১০. সুভসুত্তৰণ্ণনা

সুভমাণৰকৰত্থুৰণ্ণনা

৪৪৪. ‘‘অচিরপরিনিব্বুতে’’তি সত্থু পরিনিব্বুতভাৰস্স চিরকালতাপটিক্খেপেন আসন্নতা দস্সিতা, কালপরিচ্ছেদো ন দস্সিতোতি তং পরিচ্ছেদতো দস্সেতুং ‘‘পরিনিব্বানতো উদ্ধং মাসমত্তে কালে’’তি ৰুত্তং. তত্থ মত্ত-গ্গহণেন কালস্স অসম্পুণ্ণতং জোতেতি. তুদিসঞ্ঞিতো গামো নিৰাসো এতস্সাতি তোদেয্যো. তং পনেস যস্মা সোণদণ্ডো ৰিয চম্পং, কূটদন্তো ৰিয চ খাণুমতং অজ্ঝাৰসতি, তস্মা ৰুত্তং ‘‘তস্স অধিপতিত্তা’’তি ইস্সরভাৰতোতি অত্থো. সমাহারন্তি সন্নিচযং. পণ্ডিতো ঘরমাৰসেতি যস্মা অপ্পতরপ্পতরেপি ৰযমানে ভোগা খিযন্তি, অপ্পতরপ্পতরেপি সঞ্চিযমানে ৰড্ঢন্তি, তস্মা ৰিঞ্ঞুজাতিকো কিঞ্চি ৰযং অকত্ৰা আযমেৰ উপ্পাদেন্তো ঘরাৰাসং অনুতিট্ঠেয্যাতি লোভাদেসিতং পটিপত্তিং উপদিসতি.

অদানমেৰ সিক্খাপেত্ৰা লোভাভিভূততায তস্মিংযেৰ ঘরে সুনখো হুত্ৰা নিব্বত্তি. লোভৰসিকস্স হি দুগ্গতি পাটিকঙ্খা. অতিৰিয পিযাযতি পুব্বপরিচযেন. পিণ্ডায পাৰিসি সুভং মাণৰং অনুগ্গণ্হিতুকামো. নিরযে নিব্বত্তিস্সসি কতোকাসস্স কম্মস্স পটিবাহিতুং অসক্কুণেয্যভাৰতো.

ব্রাহ্মণচারিত্তস্স ভাৰিততং সন্ধায, তথা পিতরং উক্কংসেন্তো চ ‘‘ব্রহ্মলোকে নিব্বত্তো’’তি আহ. তং পৰত্তিং পুচ্ছীতি সুতমেতং মযা ‘‘ময্হং পিতা সুনখো হুত্ৰা নিব্বত্তো’’তি তুম্হেহি ৰুত্তং, কিমিদং সচ্চন্তি পুচ্ছি. তথেৰ ৰত্ৰাতি যথা পুব্বে সুনখস্স ৰুত্তং, তথেৰ ৰত্ৰা. অৰিসংৰাদনত্থন্তি সচ্চাপনত্থং ‘‘তোদেয্যব্রাহ্মণো সুনখো হুত্ৰা নিব্বত্তো’’তি অত্তনো ৰচনস্স অৰিসংৰাদনত্থং অৰিসংৰাদভাৰস্স দস্সনত্থন্তি অত্থো. সব্বং দস্সেসীতি বুদ্ধানুভাৰেন সো সুনখো তং সব্বং নেত্ৰা দস্সেসি, ন জাতিস্সরতায. ভগৰন্তং দিস্ৰা ভুক্করণং পন পুরিমজাতিসিদ্ধৰাসনাৰসেন. চুদ্দস পঞ্হে পুচ্ছিত্ৰাতি ‘‘দিস্সন্তি হি ভো গোতম মনুস্সা অপ্পাযুকা, দিস্সন্তি দীঘাযুকা. দিস্সন্তি বৰ্হাবাধা, দিস্সন্তি অপ্পাবাধা. দিস্সন্তি দুব্বণ্ণা, দিস্সন্তি ৰণ্ণৰন্তো. দিস্সন্তি অপ্পেসক্খা, দিস্সন্তি মহেসক্খা. দিস্সন্তি অপ্পভোগা, দিস্সন্তি মহাভোগা. দিস্সন্তি নীচকুলীনা, দিস্সন্তি উচ্চাকুলীনা. দিস্সন্তি দুপ্পঞ্ঞা, দিস্সন্তি পঞ্ঞাৰন্তো’’তি (ম. নি. ৩.২৮৯). ইমে চুদ্দস পঞ্হে পুচ্ছিত্ৰা, অঙ্গসুভতায কিরেস ‘‘সুভো’’তি নামং লভি.

৪৪৫. ‘‘একা চ মে কঙ্খা অত্থী’’তি ইমিনা উপরি পুচ্ছিযমানস্স পঞ্হস্স পগেৰ তেন অভিসঙ্খতভাৰং দস্সেতি. ৰিসভাগৰেদনাতি দুক্খৰেদনা. সা হি কুসলকম্মনিব্বত্তে অত্তভাৰে উপ্পজ্জনকসুখৰেদনাপটিপক্খভাৰতো ‘‘ৰিসভাগৰেদনা’’তি. কাযং গাল়্হা হুত্ৰা বাধতি পীল়েতীতি ‘‘আবাধো’’তি চ ৰুচ্চতি. একদেসে উপ্পজ্জিত্ৰাতি সরীরস্স একদেসে উট্ঠিতাপি অযপট্টেন আবন্ধিত্ৰা ৰিয গণ্হাতি অপরিৰত্তভাৰকরণতো, এতেন বলৰরোগো আবাধো নামাতি দস্সেতি. কিচ্ছজীৰিতকরোতি অসুখজীৰিতাৰহো, এতেন দুব্বলো অপ্পমত্তকো রোগো আতঙ্কোতি দস্সেতি. উট্ঠানন্তি সযননিসজ্জাদিতো উট্ঠহনং, তেন যথা তথা অপরাপরং সরীরস্স পরিৰত্তনং ৰদতি. গরুকন্তি ভারিযং কিচ্ছসিদ্ধিকং. কাযে বলং ন হোতীতি এত্থাপি ‘‘গিলানস্সেৰা’’তি পদং আনেত্ৰা সম্বন্ধিতব্বং. হেট্ঠা চতূহি পদেহি অফাসুৰিহারাভাৰং পুচ্ছিত্ৰা ইদানি ফাসুৰিহারসব্ভাৰং পুচ্ছতি, তেন সৰিসেসো ফাসুৰিহারো পুচ্ছিতোতি দট্ঠব্বো, অসতিপি অতিসযত্থজোতনে সদ্দে অতিসযত্থস্স লব্ভনতো যথা ‘‘অভিরূপায দেয্যং দাতব্ব’’ন্তি.

৪৪৭. কালঞ্চ সমযঞ্চ উপাদাযাতি. এত্থ কালো নাম উপসঙ্কমনস্স যুত্তপত্তকালো. সমযো নাম তস্সেৰ পচ্চযসামগ্গী, অত্থতো তজ্জং সরীরবলঞ্চেৰ তপ্পচ্চযপরিস্সযাভাৰো চ. উপাদানং নাম ঞাণেন তেসং গহণং সল্লক্খণন্তি দস্সেতুং ‘‘কালঞ্চা’’তিআদি ৰুত্তং. ফরিস্সতীতি ৰড্ঢিস্সতি.

৪৪৮. চেতিযরট্ঠেতি চেতিরট্ঠে. য-কারেন হি পদং ৰড্ঢেত্ৰা ৰুত্তং. চেতিরট্ঠতো অঞ্ঞং ৰিসুংযেৰেকং রট্ঠন্তি চ ৰদন্তি. মরণপটিসংযুত্তন্তি মরণং নাম তাদিসানং রোগ ৰসেনেৰ হোতীতি যেন রোগেন তং জাতং, তস্স সরূপপুচ্ছা, কারণপুচ্ছা, মরণহেতুকচিত্তসন্তাপপুচ্ছা, তস্স চ সন্তাপস্স সব্বলোকসাধারণতা, তথা মরণস্স চ অপ্পতিকারতাতি এৰং আদিনা মরণপটিসংযুত্তং সম্মোদনীযং কথং কথেসীতি দস্সেতুং ‘‘ভো আনন্দা’’তিআদি ৰুত্তং. ন রন্ধগৰেসী মারো ৰিয, ন ৰীমংসনাধিপ্পাযো উত্তরমাণৰো ৰিযাতি অধিপ্পাযো. যেসু ধম্মেসূতি ৰিমোক্খুপাযেসু নিয্যানধম্মেসু. ধরন্তীতি তিট্ঠন্তি, পৰত্তন্তীতি অত্থো.

৪৪৯. অত্থপ্পযুত্ততায সদ্দপযোগস্স সদ্দপ্পবন্ধলক্খণানি তীণি পিটকানি তদত্থভূতেহি সীলাদীহি ধম্মক্খন্ধেহি সঙ্গয্হন্তীতি ৰুত্তং ‘‘তীণি পিটকানি তীহি খন্ধেহি সঙ্গহেত্ৰা’’তি. সঙ্খিত্তেন কথিতন্তি ‘‘তিণ্ণং খন্ধান’’ন্তি এৰং গহণতো সামঞ্ঞতো চাতি সঙ্খেপেনেৰ কথিতং. ‘‘কতমেসং তিণ্ণ’’ন্তি অযং অদিট্ঠজোতনা পুচ্ছা, ন কথেতুকম্যতা পুচ্ছাতি ৰুত্তং ‘‘ৰিত্থারতো পুচ্ছিস্সামী ‘তি চিন্তেত্ৰা ‘কতমেসং তিণ্ণ’ন্তি আহা’’তি. কথেতুকম্যতাভাৰে পনস্স থেরস্স ৰচনতা সিযা.

সীলক্খন্ধৰণ্ণনা

৪৫০-৪৫৩. সীলক্খন্ধস্সাতি এত্থ ইতি-সদ্দো আদিঅত্থো, পকারত্থো ৰা, তেন ‘‘অরিযস্স সমাধিক্খন্ধস্স…পে… পতিট্ঠাপেসী’’তি অযং এত্তকো পাঠো দস্সিতোতি দট্ঠব্বং তেনাহ ‘‘তেসু দস্সিতেসূ’’তি, উদ্দেসৰসেনাতি অধিপ্পাযো. ভগৰতা ৰুত্তনযেনেৰাতি সামঞ্ঞফলদেসনাদীসু ভগৰতা দেসিতনযেনেৰ, তেনস্স সুত্তস্স সত্থুভাসিতভাৰং জিনৰচনভাৰং দস্সেতি. সাসনে ন সীলমেৰ সারোতি অরিযমগ্গসারে ভগৰতো সাসনে যথা দস্সিতং সীলং সারো এৰ ন হোতি সারৰতো মহতো রুক্খস্স পপটিকট্ঠানিযত্তা. যদি এৰং কস্মা ইধ গহিতন্তি আহ ‘‘কেৰলঞ্হেতং পতিট্ঠামত্তকমেৰা’’তি. ঝানাদিউত্তরিমনুস্সধম্মে অধিগন্তুকামস্স অধিট্ঠানমত্তং তত্থ অপ্পতিট্ঠিতস্স তেসং অসম্ভৰতো. অথ ৰা ন সীলমেৰ সারোতি কামঞ্চেত্থ সাসনে ‘‘মগ্গসীলং, ফলসীল’’ন্তি ইদং লোকুত্তরসীলম্পি সারমেৰ, তথাপি ন সীলক্খন্ধো এৰ সারো অথ খো সমাধিক্খন্ধোপি পঞ্ঞাক্খন্ধোপি সারো এৰাতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. পুরিমো এৰ সারো, তেনাহ ‘‘ইতো উত্তরী’’তিআদি.

সমাধিক্খন্ধৰণ্ণনা

৪৫৪. কস্মা পনেত্থ থেরো সমাধিক্খন্ধং পুট্ঠো ইন্দ্রিযসংৰরাদিকে ৰিস্সজ্জেসি, ননু এৰং সন্তে অঞ্ঞং পুট্ঠো অঞ্ঞং ব্যাকরোন্তো অম্বং পুট্ঠো লবুজং ব্যাকরোন্তো ৰিয হোতীতি ঈদিসী চোদনা ইধ অনোকাসাতি দস্সেন্তো ‘‘কথঞ্চ মাণৰ ভিক্খু…পে… সমাধিক্খন্ধং দস্সেতুকামো আরভী’’তি আহ, তেনেত্থ ইন্দ্রিযসংৰরাদযোপি সমাধিউপকারতং উপাদায সমাধিক্খন্ধপক্খিকানি উদ্দিট্ঠানীতি দস্সেতি রূপজ্ঝানানেৰ আগতানি, ন অরূপজ্ঝানানি রূপাৰচরচতুত্থজ্ঝানদেসনানন্তরং অভিঞ্ঞাদেসনায অৰসরোতি কত্ৰা. রূপাৰচরচতুত্থজ্ঝানপাদিকা হি সপরিভণ্ডা ছপি অভিঞ্ঞাযো. লোকিযা অভিঞ্ঞা পন সিজ্ঝমানা যস্মা অট্ঠসু সমাপত্তীসু চুদ্দসৰিধেন চিত্তপরিদমনেন ৰিনা ন ইজ্ঝন্তি, তস্মা অভিঞ্ঞাসু দেসিযমানাসু অরূপজ্ঝানানিপি দেসিতানেৰ হোন্তি নানন্তরিযভাৰতো, তেনাহ ‘‘আনেত্ৰা পন দীপেতব্বানী’’তি. ৰুত্তনযেন দেসিতানেৰ কত্ৰা সংৰণ্ণকেহি পকাসেতব্বানীতি অত্থো. অট্ঠকথাযং পন ‘‘চতুত্থজ্ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি ইমিনাৰ অরূপজ্ঝানম্পি সঙ্গহিতন্তি দস্সেতুং ‘‘চতুত্থজ্ঝানেন হী’’তিআদি ৰুত্তং. চতুত্থজ্ঝানঞ্হি রূপৰিরাগভাৰনাৰসেন পৰত্তং ‘‘অরূপজ্ঝান’’ন্তি ৰুচ্চতীতি.

৪৭১-৪৮০. ন চিত্তেকগ্গতামত্তকেনেৰাতি এত্থ হেট্ঠা ৰুত্তনযানুসারেন অত্থো ৰেদিতব্বো. লোকিযস্স সমাধিক্খন্ধস্স অধিপ্পেতত্তা ‘‘ন চিত্তে…পে… অত্থী’’তি ৰুত্তং. অরিয-সদ্দো চেত্থ সুদ্ধপরিযাযো, ন লোকুত্তরপরিযাযো. তথা হেট্ঠাপি লোকিযাভিঞ্ঞাপটিসম্ভিদাহি ৰিনাৰ অরহত্তে অধিগতে নত্থেৰ উত্তরিংকরণীযন্তি সক্কা ৰত্তুং যদত্থং ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি, তস্স সিদ্ধত্তা. ইধ পন লোকিযাভিঞ্ঞাপি আগতা এৰ. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

সুভসুত্তৰণ্ণনায লীনত্থপ্পকাসনা.