৯. নৰমো পরিচ্ছেদো

পুঞ্ঞৰিপাকপচ্চযনিদ্দেসৰণ্ণনা

৫৬০-২. বাত্তিংসপাকচিত্তানি, লোকিকানেৰ যানি হি;

এতেসং পাকচিত্তানং, পটিসন্ধিপৰত্তিসু.

যানি লোকিকানি এৰ বাত্তিংস পাকচিত্তানি হোন্তি, এতেসং পাকচিত্তানং পুঞ্ঞাপুঞ্ঞাদিসঙ্খারা ভৰাদীসু যোনিগতিৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৰাসেসু পটিসন্ধিপৰত্তীসু যথা যেন পকারেন পচ্চযা হোন্তি এৰ, ইমেসং ৰিপাকচিত্তানং তেপি সঙ্খারা ভৰাদীসু যোনিগতিৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৰাসেসু পটিসন্ধিপৰত্তীসু তথা তেন পকারেন ৰিভাৰিনা পণ্ডিতেন ৰিঞ্ঞাতব্বা. তযো ভৰা চতস্সো চ যোনিযো কামভৰরূপভৰঅরূপভৰৰসেন তযো ভৰা, অণ্ডজজলাবুজসংসেদজওপপাতিকযোনিৰসেন চতস্সো চ যোনিযো, নিরযগতিতিরচ্ছানগতিপেতগতিমনুস্সগতিদেৰগতিৰসেন গতিপঞ্চকং, সন্ধিসঞ্ঞায পটিসন্ধিসঞ্ঞায নানত্তা নানাভাৰতো, কাযস্সাপি চ রূপকাযস্সাপি চ নানত্তা নানাভাৰতো কামসুগতিযো, নানা অত্তা সভাৰো এতস্সাতি নানত্তা, নানত্তো রূপকাযো এতেসন্তি নানত্তকাযা, নানা সভাৰো এতস্সাতি নানত্তা, নানত্তাযেৰ সঞ্ঞা নানত্তসঞ্ঞা, সা এতেসং অত্থীতি নানত্তসঞ্ঞী নাম, পঠমজ্ঝানভূমি চ চতুরাপাযভূমিযো চ নানত্তকাযএকত্তসঞ্ঞী নাম, দুতিযজ্ঝানভূমি একত্তকাযনানত্তসঞ্ঞী নাম, ততিযজ্ঝানভূমিৰেহপ্ফলভূমিসুদ্ধাৰাসভূমিযো একত্তকাযএকত্তসঞ্ঞী নাম, হেট্ঠা ঠিতা রূপেহি সদ্ধিং সত্তৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো, তিট্ঠন্তি ৰিঞ্ঞাণানি এত্থাতি ঠিতিযো, ৰিঞ্ঞাণানং ঠিতিযো ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিযো, ৰিঞ্ঞাণস্স অভাৰতো অসঞ্ঞীভূমি ন গয্হতে, চতুত্থারুপ্পভূমি চ পটুৰিঞ্ঞাণাভাৰতো ন গয্হতে. সত্তাৰাসৰসেন অসঞ্ঞীভূমিং, চতুত্থারুপ্পভূমিঞ্চ পন গহেত্ৰা তে সত্তাৰাসা নৰ এৰ হোন্তি.

৫৬৩-৮. কামে পুঞ্ঞাভিসঙ্খারসঞ্ঞিতা অট্ঠ চেতনা পূরেন্তি অত্তনো কারকং পূরেন্তি চ, অজ্ঝাসযং পুজ্জঞ্চ ভৰং নিব্বত্তেন্তীতি পুঞ্ঞানি, অভিসঙ্খরোন্তি ৰিপাকং, কম্মজরূপঞ্চাতি অভিসঙ্খারা, পুঞ্ঞানি এৰ অভিসঙ্খারা পুঞ্ঞাভিসঙ্খারা, তেযেৰ সঞ্ঞিতা পুঞ্ঞাভিসঙ্খারসঞ্ঞিতা, কামে পুঞ্ঞাভিসঙ্খারসঞ্ঞিতা অট্ঠ চেতনা. নৰন্নং পাকচিত্তানং উপেক্খাযুত্তাহেতুকমহাৰিপাকৰসেন নৰন্নং পাকচিত্তানং কামসুগতিযং পন নানা ৰত্তমানচেতনাখণতো পরং খণং এতস্সাতি নানাখণং, তং এৰ নানক্খণিকং, তমেৰ কম্মং নানক্খণিককম্মং, ৰত্তমানচেতনাতো পরা অতীতচেতনাতি অত্থো. বলৰা নিস্সযপচ্চযো উপনিস্সযপচ্চযো, বলৰত্থো চেত্থ উপ-সদ্দো, বলৰপচ্চযোতি অত্থো, নানক্খণিককম্মপচ্চযৰসেন বলৰপচ্চযৰসেন চাতি অত্থো. দ্ৰেধা দ্ৰীহি পকারেহি তেসং পটিসন্ধিযং পচ্চযা ভৰন্তি, তা অট্ঠ কামাৰচরমহাকুসলচেতনা উপেক্খাসহিতাহেতুমনোৰিঞ্ঞাণধাতুযা ৰিনা উপেক্খাসহগতাহেতুমনোৰিঞ্ঞাণধাতুং ৰজ্জেত্ৰা পরিত্তপাকানং চক্খুসোতঘানজিৰ্হাকাযসম্পটিচ্ছনসোমনস্সযুত্তাহেতুককুসলৰিপাকানং দ্ৰেধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পৰত্তিযং পচ্চযা হোন্তি. তাযেৰ চেতনা তা এৰ অট্ঠ কামাৰচরমহাকুসলচেতনা রূপভৰে পঞ্চন্নং পাকচিত্তানং কুসলৰিপাকচিত্তানং চক্খুসোতসম্পটিচ্ছনসোমনস্সযুত্তউপেক্খাযুত্তসন্তীরণানং দ্ৰেধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পৰত্তিযং পচ্চযা হোন্তি. অট্ঠন্নং তু পরিত্তানং, কামে দুগ্গতিযং তথা অট্ঠন্নং পরিত্তানং কুসলৰিপাকানং চক্খুসোতঘানজিৰ্হাকাযসম্পটিচ্ছনানং, দ্ৰিন্নং সন্তীরণানঞ্চ পৰত্তে পৰত্তিক্খণে পচ্চযা হোন্তি, পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পন পচ্চযা ন হোন্তি. ৰুত্তপ্পকারাৰ কামে সুগতিযং যথাৰুত্তপ্পকারাৰ অট্ঠ কামাৰচরমহাকুসলচেতনা কামসুগতিযং তথা সোল়সন্নং কুসলৰিপাকানং পৰত্তে পৰত্তিক্খণে দ্ৰেধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি, পৰত্তে পৰত্তিক্খণে সত্তন্নং কুসলৰিপাকানং পচ্চযা হোন্তি. পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে নৰন্নং কুসলৰিপাকচিত্তানং পচ্চযা হোন্তি.

৫৬৯-৭৪. রূপে পুঞ্ঞাভিসঙ্খারা, রূপাৰচরভূমিযং পঞ্চন্নং পাকচিত্তানং পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযা হোন্তিমাপুঞ্ঞসঙ্খারা, কামে দুগ্গতিযং দ্ৰিধা ইমে অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারা, ইমা কুসলপটিপক্খা উদ্ধচ্চৰজ্জা একাদস চেতনা কামদুগ্গতিযং একস্স পটিসন্ধিৰিঞ্ঞাণস্স পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে দ্ৰিধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি. দ্ৰাদস অকুসলচেতনা পৰত্তে পৰত্তিক্খণে এৰ ছন্নং চক্খুসোতঘানজিৰ্হাকাযসম্পটিচ্ছনানং অকুসলৰিপাকানং পচ্চযা হোন্তি, পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযা নো হোন্তি. সত্তন্নম্পি ভৰন্তেৰ পৰত্তে পৰত্তিক্খণে পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে অকুসলৰিপাকানি সত্তন্নং চক্খুসোতঘানজিৰ্হাকাযসম্পটিচ্ছনসন্তীরণানং পচ্চযা ভৰন্তি. কামে সুগতিযং তেসং, সত্তন্নম্পি তথেৰ চ দ্ৰাদসাকুসলচেতনা কামে সুগতিযং তথেৰ চ তেসং সত্তন্নং অকুসলৰিপাকানং পৰত্তে পৰত্তিক্খণে পচ্চযা হোন্তি, পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযা ন হোন্তি. ৰিঞ্ঞাণানং চতুন্নম্পি, তেসং রূপভৰে তথা তাযেৰ দ্ৰাদসাকুসলচেতনা রূপভৰে তেসং চতুন্নং অকুসলৰিপাকানং চক্খুসোতসম্পটিচ্ছনসন্তীরণসঙ্খাতানং ৰিঞ্ঞাণানং তথা পৰত্তে পৰত্তিক্খণে পচ্চযা হোন্তি, পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযা ন হোন্তি. সো চ কামভৰেনিট্ঠরূপাদিউপলদ্ধিযং সো চ অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারো কামভৰে অনিট্ঠরূপাদিউপলদ্ধিযং অমনাপরূপাদীনি আরম্মণানি উপলদ্ধিযং তেসং চতুন্নং অপুঞ্ঞজানং ৰিঞ্ঞাণানং পচ্চযো হোতি. হি সচ্চং ‘‘সো চ কামভৰেনিট্ঠ-রূপাদিউপলদ্ধিয’’ন্তিআদিকং ৰচনং. অনিট্ঠরূপাদযো নাম ৰিসযা ব্রহ্মলোকে ন ৰিজ্জরে ন ৰিজ্জন্তি.

৫৭৫-৬. তথেৰানেঞ্জসঙ্খারো ন ইঞ্জতি ন ফন্দতি ন চলতীতি আনেঞ্জং, আনেঞ্জঞ্চ তং সঙ্খারো চাতি আনেঞ্জসঙ্খারো, তথা এৰ আনেঞ্জসঙ্খারো অরূপাৰচরভূমিযং চতুন্নং পাকচিত্তানং পৰত্তে পৰত্তিক্খণে পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে পচ্চযো হোতি. ভৰেস্ৰেতে ভৰেসু এতে ৰুত্তপ্পকারা পচ্চযা ৰুত্তপ্পকারেন পটিসন্ধিপৰত্তীসু যথা চ যেন যেন চ পকারেন নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পচ্চযা হোন্তি, তেন পচ্চযা তথা তেন তেন পকারেন ৰিভাৰিনা ৰিজানন্তেন পণ্ডিতেন ঞেয্যা.

৫৭৭. এসেৰ চ নযো ঞেয্যো, যোনিআদীসু যোনিগতিৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৰাসেসু এসেৰ চ নযো ভৰেসু মযা ৰুত্তো এৰ নযো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. তত্রিদং তত্র ভৰেসু আদিতো পট্ঠায ৰুত্তং ইদং ৰচনং মুখমত্তনিদস্সনং উপাযমত্তদীপনং হোতি.

৫৭৮-৮১. অৰিসেসেন পুঞ্ঞাভি-সঙ্খারো দ্ৰিভৰেসুপি কামপুঞ্ঞাভিসঙ্খারৰসেন, রূপপুঞ্ঞাভিসঙ্খারৰসেন চ পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো অৰিসেসেন সমানভাৰেন দ্ৰীসু ভৰেসু কামরূপভৰেসু পটিসন্ধিং দত্ৰা সো সঙ্খারো সব্বপাকং জনেতি নিব্বত্তেতি. তথা চতূসু ৰিঞ্ঞেয্যো, অণ্ডজাদীসু যোনিসু দ্ৰিভৰেসু পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো ৰিয তথা চতূসু অণ্ডজাদীসু সো পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. ‘‘অণ্ডজাদীসূ’’তি ৰচনং পদুমপচ্চেকবুদ্ধানং মনুস্সত্তং সন্ধায ৰুত্তং. বহুদেৰমনুস্সানং ৰসেন দ্ৰীসু গতীসু এৰ চ তথা সো পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. তথা নানত্তকাযাদি-ৰিঞ্ঞাণানং ঠিতীসুপি নানত্তকাযনানত্তসঞ্ঞীনানত্তকআযএকত্তসঞ্ঞী একত্তকাযনানত্তসঞ্ঞী একত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীনং ৰসেন চতূসু ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতীসু সো পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. নানত্তকাযনানত্তসঞ্ঞীনানত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীএকত্তকাযনানত্তসঞ্ঞীএকত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীনং ৰসেন ৰুত্তপ্পকারস্মিং চতুব্বিধে সত্তাৰাসে তথা সো পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো পণ্ডিতেন ঞেয্যো. এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন পুঞ্ঞাভিসঙ্খারো ভৰাদীসু ভৰযোনিগতিৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিসত্তাৰাসেসু যথারহং সোল়সন্নং কামকুসলপাকানং, পঞ্চন্নং রূপপাকানঞ্চাতি একৰীসতিপাকানং দ্ৰিধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেন পচ্চযো হোতি.

৫৮২-৩. কামে অপুঞ্ঞসঙ্খারো কামভৰে অণ্ডজজলাবুজসংসেদজওপপাতিকযোনিৰসেন অণ্ডজাদীসু যোনীসু নিরযগতিপেতগতিতিরচ্ছানগতিৰসেন তীসু গতীসু নানত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীৰসেন একিস্সা ৰিঞ্ঞাণট্ঠিতিযা নানত্তকাযএকত্তসঞ্ঞীৰসেন চ একস্মিং পন সত্তাৰাসে দ্ৰিধা নানক্খণিককম্মূপনিস্সযপচ্চযেহি পৰত্তে পৰত্তিক্খণে পটিসন্ধিযং পটিসন্ধিক্খণে সো অপুঞ্ঞাভিসঙ্খারো পচ্চযো হোতি.

৫৮৪-৬. তথেৰানেঞ্জসঙ্খারো তথা এৰ আনেঞ্জসঙ্খারো, একারূপভৰে একস্মিং অরূপভৰে একিস্সা ওপপাতিকযোনিযা চেৰ একিস্সা দেৰগতিযাপি চ আকাসানঞ্চাযতনভূমি ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনভূমি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনভূমিৰসেন তীসু এৰ চিত্তট্ঠিতীসু চতুন্নং অরূপভূমীনং ৰসেন চতুব্বিধে সত্তাৰাসে চতুন্নং অরূপপাকচিত্তানং দ্ৰেধা নানক্খণিককম্মোপনিস্সযপচ্চযেহি সো আনেঞ্জাভিসঙ্খারো পচ্চযো হোতি. পটিসন্ধিপৰত্তীনং, ৰসেনেৰং ভৰাদীসু এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন পটিসন্ধিপৰত্তীনং ৰসেন ভৰাদীসু যথা যে সঙ্খারা এসং পাকচিত্তানং পচ্চযা হোন্তি, তথা তে সঙ্খারা এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন পণ্ডিতেন ৰিজানিতব্বা.

৫৮৭-৯০. ন রূপারূপধম্মানং, সঙ্কন্তি পন ৰিজ্জতি রূপধম্মানং, চিত্তচেতসিকসঙ্খাতানং নামধম্মানঞ্চ সঙ্কন্তি পন সঙ্কমনং পন ন ৰিজ্জতি. সঙ্কন্তিভাৰে অসতি অতীতভৰতো ইধ ইমস্মিং ভৰে রূপধম্মানং সঙ্কমনভাৰে অসতি পটিসন্ধিচিত্তং কথং কেন পকারেন সিযা ভৰেয্য? নত্থি চিত্তস্স সঙ্কন্তি, অতীতভৰতো ইধ ইমস্মিং ভৰে চিত্তস্স সঙ্কন্তি সঙ্কমনং নত্থি, ততো অতীতভৰতো অতীতং হেতুং ৰিনা ৰজ্জেত্ৰা ইধ ইমস্মিং ভৰে চিত্তস্স পাতুভাৰো ন ৰিজ্জতি. সুলদ্ধপচ্চযং রূপারূপমত্তং সুট্ঠু লদ্ধপচ্চযং রূপনামমত্তং জাযতি. এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন পচ্চযং লভিত্ৰা উপ্পজ্জমানং রূপারূপমত্তং রূপনামমত্তং জাযতি. এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন পচ্চযং লভিত্ৰা উপ্পজ্জমানং রূপারূপমত্তং ভৰন্তরং অঞ্ঞভৰং পটিসন্ধিং উপেতি উপগচ্ছতি. ইতি ৰচনং সমঞ্ঞায লোকিযৰোহারেন পৰুচ্চতে, সত্তো ৰা নত্থি, সত্তো জীৰোতি ৰেৰচনং, অত্তা ৰাপি ন ৰিজ্জতি.

৫৯১-৯. তস্সিদং পাকটং কত্ৰা, পটিসন্ধিক্কমং পন তস্স সত্তস্স ইদং পটিসন্ধিক্কমং সুদুব্বুধং অতিদুব্বিজানং পাকটং কত্ৰা অহং দস্সযিস্সামি, তমেতং পটিসন্ধিক্কমং সাধু সাধুকং নিবোধথ, সাধু সাধুকং মনসি করোথ, ৰিৰিধেসু আরম্মণেসু লোভৰসেন চিত্তং অনামেত্ৰা ৰজিরমঞ্জূসায অনগ্ঘমণিরতনং পক্খিপন্তো ৰিয চিত্তে ঠপেত্ৰাতি অত্থো. অতীতস্মিং ভৰে তস্স, আসন্নমরণস্স হিইতো ভৰতো অতীতস্মিং ভৰে আসন্নমরণস্স তস্স সরীরস্মিং আতপে পক্খিত্তং হরিতং তালপণ্ণং ৰিয সুস্সমানে সতি চক্খুন্দ্রিযাদিকে ইন্দ্রিযে নট্ঠে হদযৰত্থুমত্তস্মিং ঠিতে কাযপ্পসাদিকে ৰিঞ্ঞাণে তস্মিং খণে ৰত্থুসন্নিস্সিতং হদযৰত্থুনিস্সিতং. ‘‘চিত্ত’’ন্তি ৰচনং ভৰঙ্গমনোদ্ৰারাৰজ্জনজৰনং সন্ধায ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্বং. পুব্বানুসেৰিতন্তি ইতো কালা পুব্বকালে তেন পন অনুসেৰিতং অনুচিণ্ণং পুঞ্ঞং কম্মং ৰা অপুঞ্ঞং এৰ ৰা কম্মং কম্মনিমিত্তং গতিনিমিত্তং ৰা কম্মফলেন দ্ৰারেসু পচ্চুপট্ঠিতং আলম্বিত্ৰা মনোদ্ৰারাৰজ্জনজৰনৰসেন সেৰিতচিত্তং পৰত্ততি. এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন পৰত্তমানং তং ৰিঞ্ঞাণং তং জৰনচিত্তং লদ্ধপচ্চযং লদ্ধারম্মণপচ্চযং. অৰিজ্জায পটিচ্ছন্নাদীনৰে ৰিসযেতি অকুসলজৰনে জৰিতে তস্স জৰনস্স অৰিজ্জায অপ্পটিচ্ছন্নদোসে তস্মিং কম্মাদিকে আরম্মণে কুসলজৰনে জৰিতে ততো চিত্তৰীথিতো পুব্বভাগে পৰত্তায অৰিজ্জায পটিচ্ছন্নদোসে তস্মিং কম্মাদিকে আরম্মণে. তণ্হাতি অকুসলজৰনেন সহজো লোভো, অকুসলজৰনে ৰা জৰিতে ততো ৰীথিচিত্ততো পুব্বভাগে পৰত্তো লোভো তণ্হা. নমেতীতি অঞ্ঞং আরম্মণং অগ্গাহাপেত্ৰা দল়্হগ্গাহৰসেন তং এৰ কম্মনিমিত্তগতিনিমিত্তসঙ্খাতং আরম্মণং গণ্হাপেতীতি অত্থো. সহজা সঙ্খারা পন তস্স চিত্তস্স সহজা একতো জাতা চেতনা পন তস্মিং যেৰারম্মণে খিপন্তি পৰত্তন্তি. ইমস্মিং পচ্চুপ্পন্নভৰে একসন্ততিৰসা পৰত্তায তণ্হায নমীযমানং তং ৰিঞ্ঞাণং ওরিমা তীরম্হা রজ্জুকং আলম্বিত্ৰা মাতিকাতিক্কমো পুরিসো ৰিয এতং পুরিমং নিস্সযভূতং হদযৰত্থুং জহতি ছড্ডেতি, চুতিচিত্তং উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝতীতি অত্থো. অপরং কম্মসম্ভূতং নিস্সযং অপরং অঞ্ঞকম্মতো সম্ভূতং নিস্সযভূতং হদযৰত্থুং লভিত্ৰা ৰা অলভিত্ৰাপি ৰা আরম্মণাদীহি পচ্চযেহি তং পটিসন্ধিসঙ্খাতং মানসং পৰত্ততি. ‘‘লভিত্ৰা’’তি ৰচনং কামরূপভৰং সন্ধায ৰুত্তং. ‘‘অলভিত্ৰা’’তি ৰচনং অরূপভৰং সন্ধায ৰুত্তং. এত্থ এতেসু চিত্তেসু পুরিমং ‘‘জহতী’’তি ৰচনেন ৰুত্তঞ্চেৰ চিত্তং, চুতিচিত্তং পচ্ছিমং ‘‘আরম্মণাদীহি পচ্চযেহি পৰত্ততী’’তি ৰচনেন ৰুত্তঞ্চেৰ চিত্তং পটিসন্ধিচিত্তং পণ্ডিতেন ৰেদিতব্বং.

৬০০-৬. তদেতং তং এতং পটিসন্ধিচিত্তং পুরিমা ভৰতো ইধ ইমস্মিং পচ্ছিমভৰে নাপি আগতং, কম্মাদিঞ্চ হেতুং ৰিনা ৰজ্জেত্ৰা পটিসন্ধিচিত্তং পাতুভূতং ন চেৰ তং এত্থ এতস্মিং ৰচনে এতস্স পটিসন্ধিচিত্তস্স পুরিমা ভৰতো ইধ ইমস্মিং পচ্চুপ্পন্নভৰে অনাগমনে অতীতভৰহেতূহি অতীতভৰে কম্মাদিপচ্চযেহি এতস্স পটিসন্ধিচিত্তস্স সম্ভৰে. পটিঘোসদীপমুদ্দাদী, ভৰন্তেত্থ নিদস্সনা এত্থ এতস্মিং তস্স পটিসন্ধিচিত্তস্স অতীতভৰতো অনাগমনে অতীতভৰে হেতূহি সম্ভৰে পটিঘোসদীপমুদ্দাদিঅত্থনিদস্সনা উপমা ভৰন্তি. অঞ্ঞত্র অঞ্ঞস্মিং পটিঘোসাদীনং অত্থানং পৰত্তিট্ঠানে আগন্ত্ৰা সদ্দাদিহেতুকা সদ্দাদযো পচ্চযা হোন্তি যথা. ইদং ৰুত্তং হোতি – ইমস্মিং ঠানে জনেহি পৰত্তাপিতা সদ্দদীপমুদ্দাদযো অত্থা পব্বতন্তরাদীসু অঞ্ঞেসু ঠানেসু পৰত্তানং পটিঘোসদীপমুদ্দাদীনং অত্থানং হেতুকা হোন্তি. তেসু সদ্দাদীসু পচ্চযেসু সন্তেসু যে তে পটিঘোসাদযো হোন্তি, অসন্তেসু ন হোন্তি যথা, এৰমেৰ চ ৰিঞ্ঞাণং অতীতভৰতো পচ্চুপ্পন্নভৰৰিঞ্ঞাণৰসেন পৰত্তং ৰিঞ্ঞাণং ৰিভাৰিনা ৰেদিতব্বং. সন্তানবন্ধতো সন্তানবন্ধৰসেন একতা অতীতভৰপচ্চুপ্পন্নভৰৰিঞ্ঞাণৰসেন পৰত্তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স একীভাৰো নত্থি, নানতাপি তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স নানাভাৰোপি পচ্চেকভাৰো অপি. সতি সন্তানবন্ধে তু, একন্তেনেকতা সিযা সন্তানবন্ধে সতি একন্তেন তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স একতা একীভাৰো সিযা ভৰেয্য, খীরসভাৰতো পগ্ঘরণসভাৰতো খীরতো সম্ভূতং ঘনসভাৰং কদাচিপি কিস্মিঞ্চিপি কালে ন ভৰেয্য, সব্বদা পগ্ঘরণসভাৰখীরমেৰ ভৰেয্যাতি অত্থো. অথাপি অপরো নযোপি সা একন্তনানতা তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স সো একন্তনানাভাৰো যদি ভৰেয্য, খীরসামিকো সো পুগ্গলো দধিসামি ন ভৰেয্য. খীরকালে খীরস্স ইস্সরভূতো সামিকো পগ্ঘরণসভাৰং জহিত্ৰা দধিস্স উপ্পজ্জমানকালে তস্স দধিস্স ইস্সরো ন ভৰেয্য, ততো খীরসামিকো অঞ্ঞো পুগ্গলো তস্স দধিস্স অনিস্সরো অসামিকো ভৰেয্যাতি অত্থো. যস্মা কারণা এত্থ এতস্মিং পটিসন্ধিক্কমৰিনিচ্ছযে একন্তএকতাপি ৰা একন্তনানতাপি ৰা সমযঞ্ঞুনা ৰিঞ্ঞুনা ন চেৰ উপগন্তব্বা.

৬০৭-১০. এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন অসঙ্কন্তিপাতুভাৰে সঙ্কন্তিপাতুভাৰরহিতে ভৰে সতি ইমস্মিং মনুস্সত্তভাৰে খন্ধাদিসমতা অভিসম্ভূতা যে খন্ধা হোন্তি, এতেসং ইধ ইমস্মিং মনুস্সত্তভাৰে নিরুদ্ধত্তা ইধ ইমস্মিং মনুস্সত্তভাৰে জনেহি কতস্স তস্স কম্মস্স ফলহেতুনো ফলস্স পচ্চযভূতস্স পরত্থ পরস্মিং লোকে আগমতো চেৰ এৰং অঞ্ঞস্স সত্তস্স অঞ্ঞতো কম্মতো হি ততো সত্ততো অঞ্ঞেন সত্তেন কততো অঞ্ঞতো চেৰ কম্মতো তং ফলং সিযা ভৰেয্য, ‘‘অঞ্ঞস্স সত্তস্সা’’তি ৰচনেন তিত্থিযসত্তস্সপি কম্মং অঞ্ঞস্স চ ফলং দদেয্যাতি অত্থো, তস্মা কারণা এতং সব্বং এৰ চ তুম্হেহি ৰুত্তৰিধানং ন সুন্দরং. এত্থাহাতি এতস্মিং ঠানে ঠত্ৰা চোদকো আহ – ননু এৰং ‘‘অসঙ্কন্তিপাতুভাৰে ভৰে সতী’’তিআদিকং ৰচনং নিযতীতি? ৰুচ্চতে – সন্তানে যং ফলং এতং একস্মিং সন্তানে পৰত্তমানং যং এতং ফলং অঞ্ঞস্স সত্তস্স ন হোতি, অঞ্ঞতো কম্মতো ন চ হোতি, বীজানং অভিসঙ্খারো এতস্সত্থস্স ‘‘একস্মিং সন্তানে’’তিআদিকস্স এতস্স অত্থস্স সাধকো নিপ্ফাদকো হোতি.

৬১১-৫. একস্মিং পন সন্তানে, ৰত্তমানং ফলং পন অঞ্ঞস্স সত্তস্সাপি ৰা ন হোতি, তং ফলং অঞ্ঞতো কম্মতো ন হোতি. বীজানং অভিসঙ্খারো এতস্সত্থস্স ‘‘একস্মিং পন সন্তানে’’তিআদিকস্স এতস্স অত্থস্স সাধকো নিপ্ফাদকো হোতি, বীজানং অভিসঙ্খারে মধুআদিনা ৰত্থুনা জনেহি কতে তস্স বীজস্স সন্তানে পঠমং লদ্ধপচ্চযো পঠমং লদ্ধমধুআদিপচ্চযো তস্স বীজস্স ফলং কালন্তরে মধুআদিনা বীজাভিসঙ্খরণতো অঞ্ঞস্মিং কালে মধুরো হোতি. হি সচ্চং ‘‘বীজানং অভিসঙ্খারে’’তিআদিকং ৰচনং. তানি হি তানি এৰ পঠমং মধুআদিনা জনেহি রোপিতানি বীজানি অভিসঙ্খরণতো কালন্তরে মধুরভাৰং ফলম্পি ৰা ফলট্ঠং ৰা ন পাপুণন্তি. এৰং ইমিনা পকারেন ইদং মযা ৰুত্তং ‘‘একস্মিং পন সন্তানে’’তিআদিকং ৰচনং পণ্ডিতেন ঞেয্যং. অপি চ অপরো নযো. বালকালে তরুণকালে তেন তরুণেন পযুত্তেন ৰিজ্জাসিপ্পোসধাদিনা কম্মেনাপি তস্স ৰুদ্ধকালস্মিং ফলদানসীলেন অযং ‘‘একস্মিং পন সন্তানে’’তিআদিকো অত্থো পণ্ডিতেন দীপেতব্বো.

৬১৬-২০. চোদকো পুনাহ – এৰং সন্তেপি তং কম্মং এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন কম্মে সন্তেপি সংৰিজ্জমানেপি তং কম্মং এতস্মিংযেৰ খণে ৰিজ্জমানম্পি ৰা ফলস্স পচ্চযো হোতি. অথ ৰাৰিজ্জমানকং পচ্চযো ন ভৰেয্য. এতস্মিংযেৰ খণে অৰিজ্জমানকং কম্মং ৰা ফলস্স পচ্চযো হোতি. সচে যদি ৰিজ্জমানং ফলস্স পচ্চযো হোতি, তপ্পৰত্তিক্খণেপন তস্স কম্মস্স পৰত্তিক্খণে তস্স কম্মস্স ৰিজ্জমানকালে পন হেতুনা কম্মেনেৰ সদ্ধিং পাকেন ভৰিতব্বং. অথ ৰা অপরো নযো. ৰিজ্জমানং নিরুদ্ধং কম্মং ৰিপাকস্স পচ্চযো যদি ভৰেয্য, পৰত্তিক্খণতো তস্স কম্মস্স পৰত্তিক্খণতো পুব্বে ৰা কালে, তস্স কম্মস্স পৰত্তিক্খণতো পচ্ছা ৰা অৰিজ্জমানকালেতি অত্থো. নিচ্চফলং সিযাতি সব্বদা কম্মপচ্চযৰিরহিতং ফলং সিযাতি অত্থো. আচরিযেন ৰুচ্চতে – ‘‘লোভং, ভিক্খৰে, পজহথ, সোতাপত্তিপটিলাভায অহমেৰ পাটিভোগো’’তিআদীসু পাঠেসু পাটিভোগো ৰিয কম্মং দট্ঠব্বং. সোতাপত্তিফলং ৰিয কম্মতো সম্ভূতং ফলং দট্ঠব্বং. কটত্তাযেৰ জনেহি কটত্তাযেৰ তং কম্মং ফলস্স পচ্চযো হোতি, অস্স ৰিজ্জমানত্তং ন চ হোতি, তস্স অৰিজ্জমানস্স কম্মস্স ৰিজ্জমানতা ৰা ন চ নেৰ হোতি.

৬২১. অভিধম্মাৰতারোযং অভিধম্মাৰতারো অযং পরমত্থপ্পকাসনো ভূতত্থদীপনো সোতূনং পুগ্গলানং পীতিবুদ্ধিৰিৰড্ঢনো পণ্ডিতেহি ৰিৰিধেসু আরম্মণেসু চিত্তং অনামেত্ৰা সক্কচ্চেন মনসিকারেন সোতব্বো.

ইতি অভিধম্মাৰতারটীকায

পুঞ্ঞৰিপাকপচ্চযনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

নৰমো পরিচ্ছেদো.