৭. মুসাৰাদৰগ্গো

৪৪৪. ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, মুসাৰাদা’’তি? ‘‘পঞ্চিমে, উপালি, মুসাৰাদা. কতমে পঞ্চ? অত্থি মুসাৰাদো পারাজিকগামী, অত্থি মুসাৰাদো সঙ্ঘাদিসেসগামী, অত্থি মুসাৰাদো থুল্লচ্চযগামী, অত্থি মুসাৰাদো পাচিত্তিযগামী, অত্থি মুসাৰাদো দুক্কটগামী – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ মুসাৰাদা’’তি.

৪৪৫. ‘‘কতিহি নু খো, ভন্তে, অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো সঙ্ঘমজ্ঝে উপোসথং ৰা পৰারণং ৰা ঠপেন্তস্স – ‘অলং, ভিক্খু, মা ভণ্ডনং, মা কলহং, মা ৰিগ্গহং, মা ৰিৰাদ’ন্তি ওমদ্দিত্ৰা সঙ্ঘেন উপোসথো ৰা পৰারণা ৰা কাতব্বা’’তি? ‘‘পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো সঙ্ঘমজ্ঝে উপোসথং ৰা পৰারণং ৰা ঠপেন্তস্স – ‘অলং, ভিক্খু, মা ভণ্ডনং, মা কলহং, মা ৰিগ্গহং, মা ৰিৰাদ’ন্তি ওমদ্দিত্ৰা সঙ্ঘেন উপোসথো ৰা পৰারণা ৰা কাতব্বা. কতমেহি পঞ্চহি? অলজ্জী চ হোতি, বালো চ, অপকতত্তো চ, চাৰনাধিপ্পাযো ৰত্তা হোতি, নো ৰুট্ঠানাধিপ্পাযো – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো সঙ্ঘমজ্ঝে উপোসথং ৰা পৰারণং ৰা ঠপেন্তস্স – ‘অলং, ভিক্খু, মা ভণ্ডনং, মা কলহং, মা ৰিগ্গহং, মা ৰিৰাদ’ন্তি ওমদ্দিত্ৰা সঙ্ঘেন উপোসথো ৰা পৰারণা ৰা কাতব্বা.

‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো সঙ্ঘমজ্ঝে উপোসথং ৰা পৰারণং ৰা ঠপেন্তস্স – ‘অলং, ভিক্খু, মা ভণ্ডনং, মা কলহং, মা ৰিগ্গহং, মা ৰিৰাদ’ন্তি ওমদ্দিত্ৰা সঙ্ঘেন উপোসথো ৰা পৰারণা ৰা কাতব্বা. কতমেহি পঞ্চহি? অপরিসুদ্ধকাযসমাচারো হোতি, অপরিসুদ্ধৰচীসমাচারো হোতি, অপরিসুদ্ধাজীৰো হোতি, বালো হোতি অব্যত্তো, ভণ্ডনকারকো হোতি কলহকারকো – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো সঙ্ঘমজ্ঝে উপোসথং ৰা পৰারণং ৰা ঠপেন্তস্স – ‘অলং, ভিক্খু, মা ভণ্ডনং, মা কলহং, মা ৰিগ্গহং, মা ৰিৰাদ’ন্তি ওমদ্দিত্ৰা সঙ্ঘেন উপোসথো ৰা পৰারণা ৰা কাতব্বা’’তি.

৪৪৬. ‘‘কতিহি নু খো, ভন্তে, অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো অনুযোগো ন দাতব্বো’’তি? ‘‘পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো অনুযোগো ন দাতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? আপত্তানাপত্তিং ন জানাতি, লহুকগরুকং আপত্তিং ন জানাতি, সাৰসেসানৰসেসং আপত্তিং ন জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং ন জানাতি, সপ্পটিকম্মাপটিকম্মং আপত্তিং ন জানাতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো অনুযোগো ন দাতব্বো.

‘‘পঞ্চহুপালি, অঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো অনুযোগো দাতব্বো. কতমেহি পঞ্চহি? আপত্তানাপত্তিং জানাতি, লহুকগরুকং আপত্তিং জানাতি, সাৰসেসানৰসেসং আপত্তিং জানাতি, দুট্ঠুল্লাদুট্ঠুল্লং আপত্তিং জানাতি, সপ্পটিকম্মাপটিকম্মং আপত্তিং জানাতি – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতস্স ভিক্খুনো অনুযোগো দাতব্বো’’তি.

৪৪৭. ‘‘কতিহি নু খো, ভন্তে, আকারেহি ভিক্খু আপত্তিং আপজ্জতী’’তি? ‘‘পঞ্চহুপালি, আকারেহি ভিক্খু আপত্তিং আপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অলজ্জিতা, অঞ্ঞাণতা, কুক্কুচ্চপকততা, অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞিতা, কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞিতা – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহাকারেহি ভিক্খু আপত্তিং আপজ্জতি.

‘‘অপরেহিপি, উপালি, পঞ্চহাকারেহি ভিক্খু আপত্তিং আপজ্জতি. কতমেহি পঞ্চহি? অদস্সনেন, অস্সৰনেন, পসুত্তকতা, তথাসঞ্ঞী, সতিসম্মোসা – ইমেহি খো, উপালি, পঞ্চহাকারেহি ভিক্খু আপত্তিং আপজ্জতী’’তি.

৪৪৮. ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, ৰেরা’’তি? ‘‘পঞ্চিমে, উপালি, ৰেরা. কতমে পঞ্চ? পাণাতিপাতো, অদিন্নাদানং, কামেসুমিচ্ছাচারো, মুসাৰাদো, সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠানং – ইমে খো, উপালি, পঞ্চ ৰেরা’’তি.

‘‘কতি নু খো, ভন্তে, ৰেরমণিযো’’তি? ‘‘পঞ্চিমা, উপালি, ৰেরমণিযো. কতমা পঞ্চ? পাণাতিপাতা ৰেরমণী [ৰেরমণি (ক.)], অদিন্নাদানা ৰেরমণী, কামেসুমিচ্ছাচারা ৰেরমণী, মুসাৰাদা ৰেরমণী, সুরামেরযমজ্জপ্পমাদট্ঠানা ৰেরমণী – ইমা খো, উপালি, পঞ্চ ৰেরমণিযো’’তি.

৪৪৯. ‘‘কতি নু খো, ভন্তে, ব্যসনানী’’তি? ‘‘পঞ্চিমানি, উপালি, ব্যসনানি. [পরি. ৩২৫; অ. নি. ৫.১৩০] কতমানি পঞ্চ? ঞাতিব্যসনং, ভোগব্যসনং, রোগব্যসনং, সীলব্যসনং, দিট্ঠিব্যসনং – ইমানি খো, উপালি, পঞ্চ ব্যসনানী’’তি.

‘‘কতি নু খো, ভন্তে, সম্পদা’’তি? ‘‘পঞ্চিমা, উপালি, সম্পদা. [পরি. ৩২৫; অ. নি. ৫.১৩০] কতমা পঞ্চ? ঞাতিসম্পদা, ভোগসম্পদা, আরোগ্যসম্পদা, সীলসম্পদা, দিট্ঠিসম্পদা – ইমা খো, উপালি, পঞ্চ সম্পদা’’তি.

মুসাৰাদৰগ্গো নিট্ঠিতো সত্তমো.

তস্সুদ্দানং –

মুসাৰাদো চ ওমদ্দি, অপরেহি অনুযোগো;

আপত্তিঞ্চ অপরেহি, ৰেরা ৰেরমণীপি চ;

ব্যসনং সম্পদা চেৰ, সত্তমো ৰগ্গসঙ্গহোতি.