣хахато агхат̣ато ава̄йамато ла̄бха̄йа ла̄бхо уппаджджати. со тена ла̄бхена на маджджати, на памаджджати, на пама̄дама̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве – ‘бхиккху иччхо вихарати ла̄бха̄йа, на ут̣т̣хахати, на гхат̣ати, на ва̄йамати ла̄бха̄йа, ла̄бхӣ ча, на ча мадӣ на ча пама̄дӣ, аччуто ча саддхамма̄ ’. име кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха пуггала̄ санто сам̣виджджама̄на̄ локасми’’нти. пат̣хамам̣.

2. алам̣суттам̣

62. ‘‘чхахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано алам̣ паресам̣. катамехи чхахи? идха, бхиккхаве, бхиккху кхиппанисанти ча хоти кусалесу дхаммесу; сута̄нан̃ча дхамма̄нам̣ дха̄ран̣аджа̄тико [дха̄ракаджа̄тико (сӣ. сйа̄. пӣ.) а. ни. 8.78] хоти; дха̄та̄нан̃ча [дхата̄нан̃ча (сӣ. сйа̄. пӣ.)] дхамма̄нам̣ аттхӯпапариккхита̄ [аттхӯпавариккхӣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] хоти; аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно ча хоти; калйа̄н̣ава̄чо ча хоти калйа̄н̣ава̄ккаран̣о, порийа̄ ва̄ча̄йа саманна̄гато виссат̣т̣ха̄йа анелагал̣а̄йа аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄; сандассако ча хоти сама̄дапако [сама̄да̄пако (?)] самуттеджако сампахам̣сако сабрахмача̄рӣнам̣. имехи кхо, бхиккхаве, чхахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано алам̣ паресам̣.

‘‘пан̃чахи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано алам̣ паресам̣. катамехи пан̃чахи? идха, бхиккхаве, бхиккху на хева кхо кхиппанисанти ча хоти кусалесу дхаммесу; сута̄нан̃ча дхамма̄нам̣ дха̄ран̣аджа̄тико хоти; дха̄та̄нан̃ча дхамма̄нам̣ аттхӯпапариккхита̄ хоти; аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно ча хоти; калйа̄н̣ава̄чо ча хоти…пе… аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄; сандассако ча хоти сама̄дапако самуттеджако сампахам̣сако сабрахмача̄рӣнам̣. имехи кхо, бхиккхаве, пан̃чахи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано алам̣ паресам̣.

‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано на̄лам̣ паресам̣. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, бхиккху кхиппанисанти ча хоти кусалесу дхаммесу; сута̄нан̃ча дхамма̄нам̣ дха̄ран̣аджа̄тико хоти; дха̄та̄нан̃ча дхамма̄нам̣ аттхӯпапариккхита̄ хоти; аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно ча хоти; но ча калйа̄н̣ава̄чо хоти калйа̄н̣ава̄ккаран̣о, порийа̄ ва̄ча̄йа саманна̄гато виссат̣т̣ха̄йа анелагал̣а̄йа аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄; но ча сандассако хоти сама̄дапако самуттеджако сампахам̣сако сабрахмача̄рӣнам̣. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано на̄лам̣ паресам̣.

‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ паресам̣ на̄лам̣ аттано. катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, бхиккху кхиппанисанти ча хоти кусалесу дхаммесу; сута̄нан̃ча дхамма̄нам̣ дха̄ран̣аджа̄тико хоти; но ча дха̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ аттхӯпапариккхита̄ хоти; на ча аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно хоти; калйа̄н̣ава̄чо ча хоти калйа̄н̣ава̄ккаран̣о…пе… аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄; сандассако ча хоти…пе… сабрахмача̄рӣнам̣. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ паресам̣, на̄лам̣ аттано.

‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано на̄лам̣ паресам̣. катамехи тӣхи? идха, бхиккхаве, бхиккху на хева кхо кхиппанисанти ча хоти кусалесу дхаммесу; сута̄нан̃ча дхамма̄нам̣ дха̄ран̣аджа̄тико хоти; дха̄та̄нан̃ча дхамма̄нам̣ аттхӯпапариккхита̄ хоти; аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно ча хоти; но ча калйа̄н̣ава̄чо хоти калйа̄н̣ава̄ккаран̣о, порийа̄ ва̄ча̄йа саманна̄гато виссат̣т̣ха̄йа анелагал̣а̄йа аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄; но ча сандассако хоти сама̄дапако самуттеджако сампахам̣сако сабрахмача̄рӣнам̣. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано, на̄лам̣ паресам̣.

‘‘тӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ паресам̣, на̄лам̣ аттано. катамехи тӣхи? идха, бхиккхаве, бхиккху на хева кхо кхиппанисанти ча хоти кусалесу дхаммесу; сута̄нан̃ча дхамма̄нам̣ дха̄ран̣аджа̄тико хоти; но ча дха̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ аттхӯпапариккхита̄ хоти; но ча аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно хоти; калйа̄н̣ава̄чо ча хоти…пе… аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄; сандассако ча хоти сама̄дапако самуттеджако сампахам̣сако сабрахмача̄рӣнам̣. имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ паресам̣, на̄лам̣ аттано.

‘‘двӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано, на̄лам̣ паресам̣. катамехи двӣхи? идха, бхиккхаве, бхиккху на хева кхо кхиппанисанти ча хоти кусалесу дхаммесу; но ча сута̄нам̣ дхамма̄нам̣ дха̄ран̣аджа̄тико хоти; дха̄та̄нан̃ча дхамма̄нам̣ аттхӯпапариккхита̄ хоти; аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно ча хоти; но ча калйа̄н̣ава̄чо хоти…пе… аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄; но ча сандассако хоти…пе… сабрахмача̄рӣнам̣. имехи кхо, бхиккхаве, двӣхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ аттано, на̄лам̣ паресам̣.

‘‘двӣхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ паресам̣, на̄лам̣ аттано. катамехи двӣхи? идха, бхиккхаве, бхиккху на хева кхо кхиппанисанти ча хоти кусалесу дхаммесу; но ча сута̄нам̣ дхамма̄нам̣ дха̄ран̣аджа̄тико хоти; но ча дха̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ аттхӯпапариккхита̄ хоти; но ча аттхаман̃н̃а̄йа дхаммаман̃н̃а̄йа дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно хоти; калйа̄н̣ава̄чо ча хоти калйа̄н̣ава̄ккаран̣о, порийа̄ ва̄ча̄йа саманна̄гато виссат̣т̣ха̄йа анелагал̣а̄йа аттхасса вин̃н̃а̄панийа̄; сандассако ча хоти сама̄дапако самуттеджако сампахам̣сако сабрахмача̄рӣнам̣. имехи кхо, бхиккхаве, двӣхи дхаммехи саманна̄гато бхиккху алам̣ паресам̣, на̄лам̣ аттано’’ти. дутийам̣.

3. сам̣кхиттасуттам̣

63. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘са̄дху ме, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена дхаммам̣ десету, йамахам̣ бхагавато дхаммам̣ сутва̄ еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихареййа’’нти. ‘‘евамевам̣ панидхекачче могхапуриса̄ маман̃н̃ева аджджхесанти. дхамме ча бха̄сите маман̃н̃ева анубандхитаббам̣ ман̃н̃антӣ’’ти. ‘‘десету ме, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена дхаммам̣, десету сугато сам̣кхиттена дхаммам̣. аппева на̄ма̄хам̣ бхагавато бха̄ситасса аттхам̣ а̄джа̄неййам̣, аппева на̄ма̄хам̣ бхагавато бха̄ситасса да̄йа̄до асса’’нти. ‘‘тасма̄тиха те, бхиккху евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘аджджхаттам̣ ме читтам̣ т̣хитам̣ бхависсати сусан̣т̣хитам̣, на ча уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ читтам̣ парийа̄да̄йа т̣хассантӣ’ти. еван̃хи те, бхиккху, сиккхитаббам̣’’.

‘‘йато кхо те, бхиккху, аджджхаттам̣ читтам̣ т̣хитам̣ хоти сусан̣т̣хитам̣, на ча уппанна̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣ханти, тато те, бхиккху, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘метта̄ ме четовимутти бха̄вита̄ бхависсати бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄’ти. еван̃хи те, бхиккху, сиккхитаббам̣.

‘‘йато кхо те, бхиккху, айам̣ сама̄дхи евам̣ бха̄вито хоти бахулӣкато, тато твам̣, бхиккху, имам̣ сама̄дхим̣ савитаккампи савича̄рам̣ [савитаккасавича̄рампи (ка.)] бха̄веййа̄си, авитаккампи вича̄раматтам̣ [авитаккавича̄раматтампи (ка.) висуддхи. 1.271 пасситаббам̣] бха̄веййа̄си, авитаккампи авича̄рам̣ [авитаккаавича̄рампи (ка.)] бха̄веййа̄си, саппӣтикампи бха̄веййа̄си, ниппӣтикампи бха̄веййа̄си, са̄тасахагатампи бха̄веййа̄си, упеккха̄сахагатампи бха̄веййа̄си.

‘‘йато кхо, те бхиккху, айам̣ сама̄дхи евам̣ бха̄вито хоти субха̄вито, тато те, бхиккху, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘карун̣а̄ ме четовимутти… мудита̄ ме четовимутти… упеккха̄ ме четовимутти бха̄вита̄ бхависсати бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄’ти. еван̃хи те, бхиккху, сиккхитаббам̣.

‘‘йато кхо те, бхиккху, айам̣ сама̄дхи евам̣ бха̄вито хоти субха̄вито, тато твам̣, бхиккху, имам̣ сама̄дхим̣ савитаккасавича̄рампи бха̄веййа̄си, авитаккавича̄раматтампи бха̄веййа̄си, авитаккаавича̄рампи бха̄веййа̄си, саппӣтикампи бха̄веййа̄си, ниппӣтикампи бха̄веййа̄си, са̄тасахагатампи бха̄веййа̄си, упеккха̄сахагатампи бха̄веййа̄си.

‘‘йато кхо те, бхиккху, айам̣ сама̄дхи евам̣ бха̄вито хоти субха̄вито, тато те, бхиккху, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарисса̄ми а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманасса’нти. еван̃хи те, бхиккху, сиккхитаббам̣.

‘‘йато кхо те, бхиккху, айам̣ сама̄дхи евам̣ бха̄вито хоти бахулӣкато, тато твам̣, бхиккху, имам̣ сама̄дхим̣ савитаккасавича̄рампи бха̄веййа̄си, авитаккавича̄раматтампи бха̄веййа̄си, авитаккаавича̄рампи бха̄веййа̄си, саппӣтикампи бха̄веййа̄си, ниппӣтикампи бха̄веййа̄си, са̄тасахагатампи бха̄веййа̄си, упеккха̄сахагатампи бха̄веййа̄си.

‘‘йато кхо те, бхиккху, айам̣ сама̄дхи евам̣ бха̄вито хоти субха̄вито, тато те, бхиккху, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘ведана̄су ведана̄нупассӣ вихарисса̄ми а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманасса’нти; читте читта̄нупассӣ вихарисса̄ми а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманасса’нти; дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарисса̄ми а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманасса’нти. еван̃хи те, бхиккху, сиккхитаббам̣.

‘‘йато кхо те, бхиккху, айам̣ сама̄дхи евам̣ бха̄вито хоти бахулӣкато, тато твам̣, бхиккху, имам̣ сама̄дхим̣ савитаккасавича̄рампи бха̄веййа̄си, авитаккавича̄раматтампи бха̄веййа̄си, авитаккаавича̄рампи бха̄веййа̄си, саппӣтикампи бха̄веййа̄си, ниппӣтикампи бха̄веййа̄си, са̄тасахагатампи бха̄веййа̄си, упеккха̄сахагатампи бха̄веййа̄си.

‘‘йато кхо те, бхиккху, айам̣ сама̄дхи евам̣ бха̄вито хоти субха̄вито, тато твам̣, бхиккху, йена йенева гаггхаси пха̄сум̣йева гаггхаси, йаттха йаттха т̣хассаси пха̄сум̣йева т̣хассаси, йаттха йаттха нисӣдиссаси пха̄сум̣йева нисӣдиссаси, йаттха йаттха сеййам̣ каппессаси пха̄сум̣йева сеййам̣ каппессасӣ’’ти.

атха кхо со бхиккху бхагавата̄ имина̄ ова̄дена овадито ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо со бхиккху еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄си. ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атаро ча пана со бхиккху арахатам̣ ахосӣти. татийам̣.

4. гайа̄сӣсасуттам̣

64. екам̣ самайам̣ бхагава̄ гайа̄йам̣ вихарати гайа̄сӣсе. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси…пе… ‘‘пубба̄хам̣, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхо бодхисаттова сама̄но обха̄сан̃н̃ева кхо сан̃джа̄на̄ми, но ча рӯпа̄ни пасса̄ми’’.

‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘саче кхо ахам̣ обха̄сан̃чева сан̃джа̄неййам̣ рӯпа̄ни ча пассеййам̣; евам̣ ме идам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ парисуддхатарам̣ асса̄’’’ти.

‘‘со кхо ахам̣, бхиккхаве, апарена самайена аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ми, рӯпа̄ни ча пасса̄ми; но ча кхо та̄хи девата̄хи саддхим̣ сантит̣т̣ха̄ми саллапа̄ми са̄каччхам̣ сама̄паджджа̄ми.

‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘саче кхо ахам̣ обха̄сан̃чева сан̃джа̄неййам̣, рӯпа̄ни ча пассеййам̣, та̄хи ча девата̄хи саддхим̣ сантит̣т̣хеййам̣ саллапеййам̣ са̄каччхам̣ сама̄паджджеййам̣; евам̣ ме идам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ парисуддхатарам̣ асса̄’’’ти.

‘‘со кхо ахам̣, бхиккхаве, апарена самайена аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ми, рӯпа̄ни ча пасса̄ми, та̄хи ча девата̄хи саддхим̣ сантит̣т̣ха̄ми саллапа̄ми са̄каччхам̣ сама̄паджджа̄ми; но ча кхо та̄ девата̄ джа̄на̄ми – има̄ девата̄ амукамха̄ ва̄ амукамха̄ ва̄ деваника̄йа̄ти.

‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘саче кхо ахам̣ обха̄сан̃чева сан̃джа̄неййам̣, рӯпа̄ни ча пассеййам̣, та̄хи ча девата̄хи саддхим̣ сантит̣т̣хеййам̣ саллапеййам̣ са̄каччхам̣ сама̄паджджеййам̣, та̄ ча девата̄ джа̄неййам̣ – има̄ девата̄ амукамха̄ ва̄ амукамха̄ ва̄ деваника̄йа̄’ти; евам̣ ме идам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ парисуддхатарам̣ асса̄’’’ти.

‘‘со кхо ахам̣, бхиккхаве, апарена самайена аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ми, рӯпа̄ни ча пасса̄ми, та̄хи ча девата̄хи саддхим̣ сантит̣т̣ха̄ми саллапа̄ми са̄каччхам̣ сама̄паджджа̄ми, та̄ ча девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ амукамха̄ ва̄ амукамха̄ ва̄ деваника̄йа̄’ти; но ча кхо та̄ девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ имасса каммасса випа̄кена ито чута̄ таттха упапанна̄’ти…пе… та̄ ча девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ имасса каммасса випа̄кена ито чута̄ таттха упапанна̄’ти; но ча кхо та̄ девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ имасса каммасса випа̄кена евама̄ха̄ра̄ евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣вединийо’ти …пе… та̄ ча девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ имасса каммасса випа̄кена евама̄ха̄ра̄ евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣вединийо’ти; но ча кхо та̄ девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ евам̣дӣгха̄йука̄ евам̣чират̣т̣хитика̄’ти…пе… та̄ ча девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ евам̣дӣгха̄йука̄ евам̣чират̣т̣хитика̄’ти; но ча кхо та̄ девата̄ джа̄на̄ми йади ва̄ ме има̄хи девата̄хи саддхим̣ саннивуттхапуббам̣ йади ва̄ на саннивуттхапуббанти.

‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘саче кхо ахам̣ обха̄сан̃чева сан̃джа̄неййам̣, рӯпа̄ни ча пассеййам̣, та̄хи ча девата̄хи саддхим̣ сантит̣т̣хеййам̣ саллапеййам̣ са̄каччхам̣ сама̄паджджеййам̣, та̄ ча девата̄ джа̄неййам̣ – ‘има̄ девата̄ амукамха̄ ва̄ амукамха̄ ва̄ деваника̄йа̄’ти, та̄ ча девата̄ джа̄неййам̣ – ‘има̄ девата̄ имасса каммасса випа̄кена ито чута̄ таттха упапанна̄’ти, та̄ ча девата̄ джа̄неййам̣ – ‘има̄ девата̄ евама̄ха̄ра̄ евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣вединийо’ти, та̄ ча девата̄ джа̄неййам̣ – ‘има̄ девата̄ евам̣дӣгха̄йука̄ евам̣чират̣т̣хитика̄’ти, та̄ ча девата̄ джа̄неййам̣ йади ва̄ ме има̄хи девата̄хи саддхим̣ саннивуттхапуббам̣ йади ва̄ на саннивуттхапуббанти; евам̣ ме идам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ парисуддхатарам̣ асса̄’’’ти.

‘‘со кхо ахам̣, бхиккхаве, апарена самайена аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто обха̄сан̃чева сан̃джа̄на̄ми, рӯпа̄ни ча пасса̄ми, та̄хи ча девата̄хи саддхим̣ сантит̣т̣ха̄ми саллапа̄ми са̄каччхам̣ сама̄паджджа̄ми, та̄ ча девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ амукамха̄ ва̄ амукамха̄ ва̄ деваника̄йа̄’ти, та̄ ча девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ имасса каммасса випа̄кена ито чута̄ таттха упапанна̄’ти, та̄ ча девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ евама̄ха̄ра̄ евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣вединийо’ти, та̄ ча девата̄ джа̄на̄ми – ‘има̄ девата̄ евам̣дӣгха̄йука̄ евам̣чират̣т̣хитика̄’ти, та̄ ча девата̄ джа̄на̄ми йади ва̄ ме девата̄хи саддхим̣ саннивуттхапуббам̣ йади ва̄ на саннивуттхапуббанти.

‘‘йа̄вакӣван̃ча ме, бхиккхаве, евам̣ ат̣т̣хапариват̣т̣ам̣ адхидеван̃а̄н̣адассанам̣ на сувисуддхам̣ ахоси, нева та̄ва̄хам̣, бхиккхаве, ‘садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти [абхисамбуддхо (сӣ. сйа̄. пӣ.)] паччан̃н̃а̄сим̣. йато ча кхо ме, бхиккхаве, евам̣ ат̣т̣хапариват̣т̣ам̣ адхидеван̃а̄н̣адассанам̣ сувисуддхам̣ ахоси, атха̄хам̣, бхиккхаве, ‘садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти паччан̃н̃а̄сим̣; н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди; акуппа̄ ме четовимутти [вимутти (ка. сӣ. ка.)]; айамантима̄ джа̄ти наттхи да̄ни пунаббхаво’’ти. чатуттхам̣.

5. абхибха̄йатанасуттам̣

65. [дӣ. ни. 3.338, 358; а. ни. 10.29] ‘‘ат̣т̣хима̄ни, бхиккхаве, абхибха̄йатана̄ни. катама̄ни ат̣т̣ха? аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати паритта̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ пат̣хамам̣ абхибха̄йатанам̣.

‘‘аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати аппама̄н̣а̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ дутийам̣ абхибха̄йатанам̣.

‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати паритта̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ татийам̣ абхибха̄йатанам̣.

‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати аппама̄н̣а̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ чатуттхам̣ абхибха̄йатанам̣.

‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати нӣла̄ни нӣлаван̣н̣а̄ни нӣланидассана̄ни нӣланибха̄са̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ пан̃чамам̣ абхибха̄йатанам̣.

‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати пӣта̄ни пӣтаван̣н̣а̄ни пӣтанидассана̄ни пӣтанибха̄са̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ чхат̣т̣хам̣ абхибха̄йатанам̣.

‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати лохитака̄ни лохитакаван̣н̣а̄ни лохитаканидассана̄ни лохитаканибха̄са̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ саттамам̣ абхибха̄йатанам̣.

‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати ода̄та̄ни ода̄таван̣н̣а̄ни ода̄танидассана̄ни ода̄танибха̄са̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми пасса̄мӣ’ти, евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ ат̣т̣хамам̣ абхибха̄йатанам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха абхибха̄йатана̄нӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. вимоккхасуттам̣

66. ‘‘ат̣т̣химе, бхиккхаве, вимоккха̄. катаме ат̣т̣ха? рӯпӣ рӯпа̄ни пассати. айам̣ пат̣хамо вимоккхо.

‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ, бахиддха̄ [арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ (сйа̄. пӣ. ка.) дӣ. ни. 2.129; дӣ. ни. 3.338, 358; а. ни. 8.119; ма. ни. 2.248 пасситаббам̣] рӯпа̄ни пассати. айам̣ дутийо вимоккхо.

‘‘субхантева адхимутто хоти. айам̣ татийо вимоккхо.

‘‘саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ чатуттхо вимоккхо.

‘‘саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ пан̃чамо вимоккхо.

‘‘саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ чхат̣т̣хо вимоккхо.

‘‘саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ саттамо вимоккхо.

‘‘саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ ат̣т̣хамо вимоккхо. име кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха вимоккха̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. анарийавоха̄расуттам̣

67. ‘‘ат̣т̣химе, бхиккхаве, анарийавоха̄ра̄. катаме ат̣т̣ха? адит̣т̣хе дит̣т̣хава̄дита̄, асуте сутава̄дита̄, амуте мутава̄дита̄, авин̃н̃а̄те вин̃н̃а̄тава̄дита̄, дит̣т̣хе адит̣т̣хава̄дита̄, суте асутава̄дита̄, муте амутава̄дита̄, вин̃н̃а̄те авин̃н̃а̄тава̄дита̄. име кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха анарийавоха̄ра̄’’ти. саттамам̣.

8. арийавоха̄расуттам̣

68. ‘‘ат̣т̣химе, бхиккхаве, арийавоха̄ра̄. катаме ат̣т̣ха? адит̣т̣хе адит̣т̣хава̄дита̄, асуте асутава̄дита̄, амуте амутава̄дита̄, авин̃н̃а̄те авин̃н̃а̄тава̄дита̄, дит̣т̣хе дит̣т̣хава̄дита̄, суте сутава̄дита̄, муте мутава̄дита̄, вин̃н̃а̄те вин̃н̃а̄тава̄дита̄. име кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха арийавоха̄ра̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. париса̄суттам̣

69. ‘‘ат̣т̣хима̄, бхиккхаве, париса̄. катама̄ ат̣т̣ха? кхаттийапариса̄, бра̄хман̣апариса̄, гахапатипариса̄, саман̣апариса̄, ча̄тумаха̄ра̄джикапариса̄, та̄ватим̣сапариса̄, ма̄рапариса̄, брахмапариса̄. абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, бхиккхаве, анекасатам̣ кхаттийапарисам̣ упасан̇камита̄. татрапи майа̄ саннисиннапуббан̃чева саллапитапуббан̃ча са̄каччха̄ ча сама̄паннапубба̄. таттха йа̄дисако тесам̣ ван̣н̣о хоти та̄дисако майхам̣ ван̣н̣о хоти, йа̄дисако тесам̣ саро хоти та̄дисако майхам̣ саро хоти. дхаммийа̄ ча катха̄йа сандассеми сама̄дапеми самуттеджеми сампахам̣семи. бха̄сама̄нан̃ча мам̣ на джа̄нанти – ‘ко ну кхо айам̣ бха̄сати дево ва̄ мануссо ва̄’ти. дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ антарадха̄йа̄ми. антарахитан̃ча мам̣ на джа̄нанти – ‘ко ну кхо айам̣ антарахито дево ва̄ мануссо ва̄’’’ти.

‘‘абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, бхиккхаве, анекасатам̣ бра̄хман̣апарисам̣…пе… гахапатипарисам̣… саман̣апарисам̣… ча̄тумаха̄ра̄джикапарисам̣… та̄ватим̣сапарисам̣… ма̄рапарисам̣… брахмапарисам̣ упасан̇камита̄. татрапи майа̄ саннисиннапуббан̃чева саллапитапуббан̃ча са̄каччха̄ ча сама̄паннапубба̄. таттха йа̄дисако тесам̣ ван̣н̣о хоти та̄дисако майхам̣ ван̣н̣о хоти, йа̄дисако тесам̣ саро хоти та̄дисако майхам̣ саро хоти. дхаммийа̄ ча катха̄йа сандассеми сама̄дапеми самуттеджеми сампахам̣семи. бха̄сама̄нан̃ча мам̣ на джа̄нанти – ‘ко ну кхо айам̣ бха̄сати дево ва̄ мануссо ва̄’ти. дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ антарадха̄йа̄ми. антарахитан̃ча мам̣ на джа̄нанти – ‘ко ну кхо айам̣ антарахито дево ва̄ мануссо ва̄’ти. има̄ кхо, бхиккхаве, ат̣т̣ха париса̄’’ти. навамам̣.

10. бхӯмича̄ласуттам̣

70. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа веса̄лим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. веса̄лийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ган̣ха̄хи, а̄нанда, нисӣданам̣. йена ча̄па̄лам̣ четийам̣ [па̄ва̄лачетийам̣ (сйа̄.), ча̄па̄лачетийам̣ (пӣ. ка.)] тенупасан̇камисса̄ма дива̄виха̄ра̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ нисӣданам̣ а̄да̄йа бхагавантам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхи.

атха кхо бхагава̄ йена ча̄па̄лам̣ четийам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘раман̣ӣйа̄, а̄нанда, веса̄лӣ, раман̣ӣйам̣ уденам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ готамакам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ саттамбам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ бахупуттакам̣ четийам̣; раман̣ӣйам̣ са̄рандадам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ ча̄па̄лам̣ четийам̣. йасса кассачи, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄, а̄кан̇кхама̄но со, а̄нанда, каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄. татха̄гатасса кхо, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄. а̄кан̇кхама̄но, а̄нанда, татха̄гато каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄’’ти. евампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавата̄ ол̣а̄рике нимитте кайирама̄не ол̣а̄рике обха̄се кайирама̄не на̄саккхи пат̣ивиджджхитум̣; на бхагавантам̣ йа̄чи – ‘‘тит̣т̣хату, бханте, бхагава̄ каппам̣, тит̣т̣хату сугато каппам̣ бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’’нти, йатха̄ там̣ ма̄рена парийут̣т̣хитачитто.

дутийампи кхо бхагава̄…пе… татийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘раман̣ӣйа̄, а̄нанда, веса̄лӣ, раман̣ӣйам̣ уденам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ готамакам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ саттамбам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ бахупуттакам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ са̄рандадам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ ча̄па̄лам̣ четийам̣. йасса кассачи, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄, а̄кан̇кхама̄но со, а̄нанда, каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄. татха̄гатасса кхо, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄…пе… а̄кан̇кхама̄но, а̄нанда, татха̄гато каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄’’ти. евампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавата̄ ол̣а̄рике нимитте кайирама̄не ол̣а̄рике обха̄се кайирама̄не на̄саккхи пат̣ивиджджхитум̣; на бхагавантам̣ йа̄чи – ‘‘тит̣т̣хату, бханте, бхагава̄ каппам̣, тит̣т̣хату сугато каппам̣ бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’’нти, йатха̄ там̣ ма̄рена парийут̣т̣хитачитто.

атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘гаччха твам̣ [гаччха кхо твам̣ (сам̣. ни. 5.822) уда̄. 51 пасситаббам̣], а̄нанда, йасса да̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ бхагавато авидӯре ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. атха кхо ма̄ро па̄пима̄ ачирапакканте а̄йасманте а̄нанде бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту сугато. паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато. бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме бхиккхӯ на са̄вака̄ бхависсанти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ паттайогаккхема̄ [идам̣ падам̣ дӣ. ни. 2.168 ча сам̣. ни. 5.822 ча на диссати] бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄рино, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккхиссанти десессанти пан̃н̃апессанти пат̣т̣хапессанти вивариссанти вибхаджиссанти утта̄нӣкариссанти уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десессантӣ’ти. етарахи, бханте, бхиккхӯ бхагавато са̄вака̄ вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ паттайогаккхема̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄рино, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккханти десенти пан̃н̃апенти пат̣т̣хапенти виваранти вибхаджанти утта̄нӣкаронти уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десенти.

‘‘паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту сугато. паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато. бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме бхиккхунийо на са̄вика̄ бхависсанти…пе… йа̄ва ме упа̄сака̄ на са̄вака̄ бхависсанти…пе… йа̄ва ме упа̄сика̄ на са̄вика̄ бхависсанти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ паттайогаккхема̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккхиссанти десессанти пан̃н̃апессанти пат̣т̣хапессанти вивариссанти вибхаджиссанти утта̄нӣкариссанти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десессантӣ’ти. етарахи, бханте, упа̄сика̄ бхагавато са̄вика̄ вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ паттайогаккхема̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккханти десенти пан̃н̃апенти пат̣т̣хапенти виваранти вибхаджанти утта̄нӣкаронти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десенти.

‘‘паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту сугато. паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато. бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме идам̣ брахмачарийам̣ на иддхан̃чева бхависсати пхӣтан̃ча виттха̄рикам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣, йа̄ва девамануссехи суппака̄сита’нти. етарахи, бханте, бхагавато брахмачарийам̣ иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄рикам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣, йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣.

‘‘паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту сугато. паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато’’ти. ‘‘аппоссукко твам̣, па̄пима, хохи. начирам̣ татха̄гатасса паринибба̄нам̣ бхависсати. ито тин̣н̣ам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена татха̄гато паринибба̄йиссатӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ ча̄па̄ле четийе сато сампаджа̄но а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджи. оссат̣т̣хе ча бхагавата̄ а̄йусан̇кха̄ре маха̄бхӯмича̄ло ахоси бхим̣санако саломахам̣со, девадундубхийо ча пхалим̣су. атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘туламатулан̃ча самбхавам̣, бхавасан̇кха̄рамавассаджи муни;

аджджхаттарато сама̄хито, абхинди кавачамиваттасамбхава’’нти.

атха кхо а̄йасмато а̄нандасса етадахоси – ‘‘маха̄ вата̄йам̣ бхӯмича̄ло; сумаха̄ вата̄йам̣ бхӯмича̄ло бхим̣санако саломахам̣со, девадундубхийо ча пхалим̣су. ко ну кхо хету, ко паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа̄’’ти?

атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘маха̄ вата̄йам̣, бханте, бхӯмича̄ло; сумаха̄ вата̄йам̣, бханте, бхӯмича̄ло бхим̣санако саломахам̣со, девадундубхийо ча пхалим̣су. ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа̄’’ти?

‘‘ат̣т̣химе, а̄нанда, хетӯ, ат̣т̣ха паччайа̄ махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа. катаме ат̣т̣ха? айам̣, а̄нанда, маха̄патхавӣ удаке патит̣т̣хита̄; удакам̣ ва̄те патит̣т̣хитам̣; ва̄то а̄ка̄сат̣т̣хо хоти. со, а̄нанда, самайо йам̣ маха̄ва̄та̄ ва̄йанти; маха̄ва̄та̄ ва̄йанта̄ удакам̣ кампенти; удакам̣ кампитам̣ патхавим̣ кампети. айам̣, а̄нанда, пат̣хамо хету, пат̣хамо паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ иддхима̄ четовасиппатто девата̄ ва̄ махиддхика̄ маха̄нубха̄ва̄. тасса паритта̄ патхавӣсан̃н̃а̄ бха̄вита̄ хоти, аппама̄н̣а̄ а̄посан̃н̃а̄. со имам̣ патхавим̣ кампети сан̇кампети сампакампети сампаведхети. айам̣, а̄нанда, дутийо хету, дутийо паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, йада̄ бодхисатто тусита̄ ка̄йа̄ чавитва̄ сато сампаджа̄но ма̄тукуччхим̣ оккамати, тада̄йам̣ патхавӣ кампати сан̇кампати сампакампати сампаведхати. айам̣, а̄нанда, татийо хету; татийо паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, йада̄ бодхисатто сато сампаджа̄но ма̄тукуччхисма̄ никкхамати, тада̄йам̣ патхавӣ кампати сан̇кампати сампакампати сампаведхати. айам̣, а̄нанда, чатуттхо хету, чатуттхо паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, йада̄ татха̄гато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхати, тада̄йам̣ патхавӣ кампати сан̇кампати сампакампати сампаведхати. айам̣, а̄нанда, пан̃чамо хету, пан̃чамо паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, йада̄ татха̄гато ануттарам̣ дхаммачаккам̣ паваттети, тада̄йам̣ патхавӣ кампати сан̇кампати сампакампати сампаведхати. айам̣, а̄нанда, чхат̣т̣хо хету, чхат̣т̣хо паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, йада̄ татха̄гато сато сампаджа̄но а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджджати, тада̄йам̣ патхавӣ кампати сан̇кампати сампакампати сампаведхати. айам̣, а̄нанда, саттамо хету, саттамо паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа.

‘‘пуна чапарам̣, а̄нанда, йада̄ татха̄гато анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йати, тада̄йам̣ патхавӣ кампати сан̇кампати сампакампати сампаведхати. айам̣, а̄нанда, ат̣т̣хамо хету, ат̣т̣хамо паччайо махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа. име кхо, а̄нанда, ат̣т̣ха хетӯ, ат̣т̣ха паччайа̄ махато бхӯмича̄ласса па̄тубха̄ва̄йа̄’’ти. дасамам̣.

бхӯмича̄лавагго дутийо.