৩. ততিযভাণৰারো
৩১৯. তেন খো পন সমযেন আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো সাৰত্থিযং সেনাসনং গহেত্ৰা অঞ্ঞতরং গামকাৰাসং অগমাসি. তত্থপি সেনাসনং অগ্গহেসি. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘অযং, আৰুসো, আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো ভণ্ডনকারকো কলহকারকো ৰিৰাদকারকো ভস্সকারকো সঙ্ঘে অধিকরণকারকো. সচাযং ইধ ৰস্সং ৰসিস্সতি, সব্বেৰ মযং ন ফাসু ভৰিস্সাম. হন্দ নং পুচ্ছামা’’তি. অথ খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং উপনন্দং সক্যপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘ননু তযা, আৰুসো উপনন্দ, সাৰত্থিযং সেনাসনং গহিত’’ন্তি? ‘‘এৰমাৰুসো’’তি. ‘‘কিং পন ত্ৰং, আৰুসো উপনন্দ, একো দ্ৰে পটিবাহসী’’তি? ‘‘ইধদানাহং আৰুসো, মুঞ্চামি; তত্থ গণ্হামী’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আযস্মা উপনন্দো সক্যপুত্তো একো দ্ৰে পটিবাহেস্সতী’’তি! ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির ত্ৰং, উপনন্দ, একো দ্ৰে পটিবাহসী’’তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… ‘‘কথঞ্হি নাম ত্ৰং, মোঘপুরিস, একো দ্ৰে পটিবাহিস্সসি? তত্থ তযা, মোঘপুরিস, গহিতং ইধ মুত্তং, ইধ তযা গহিতং তত্র মুত্তং. এৰং খো ত্ৰং, মোঘপুরিস, উভযত্থ পরিবাহিরো. নেতং, মোঘপুরিস, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, একেন দ্ৰে পটিবাহেতব্বা. যো পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
৩২০. [পাচি. ৪৩৮] তেন খো পন সমযেন ভগৰা ভিক্খূনং অনেকপরিযাযেন ৰিনযকথং কথেতি, ৰিনযস্স ৰণ্ণং ভাসতি, ৰিনযপরিযত্তিযা ৰণ্ণং ভাসতি, আদিস্স আদিস্স আযস্মতো উপালিস্স ৰণ্ণং ভাসতি. ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘ভগৰা খো অনেকপরিযাযেন ৰিনযকথং কথেতি, ৰিনযস্স ৰণ্ণং ভাসতি, ৰিনযপরিযত্তিযা ৰণ্ণং ভাসতি, আদিস্স আদিস্স আযস্মতো উপালিস্স ৰণ্ণং ভাসতি. হন্দ মযং, আৰুসো, আযস্মতো উপালিস্স সন্তিকে ৰিনযং পরিযাপুণামা’’তি. তেধ [তে চ (স্যা. ক.)] বহূ ভিক্খূ থেরা চ নৰা চ মজ্ঝিমা চ আযস্মতো উপালিস্স সন্তিকে ৰিনযং পরিযাপুণন্তি. আযস্মা উপালি ঠিতকোৰ উদ্দিসতি থেরানং ভিক্খূনং গারৰেন. থেরাপি ভিক্খূ ঠিতকাৰ উদ্দিসাপেন্তি ধম্মগারৰেন. তত্থ থেরা চেৰ ভিক্খূ কিলমন্তি, আযস্মা চ উপালি কিলমতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, নৰকেন ভিক্খুনা উদ্দিসন্তেন সমকে ৰা আসনে নিসীদিতুং, উচ্চতরে ৰা ধম্মগারৰেন; থেরেন ভিক্খুনা উদ্দিসাপেন্তেন সমকে ৰা আসনে নিসীদিতুং, নীচতরে ৰা ধম্মগারৰেনা’’তি.
তেন খো পন সমযেন বহূ ভিক্খূ আযস্মতো উপালিস্স সন্তিকে ঠিতকা উদ্দেসং পটিমানেন্তা কিলমন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সমানাসনিকেহি সহ নিসীদিতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিত্তাৰতা নু খো সমানাসনিকো হোতী’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিৰস্সন্তরেন সহ নিসীদিতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ সমানাসনিকা মঞ্চে [একমঞ্চে (স্যা.)] নিসীদিত্ৰা মঞ্চং ভিন্দিংসু, পীঠে [একপীঠে (স্যা.)] নিসীদিত্ৰা পীঠং ভিন্দিংসু. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তিৰগ্গস্স মঞ্চং, তিৰগ্গস্স পীঠ’’ন্তি. তিৰগ্গোপি মঞ্চে নিসীদিত্ৰা মঞ্চং ভিন্দি, পীঠে নিসীদিত্ৰা পীঠং ভিন্দি…পে… ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, দুৰগ্গস্স মঞ্চং, দুৰগ্গস্স পীঠ’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অসমানাসনিকেহি সহ দীঘাসনে নিসীদিতুং কুক্কুচ্চাযন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ঠপেত্ৰা পণ্ডকং, মাতুগামং, উভতোব্যঞ্জনকং, অসমানাসনিকেহি সহ দীঘাসনে নিসীদিতু’’ন্তি. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিত্তকং পচ্ছিমং নু খো দীঘাসনং হোতী’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, যং তিণ্ণং পহোতি, এত্তকং পচ্ছিমং দীঘাসন’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন ৰিসাখা মিগারমাতা সঙ্ঘস্স অত্থায সাল়িন্দং পাসাদং কারাপেতুকামা হোতি হত্থিনখকং. অথ খো ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কিং নু খো ভগৰতা পাসাদপরিভোগো অনুঞ্ঞাতো কিং অননুঞ্ঞাতো’’তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সব্বং পাসাদপরিভোগ’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন রঞ্ঞো পসেনদিস্স কোসলস্স অয্যিকা কালঙ্কতা হোতি. তস্স কালঙ্কিরিযায সঙ্ঘস্স বহুং অকপ্পিযভণ্ডং উপ্পন্নং হোতি, সেয্যথিদং – আসন্দি, পল্লঙ্কো, গোনকো, চিত্তকো, পটিকা, পটলিকা, তূলিকা, ৰিকতিকা, উদ্দলোমী, একন্তলোমী, কট্টিস্সং, কোসেয্যং, কুত্তকং, হত্থত্থরং, অস্সত্থরং, রথত্থরং, অজিনপ্পৰেণি, কদলিমিগপ্পৰরপচ্চত্থরণং, সউত্তরচ্ছদং, উভতোলোহিতকূপধানং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, আসন্দিযা পাদে ছিন্দিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং, পল্লঙ্কস্স ৰাল়ে ভিন্দিত্ৰা পরিভুঞ্জিতুং, তূলিকং ৰিজটেত্ৰা বিব্বোহনং কাতুং, অৰসেসং ভূমত্থরণং [সুম্মত্থরণং (সী. স্যা.)] কাতু’’ন্তি.
অৰিস্সজ্জিযৰত্থু
৩২১. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযা অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং গামকাৰাসে আৰাসিকা ভিক্খূ উপদ্দুতা হোন্তি আগন্তুকগমিকানং ভিক্খূনং সেনাসনং পঞ্ঞপেন্তা. অথ খো তেসং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘এতরহি খো মযং, আৰুসো, উপদ্দুতা আগন্তুকগমিকানং ভিক্খূনং সেনাসনং পঞ্ঞপেন্তা. হন্দ মযং, আৰুসো, সব্বং সঙ্ঘিকং সেনাসনং একস্স দেম. তস্স সন্তকং পরিভুঞ্জিস্সামা’’তি. তে সব্বং সঙ্ঘিকং সেনাসনং একস্স অদংসু. আগন্তুকা ভিক্খূ তে ভিক্খূ এতদৰোচুং – ‘‘অম্হাকং, আৰুসো, সেনাসনং পঞ্ঞাপেথা’’তি. ‘‘নত্থাৰুসো, সঙ্ঘিকং সেনাসনং; সব্বং অম্হেহি একস্স দিন্ন’’ন্তি. ‘‘কিং পন তুম্হে, আৰুসো, সঙ্ঘিকং সেনাসনং ৰিস্সজ্জেথা’’তি? ‘‘এৰমাৰুসো’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভিক্খূ সঙ্ঘিকং সেনাসনং ৰিস্সজ্জেস্সন্তী’’তি [ৰিস্সজ্জিস্সন্তীতি (ক.)]! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘সচ্চং কির, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সঙ্ঘিকং সেনাসনং ৰিস্সজ্জেন্তী’’তি? ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… ‘‘কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা সঙ্ঘিকং সেনাসনং ৰিস্সজ্জেস্সন্তি? নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –
‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, অৰিস্সজ্জিযানি, ন ৰিস্সজ্জেতব্বানি [ন ৰিস্সজ্জিতব্বানি (ক.)], সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিস্সজ্জিতানিপি অৰিস্সজ্জিতানি হোন্তি. যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. কতমানি পঞ্চ? আরামো, আরামৰত্থু – ইদং পঠমং অৰিস্সজ্জিযং, ন ৰিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিস্সজ্জিতম্পি অৰিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.
‘‘ৰিহারো, ৰিহারৰত্থু – ইদং দুতিযং অৰিস্সজ্জিযং, ন ৰিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গল্লেন ৰা. ৰিস্সজ্জিতম্পি অৰিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.
‘‘মঞ্চো, পীঠং, ভিসি, বিব্বোহনং – ইদং ততিযং অৰিস্সজ্জিযং, ন ৰিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিস্সজ্জিতম্পি অৰিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.
‘‘লোহকুম্ভী, লোহভাণকং, লোহৰারকো, লোহকটাহং, ৰাসি, পরসু [ফরসু (সী. স্যা. ক.)], কুঠারী [কুধারী (ক.)], কুদালো, নিখাদনং – ইদং চতুত্থং অৰিস্সজ্জিযং, ন ৰিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিস্সজ্জিতম্পি অৰিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.
‘‘ৰল্লি, ৰেল়ু, মুঞ্জং, পব্বজং [বব্বজং (সী.)], তিণং, মত্তিকা, দারুভণ্ডং, মত্তিকাভণ্ডং – ইদং পঞ্চমং অৰিস্সজ্জিযং, ন ৰিস্সজ্জেতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিস্সজ্জিতম্পি অৰিস্সজ্জিতং হোতি. যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ অৰিস্সজ্জিযানি, ন ৰিস্সজ্জেতব্বানি, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিস্সজ্জিতানিপি অৰিস্সজ্জিতানি হোন্তি. যো ৰিস্সজ্জেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি.
অৰেভঙ্গিযৰত্থু
৩২২. অথ খো ভগৰা সাৰত্থিযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন কীটাগিরি তেন চারিকং পক্কামি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সারিপুত্তমোগ্গল্লানেহি চ. অস্সোসুং খো অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ – ‘‘ভগৰা কির কীটাগিরিং আগচ্ছতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সারিপুত্তমোগ্গল্লানেহি চ’’. ‘‘হন্দ মযং, আৰুসো, সব্বং সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজেম. পাপিচ্ছা সারিপুত্তমোগ্গল্লানা, পাপিকানং ইচ্ছানং ৰসং গতা; ন মযং তেসং সেনাসনং পঞ্ঞপেস্সামা’’তি, তে সব্বং সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজেসুং. অথ খো ভগৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন কীটাগিরি তদৰসরি. অথ খো ভগৰা সম্বহুলে ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘গচ্ছথ তুম্হে, ভিক্খৰে; অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৰা এৰং ৰদেথ – ‘ভগৰা, আৰুসো, আগচ্ছতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সারিপুত্তমোগ্গল্লানেহি চ. ভগৰতো চ, আৰুসো, সেনাসনং পঞ্ঞপেথ, ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ, সারিপুত্তমোগ্গল্লানানঞ্চা’’’তি. ‘‘এৰং ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা যেন অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা অস্সজিপুনব্বসুকে ভিক্খূ এতদৰোচুং – ‘‘ভগৰা, আৰুসো, আগচ্ছতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সারিপুত্তমোগ্গল্লানেহি চ. ভগৰতো চ, আৰুসো, সেনাসনং পঞ্ঞপেথ, ভিক্খুসঙ্ঘস্স চ, সারিপুত্তমোগ্গল্লানানঞ্চা’’তি. ‘‘নত্থাৰুসো, সঙ্ঘিকং সেনাসনং. সব্বং অম্হেহি ভাজিতং. স্ৰাগতং, আৰুসো, ভগৰতো. যস্মিং ৰিহারে ভগৰা ইচ্ছিস্সতি তস্মিং ৰিহারে ৰসিস্সতি. পাপিচ্ছা সারিপুত্তমোগ্গল্লানা, পাপিকানং ইচ্ছানং ৰসং গতা. ন মযং তেসং সেনাসনং পঞ্ঞপেস্সামা’’তি. ‘‘কিং পন তুম্হে, আৰুসো, সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজিত্থা’’তি? ‘‘এৰমাৰুসো’’তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম অস্সজিপুনব্বসুকা ভিক্খূ সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজেস্সন্তী’’তি! অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… সচ্চং কির, ভিক্খৰে…পে… ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি. ৰিগরহি বুদ্ধো ভগৰা…পে… ‘‘কথঞ্হি নাম তে, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসা সঙ্ঘিকং সেনাসনং ভাজেস্সন্তি? নেতং, ভিক্খৰে, অপ্পসন্নানং ৰা পসাদায…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি –
‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৰে, অৰেভঙ্গিযানি [অৰেভঙ্গিকানি (ক.)], ন ৰিভজিতব্বানি, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিভত্তানিপি অৰিভত্তানি হোন্তি. যো ৰিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. কতমানি পঞ্চ? আরামো, আরামৰত্থু – ইদং পঠমং অৰেভঙ্গিযং, ন ৰিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিভত্তম্পি অৰিভত্তং হোতি. যো ৰিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.
‘‘ৰিহারো, ৰিহারৰত্থু – ইদং দুতিযং অৰেভঙ্গিযং, ন ৰিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিভত্তম্পি অৰিভত্তং হোতি. যো ৰিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.
‘‘মঞ্চো, পীঠং, ভিসি, বিব্বোহনং – ইদং ততিযং অৰেভঙ্গিযং, ন ৰিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিভত্তম্পি অৰিভত্তং হোতি. যো ৰিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.
‘‘লোহকুম্ভী, লোহভাণকং, লোহৰারকো, লোহকটাহং, ৰাসী, পরসু, কুঠারী, কুদালো, নিখাদনং – ইদং চতুত্থং অৰেভঙ্গিযং, ন ৰিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিভত্তম্পি অৰিভত্তং হোতি. যো ৰিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স.
‘‘ৰল্লী, ৰেল়ু, মুঞ্জং, পব্বজং, তিণং, মত্তিকা, দারুভণ্ডং, মত্তিকাভণ্ডং – ইদং পঞ্চমং অৰেভঙ্গিযং, ন ৰিভজিতব্বং, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিভত্তম্পি অৰিভত্তং হোতি. যো ৰিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্স. ইমানি খো, ভিক্খৰে, পঞ্চ অৰেভঙ্গিযানি, ন ৰিভজিতব্বানি, সঙ্ঘেন ৰা গণেন ৰা পুগ্গলেন ৰা. ৰিভত্তানিপি অৰিভত্তানি হোন্তি. যো ৰিভজেয্য, আপত্তি থুল্লচ্চযস্সা’’তি.
নৰকম্মদানকথা
৩২৩. অথ খো ভগৰা কীটাগিরিস্মিং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন আল়ৰী তেন চারিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন আল়ৰী তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা আল়ৰিযং ৰিহরতি অগ্গাল়ৰে চেতিযে. তেন খো পন সমযেন আল়ৰকা [আল়ৰিকা (স্যা. ক.)] ভিক্খূ এৰরূপানি নৰকম্মানি দেন্তি – পিণ্ডনিক্খেপনমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; কুট্টলেপনমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; দ্ৰারট্ঠপনমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; অগ্গল়ৰট্টিকরণমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; আলোকসন্ধিকরণমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; সেতৰণ্ণকরণমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; কাল়ৰণ্ণকরণমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; গেরুকপরিকম্মকরণমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; ছাদনমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; বন্ধনমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; ভণ্ডিকাট্ঠপনমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; খণ্ডফুল্লপটিসঙ্খরণমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; পরিভণ্ডকরণমত্তেনপি নৰকম্মং দেন্তি; ৰীসতিৰস্সিকম্পি নৰকম্মং দেন্তি; তিংসৰস্সিকম্পি নৰকম্মং দেন্তি; যাৰজীৰিকম্পি নৰকম্মং দেন্তি; ধূমকালিকম্পি পরিযোসিতং ৰিহারং নৰকম্মং দেন্তি. যে তে ভিক্খূ অপ্পিচ্ছা…পে… তে উজ্ঝাযন্তি খিয্যন্তি ৰিপাচেন্তি – ‘‘কথঞ্হি নাম আল়ৰকা ভিক্খূ এৰরূপানি নৰকম্মানি দস্সন্তি – পিণ্ডনিক্খেপনমত্তেনপি নৰকম্মং দস্সন্তি; কুট্টলেপনমত্তেনপি… দ্ৰারট্ঠপনমত্তেনপি … অগ্গল়ৰট্টিকরণমত্তেনপি… আলোকসন্ধিকরণমত্তেনপি… সেতৰণ্ণকরণমত্তেনপি… কাল়ৰণ্ণকরণমত্তেনপি… গেরুকপরিকম্মকরণমত্তেনপি… ছাদেনমত্তেনপি… বন্ধনমত্তেনপি… ভণ্ডিকাল়পনমত্তেনপি… খণ্ডফুল্লপটিসঙ্খরণমত্তেনপি… পরিভণ্ডকরণমত্তেনপি… ৰিসতিৰস্সিকম্পি… তিংসৰস্সিকম্পি… যাৰজীৰিকম্পি… ধূমকালিকম্পি পরিযোসিতং ৰিহারং নৰকম্মং দস্সন্তী’’তি! ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… সচ্চং কির, ভিক্খৰে…পে… ‘‘সচ্চং ভগৰা’’তি…পে… ৰিগরহিত্ৰা…পে… ধম্মিং কথং কত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ন, ভিক্খৰে, পিণ্ডনিক্খেপনমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং; ন কুট্টলেপনমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন দ্ৰারট্ঠপনমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন অগ্গল়ৰট্টিকরণমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন আলোকসন্ধিকরণমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন সেতৰণ্ণকরণমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন কাল়ৰণ্ণকরণমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন গেরুকপরিকম্মকরণমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন ছাদেনমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন বন্ধনমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন ভণ্ডিকাল়পনমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন খণ্ডফুল্লপটিসঙ্খরণমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন পরিভণ্ডকরণমত্তেন নৰকম্মং দাতব্বং. ন ৰিসতিৰস্সিকং নৰকম্মং দাতব্বং. ন তিংসৰস্সিকং নৰকম্মং দাতব্বং. ন যাৰজীৰিকং নৰকম্মং দাতব্বং. ন ধূমকালিকম্পি পরিযোসিতং ৰিহারং নৰকম্মং দাতব্বং. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, অকতং ৰা ৰিপ্পকতং ৰা নৰকম্মং দাতুং, খুদ্দকে ৰিহারে কম্মং ওলোকেত্ৰা ছপ্পঞ্চৰস্সিকং নৰকম্মং দাতুং, অড্ঢযোগে কম্মং ওলোকেত্ৰা সত্তট্ঠৰস্সিকং নৰকম্মং দাতুং, মহল্লকে ৰিহারে পাসাদে ৰা কম্মং ওলোকেত্ৰা দসদ্ৰাদসৰস্সিকং নৰকম্মং দাতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ সব্বে ৰিহারে নৰকম্মং দেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, সব্বে ৰিহারে নৰকম্মং দাতব্বং. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ একস্স দ্ৰে দেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, একস্স দ্ৰে দাতব্বা. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৰকম্মং গহেত্ৰা অঞ্ঞং ৰাসেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, নৰকম্মং গহেত্ৰা অঞ্ঞো ৰাসেতব্বো. যো ৰাসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৰকম্মং গহেত্ৰা সঙ্ঘিকং পটিবাহেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, নৰকম্মং গহেত্ৰা সঙ্ঘিকং পটিবাহিতব্বং. যো পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, একং ৰরসেয্যং গহেতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নিস্সীমে ঠিতস্স নৰকম্মং দেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, নিস্সীমে ঠিতস্স নৰকম্মং দাতব্বং. যো দদেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৰকম্মং গহেত্ৰা সব্বকালং পটিবাহন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, নৰকম্মং গহেত্ৰা সব্বকালং পটিবাহিতব্বং. যো পটিবাহেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, ৰস্সানং তেমাসং পটিবাহিতুং, উতুকালং পন ন পটিবাহিতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ নৰকম্মং গহেত্ৰা পক্কমন্তিপি, ৰিব্ভমন্তিপি, কালম্পি করোন্তি; সামণেরাপি পটিজানন্তি; সিক্খং পচ্চক্খাতকাপি পটিজানন্তি; অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নকাপি পটিজানন্তি; উম্মত্তকাপি পটিজানন্তি; খিত্তচিত্তাপি পটিজানন্তি; ৰেদনাট্টাপি পটিজানন্তি; আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকাপি পটিজানন্তি; আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকাপি পটিজানন্তি; পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকাপি পটিজানন্তি; পণ্ডকাপি পটিজানন্তি; থেয্যসংৰাসকাপি পটিজানন্তি; তিত্থিযপক্কন্তকাপি
পটিজানন্তি; তিরচ্ছানগতাপি পটিজানন্তি; মাতুঘাতকাপি পটিজানন্তি; পিতুঘাতকাপি পটিজানন্তি; অরহন্তঘাতকাপি পটিজানন্তি; ভিক্খুনিদূসকাপি পটিজানন্তি; সঙ্ঘভেদকাপি পটিজানন্তি; লোহিতুপ্পাদকাপি পটিজানন্তি; উভতোব্যঞ্জনকাপি পটিজানন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু নৰকম্মং গহেত্ৰা পক্কমতি – মা সঙ্ঘস্স হাযীতি অঞ্ঞস্স দাতব্বং.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু নৰকম্মং গহেত্ৰা ৰিব্ভমতি…পে… কালঙ্করোতি, সামণেরো পটিজানাতি, সিক্খং পচ্চক্খাতকো পটিজানাতি, অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নকো পটিজানাতি, উম্মত্তকো পটিজানাতি, খিত্তচিত্তো পটিজানাতি, ৰেদনাট্টো পটিজানাতি, আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, পণ্ডকো পটিজানাতি, থেয্যসংৰাসকো পটিজানাতি, তিত্থিযপক্কন্তকো পটিজানাতি, তিরচ্ছানগতো পটিজানাতি, মাতুঘাতকো পটিজানাতি, পিতুঘাতকো পটিজানাতি, অরহন্তঘাতকো পটিজানাতি, ভিক্খুনীদূসকো পটিজানাতি, সঙ্ঘভেদকো পটিজানাতি, লোহিতুপ্পাদকো পটিজানাতি, উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি – মা সঙ্ঘস্স হাযীতি অঞ্ঞস্স দাতব্বং.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু নৰকম্মং গহেত্ৰা ৰিপ্পকতে পক্কমতি – মা সঙ্ঘস্স হাযীতি অঞ্ঞস্স দাতব্বং.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু নৰকম্মং গহেত্ৰা ৰিপ্পকতে ৰিব্ভমতি…পে… উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি – মা সঙ্ঘস্স হাযীতি অঞ্ঞস্স দাতব্বং.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু নৰকম্মং গহেত্ৰা পরিযোসিতে পক্কমতি – তস্সেৰেতং.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু নৰকম্মং গহেত্ৰা পরিযোসিতে ৰিব্ভমতি…পে… কালঙ্করোতি, সামণেরো পটিজানাতি, সিক্খং পচ্চক্খাতকো পটিজানাতি, অন্তিমৰত্থুং অজ্ঝাপন্নকো পটিজানাতি – সঙ্ঘো সামী.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু নৰকম্মং গহেত্ৰা পরিযোসিতে উম্মত্তকো পটিজানাতি, খিত্তচিত্তো পটিজানাতি, ৰেদনাট্টো পটিজানাতি, আপত্তিযা অদস্সনে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, আপত্তিযা অপ্পটিকম্মে উক্খিত্তকো পটিজানাতি, পাপিকায দিট্ঠিযা অপ্পটিনিস্সগ্গে উক্খিত্তকো পটিজানাতি – তস্সেৰেতং.
‘‘ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু নৰকম্মং গহেত্ৰা পরিযোসিতে পণ্ডকো পটিজানাতি, থেয্যসংৰাসকো পটিজানাতি, তিত্থিযপক্কন্তকো পটিজানাতি, তিরচ্ছানগতো পটিজানাতি, মাতুঘাতকো পটিজানাতি, পিতুঘাতকো পটিজানাতি, অরহন্তঘাতকো পটিজানাতি, ভিক্খুনীদূসকো পটিজানাতি, সঙ্ঘভেদকো পটিজানাতি, লোহিতুপ্পাদকো পটিজানাতি, উভতোব্যঞ্জনকো পটিজানাতি – সঙ্ঘো সামী’’তি.
অঞ্ঞত্রপরিভোগপটিক্খেপাদি
৩২৪. [পারা. ১৫৭] তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অঞ্ঞতরস্স উপাসকস্স ৰিহারপরিভোগং সেনাসনং অঞ্ঞত্র পরিভুঞ্জন্তি. অথ খো সো উপাসকো উজ্ঝাযতি খিয্যতি ৰিপাচেতি – ‘‘কথঞ্হি নাম ভদন্তা অঞ্ঞত্র পরিভোগং অঞ্ঞত্র পরিভুঞ্জিস্সন্তী’’তি! ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, অঞ্ঞত্র পরিভোগো অঞ্ঞত্র পরিভুঞ্জিতব্বো. যো পরিভুঞ্জেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
[পারা. ১৫৭] তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ উপোসথগ্গম্পি সন্নিসজ্জম্পি হরিতুং কুক্কুচ্চাযন্তা ছমায নিসীদন্তি. গত্তানিপি চীৰরানিপি পংসুকিতানি হোন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তাৰকালিকং হরিতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স মহাৰিহারো উন্দ্রিযতি. ভিক্খূ কুক্কুচ্চাযন্তা সেনাসনং নাতিহরন্তি [নাভিহরন্তি (ক.)]. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, গুত্তত্থায হরিতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স সেনাসনপরিক্খারিকো মহগ্ঘো কম্বলো উপ্পন্নো হোতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ফাতিকম্মত্থায পরিৰত্তেতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স সেনাসনপরিক্খারিকং মহগ্ঘং দুস্সং উপ্পন্নং হোতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, ফাতিকম্মত্থায পরিৰত্তেতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স অচ্ছচম্মং উপ্পন্নং হোতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পাদপুঞ্ছনিং কাতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স চক্কলিকং উপ্পন্নং হোতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পাদপুঞ্ছনিং কাতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স চোল়কং উপ্পন্নং হোতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পাদপুঞ্ছনিং কাতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অধোতেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমন্তি. সেনাসনং দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, অধোতেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমিতব্বং. যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ অল্লেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমন্তি. সেনাসনং দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, অল্লেহি পাদেহি সেনাসনং অক্কমিতব্বং. যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ সউপাহনা সেনাসনং অক্কমন্তি. সেনাসনং দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, সউপাহনেন সেনাসনং অক্কমিতব্বং. যো অক্কমেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ পরিকম্মকতায ভূমিযা নিট্ঠুভন্তি. ৰণ্ণো দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, পরিকম্মকতায ভূমিযা নিট্ঠুভিতব্বং. যো নিট্ঠুভেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, খেল়মল্লক’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন মঞ্চপাদাপি পীঠপাদাপি পরিকম্মকতং ভূমিং ৰিলিখন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, চোল়কেন পলিৰেঠেতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ পরিকম্মকতং ভিত্তিং অপস্সেন্তি. ৰণ্ণো দুস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘ন, ভিক্খৰে, পরিকম্মকতা ভিত্তি অপস্সেতব্বা. যো অপস্সেয্য, আপত্তি দুক্কটস্স. অনুজানামি, ভিক্খৰে, অপস্সেনফলক’’ন্তি. অপস্সেনফলকং হেট্ঠতো ভূমিং ৰিলিখতি, উপরিতো ভিত্তিঞ্চ. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, হেট্ঠতো চ উপরিতো চ চোল়কেন পলিৰেঠেতু’’ন্তি.
তেন খো পন সমযেন ভিক্খূ ধোতপাদকা নিপজ্জিতুং কুক্কুচ্চাযন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পচ্চত্থরিত্ৰা নিপজ্জিতু’’ন্তি.
সঙ্ঘভত্তাদিঅনুজাননং
৩২৫. অথ খো ভগৰা আল়ৰিযং যথাভিরন্তং ৰিহরিত্ৰা যেন রাজগহং তেন চারিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন রাজগহং তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন রাজগহং দুব্ভিক্খং হোতি. মনুস্সা ন সক্কোন্তি সঙ্ঘভত্তং কাতুং; ইচ্ছন্তি উদ্দেসভত্তং নিমন্তনং সলাকভত্তং পক্খিকং উপোসথিকং পাটিপদিকং কাতুং. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সঙ্ঘভত্তং উদ্দেসভত্তং নিমন্তনং সলাকভত্তং পক্খিকং উপোসথিকং পাটিপদিক’’ন্তি.
ভত্তুদ্দেসকসম্মুতি
৩২৬. তেন খো পন সমযেন ছব্বগ্গিযা ভিক্খূ অত্তনো ৰরভত্তানি গহেত্ৰা লামকানি ভত্তানি ভিক্খূনং দেন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং ভত্তুদ্দেসকং সম্মন্নিতুং – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, উদ্দিট্ঠানুদ্দিট্ঠঞ্চ জানেয্য. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ভত্তুদ্দেসকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং ভত্তুদ্দেসকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো ভত্তুদ্দেসকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু ভত্তুদ্দেসকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
অথ খো ভত্তুদ্দেসকানং ভিক্খূনং এতদহোসি – ‘‘কথং নু খো ভত্তং উদ্দিসিতব্ব’’ন্তি? ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, সলাকায ৰা পট্টিকায ৰা [পটিকায ৰা (স্যা.)] উপনিবন্ধিত্ৰা ওপুঞ্জিত্ৰা ভত্তং উদ্দিসিতু’’ন্তি.
সেনাসনপঞ্ঞাপকাদিসম্মুতি
৩২৭. তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স সেনাসনপঞ্ঞাপকো ন হোতি…পে… ভণ্ডাগারিকো ন হোতি…পে… চীৰরপ্পটিগ্গাহকো ন হোতি…পে… চীৰরভাজকো ন হোতি…পে… যাগুভাজকো ন হোতি…পে… ফলভাজকো ন হোতি…পে… খজ্জকভাজকো ন হোতি. খজ্জকং অভাজিযমানং নস্সতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং খজ্জকভাজকং সম্মন্নিতুং – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, ভাজিতাভাজিতঞ্চ জানেয্য. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং খজ্জকভাজকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং খজ্জকভাজকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো খজ্জকভাজকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু খজ্জকভাজকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকসম্মুতি
৩২৮. তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স ভণ্ডাগারে অপ্পমত্তকো পরিক্খারো উপ্পন্নো [উস্সন্নো (স্যা.)] হোতি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকং সম্মন্নিতুং – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, ৰিস্সজ্জিতাৰিস্সজ্জিতঞ্চ জানেয্য. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
তেন অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জকেন ভিক্খুনা একা [একেকা (সী.)] সূচি দাতব্বা, সত্থকং দাতব্বং, উপাহনা দাতব্বা, কাযবন্ধনং দাতব্বং, অংসবন্ধকো দাতব্বো, পরিস্সাৰনং দাতব্বং, ধম্মকরণো দাতব্বো, কুসি দাতব্বা, অড্ঢকুসি দাতব্বা, মণ্ডলং দাতব্বং, অড্ঢমণ্ডলং দাতব্বং, অনুৰাতো দাতব্বো, পরিভণ্ডং দাতব্বং. সচে হোতি সঙ্ঘস্স সপ্পি ৰা তেলং ৰা মধু ৰা ফাণিতং ৰা, সকিং পটিসাযিতুং দাতব্বং. সচে পুনপি অত্থো হোতি, পুনপি দাতব্বং.
সাটিযগ্গাহাপকাদিসম্মুতি
৩২৯. তেন খো পন সমযেন সঙ্ঘস্স সাটিযগ্গাহাপকো ন হোতি…পে… পত্তগ্গাহাপকো ন হোতি…পে… আরামিকপেসকো ন হোতি…পে… সামণেরপেসকো ন হোতি. সামণেরা অপেসিযমানা কম্মং ন করোন্তি. ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং. ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং সামণেরপেসকং সম্মন্নিতুং – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, পেসিতাপেসিতঞ্চ জানেয্য. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সামণেরপেসকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সামণেরপেসকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সামণেরপেসকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু সামণেরপেসকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
ততিযভাণৰারো নিট্ঠিতো.
সেনাসনক্খন্ধকো ছট্ঠো.
তস্সুদ্দানং –
ৰিহারং বুদ্ধসেট্ঠেন, অপঞ্ঞত্তং তদা অহু;
তহং তহং নিক্খমন্তি, ৰাসা তে জিনসাৰকা.
সেট্ঠী গহপতি দিস্ৰা, ভিক্খূনং ইদমব্রৰি;
কারাপেয্যং ৰসেয্যাথ, পটিপুচ্ছিংসু নাযকং.
ৰিহারং অড্ঢযোগঞ্চ, পাসাদং হম্মিযং গুহং;
পঞ্চলেণং অনুঞ্ঞাসি, ৰিহারে সেট্ঠি কারযি.
জনো ৰিহারং কারেতি, অকৰাটং অসংৰুতং;
কৰাটং পিট্ঠসঙ্ঘাটং, উদুক্খলঞ্চ উত্তরি.
আৰিঞ্ছনচ্ছিদ্দং রজ্জুং, ৰট্টিঞ্চ কপিসীসকং;
সূচিঘটিতাল়চ্ছিদ্দং, লোহকট্ঠৰিসাণকং.
যন্তকং সূচিকঞ্চেৰ, ছদনং উল্লিত্তাৰলিত্তং;
ৰেদিজালসলাকঞ্চ, চক্কলি সন্থরেন চ.
মিড্ঢি বিদলমঞ্চঞ্চ, সোসানিকমসারকো;
বুন্দিকুল়িরপাদঞ্চ, আহচ্চাসন্দি উচ্চকে.
সত্তঙ্গো চ ভদ্দপীঠং, পীঠকেল়কপাদকং;
আমলাফলকা কোচ্ছা, পলালপীঠমেৰ চ.
উচ্চাহিপটিপাদকা, অট্ঠঙ্গুলি চ পাদকা;
সুত্তং অট্ঠপদং চোল়ং, তূলিকং অড্ঢকাযিকং.
গিরগ্গো ভিসিযো চাপি, দুস্সং সেনাসনম্পি চ;
ওনদ্ধং হেট্ঠা পততি, উপ্পাটেত্ৰা হরন্তি চ.
ভত্তিঞ্চ হত্থভত্তিঞ্চ, অনুঞ্ঞাসি তথাগতো;
তিত্থিযা ৰিহারে চাপি, থুসং সণ্হঞ্চ মত্তিকা.
ইক্কাসং পাণিকং কুণ্ডং, সাসপং সিত্থতেলকং;
উস্সন্নে পচ্চুদ্ধরিতুং, ফরুসং গণ্ডুমত্তিকং.
ইক্কাসং পটিভানঞ্চ, নীচা চযো চ আরুহং;
পরিপতন্তি আল়কা, অড্ঢকুট্টং তযো পুন.
খুদ্দকে কুট্টপাদো চ, ওৰস্সতি সরং খিলং;
চীৰরৰংসং রজ্জুঞ্চ, আল়িন্দং কিটিকেন চ.
আলম্বনং তিণচুণ্ণং, হেট্ঠামগ্গে নযং করে;
অজ্ঝোকাসে ওতপ্পতি, সালং হেট্ঠা চ ভাজনং.
ৰিহারো কোট্ঠকো চেৰ, পরিৰেণগ্গিসালকং;
আরামে চ পুন কোট্ঠে, হেট্ঠঞ্ঞেৰ নযং করে.
সুধং অনাথপিণ্ডি চ, সদ্ধো সীতৰনং অগা;
দিট্ঠধম্মো নিমন্তেসি, সহ সঙ্ঘেন নাযকং.
আণাপেসন্তরামগ্গে, আরামং কারযী গণো;
ৰেসালিযং নৰকম্মং, পুরতো চ পরিগ্গহি.
কো অরহতি ভত্তগ্গে, তিত্তিরঞ্চ অৰন্দিযা;
পরিগ্গহিতন্তরঘরা, তূলো সাৰত্থি ওসরি.
পতিট্ঠাপেসি আরামং, ভত্তগ্গে চ কোলাহলং;
গিলানা ৰরসেয্যা চ, লেসা সত্তরসা তহিং.
কেন নু খো কথং নু খো, ৰিহারগ্গেন ভাজযি;
পরিৰেণং অনুভাগঞ্চ, অকামা ভাগং নো দদে.
নিস্সীমং সব্বকালঞ্চ, গাহা সেনাসনে তযো;
উপনন্দো চ ৰণ্ণেসি, ঠিতকা সমকাসনা.
সমানাসনিকা ভিন্দিংসু, তিৰগ্গা চ দুৰগ্গিকং;
অসমানাসনিকা দীঘং, সাল়িন্দং পরিভুঞ্জিতুং.
অয্যিকা চ অৰিদূরে, ভাজিতঞ্চ কীটাগিরে;
আল়ৰী পিণ্ডককুট্টেহি, দ্ৰারঅগ্গল়ৰট্টিকা.
আলোকসেতকাল়ঞ্চ, গেরুছাদনবন্ধনা;
ভণ্ডিখণ্ডপরিভণ্ডং, ৰীস তিংসা চ কালিকা.
ওসিতে অকতং ৰিপ্পং, খুদ্দে ছপ্পঞ্চৰস্সিকং;
অড্ঢযোগে চ সত্তট্ঠ, মহল্লে দস দ্ৰাদস.
সব্বং ৰিহারং একস্স, অঞ্ঞং ৰাসেন্তি সঙ্ঘিকং;
নিস্সীমং সব্বকালঞ্চ, পক্কমি ৰিব্ভমন্তি চ.
কালঞ্চ সামণেরঞ্চ, সিক্খাপচ্চক্খঅন্তিমং;
উম্মত্তখিত্তচিত্তা চ, ৰেদনাপত্তিদস্সনা.
অপ্পটিকম্মদিট্ঠিযা, পণ্ডকা থেয্যতিত্থিযা;
তিরচ্ছানমাতুপিতু, অরহন্তা চ দূসকা.
ভেদকা লোহিতুপ্পাদা, উভতো চাপি ব্যঞ্জনকা;
মা সঙ্ঘস্স পরিহাযি, কম্মং অঞ্ঞস্স দাতৰে.
ৰিপ্পকতে চ অঞ্ঞস্স, কতে তস্সেৰ পক্কমে;
ৰিব্ভমতি কালঙ্কতো, সামণেরো চ জাযতি.
পচ্চক্খাতো চ সিক্খায, অন্তিমজ্ঝাপন্নকো যদি;
সঙ্ঘোৰ সামিকো হোতি, উম্মত্তখিত্তৰেদনা.
অদস্সনাপ্পটিকম্মে, দিট্ঠি তস্সেৰ হোতি তং;
পণ্ডকো থেয্যতিত্থী চ, তিরচ্ছানমাতুপেত্তিকং.
ঘাতকো দূসকো চাপি, ভেদলোহিতব্যঞ্জনা;