১. কম্মৰগ্গো

৪৮২. চত্তারি কম্মানি. অপলোকনকম্মং, ঞত্তিকম্মং, ঞত্তিদুতিযকম্মং, ঞত্তিচতুত্থকম্মং – ইমানি চত্তারি কম্মানি. কতিহাকারেহি ৰিপজ্জন্তি? ইমানি চত্তারি কম্মানি পঞ্চহাকারেহি ৰিপজ্জন্তি – ৰত্থুতো ৰা ঞত্তিতো ৰা অনুস্সাৰনতো ৰা সীমতো ৰা পরিসতো ৰা.

৪৮৩. কথং ৰত্থুতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? সম্মুখাকরণীযং কম্মং অসম্মুখা করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; পটিপুচ্ছাকরণীযং কম্মং অপটিপুচ্ছা করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; পটিঞ্ঞায করণীযং কম্মং অপটিঞ্ঞায করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; সতিৰিনযারহস্স অমূল়্হৰিনযং দেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; অমূল়্হৰিনযারহস্স তস্সপাপিযসিকাকম্মং করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; তস্সপাপিযসিকাকম্মারহস্স তজ্জনীযকম্মং করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; তজ্জনীযকম্মারহস্স নিযস্সকম্মং করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; নিযস্সকম্মারহস্স পব্বাজনীযকম্মং করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; পব্বাজনীযকম্মারহস্স পটিসারণীযকম্মং করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; পটিসারণীযকম্মারহস্স উক্খেপনীযকম্মং করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; উক্খেপনীযকম্মারহস্স পরিৰাসং দেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; পরিৰাসারহং মূলায পটিকস্সতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; মূলাযপটিকস্সনারহস্স মানত্তং দেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; মানত্তারহং অব্ভেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; অব্ভানারহং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; অনুপোসথে উপোসথং করোতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং; অপৰারণায পৰারেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. এৰং ৰত্থুতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৮৪. কথং ঞত্তিতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? পঞ্চহাকারেহি ঞত্তিতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি – ৰত্থুং ন পরামসতি, সঙ্ঘং ন পরামসতি, পুগ্গলং ন পরামসতি, ঞত্তিং ন পরামসতি, পচ্ছা ৰা ঞত্তিং ঠপেতি – ইমেহি পঞ্চহাকারেহি ঞত্তিতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৮৫. কথং অনুস্সাৰনতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? পঞ্চহাকারেহি অনুস্সাৰনতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি – ৰত্থুং ন পরামসতি, সঙ্ঘং ন পরামসতি, পুগ্গলং ন পরামসতি, সাৰনং হাপেতি, অকালে ৰা সাৰেতি – ইমেহি পঞ্চহাকারেহি অনুস্সাৰনতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৮৬. কথং সীমতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? একাদসহি আকারেহি সীমতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি – অতিখুদ্দকং সীমং সম্মন্নতি, অতিমহতিং সীমং সম্মন্নতি, খণ্ডনিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, ছাযানিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, অনিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, বহিসীমে ঠিতো সীমং সম্মন্নতি, নদিযা সীমং সম্মন্নতি, সমুদ্দে সীমং সম্মন্নতি, জাতস্সরে সীমং সম্মন্নতি, সীমায সীমং সম্ভিন্দতি, সীমায সীমং অজ্ঝোত্থরতি – ইমেহি একাদসহি আকারেহি সীমতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৮৭. কথং পরিসতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? দ্ৰাদসহি আকারেহি পরিসতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি – চতুৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে অনাগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, চতুৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, চতুৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. পঞ্চৰগ্গকরণে কম্মে…পে… দসৰগ্গকরণে কম্মে…পে… ৰীসতিৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে অনাগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, ৰীসতিৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা, তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, ৰীসতিৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা, তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি – ইমেহি দ্ৰাদসহি আকারেহি পরিসতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৮৮. চতুৰগ্গকরণে কম্মে চত্তারো ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৰসেসা পকতত্তা ছন্দারহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি সো নেৰ কম্মপত্তো নাপি ছন্দারহো, অপি চ কম্মারহো. পঞ্চৰগ্গকরণে কম্মে পঞ্চ ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৰসেসা পকতত্তা ছন্দারহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি সো নেৰ কম্মপত্তো নাপি ছন্দারহো, অপি চ কম্মারহো. দসৰগ্গকরণে কম্মে দস ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৰসেসা পকতত্তা ছন্দারহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি সো নেৰ কম্মপত্তো নাপি ছন্দারহো, অপি চ কম্মারহো. ৰীসতিৰগ্গকরণে কম্মে ৰীসতি ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৰসেসা পকতত্তা ছন্দারহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি সো নেৰ কম্মপত্তো নাপি ছন্দারহো, অপি চ কম্মারহো.

৪৮৯. চত্তারি কম্মানি – অপলোকনকম্মং, ঞত্তিকম্মং, ঞত্তিদুতিযকম্মং, ঞত্তিচতুত্থকম্মং. ইমানি চত্তারি কম্মানি কতিহাকারেহি ৰিপজ্জন্তি? ইমানি চত্তারি কম্মানি পঞ্চহাকারেহি ৰিপজ্জন্তি – ৰত্থুতো ৰা ঞত্তিতো ৰা অনুস্সাৰনতো ৰা সীমতো ৰা পরিসতো ৰা.

৪৯০. কথং ৰত্থুতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? পণ্ডকং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. থেয্যসংৰাসকং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. তিত্থিযপক্কন্তকং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. তিরচ্ছানগতং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. মাতুঘাতকং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. পিতুঘাতকং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. অরহন্তঘাতকং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. ভিক্খুনিদূসকং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. সঙ্ঘভেদকং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. লোহিতুপ্পাদকং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. উভতোব্যঞ্জনং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. ঊনৰীসতিৰস্সং পুগ্গলং উপসম্পাদেতি, ৰত্থুৰিপন্নং অধম্মকম্মং. এৰং ৰত্থুতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৯১. কথং ঞত্তিতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? পঞ্চহাকারেহি ঞত্তিতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি. ৰত্থুং ন পরামসতি, সঙ্ঘং ন পরামসতি, পুগ্গলং ন পরামসতি, ঞত্তিং ন পরামসতি, পচ্ছা ৰা ঞত্তিং ঠপেতি – ইমেহি পঞ্চহাকারেহি ঞত্তিতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৯২. কথং অনুস্সাৰনতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? পঞ্চহাকারেহি অনুস্সাৰনতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি – ৰত্থুং ন পরামসতি, সঙ্ঘং ন পরামসতি, পুগ্গলং ন পরামসতি, সাৰনং হাপেতি, অকালে ৰা সাৰেতি – ইমেহি পঞ্চহাকারেহি অনুস্সাৰনতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৯৩. কথং সীমতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? একাদসহি আকারেহি সীমতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি. অতিখুদ্দকং সীমং সম্মন্নতি, অতিমহতিং সীমং সম্মন্নতি, খণ্ডনিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, ছাযানিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, অনিমিত্তং সীমং সম্মন্নতি, বহিসীমে ঠিতো সীমং সম্মন্নতি, নদিযা সীমং সম্মন্নতি, সমুদ্দে সীমং সম্মন্নতি, জাতস্সরে সীমং সম্মন্নতি, সীমায সীমং সম্ভিন্দতি, সীমায সীমং অজ্ঝোত্থরতি – ইমেহি একাদসহি আকারেহি সীমতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৯৪. কথং পরিসতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি? দ্ৰাদসহি আকারেহি পরিসতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি – চতুৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে অনাগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি, চতুৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. চতুৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. পঞ্চৰগ্গকরণে কম্মে…পে… দসৰগ্গকরণে কম্মে…পে… ৰীসতিৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে অনাগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. ৰীসতিৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো অনাহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি. ৰীসতিৰগ্গকরণে কম্মে যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা পটিক্কোসন্তি – ইমেহি দ্ৰাদসহি আকারেহি পরিসতো কম্মানি ৰিপজ্জন্তি.

৪৯৫. অপলোকনকম্মং কতি ঠানানি গচ্ছতি? ঞত্তিকম্মং কতি ঠানানি গচ্ছতি? ঞত্তিদুতিযকম্মং কতি ঠানানি গচ্ছতি? ঞত্তিচতুত্থকম্মং কতি ঠানানি গচ্ছতি? অপলোকনকম্মং পঞ্চ ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিকম্মং নৰ ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিদুতিযকম্মং সত্ত ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিচতুত্থকম্মং সত্ত ঠানানি গচ্ছতি.

৪৯৬. অপলোকনকম্মং কতমানি পঞ্চ ঠানানি গচ্ছতি? ওসারণং, নিস্সারণং, ভণ্ডুকম্মং, ব্রহ্মদণ্ডং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৰ পঞ্চমং – অপলোকনকম্মং ইমানি পঞ্চ ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিকম্মং কতমানি নৰ ঠানানি গচ্ছতি? ওসারণং, নিস্সারণং, উপোসথং, পৰারণং, সম্মুতিং, দানং, পটিগ্গহং, পচ্চুক্কড্ঢনং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৰ নৰমং – ঞত্তিকম্মং ইমানি নৰ ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিদুতিযকম্মং কতমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি? ওসারণং, নিস্সারণং, সম্মুতিং, দানং, উদ্ধরণং, দেসনং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৰ সত্তমং – ঞত্তিদুতিযকম্মং ইমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি. ঞত্তিচতুত্থকম্মং কতমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি? ওসারণং, নিস্সারণং, সম্মুতিং, দানং, নিগ্গহং, সমনুভাসনং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৰ সত্তমং – ঞত্তিচতুত্থকম্মং ইমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি.

৪৯৭. চতুৰগ্গকরণে কম্মে চত্তারো ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৰসেসা পকতত্তা ছন্দারহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি সো নেৰ কম্মপত্তো নাপি ছন্দারহো, অপি চ কম্মারহো. পঞ্চৰগ্গকরণে কম্মে পঞ্চ ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৰসেসা পকতত্তা ছন্দারহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি সো নেৰ কম্মপত্তো নাপি ছন্দারহো, অপি চ কম্মারহো. দসৰগ্গকরণে কম্মে দস ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৰসেসা পকতত্তা ছন্দারহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি সো নেৰ কম্মপত্তো নাপি ছন্দারহো, অপি চ কম্মারহো. ৰীসতিৰগ্গকরণে কম্মে ৰীসতি ভিক্খূ পকতত্তা কম্মপত্তা, অৰসেসা পকতত্তা ছন্দারহা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি সো নেৰ কম্মপত্তো নাপি ছন্দারহো, অপি চ কম্মারহো.

কম্মৰগ্গো নিট্ঠিতো পঠমো.