৯. অধিকরণৰূপসমনসমথো
সম্মুখাৰিনযো
২২৮. [পরি. ২৯২-২৯৩, ৩০৭ আদযো] ‘‘ৰিৰাদাধিকরণং কতিহি সমথেহি সম্মতি? ৰিৰাদাধিকরণং দ্ৰীহি সমথেহি সম্মতি – সম্মুখাৰিনযেন চ, যেভুয্যসিকায চ. সিযা ৰিৰাদাধিকরণং একং সমথং অনাগম্ম যেভুয্যসিকং, একেন সমথেন সমেয্য – সম্মুখাৰিনযেনাতি? সিযাতিস্স ৰচনীযং. যথা কথং ৰিয? ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ৰিৰদন্তি – ধম্মোতি ৰা অধম্মোতি ৰা, ৰিনযোতি ৰা অৰিনযোতি ৰা, ভাসিতং লপিতং তথাগতেনাতি ৰা অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনাতি ৰা, আচিণ্ণং তথাগতেনাতি ৰা অনাচিণ্ণং তথাগতেনাতি ৰা, পঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি ৰা অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি ৰা, আপত্তীতি ৰা অনাপত্তীতি ৰা, লহুকা আপত্তীতি ৰা গরুকা আপত্তীতি ৰা, সাৰসেসা আপত্তীতি ৰা অনৰসেসা আপত্তীতি ৰা, দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি ৰা অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি ৰা.
‘‘তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সক্কোন্তি তং অধিকরণং ৰূপসমেতুং, ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা. কা চ তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা? যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি – অযং তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা. কা চ তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা? যেন ধম্মেন যেন ৰিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকরণং ৰূপসম্মতি – অযং তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা. কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ ৰিৰদতি, যেন চ ৰিৰদতি, উভো অত্থপচ্চত্থিকা সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.
২২৯. ‘‘তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ন সক্কোন্তি তং অধিকরণং তস্মিং আৰাসে ৰূপসমেতুং, তেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি, যস্মিং আৰাসে সম্বহুলা [বহুতরা (সী. স্যা.)] ভিক্খূ, সো আৰাসো গন্তব্বো. তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ তং আৰাসং গচ্ছন্তা অন্তরামগ্গে সক্কোন্তি তং অধিকরণং ৰূপসমেতুং, ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা. কা চ তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা? যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি – অযং তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা. কা চ তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা? যেন ধম্মেন যেন ৰিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকরণং ৰূপসম্মতি – অযং তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা. কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ ৰিৰদতি, যেন চ ৰিৰদতি, উভো অত্থপচ্চত্থিকা সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.
২৩০. ‘‘তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ তং আৰাসং আগচ্ছন্তা অন্তরামগ্গে ন সক্কোন্তি তং অধিকরণং ৰূপসমেতুং, তেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি, তং আৰাসং গন্ত্ৰা আৰাসিকা ভিক্খূ এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘ইদং খো, আৰুসো, অধিকরণং এৰং জাতং, এৰং সমুপ্পন্নং; সাধাযস্মন্তা ইমং অধিকরণং ৰূপসমেন্তু ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন, যথযিদং অধিকরণং সুৰূপসন্তং অস্সা’তি.
‘‘সচে, ভিক্খৰে, আৰাসিকা ভিক্খূ ৰুড্ঢতরা হোন্তি, আগন্তুকা ভিক্খূ নৰকতরা, তেহি, ভিক্খৰে, আৰাসিকেহি ভিক্খূহি আগন্তুকা ভিক্খূ এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘ইঙ্ঘ তুম্হে, আযস্মন্তো, মুহুত্তং একমন্তং হোথ, যাৰ মযং মন্তেমা’তি. সচে পন, ভিক্খৰে, আৰাসিকা ভিক্খূ নৰকতরা হোন্তি, আগন্তুকা ভিক্খূ ৰুড্ঢতরা, তেহি, ভিক্খৰে, আৰাসিকেহি ভিক্খূহি আগন্তুকা ভিক্খূ এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘তেন হি তুম্হে, আযস্মন্তো, মুহুত্তং ইধেৰ তাৰ হোথ, যাৰ মযং মন্তেমা’তি.
‘‘সচে পন, ভিক্খৰে, আৰাসিকানং ভিক্খূনং মন্তযমানানং এৰং হোতি – ‘ন মযং সক্কোম ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতুং ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেনা’তি, ন তং অধিকরণং আৰাসিকেহি ভিক্খূহি সম্পটিচ্ছিতব্বং. সচে পন, ভিক্খৰে, আৰাসিকানং ভিক্খূনং মন্তযমানানং এৰং হোতি – ‘সক্কোম মযং ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতুং ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেনা’তি, তেহি, ভিক্খৰে, আৰাসিকেহি ভিক্খূহি আগন্তুকা ভিক্খূ এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘সচে তুম্হে, আযস্মন্তো, অম্হাকং ইমং অধিকরণং যথাজাতং যথাসমুপ্পন্নং আরোচেস্সথ, যথা চ মযং ইমং অধিকরণং ৰূপসমেস্সাম ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন তথা সুৰূপসন্তং ভৰিস্সতি. এৰং মযং ইমং অধিকরণং সম্পটিচ্ছিস্সাম. নো চে তুম্হে, আযস্মন্তো, অম্হাকং ইমং অধিকরণং যথাজাতং যথাসমুপ্পন্নং আরোচেস্সথ, যথা চ মযং ইমং অধিকরণং ৰূপসমেস্সাম ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন তথা ন সুৰূপসন্তং ভৰিস্সতি, ন মযং ইমং অধিকরণং সম্পটিচ্ছিস্সামা’তি. এৰং সুপরিগ্গহিতং খো, ভিক্খৰে, কত্ৰা আৰাসিকেহি ভিক্খূহি তং অধিকরণং সম্পটিচ্ছিতব্বং.
‘‘তেহি, ভিক্খৰে, আগন্তুকেহি ভিক্খূহি আৰাসিকা ভিক্খূ এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘যথাজাতং যথাসমুপ্পন্নং মযং ইমং অধিকরণং আযস্মন্তানং আরোচেস্সাম. সচে আযস্মন্তা সক্কোন্তি এত্তকেন ৰা এত্তকেন ৰা অন্তরেন ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতুং ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন তথা সুৰূপসন্তং ভৰিস্সতি. এৰং মযং ইমং অধিকরণং আযস্মন্তানং নিয্যাদেস্সাম. নো চে আযস্মন্তা সক্কোন্তি এত্তকেন ৰা এত্তকেন ৰা অন্তরেন ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতুং ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন তথা ন সুৰূপসন্তং ভৰিস্সতি, ন মযং ইমং অধিকরণং আযস্মন্তানং নিয্যাদেস্সাম. মযমেৰ ইমস্স অধিকরণস্স সামিনো ভৰিস্সামা’তি. এৰং সুপরিগ্গহিতং খো, ভিক্খৰে, কত্ৰা আগন্তুকেহি ভিক্খূহি তং অধিকরণং আৰাসিকানং ভিক্খূনং নিয্যাদেতব্বং.
‘‘তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সক্কোন্তি তং অধিকরণং ৰূপসমেতুং, ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.
উব্বাহিকাযৰূপসমনং
২৩১. ‘‘তেহি চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি তস্মিং অধিকরণে ৰিনিচ্ছিযমানে অনন্তানি [অনগ্গানি (সী.)] চেৰ ভস্সানি জাযন্তি, ন চেকস্স [ন চেতস্স (ক.)] ভাসিতস্স অত্থো ৰিঞ্ঞাযতি, অনুজানামি, ভিক্খৰে, এৰরূপং অধিকরণং উব্বাহিকায ৰূপসমেতুং. ‘‘দসহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু উব্বাহিকায সম্মন্নিতব্বো – সীলৰা হোতি, পাতিমোক্খসংৰরসংৰুতো ৰিহরতি আচারগোচরসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৰজ্জেসু ভযদস্সাৰী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু; বহুস্সুতো হোতি সুতধরো সুতসন্নিচযো, যে তে ধম্মা আদিকল্যাণা মজ্ঝেকল্যাণা পরিযোসানকল্যাণা সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং অভিৰদন্তি, তথারূপস্স ধম্মা বহুস্সুতা হোন্তি, ধাতা [ধতা (সী. স্যা.)] ৰচসা পরিচিতা মনসানুপেক্খিতা দিট্ঠিযা সুপ্পটিৰিদ্ধা; উভযানি খো পনস্স পাতিমোক্খানি ৰিত্থারেন স্ৰাগতানি হোন্তি সুৰিভত্তানি সুপ্পৰত্তীনি সুৰিনিচ্ছিতানি সুত্তসো অনুব্যঞ্জনসো; ৰিনযে খো পন ঠিতো [ছেকো (ক.)] হোতি অসংহীরো; পটিবলো হোতি উভো অত্থপচ্চত্থিকে অস্সাসেতুং সঞ্ঞাপেতুং নিজ্ঝাপেতুং পেক্খেতুং পসাদেতুং; অধিকরণসমুপ্পাদৰূপসমনকুসলো হোতি; অধিকরণং জানাতি; অধিকরণসমুদযং জানাতি; অধিকরণনিরোধং জানাতি; অধিকরণনিরোধগামিনিপটিপদং জানাতি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, ইমেহি দসহঙ্গেহি সমন্নাগতং ভিক্খুং উব্বাহিকায সম্মন্নিতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
২৩২. ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ইমস্মিং অধিকরণে ৰিনিচ্ছিযমানে অনন্তানি চেৰ ভস্সানি জাযন্তি, ন চেকস্স ভাসিতস্স অত্থো ৰিঞ্ঞাযতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামঞ্চ ইত্থন্নামঞ্চ ভিক্খুং সম্মন্নেয্য উব্বাহিকায ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতুং. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ইমস্মিং অধিকরণে ৰিনিচ্ছিযমানে অনন্তানি চেৰ ভস্সানি জাযন্তি, ন চেকস্স ভাসিতস্স অত্থো ৰিঞ্ঞাযতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামঞ্চ ইত্থন্নামঞ্চ ভিক্খুং সম্মন্নতি উব্বাহিকায ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতুং. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স চ ইত্থন্নামস্স চ ভিক্খুনো সম্মুতি উব্বাহিকায ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতুং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো চ ইত্থন্নামো চ ভিক্খু উব্বাহিকায ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতুং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
‘‘তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সক্কোন্তি তং অধিকরণং উব্বাহিকায ৰূপসমেতুং, ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং.
২৩৩. ‘‘তেহি চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি তস্মিং অধিকরণে ৰিনিচ্ছিযমানে তত্রাস্স ভিক্খু ধম্মকথিকো, তস্স নেৰ সুত্তং আগতং হোতি, নো সুত্তৰিভঙ্গো, সো অত্থং অসল্লক্খেন্তো ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতি, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা –
‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু ধম্মকথিকো. ইমস্স নেৰ সুত্তং আগতং হোতি, নো সুত্তৰিভঙ্গো. সো অত্থং অসল্লক্খেন্তো ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতি. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, ইত্থন্নামং ভিক্খুং ৰুট্ঠাপেত্ৰা অৰসেসা ইমং অধিকরণং ৰূপসমেয্যামাতি.
‘‘তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ তং ভিক্খুং ৰুট্ঠাপেত্ৰা সক্কোন্তি তং অধিকরণং ৰূপসমেতুং, ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং.
‘‘তেহি চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি তস্মিং অধিকরণে ৰিনিচ্ছিযমানে তত্রাস্স ভিক্খু ধম্মকথিকো, তস্স সুত্তঞ্হি খো আগতং হোতি, নো সুত্তৰিভঙ্গো, সো অত্থং অসল্লক্খেন্তো ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতি, ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা –
‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু ধম্মকথিকো. ইমস্স সুত্তঞ্হি খো আগতং হোতি, নো সুত্তৰিভঙ্গো. সো অত্থং অসল্লক্খেন্তো ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতি. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, ইত্থন্নামং ভিক্খুং ৰুট্ঠাপেত্ৰা অৰসেসা ইমং অধিকরণং ৰূপসমেয্যামাতি.
‘‘তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ তং ভিক্খুং ৰুট্ঠাপেত্ৰা সক্কোন্তি তং অধিকরণং ৰূপসমেতুং, ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং.
যেভুয্যসিকাৰিনযো
২৩৪. ‘‘তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ন সক্কোন্তি তং অধিকরণং উব্বাহিকায ৰূপসমেতুং, তেহি, ভিক্খৰে, ভিক্খূহি তং অধিকরণং সঙ্ঘস্স নিয্যাদেতব্বং – ‘ন মযং [ন চ মযং (ক.)], ভন্তে, সক্কোম ইমং অধিকরণং উব্বাহিকায ৰূপসমেতুং, সঙ্ঘোৰ ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতূ’তি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, এৰরূপং অধিকরণং যেভুয্যসিকায ৰূপসমেতুং. পঞ্চহঙ্গেহি সমন্নাগতো ভিক্খু সলাকগ্গাহাপকো সম্মন্নিতব্বো – যো ন ছন্দাগতিং গচ্ছেয্য, ন দোসাগতিং গচ্ছেয্য, ন মোহাগতিং গচ্ছেয্য, ন ভযাগতিং গচ্ছেয্য, গহিতাগহিতঞ্চ জানেয্য…পে… এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, সম্মন্নিতব্বো. পঠমং ভিক্খু যাচিতব্বো, যাচিত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সলাকগ্গাহাপকং সম্মন্নেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. সঙ্ঘো ইত্থন্নামং ভিক্খুং সলাকগ্গাহাপকং সম্মন্নতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সলাকগ্গাহাপকস্স সম্মুতি, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘সম্মতো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামো ভিক্খু সলাকগ্গাহাপকো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
‘‘তেন সলাকগ্গাহাপকেন ভিক্খুনা সলাকা গাহেতব্বা. যথা বহুতরা ভিক্খূ ধম্মৰাদিনো ৰদন্তি তথা তং অধিকরণং ৰূপসমেতব্বং. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন চ, যেভুয্যসিকায চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা. কা চ তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা? যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি – অযং তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা. কা চ তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা? যেন ধম্মেন যেন ৰিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকরণং ৰূপসম্মতি – অযং তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা. কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ ৰিৰদতি, যেন চ ৰিৰদতি, উভো অত্থপচ্চত্থিকা সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. কা চ তত্থ যেভুয্যসিকায? যা যেভুয্যসিকাকম্মস্স কিরিযা করণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৰাসনা অপ্পটিক্কোসনা – অযং তত্থ যেভুয্যসিকায. এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিয’’ন্তি.
তিৰিধসলাকগ্গাহো
২৩৫. তেন খো পন সমযেন সাৰত্থিযা এৰং জাতং এৰং সমুপ্পন্নং অধিকরণং হোতি. অথ খো তে ভিক্খূ – অসন্তুট্ঠা সাৰত্থিযা সঙ্ঘস্স অধিকরণৰূপসমনেন – অস্সোসুং খো অমুকস্মিং কির আৰাসে সম্বহুলা থেরা ৰিহরন্তি বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধরা ৰিনযধরা মাতিকাধরা পণ্ডিতা ৰিযত্তা মেধাৰিনো লজ্জিনো কুক্কুচ্চকা সিক্খাকামা. তে চে থেরা ইমং অধিকরণং ৰূপসমেয্যুং ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন, এৰমিদং অধিকরণং সুৰূপসন্তং অস্সাতি. অথ খো তে ভিক্খূ তং আৰাসং গন্ত্ৰা তে থেরে এতদৰোচুং – ‘‘ইদং, ভন্তে, অধিকরণং এৰং জাতং, এৰং সমুপ্পন্নং. সাধু, ভন্তে, থেরা ইমং অধিকরণং ৰূপসমেন্তু ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন, যথযিদং অধিকরণং সুৰূপসন্তং অস্সা’’তি. অথ খো তে থেরা – যথা সাৰত্থিযা সঙ্ঘেন অধিকরণং ৰূপসমিতং তথা সুৰূপসন্তন্তি [যথা সুৰূপসন্তং (সী. স্যা.)] – তথা তং অধিকরণং ৰূপসমেসুং.
অথ খো তে ভিক্খূ – অসন্তুট্ঠা সাৰত্থিযা সঙ্ঘস্স অধিকরণৰূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা সম্বহুলানং থেরানং অধিকরণৰূপসমনেন – অস্সোসুং খো অমুকস্মিং কির আৰাসে তযো থেরা ৰিহরন্তি…পে… দ্ৰে থেরা ৰিহরন্তি…পে… একো থেরো ৰিহরতি বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধরো ৰিনযধরো মাতিকাধরো পণ্ডিতো ৰিযত্তো মেধাৰী লজ্জী কুক্কুচ্চকো সিক্খাকামো. সো চে থেরো ইমং অধিকরণং ৰূপসমেয্য ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন, এৰমিদং অধিকরণং সুৰূপসন্তং অস্সাতি. অথ খো তে ভিক্খূ তং আৰাসং গন্ত্ৰা তং থেরং এতদৰোচুং – ‘‘ইদং, ভন্তে, অধিকরণং এৰং জাতং, এৰং সমুপ্পন্নং. সাধু, ভন্তে, থেরো ইমং অধিকরণং ৰূপসমেতু ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন, যথযিদং অধিকরণং সুৰূপসন্তং অস্সা’’তি. অথ খো সো থেরো – যথা সাৰত্থিযা সঙ্ঘেন অধিকরণং ৰূপসমিতং, যথা সম্বহুলেহি থেরেহি অধিকরণং ৰূপসমিতং, যথা তীহি থেরেহি অধিকরণং ৰূপসমিতং, যথা দ্ৰীহি থেরেহি অধিকরণং ৰূপসমিতং, তথা সুৰূপসন্তন্তি – তথা তং অধিকরণং ৰূপসমেসি.
অথ খো তে ভিক্খূ অসন্তুট্ঠা সাৰত্থিযা সঙ্ঘস্স অধিকরণৰূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা সম্বহুলানং থেরানং অধিকরণৰূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা তিণ্ণং থেরানং অধিকরণৰূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা দ্ৰিন্নং থেরানং অধিকরণৰূপসমনেন, অসন্তুট্ঠা একস্স থেরস্স অধিকরণৰূপসমনেন, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু, উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতো এতমত্থং আরোচেসুং…পে… ‘‘নিহতমেতং, ভিক্খৰে, অধিকরণং সন্তং ৰূপসন্তং সুৰূপসন্তং. অনুজানামি, ভিক্খৰে, তেসং ভিক্খূনং সঞ্ঞত্তিযা তযো সলাকগ্গাহে – গূল়্হকং, সকণ্ণজপ্পকং, ৰিৰটকং.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, গূল়্হকো সলাকগ্গাহো হোতি? তেন সলাকগ্গাহাপকেন ভিক্খুনা সলাকাযো ৰণ্ণাৰণ্ণাযো কত্ৰা একমেকো ভিক্খু উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘অযং এৰংৰাদিস্স সলাকা, অযং এৰংৰাদিস্স সলাকা. যং ইচ্ছসি তং গণ্হাহী’তি. গহিতে ৰত্তব্বো – ‘মা চ কস্সচি দস্সেহী’তি. সচে জানাতি – অধম্মৰাদী বহুতরাতি, দুগ্গহোতি, পচ্চুক্কড্ঢিতব্বং. সচে জানাতি – ধম্মৰাদী বহুতরাতি, সুগ্গহোতি, সাৰেতব্বং. এৰং খো, ভিক্খৰে, গূল়্হকো সলাকগ্গাহো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, সকণ্ণজপ্পকো সলাকগ্গাহো হোতি? তেন সলাকগ্গাহাপকেন ভিক্খুনা একমেকস্স ভিক্খুনো উপকণ্ণকে আরোচেতব্বং – ‘অযং এৰংৰাদিস্স সলাকা, অযং এৰংৰাদিস্স সলাকা. যং ইচ্ছসি তং গণ্হাহী’তি. গহিতে ৰত্তব্বো – ‘মা চ কস্সচি আরোচেহী’তি. সচে জানাতি – অধম্মৰাদী বহুতরাতি, দুগ্গহোতি, পচ্চুক্কড্ঢিতব্বং. সচে জানাতি – ধম্মৰাদী বহুতরাতি, সুগ্গহোতি, সাৰেতব্বং. এৰং খো, ভিক্খৰে, সকণ্ণজপ্পকো সলাকগ্গাহো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ৰিৰটকো সলাকগ্গাহো হোতি? সচে জানাতি – ধম্মৰাদী বহুতরাতি, ৰিস্সট্ঠেনেৰ ৰিৰটেন গাহেতব্বো. এৰং খো, ভিক্খৰে, ৰিৰটকো সলাকগ্গাহো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো সলাকগ্গাহা’’তি.
সতিৰিনযো
২৩৬. [পরি. ২৯২-২৯৩, ৩০৭ আদযো] ‘‘অনুৰাদাধিকরণং কতিহি সমথেহি সম্মতি? অনুৰাদাধিকরণং চতূহি সমথেহি সম্মতি – সম্মুখাৰিনযেন চ, সতিৰিনযেন চ, অমূল়্হৰিনযেন চ, তস্সপাপিযসিকায চ. সিযা অনুৰাদাধিকরণং দ্ৰে সমথে অনাগম্ম – অমূল়্হৰিনযঞ্চ, তস্সপাপিযসিকঞ্চ; দ্ৰীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৰিনযেন চ, সতিৰিনযেন চাতি? সিযাতিস্স ৰচনীযং. যথা কথং ৰিয? ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ভিক্খুং অমূলিকায সীলৰিপত্তিযা অনুদ্ধংসেন্তি. তস্স খো, ভিক্খৰে [তস্স খো তং ভিক্খৰে (স্যা. ক.)], ভিক্খুনো সতিৰেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৰিনযো দাতব্বো. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, দাতব্বো –
‘‘তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গ করিত্ৰা…পে… এৰমস্স ৰচনীযো – ‘মং, ভন্তে, ভিক্খূ অমূলিকায সীলৰিপত্তিযা অনুদ্ধংসেন্তি. সোহং, ভন্তে, সতিৰেপুল্লপ্পত্তো সঙ্ঘং সতিৰিনযং যাচামী’তি. দুতিযম্পি যাচিতব্বো. ততিযম্পি যাচিতব্বো. ব্যত্তেনং ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ভিক্খূ ইত্থন্নামং ভিক্খুং অমূলিকায সীলৰিপত্তিযা অনুদ্ধংসেন্তি. সো সতিৰেপুল্লপ্পত্তো সঙ্ঘং সতিৰিনযং যাচতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সতিৰেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৰিনযং দদেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. ভিক্খূ ইত্থন্নামং ভিক্খুং অমূলিকায সীলৰিপত্তিযা অনুদ্ধংসেন্তি. সো সতিৰেপুল্লপ্পত্তো সঙ্ঘং সতিৰিনযং যাচতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সতিৰেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৰিনযং দেতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সতিৰেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৰিনযস্স দানং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে….
‘‘দিন্নো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো সতিৰেপুল্লপ্পত্তস্স সতিৰিনযো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
‘‘ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন চ সতিৰিনযেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ অনুৰদতি, যঞ্চ অনুৰদতি, উভো সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. কিঞ্চ তত্থ সতিৰিনযস্মিং? যা সতিৰিনযস্স কম্মস্স কিরিযা করণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৰাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ সতিৰিনযস্মিং. এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.
অমূল়্হৰিনযো
২৩৭. ‘‘সিযা অনুৰাদাধিকরণং দ্ৰে সমথে অনাগম্ম – সতিৰিনযঞ্চ, তস্সপাপিযসিকঞ্চ; দ্ৰীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৰিনযেন চ, অমূল়্হৰিনযেন চাতি? সিযাতিস্স ৰচনীযং. যথা কথং ৰিয? ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু উম্মত্তকো হোতি চিত্তৰিপরিযাসকতো. তেন উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং হোতি ভাসিতপরিক্কন্তং. তং ভিক্খূ উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন আপত্তিযা চোদেন্তি – ‘সরতাযস্মা এৰরূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো এৰং ৰদেতি – ‘অহং খো, আৰুসো, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৰিপরিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. নাহং তং সরামি. মূল়্হেন মে এতং কত’ন্তি. এৰম্পি নং ৰুচ্চমানা চোদেন্তেৰ – ‘সরতাযস্মা এৰরূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. ‘‘তস্স খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অমূল়্হস্স অমূল়্হৰিনযো দাতব্বো. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, দাতব্বো –
‘‘তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা…পে… এৰমস্স ৰচনীযো – ‘অহং, ভন্তে, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৰিপরিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. মং ভিক্খূ উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন আপত্তিযা চোদেন্তি – ‘সরতাযস্মা এৰরূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. ত্যাহং এৰং ৰদামি – ‘অহং খো, আৰুসো, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৰিপরিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. নাহং তং সরামি. মূল়্হেন মে এতং কত’ন্তি. এৰম্পি মং ৰুচ্চমানা চোদেন্তেৰ – ‘সরতাযস্মা এৰরূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. ‘সোহং, ভন্তে, অমূল়্হো সঙ্ঘং অমূল়্হৰিনযং যাচামী’তি. দুতিযম্পি যাচিতব্বো. ততিযম্পি যাচিতব্বো. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু উম্মত্তকো অহোসি চিত্তৰিপরিযাসকতো. তেন উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. তং ভিক্খূ উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন আপত্তিযা চোদেন্তি – ‘সরতাযস্মা এৰরূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো এৰং ৰদেতি – ‘অহং খো, আৰুসো, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৰিপরিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. নাহং তং সরামি. মূল়্হেন মে এতং কত’ন্তি. এৰম্পি নং ৰুচ্চমানা চোদেন্তেৰ – ‘সরতাযস্মা এৰরূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো অমূল়্হো সঙ্ঘং অমূল়্হৰিনযং যাচতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অমূল়্হস্স অমূল়্হৰিনযং দদেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু উম্মত্তকো অহোসি চিত্তৰিপরিযাসকতো. তেন উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. তং ভিক্খূ উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন অজ্ঝাচিণ্ণেন আপত্তিযা চোদেন্তি – ‘সরতাযস্মা এৰরূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো এৰং ৰদেতি – ‘অহং খো, আৰুসো, উম্মত্তকো অহোসিং চিত্তৰিপরিযাসকতো. তেন মে উম্মত্তকেন চিত্তৰিপরিযাসকতেন বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. নাহং তং সরামি. মূল়্হেন মে এতং কত’ন্তি. এৰম্পি নং ৰুচ্চমানা চোদেন্তেৰ – ‘সরতাযস্মা এৰরূপিং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. সো অমূল়্হো সঙ্ঘং অমূল়্হৰিনযং যাচতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অমূল়্হস্স অমূল়্হৰিনযং দেতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অমূল়্হস্স অমূল়্হৰিনযস্স দানং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে….
‘‘দিন্নো সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো অমূল়্হস্স অমূল়্হৰিনযো. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
‘‘ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন চ, অমূল়্হৰিনযেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… কিঞ্চ তত্থ অমূল়্হৰিনযস্মিং? যা অমূল়্হৰিনযস্স কম্মস্স কিরিযা করণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৰাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ অমূল়্হৰিনযস্মিং. এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.
তস্সপাপিযসিকাৰিনযো
২৩৮. ‘‘সিযা অনুৰাদাধিকরণং দ্ৰে সমথে অনাগম্ম – সতিৰিনযঞ্চ, অমূল়্হৰিনযঞ্চ; দ্ৰীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৰিনযেন চ, তস্সপাপিযসিকায চাতি? সিযাতিস্স ৰচনীযং. যথা কথং ৰিয? ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু ভিক্খুং সঙ্ঘমজ্ঝে গরুকায আপত্তিযা চোদেতি – ‘সরতাযস্মা এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা’তি. সো এৰং ৰদেতি – ‘ন খো অহং, আৰুসো, সরামি এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা’তি. তমেনং সো নিব্বেঠেন্তং অতিৰেঠেতি – ‘ইঙ্ঘাযস্মা সাধুকমেৰ জানাহি, যদি সরসি এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা’তি. সো এৰং ৰদেতি – ‘ন খো অহং, আৰুসো, সরামি এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা. সরামি চ খো অহং, আৰুসো, এৰরূপিং অপ্পমত্তিকং আপত্তিং আপজ্জিতা’তি. তমেনং সো নিব্বেঠেন্তং অতিৰেঠেতি – ‘ইঙ্ঘাযস্মা সাধুকমেৰ জানাহি, যদি সরসি এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা’তি. সো এৰং ৰদেতি – ‘ইমঞ্হি নামাহং, আৰুসো, অপ্পমত্তিকং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা অপুট্ঠো পটিজানিস্সামি. কিং পনাহং এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা, পুট্ঠো ন পটিজানিস্সামী’তি? সো এৰং ৰদেতি – ‘ইমঞ্হি নাম ত্ৰং, আৰুসো, অপ্পমত্তিকং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা অপুট্ঠো ন পটিজানিস্সসি. কিং পন ত্ৰং এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিত্ৰা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা, অপুট্ঠো পটিজানিস্সসি? ইঙ্ঘাযস্মা সাধুকমেৰ জানাহি, যদি সরসি এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা’তি. সো এৰং ৰদেসি – ‘সরামি খো অহং, আৰুসো, এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা. দৰা মে এতং ৰুত্তং, রৰা মে এতং ৰুত্তং – নাহং তং সরামি এৰরূপিং গরুকং আপত্তিং আপজ্জিতা, পারাজিকং ৰা পারাজিকসামন্তং ৰা’তি. তস্স খো, ভিক্খৰে [তস্স খো তং ভিক্খৰে (ক.) তস্স খ্ৰতং ভিক্খৰে (স্যা.)], ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মং কাতব্বং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, কাতব্বং. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে গরুকায আপত্তিযা অনুযুঞ্জিযমানো অৰজানিত্ৰা পটিজানাতি, পটিজানিত্ৰা অৰজানাতি, অঞ্ঞেনাঞ্ঞং পটিচরতি, সম্পজানমুসা ভাসতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মং করেয্য. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে গরুকায আপত্তিযা অনুযুঞ্জিযমানো অৰজানিত্ৰা পটিজানাতি, পটিজানিত্ৰা অৰজানাতি, অঞ্ঞেনাঞ্ঞং পটিচরতি, সম্পজানমুসা ভাসতি. সঙ্ঘো ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মং করোতি. যস্সাযস্মতো খমতি ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মস্স করণং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দুতিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে… ততিযম্পি এতমত্থং ৰদামি…পে….
‘‘কতং সঙ্ঘেন ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো তস্সপাপিযসিকাকম্মং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
‘‘ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন চ, তস্সপাপিযসিকায চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা…পে… কা চ তত্থ তস্সপাপিযসিকায? যা তস্সপাপিযসিকাকম্মস্স কিরিযা করণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৰাসনা অপ্পটিক্কোসনা – অযং তত্থ তস্সপাপিযসিকায. এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং কারকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.
পটিঞ্ঞাতকরণং
২৩৯. [পরি. ২৯৫, ৩০৬, ৩০৮ আদযো] ‘‘আপত্তাধিকরণং কতিহি সমথেহি সম্মতি? আপত্তাধিকরণং তীহি সমথেহি সম্মতি – সম্মুখাৰিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকরণেন চ, তিণৰত্থারকেন চ. সিযা আপত্তাধিকরণং একং সমথং অনাগম্ম – তিণৰত্থারকং, দ্ৰীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৰিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকরণেন চাতি? সিযাতিস্স ৰচনীযং. যথা কথং ৰিয? ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খু লহুকং আপত্তিং আপন্নো হোতি. তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা একং ভিক্খুং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘অহং, আৰুসো, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো; তং পটিদেসেমী’তি. তেন ৰত্তব্বো – ‘পস্সসী’তি? ‘আম পস্সামী’তি. ‘আযতিং সংৰরেয্যাসী’তি.
‘‘ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকরণেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ দেসেতি, যস্স চ দেসেতি, উভো সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. কিঞ্চ তত্থ পটিঞ্ঞাতকরণস্মিং? যা পটিঞ্ঞাতকরণস্স কম্মস্স কিরিযা করণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৰাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ পটিঞ্ঞাতকরণস্মিং. এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং পটিগ্গাহকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সম্বহুলে ভিক্খূ উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা ৰুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৰন্দিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্সু ৰচনীযা – ‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো; তং পটিদেসেমী’তি. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন তে ভিক্খূ ঞাপেতব্বা –
‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সরতি, ৰিৰরতি, উত্তানিং করোতি দেসেতি. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্যন্তি. তেন ৰত্তব্বো – ‘পস্সসী’তি? ‘আম পস্সামী’তি. ‘আযতিং সংৰরেয্যাসী’তি.
‘‘ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকরণেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ দেসেতি, যস্স চ দেসেতি, উভো সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা. কিঞ্চ তত্থ পটিঞ্ঞাতকরণস্মিং? যা পটিঞ্ঞাতকরণস্স কম্মস্স কিরিযা করণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৰাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ পটিঞ্ঞাতকরণস্মিং. এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং পটিগ্গাহকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং. এৰঞ্চেতং লভেথ, ইচ্চেতং কুসলং. নো চে লভেথ, তেন, ভিক্খৰে, ভিক্খুনা সঙ্ঘং উপসঙ্কমিত্ৰা একংসং উত্তরাসঙ্গং করিত্ৰা ৰুড্ঢানং ভিক্খূনং পাদে ৰন্দিত্ৰা উক্কুটিকং নিসীদিত্ৰা অঞ্জলিং পগ্গহেত্ৰা এৰমস্স ৰচনীযো – ‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো; তং পটিদেসেমী’তি. ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সরতি, ৰিৰরতি, উত্তানিং করোতি, দেসেতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্যন্তি. তেন ৰত্তব্বো – ‘পস্সসী’তি? ‘আম পস্সামী’তি. ‘আযতিং সংৰরেয্যাসী’তি.
‘‘ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন চ, পটিঞ্ঞাতকরণেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা…পে… এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং পটিগ্গাহকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.
তিণৰত্থারকং
২৪০. ‘‘সিযা আপত্তাধিকরণং একং সমথং অনাগম্ম – পটিঞ্ঞাতকরণং, দ্ৰীহি সমথেহি সম্মেয্য – সম্মুখাৰিনযেন চ, তিণৰত্থারকেন চাতি? সিযাতিস্স ৰচনীযং. যথা কথং ৰিয? ইধ পন, ভিক্খৰে, ভিক্খূনং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৰিৰাদাপন্নানং ৰিহরতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং হোতি ভাসিতপরিক্কন্তং. তত্র চে ভিক্খূনং এৰং হোতি – ‘অম্হাকং খো ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৰিৰাদাপন্নানং ৰিহরতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কারেস্সাম, সিযাপি তং অধিকরণং কক্খল়ত্তায ৰাল়ত্তায ভেদায সংৰত্তেয্যা’তি. অনুজানামি, ভিক্খৰে, এৰরূপং অধিকরণং তিণৰত্থারকেন ৰূপসমেতুং. এৰঞ্চ পন, ভিক্খৰে, ৰূপসমেতব্বং. সব্বেহেৰ একজ্ঝং সন্নিপতিতব্বং, সন্নিপতিত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৰিৰাদাপন্নানং ৰিহরতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কারেস্সাম, সিযাপি তং অধিকরণং কক্খল়ত্তায ৰাল়ত্তায ভেদায সংৰত্তেয্য. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং অধিকরণং তিণৰত্থারকেন ৰূপসমেয্য, ঠপেত্ৰা থুল্লৰজ্জং, ঠপেত্ৰা গিহিপ্পটিসংযুত্তন্তি. ‘‘একতোপক্খিকানং ভিক্খূনং ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সকো পক্খো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৰিৰাদাপন্নানং ৰিহরতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কারেস্সাম, সিযাপি তং অধিকরণং কক্খল়ত্তায ৰাল়ত্তায ভেদায সংৰত্তেয্য. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, অহং যা চেৰ আযস্মন্তানং আপত্তি, যা চ অত্তনো আপত্তি, আযস্মন্তানঞ্চেৰ অত্থায, অত্তনো চ অত্থায, সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৰত্থারকেন দেসেয্যং, ঠপেত্ৰা থুল্লৰজ্জং, ঠপেত্ৰা গিহিপ্পটিসংযুত্তন্তি.
২৪১. ‘‘অথাপরেসং একতোপক্খিকানং ভিক্খূনং ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সকো পক্খো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণন্তু মে আযস্মন্তা. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৰিৰাদাপন্নানং ৰিহরতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কারেস্সাম, সিযাপি তং অধিকরণং কক্খল়ত্তায ৰাল়ত্তায ভেদায সংৰত্তেয্য. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, অহং যা চেৰ আযস্মন্তানং আপত্তি, যা চ অত্তনো আপত্তি, আযস্মন্তানঞ্চেৰ অত্থায, অত্তনো চ অত্থায, সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৰত্থারকেন দেসেয্যং, ঠপেত্ৰা থুল্লৰজ্জং, ঠপেত্ৰা গিহিপ্পটিসংযুত্তন্তি.
২৪২. ‘‘অথাপরেসং একতোপক্খিকানং ভিক্খূনং ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো –
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৰিৰাদাপন্নানং ৰিহরতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কারেস্সাম, সিযাপি তং অধিকরণং কক্খল়ত্তায ৰাল়ত্তায ভেদায সংৰত্তেয্য. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং যা চেৰ ইমেসং আযস্মন্তানং আপত্তি, যা চ অত্তনো আপত্তি, ইমেসঞ্চেৰ আযস্মন্তানং অত্থায, অত্তনো চ অত্থায, সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৰত্থারকেন দেসেয্যং, ঠপেত্ৰা থুল্লৰজ্জং, ঠপেত্ৰা গিহিপ্পটিসংযুত্তং. এসা ঞত্তি.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো. অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৰিৰাদাপন্নানং ৰিহরতং বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কারেস্সাম, সিযাপি তং অধিকরণং কক্খল়ত্তায ৰাল়ত্তায ভেদায সংৰত্তেয্য. অহং যা চেৰ ইমেসং আযস্মন্তানং আপত্তি, যা চ অত্তনো আপত্তি, ইমেসঞ্চেৰ আযস্মন্তানং অত্থায, অত্তনো চ অত্থায, সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৰত্থারকেন দেসেমি, ঠপেত্ৰা থুল্লৰজ্জং, ঠপেত্ৰা গিহিপ্পটিসংযুত্তং. যস্সাযস্মতো খমতি অম্হাকং ইমাসং আপত্তীনং সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৰত্থারকেন দেসনা, ঠপেত্ৰা থুল্লৰজ্জং, ঠপেত্ৰা গিহিপ্পটিসংযুত্তং, সো তুণ্হস্স; যস্স নক্খমতি, সো ভাসেয্য.
‘‘দেসিতা অম্হাকং ইমা আপত্তিযো সঙ্ঘমজ্ঝে তিণৰত্থারকেন, ঠপেত্ৰা থুল্লৰজ্জং, ঠপেত্ৰা গিহিপ্পটিসংযুত্তং. খমতি সঙ্ঘস্স, তস্মা তুণ্হী, এৰমেতং ধারযামী’’তি.
‘‘অথাপরেসং…পে… এৰমেতং ধারযামী’’তি.
‘‘ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অধিকরণং ৰূপসন্তং. কেন ৰূপসন্তং? সম্মুখাৰিনযেন চ, তিণৰত্থারকেন চ. কিঞ্চ তত্থ সম্মুখাৰিনযস্মিং? সঙ্ঘসম্মুখতা, ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, পুগ্গলসম্মুখতা.
‘‘কা চ তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা? যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা, তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা ন পটিক্কোসন্তি – অযং তত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা.
‘‘কা চ তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা? যেন ধম্মেন যেন ৰিনযেন যেন সত্থুসাসনেন তং অধিকরণং ৰূপসম্মতি – অযং তত্থ ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা.
‘‘কা চ তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা? যো চ দেসেতি, যস্স চ দেসেতি, উভো সম্মুখীভূতা হোন্তি – অযং তত্থ পুগ্গলসম্মুখতা.
‘‘কিঞ্চ তত্থ তিণৰত্থারকস্মিং? যা তিণৰত্থারকস্স কম্মস্স কিরিযা করণং উপগমনং অজ্ঝুপগমনং অধিৰাসনা অপ্পটিক্কোসনা – ইদং তত্থ তিণৰত্থারকস্মিং. এৰং ৰূপসন্তং চে, ভিক্খৰে, অধিকরণং পটিগ্গাহকো উক্কোটেতি, উক্কোটনকং পাচিত্তিযং; ছন্দদাযকো খীযতি, খীযনকং পাচিত্তিযং.
[পরি. ২৯৫, ৩০৭, ৩০৮] ‘‘কিচ্চাধিকরণং কতিহি সমথেহি সম্মতি? কিচ্চাধিকরণং একেন সমথেন সম্মতি – সম্মুখাৰিনযেনা’’তি.
সমথক্খন্ধকং নিট্ঠিতং চতুত্থং.