২. মহাসমুদ্দেঅট্ঠচ্ছরিযং
৩৮৪. [উদা. ৪৫; অ. নি. ৮.১৯] ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে অচ্ছরিযা অব্ভুতা ধম্মা, যে দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি. কতমে অট্ঠ?
‘‘মহাসমুদ্দো, ভিক্খৰে, অনুপুব্বনিন্নো অনুপুব্বপোণো অনুপুব্বপব্ভারো ন আযতকেনেৰ পপাতো. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো অনুপুব্বনিন্নো অনুপুব্বপোণো অনুপুব্বপব্ভারো ন আযতকেনেৰ পপাতো – অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে পঠমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ঠিতধম্মো ৰেলং নাতিৰত্ততি. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ঠিতধম্মো ৰেলং নাতিৰত্ততি – অযং [অযম্পি (স্যা.)], ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে দুতিযো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ন মতেন কুণপেন সংৰসতি. যং হোতি মহাসমুদ্দে মতং কুণপং, তং খিপ্পঞ্ঞেৰ তীরং ৰাহেতি, থলং উস্সারেতি. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো ন মতেন কুণপেন সংৰসতি, যং হোতি মহাসমুদ্দে মতং কুণপং, তং খিপ্পঞ্ঞেৰ তীরং ৰাহেতি, থলং উস্সারেতি – অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে ততিযো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, যা কাচি মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী, সরভূ, মহী, তা মহাসমুদ্দং পত্তা জহন্তি পুরিমানি নামগোত্তানি, মহাসমুদ্দো ত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছন্তি. যম্পি, ভিক্খৰে, যাকাচি মহানদিযো, সেয্যথিদং – গঙ্গা, যমুনা, অচিরৰতী, সরভূ, মহী, তা মহাসমুদ্দং পত্তা জহন্তি পুরিমানি নামগোত্তানি, মহাসমুদ্দো ত্ৰেৰ সঙ্খং গচ্ছন্তি – অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে চতুত্থো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, যা চ [যাকাচি (স্যা.)] লোকে সৰন্তিযো মহাসমুদ্দং অপ্পেন্তি, যা চ অন্তলিক্খা ধারা পপতন্তি, ন তেন মহাসমুদ্দস্স ঊনত্তং ৰা পূরত্তং ৰা পঞ্ঞাযতি. যম্পি, ভিক্খৰে, যা চ লোকে সৰন্তিযো মহাসমুদ্দং অপ্পেন্তি, যা চ অন্তলিক্খা ধারা পপতন্তি, ন তেন মহাসমুদ্দস্স ঊনত্তং ৰা পূরত্তং ৰা পঞ্ঞাযতি – অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে পঞ্চমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো একরসো লোণরসো. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো একরসো লোণরসো – অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে ছট্ঠো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো বহুরতনো [বহূতরতনো (ক.)] অনেকরতনো. তত্রিমানি রতনানি, সেয্যথিদং – মুত্তা, মণি, ৰেল়ুরিযো, সঙ্খো, সিলা, পৰাল়ং, রজতং, জাতরূপং, লোহিতকো, মসারগল্লং. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো বহুরতনো অনেকরতনো, তত্রিমানি রতনানি, সেয্যথিদং – মুত্তা, মণি, ৰেল়ুরিযো, সঙ্খো, সিলা, পৰাল়ং, রজতং, জাতরূপং, লোহিতকো, মসারগল্লং – অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে সত্তমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি.
‘‘পুন চপরং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো মহতং ভূতানং আৰাসো. তত্রিমে ভূতা – তিমি, তিমিঙ্গলো, তিমিতিমিঙ্গলো [তিমিরপিঙ্গলো (সী.), তিমিতিমিঙ্গলো মহাতিমিঙ্গলো (স্যা. কং.)], অসুরা, নাগা, গন্ধব্বা. সন্তি মহাসমুদ্দে যোজনসতিকাপি অত্তভাৰা, দ্ৰিযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা, তিযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা, চতুযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা, পঞ্চযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা. যম্পি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো মহতং ভূতানং আৰাসো, তত্রিমে ভূতা – তিমি, তিমিঙ্গলো, তিমিতিমিঙ্গলো, অসুরা, নাগা, গন্ধব্বা; সন্তি মহাসমুদ্দে, যোজনসতিকাপি অত্তভাৰা…পে… পঞ্চযোজনসতিকাপি অত্তভাৰা – অযং, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে অট্ঠমো অচ্ছরিযো অব্ভুতো ধম্মো, যং দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরমন্তি. ইমে খো, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দে অট্ঠ অচ্ছরিযা অব্ভুতা ধম্মা, যে দিস্ৰা দিস্ৰা অসুরা মহাসমুদ্দে অভিরম’’ন্তি.