৯. উব্বাহিকৰগ্গো
৪৫৫. ‘‘কতিহি নু খো, ভন্তে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো’’তি? ‘‘পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? ন অত্থকুসলো হোতি, ন ধম্মকুসলো হোতি, ন নিরুত্তিকুসলো হোতি, ন ব্যঞ্জনকুসলো হোতি, ন পুব্বাপরকুসলো হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? অত্থকুসলো হোতি, ধম্মকুসলো হোতি, নিরুত্তিকুসলো হোতি, ব্যঞ্জনকুসলো হোতি, পুব্বাপরকুসলো হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো.
‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? কোধনো হোতি কোধাভিভূতো, মক্খী হোতি মক্খাভিভূতো, পল়াসী হোতি পল়াসাভিভূতো, ইস্সুকী হোতি ইস্সাভিভূতো, সন্দিট্ঠিপরামাসী হোতি আধানগ্গাহী দুপ্পটিনিস্সগ্গী – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? ন কোধনো হোতি ন কোধাভিভূতো, ন মক্খী হোতি ন মক্খাভিভূতো, ন পল়াসী হোতি ন পল়াসাভিভূতো, ন ইস্সুকী হোতি ন ইস্সাভিভূতো, অসন্দিট্ঠিপরামাসী হোতি অনাধানগ্গাহী সুপ্পটিনিস্সগ্গী – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো.
‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? কুপ্পতি, ব্যাপজ্জতি, পতিট্ঠিযতি, কোপং জনেতি, অখমো হোতি অপদক্খিণগ্গাহী অনুসাসনিং – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? ন কুপ্পতি, ন ব্যাপজ্জতি, ন পতিট্ঠিযতি, ন কোপং জনেতি, খমো হোতি পদক্খিণগ্গাহী অনুসাসনিং – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো.
‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? পসারেতা হোতি নো সারেতা, অনোকাসকম্মং কারেত্ৰা পৰত্তা হোতি, ন যথাধম্মে যথাৰিনযে যথাপত্তিযা চোদেতা হোতি, ন যথাধম্মে যথাৰিনযে যথাপত্তিযা কারেতা হোতি, ন যথাদিট্ঠিযা ব্যাকতা হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? সারেতা হোতি নো পসারেতা, ওকাসকম্মং কারেত্ৰা পৰত্তা হোতি, যথাধম্মং যথাৰিনযে যথাপত্তিযা চোদেতা হোতি, যথাধম্মে যথাৰিনযে যথাপত্তিযা কারেতা হোতি, যথাদিট্ঠিযা ব্যাকতা হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো.
‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দোসাগতিং গচ্ছতি, মোহাগতিং গচ্ছতি, ভযাগতিং গচ্ছতি, অলজ্জী চ হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, ন দোসাগতিং গচ্ছতি, ন মোহাগতিং গচ্ছতি, ন ভযাগতিং গচ্ছতি, লজ্জী চ হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো.
‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? ছন্দাগতিং গচ্ছতি, দোসাগতিং গচ্ছতি, মোহাগতিং গচ্ছতি, ভযাগতিং গচ্ছতি, অকুসলো চ হোতি ৰিনযে – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায ন সম্মন্নিতব্বো. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? ন ছন্দাগতিং গচ্ছতি, ন দোসাগতিং গচ্ছতি, ন মোহাগতিং গচ্ছতি, ন ভযাগতিং গচ্ছতি, কুসলো চ হোতি ৰিনযে – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো’’তি.
৪৫৬. ‘‘কতিহি নু খো, ভন্তে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতী’’তি? ‘‘পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? সুত্তং ন জানাতি, সুত্তানুলোমং ন জানাতি, ৰিনযং ন জানাতি, ৰিনযানুলোমং ন জানাতি, ন চ ঠানঠানকুসলো হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? সুত্তং জানাতি, সুত্তানুলোমং জানাতি, ৰিনযং জানাতি, ৰিনযানুলোমং জানাতি, ঠানাঠানকুসলো চ হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি.
‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? ধম্মং ন জানাতি, ধম্মানুলোমং জানাতি, ৰিনযং ন জানাতি, ৰিনযানুলোমং ন জানাতি, ন চ পুব্বাপরকুসলো হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? ধম্মং জানাতি, ধম্মানুলোমং জানাতি, ৰিনযং জানাতি, ৰিনযানুলোমং জানাতি, পুব্বাপরকুসলো চ হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি.
‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? ৰত্থুং ন জানাতি, নিদানং ন জানাতি, পঞ্ঞত্তিং ন জানাতি, পদপচ্চাভট্ঠং ন জানাতি, অনুসন্ধিৰচনপথং ন জানাতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? ৰত্থুং জানাতি, নিদানং জানাতি, পঞ্ঞত্তিং জানাতি, পদপচ্চাভট্ঠং জানাতি, অনুসন্ধিৰচনপথং জানাতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি.
‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? আপত্তিং ন জানাতি, আপত্তিসমুট্ঠানং ন জানাতি, আপত্তিযা পযোগং ন জানাতি, আপত্তিযা ৰূপসমং ন জানাতি, আপত্তিযা ন ৰিনিচ্ছযকুসলো হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? আপত্তিং জানাতি, আপত্তিসমুট্ঠানং জানাতি, আপত্তিযা পযোগং জানাতি, আপত্তিযা ৰূপসমং জানাতি, আপত্তিযা ৰিনিচ্ছযকুসলো হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি.
‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? অধিকরণং ন জানাতি, অধিকরণসমুট্ঠানং ন জানাতি, অধিকরণস্স পযোগং ন জানাতি, অধিকরণস্স ৰূপসমং ন জানাতি, অধিকরণস্স ন ৰিনিচ্ছযকুসলো হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু বালোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি পঞ্চহি? অধিকরণং জানাতি, অধিকরণসমুট্ঠানং জানাতি, অধিকরণস্স পযোগং জানাতি, অধিকরণস্স ৰূপসমং জানাতি, অধিকরণস্স ৰিনিচ্ছযকুসলো হোতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু পণ্ডিতোত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছতী’’তি.
উব্বাহিকৰগ্গো নিট্ঠিতো নৰমো.
তস্সুদ্দানং –
ন অত্থকুসলো চেৰ, কোধনো কুপ্পতী চ যো;
পসারেতা ছন্দাগতিং, অকুসলো তথেৰ চ.
সুত্তং ধম্মঞ্চ ৰত্থুঞ্চ, আপত্তি অধিকরণং;
দ্ৰে দ্ৰে পকাসিতা সব্বে, কণ্হসুক্কং ৰিজানথাতি.