১২. সদ্ধিৰিহারিকৰত্তকথা
৩৭৭. তেন খো পন সমযেন উপজ্ঝাযা সদ্ধিৰিহারিকেসু ন সম্মা ৰত্তন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম উপজ্ঝাযা সদ্ধিৰিহারিকেসু ন সম্মা ৰত্তিস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, উপজ্ঝাযা সদ্ধিৰিহারিকেসু ন সম্মা ৰত্তন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –
৩৭৮. ‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, উপজ্ঝাযানং সদ্ধিৰিহারিকেসু ৰত্তং পঞ্ঞপেস্সামি যথা উপজ্ঝাযেহি সদ্ধিৰিহারিকেসু সম্মা ৰত্তিতব্বং. [মহাৰ. ৬৭] উপজ্ঝাযেন, ভিক্খৰে, সদ্ধিৰিহারিকম্হি সম্মা ৰত্তিতব্বং. তত্রাযং সম্মাৰত্তনা –
‘‘উপজ্ঝাযেন, ভিক্খৰে, সদ্ধিৰিহারিকো সঙ্গহেতব্বো অনুগ্গহেতব্বো উদ্দেসেন পরিপুচ্ছায ওৰাদেন অনুসাসনিযা. সচে উপজ্ঝাযস্স পত্তো হোতি, সদ্ধিৰিহারিকস্স পত্তো ন হোতি, উপজ্ঝাযেন সদ্ধিৰিহারিকস্স পত্তো দাতব্বো, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো সদ্ধিৰিহারিকস্স পত্তো উপ্পজ্জিযেথাতি. সচে উপজ্ঝাযস্স চীৰরং হোতি, সদ্ধিৰিহারিকস্স চীৰরং ন হোতি, উপজ্ঝাযেন সদ্ধিৰিহারিকস্স চীৰরং দাতব্বং, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো সদ্ধিৰিহারিকস্স চীৰরং উপ্পজ্জিযেথাতি. সচে উপজ্ঝাযস্স পরিক্খারো হোতি, সদ্ধিৰিহারিকস্স পরিক্খারো ন হোতি, উপজ্ঝাযেন সদ্ধিৰিহারিকস্স পরিক্খারো দাতব্বো, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো সদ্ধিৰিহারিকস্স পরিক্খারো উপ্পজ্জিযেথাতি.
‘‘সচে সদ্ধিৰিহারিকো গিলানো হোতি, কালস্সেৰ উট্ঠায দন্তকট্ঠং দাতব্বং, মুখোদকং দাতব্বং, আসনং পঞ্ঞপেতব্বং. সচে যাগু হোতি, ভাজনং ধোৰিত্ৰা যাগু উপনামেতব্বা. যাগুং পীতস্স উদকং দত্ৰা ভাজনং পটিগ্গহেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন ধোৰিত্ৰা পটিসামেতব্বং. সদ্ধিৰিহারিকম্হি ৰুট্ঠিতে আসনং উদ্ধরিতব্বং. সচে সো দেসো উক্লাপো হোতি, সো দেসো সম্মজ্জিতব্বো.
‘‘সচে সদ্ধিৰিহারিকো গামং পৰিসিতুকামো হোতি, নিৰাসনং দাতব্বং, পটিনিৰাসনং পটিগ্গহেতব্বং, কাযবন্ধনং দাতব্বং, সগুণং কত্ৰা সঙ্ঘাটিযো দাতব্বা, ধোৰিত্ৰা পত্তো সোদকো দাতব্বো.
‘‘এত্তাৰতা নিৰত্তিস্সতীতি আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং, পচ্চুগ্গন্ত্ৰা পত্তচীৰরং পটিগ্গহেতব্বং, পটিনিৰাসনং দাতব্বং, নিৰাসনং পটিগ্গহেতব্বং. সচে চীৰরং সিন্নং হোতি, মুহুত্তং উণ্হে ওতাপেতব্বং, ন চ উণ্হে চীৰরং নিদহিতব্বং. চীৰরং সঙ্ঘরিতব্বং. চীৰরং সঙ্ঘরন্তেন চতুরঙ্গুলং কণ্ণং উস্সারেত্ৰা চীৰরং সঙ্ঘরিতব্বং – মা মজ্ঝে ভঙ্গো অহোসীতি. ওভোগে কাযবন্ধনং কাতব্বং.
‘‘সচে পিণ্ডপাতো হোতি, সদ্ধিৰিহারিকো চ ভুঞ্জিতুকামো হোতি, উদকং দত্ৰা পিণ্ডপাতো উপনামেতব্বো. সদ্ধিৰিহারিকো পানীযেন পুচ্ছিতব্বো. ভুত্তাৰিস্স উদকং দত্ৰা পত্তং পটিগ্গহেত্ৰা নীচং কত্ৰা সাধুকং অপ্পটিঘংসন্তেন ধোৰিত্ৰা ৰোদকং কত্ৰা মুহুত্তং উণ্হে ওতাপেতব্বো, ন চ উণ্হে পত্তো নিদহিতব্বো. পত্তচীৰরং নিক্খিপিতব্বং. পত্তং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন পত্তং গহেত্ৰা একেন হত্থেন হেট্ঠামঞ্চং ৰা হেট্ঠাপীঠং ৰা পরামসিত্ৰা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. ন চ অনন্তরহিতায ভূমিযা পত্তো নিক্খিপিতব্বো. চীৰরং নিক্খিপন্তেন একেন হত্থেন চীৰরং গহেত্ৰা একেন হত্থেন চীৰরৰংসং ৰা চীৰররজ্জুং ৰা পমজ্জিত্ৰা পারতো অন্তং ওরতো ভোগং কত্ৰা চীৰরং নিক্খিপিতব্বং. সদ্ধিৰিহারিকম্হি ৰুট্ঠিতে আসনং উদ্ধরিতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং পটিসামেতব্বং. সচে সো দেসো উক্লাপো হোতি, সো দেসো সম্মজ্জিতব্বো.
‘‘সচে সদ্ধিৰিহারিকো নহাযিতুকামো হোতি, নহানং পটিযাদেতব্বং. সচে সীতেন অত্থো হোতি, সীতং পটিযাদেতব্বং. সচে উণ্হেন অত্থো হোতি, উণ্হং পটিযাদেতব্বং.
‘‘সচে সদ্ধিৰিহারিকো জন্তাঘরং পৰিসিতুকামো হোতি, চুণ্ণং সন্নেতব্বং, মত্তিকা তেমেতব্বা, জন্তাঘরপীঠং আদায [আদায সদ্ধিৰিহারিকস্স পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো (ক.)] গন্ত্ৰা জন্তাঘরপীঠং দত্ৰা চীৰরং পটিগ্গহেত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং, চুণ্ণং দাতব্বং, মত্তিকা দাতব্বা. সচে উস্সহতি জন্তাঘরং পৰিসিতব্বং. জন্তাঘরং পৰিসন্তেন মত্তিকায মুখং মক্খেত্ৰা পুরতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৰা জন্তাঘরং পৰিসিতব্বং. ন থেরে ভিক্খূ অনুপখজ্জ নিসীদিতব্বং, ন নৰা ভিক্খূ আসনেন পটিবাহিতব্বা. জন্তাঘরে সদ্ধিৰিহারিকস্স পরিকম্মং কাতব্বং. জন্তাঘরা নিক্খমন্তেন জন্তাঘরপীঠং আদায পুরতো চ পচ্ছতো চ পটিচ্ছাদেত্ৰা জন্তাঘরা নিক্খমিতব্বং.
‘‘উদকেপি সদ্ধিৰিহারিকস্স পরিকম্মং কাতব্বং. নহাতেন পঠমতরং উত্তরিত্ৰা অত্তনো গত্তং ৰোদকং কত্ৰা নিৰাসেত্ৰা সদ্ধিৰিহারিকস্স গত্ততো উদকং পমজ্জিতব্বং, নিৰাসনং দাতব্বং, সঙ্ঘাটি দাতব্বা, জন্তাঘরপীঠং আদায পঠমতরং আগন্ত্ৰা আসনং পঞ্ঞপেতব্বং, পাদোদকং পাদপীঠং পাদকথলিকং উপনিক্খিপিতব্বং. সদ্ধিৰিহারিকো পানীযেন পুচ্ছিতব্বো.
‘‘যস্মিং ৰিহারে সদ্ধিৰিহারিকো ৰিহরতি, সচে সো ৰিহারো উক্লাপো হোতি, সচে উস্সহতি, সোধেতব্বো. ৰিহারং সোধেন্তেন পঠমং পত্তচীৰরং নীহরিত্ৰা একমন্তং নিক্খিপিতব্বং…পে… সচে আচমনকুম্ভিযা উদকং ন হোতি, আচমনকুম্ভিযা উদকং আসিঞ্চিতব্বং.
‘‘সচে সদ্ধিৰিহারিকস্স অনভিরতি উপ্পন্না হোতি, উপজ্ঝাযেন ৰূপকাসেতব্বো, ৰূপকাসাপেতব্বো, ধম্মকথা ৰাস্স কাতব্বা. সচে সদ্ধিৰিহারিকস্স কুক্কুচ্চং উপ্পন্নং হোতি, উপজ্ঝাযেন ৰিনোদেতব্বং, ৰিনোদাপেতব্বং, ধম্মকথা ৰাস্স কাতব্বা. সচে সদ্ধিৰিহারিকস্স দিট্ঠিগতং উপ্পন্নং হোতি, উপজ্ঝাযেন ৰিৰেচেতব্বং, ৰিৰেচাপেতব্বং, ধম্মকথা ৰাস্স কাতব্বা. সচে সদ্ধিৰিহারিকো গরুধম্মং অজ্ঝাপন্নো হোতি পরিৰাসারহো, উপজ্ঝাযেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো সদ্ধিৰিহারিকস্স পরিৰাসং দদেয্যাতি. সচে সদ্ধিৰিহারিকো মূলাযপটিকস্সনারহো হোতি, উপজ্ঝাযেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো সদ্ধিৰিহারিকং মূলায পটিকস্সেয্যাতি. সচে সদ্ধিৰিহারিকো মানত্তারহো হোতি, উপজ্ঝাযেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো সদ্ধিৰিহারিকস্স মানত্তং দদেয্যাতি. সচে সদ্ধিৰিহারিকো অব্ভানারহো হোতি, উপজ্ঝাযেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো সদ্ধিৰিহারিকং অব্ভেয্যাতি. সচে সঙ্ঘো সদ্ধিৰিহারিকস্স কম্মং কত্তুকামো হোতি, তজ্জনীযং ৰা নিযস্সং ৰা পব্বাজনীযং ৰা পটিসারণীযং ৰা উক্খেপনীযং ৰা, উপজ্ঝাযেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সঙ্ঘো সদ্ধিৰিহারিকস্স কম্মং ন করেয্য, লহুকায ৰা পরিণামেয্যাতি. কতং ৰা পনস্স হোতি সঙ্ঘেন কম্মং, তজ্জনীযং ৰা নিযস্সং ৰা পব্বাজনীযং ৰা পটিসারণীযং ৰা, উক্খেপনীযং ৰা, উপজ্ঝাযেন উস্সুক্কং কাতব্বং – কিন্তি নু খো সদ্ধিৰিহারিকো সম্মা ৰত্তেয্য লোমং পাতেয্য, নেত্থারং ৰত্তেয্য, সঙ্ঘো তং কম্মং পটিপ্পস্সম্ভেয্যাতি.
‘‘সচে সদ্ধিৰিহারিকস্স চীৰরং ধোৰিতব্বং হোতি, উপজ্ঝাযেন আচিক্খিতব্বং – এৰং ধোৰেয্যাসীতি, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো সদ্ধিৰিহারিকস্স চীৰরং ধোৰিযেথাতি. সচে সদ্ধিৰিহারিকস্স চীৰরং কাতব্বং হোতি, উপজ্ঝাযেন আচিক্খিতব্বং – এৰং করেয্যাসীতি, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো সদ্ধিৰিহারিকস্স চীৰরং করিযেথাতি. সচে সদ্ধিৰিহারিকস্স রজনং পচিতব্বং হোতি, উপজ্ঝাযেন আচিক্খিতব্বং – এৰং পচেয্যাসীতি, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো সদ্ধিৰিহারিকস্স রজনং পচিযেথাতি. সচে সদ্ধিৰিহারিকস্স চীৰরং রজিতব্বং হোতি, উপজ্ঝাযেন আচিক্খিতব্বং – এৰং রজেয্যাসীতি, উস্সুক্কং ৰা কাতব্বং – কিন্তি নু খো সদ্ধিৰিহারিকস্স চীৰরং রজিযেথাতি. চীৰরং রজন্তেন সাধুকং সম্পরিৰত্তকং সম্পরিৰত্তকং রজিতব্বং, ন চ অচ্ছিন্নে থেৰে পক্কমিতব্বং. সচে সদ্ধিৰিহারিকো গিলানো হোতি, যাৰজীৰং উপট্ঠাতব্বো, ৰুট্ঠানমস্স আগমেতব্বং. ইদং খো, ভিক্খৰে, উপজ্ঝাযানং সদ্ধিৰিহারিকেসু ৰত্তং যথা উপজ্ঝাযেহি সদ্ধিৰিহারিকেসু সম্মা ৰত্তিতব্ব’’ন্তি.
দুতিযভাণৰারো নিট্ঠিতো.