১. পঠমো পরিচ্ছেদো

চিত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা

৮. তত্থ তেসু চতুব্বিধেসু পরমত্থেসু, জাতিনিদ্ধারণং. চিত্তন্তি চিত্তং নাম. ৰিজানাতীতি ৰিজাননং, ৰিসযানং ৰিজাননং ৰিসযৰিজাননং. চিত্তসরূপপরিদীপনমিদং ৰচনং. তস্স পন চিত্তস্স কো ৰচনত্থো কো সদ্দত্থো. ৰুচ্চতে আচরিযেন. সব্বসঙ্গাহকৰসেন সব্বেসং চিত্তানং সঙ্গাহকনযৰসেন. আরম্মণং চিন্তেতি জানাতীতি চিত্তং, তদা সব্বং চিত্তং অধিপ্পেতং. জৰনৰীথিৰসেন অত্তসন্তানং চিনোতীতি চিত্তং, তদা কুসলাকুসলমহাকিরিযাচিত্তং অধিপ্পেতং. অঞ্ঞেসং জৰনানং অগ্গহণং কামাৰচরজৰনানি এৰ যেভুয্যৰসেন সত্তক্খত্তুং জৰন্তীতি ঞাপনত্থং.

৯. ৰিচিত্তং করণং যস্স তং ৰিচিত্তকরণং, তস্স ভাৰো ৰিচিত্তকরণা. ‘‘ইমস্স রূপস্স উদ্ধং ইদং হোতু, হেট্ঠা ইদং হোতু, উভযপস্সে ইদ’’ন্তি চিন্তেত্ৰা যথাচিন্তিতেন কমেন সেসচিত্তরূপনিপ্ফাদনং হোতি, এৰং যং কিঞ্চি লোকে ৰিচিত্তং সিপ্পজাতং, সব্বং তং চিত্তেনেৰ করীযতি. এৰং ৰিচিত্তকরণতায চিত্তং. তদা করণতায চিত্তং করোতীতি চিত্তং. ইদং তদ্ধিতপদং. ৰা অযং অঞ্ঞো নযো. তং অত্তনো চিত্ততায অঞ্ঞদেৰ সরাগং চিত্তং, অঞ্ঞং সদোসং, অঞ্ঞং সমোহং. অঞ্ঞং কামাৰচরং, অঞ্ঞং রূপাৰচরাদিভেদং. অঞ্ঞং রূপারম্মণং, অঞ্ঞং সদ্দাদিআরম্মণং. রূপারম্মণেসুপি অঞ্ঞং নীলারম্মণং, অঞ্ঞং পীতাদিআরম্মণং. সদ্দাদিআরম্মণেসুপি এসেৰ নযো. সব্বেসুপি তেসু অঞ্ঞং হীনং, অঞ্ঞং মজ্ঝিমং, অঞ্ঞং পণীতং. হীনাদীসুপি অঞ্ঞং ছন্দাধিপতেয্যং, অঞ্ঞং চিত্তাধিপতেয্যং, অঞ্ঞং ৰীরিযাধিপতেয্যং, অঞ্ঞং ৰীমংসাধিপতেয্যং, তস্মা যস্স ইমেসং সম্পযুত্তভূমিআরম্মণহীনমজ্ঝিমপণীতাধিপতীনং ৰসেন অত্তনো চিত্ততায চিত্তং. চিত্তো এতস্মিং অত্থীতি চিত্তং. তদা সব্বং চিত্তং. পঞ্ঞত্তিযম্পি ৰিঞ্ঞাণে ৰিচিত্তে চিত্তস্স কম্মং চিত্তকম্মং, চিত্তকম্মমেৰ চিত্তকম্মকং, চিত্তকম্মকে ৰিচিত্তে ইধ ইমস্মিং অধিকারে চিত্তসম্মুতি চিত্তসদ্দো ৰিঞ্ঞাণে চিত্তে ৰিঞ্ঞুনা দট্ঠব্বো.

তং পন সব্বসঙ্গাহকৰসেন চিন্তেতীতিআদিনা ৰুত্তপ্পকারং চিত্তং. সারম্মণতো সারম্মণভাৰেন একৰিধং. সৰিপাকাৰিপাকতো সৰিপাকাৰিপাকৰসেন দুৰিধং. তত্থ তস্মিং দুৰিধে চিত্তে সৰিপাকং নাম চিত্তং কুসলাকুসলং, অৰিপাকং অব্যাকতং, কুসলাকুসলভাৰেন অকথিতন্তি অত্থো. কুসলজাতি অকুসলজাতি অব্যাকতজাতীতি জাতিভেদতো তিৰিধং.

তত্থ তস্মিং ৰচনে ‘‘কুসল’’ন্তি এতস্স সদ্দস্স পন কো ৰচনত্থো.

১০. কুচ্ছিতানং সলনতো পাপকানং ধম্মানং কম্পনতো ৰিদ্ধংসনতো. কুচ্ছিতেনাকারেন সযন্তীতি কুসা, কুসানং অকুসলসঙ্খাতানং লৰনেন ছিন্দনতো. কুচ্ছিতে সাতি তনুং করোতীতি কুসং, কুসেন ঞাণেন লাতব্বত্তা গহেতব্বত্তা. ৰা অযং অঞ্ঞো নযো.

১১. কুসলসদ্দোযং অযং কুসলসদ্দো ছেকে অত্থে আরোগ্যত্থে অনৰজ্জত্থে ইট্ঠৰিপাকে অত্থেপি দিট্ঠো অম্হেহি. ইধ ইমস্মিং অধিকারে অনৰজ্জাদিকে অত্থে দিট্ঠো. আদি-সদ্দেন আরোগ্যত্থইট্ঠৰিপাকত্থা গহেতব্বা. দিট্ঠো যস্মা, তস্মা অনৰজ্জইট্ঠৰিপাকলক্খণং কুসলং. নত্থি অৰজ্জং কিলেসাৰজ্জং কিলেসদোসো কিলেসদরথো এতস্সাতি অনৰজ্জং, কম্মেন ৰিপচ্চীযতেতি ৰিপাকো, ইট্ঠানিট্ঠাদিআরম্মণানুভৰনৰসেন, অত্তনো সভাৰেন চ ইট্ঠো ৰিপাকো এতস্সাতি ইট্ঠৰিপাকং, অনৰজ্জমেৰ ইট্ঠৰিপাকং, তং লক্খীযতি অনেন অৰিঞ্ঞাতং লক্খিতব্বং কুসলন্তি লক্খণং, অনৰজ্জইট্ঠৰিপাকং লক্খণং এতস্সাতি অনৰজ্জইট্ঠৰিপাকলক্খণং. অনৰজ্জইট্ঠৰিপাকমেৰ কুসলং. ননু কথং সযমেৰ অত্তনো লক্খণং ভৰেয্যাতি চোদনা ভৰেয্য ৰিঞ্ঞাতাৰিঞ্ঞাতসদ্দত্থভাৰেন লক্খণলক্খিতব্বভাৰযুত্তিতো. কুসলসদ্দত্থৰসেন হি অৰিঞ্ঞাতং অপাকটং কুসলং লক্খিতব্বং হোতি. অনৰজ্জইট্ঠৰিপাকসদ্দত্থৰসেন ৰিঞ্ঞাতং পাকটং কুসলং লক্খণং হোতি. অকুসলৰিদ্ধংসনরসং অকুসলানং ৰিদ্ধংসনং অকুসলৰিদ্ধংসনং, তং রসো কিচ্চমেতস্সাতি অকুসলৰিদ্ধংসনরসং, অকুসলৰিদ্ধংসনকিচ্চং. ৰোদানভাৰেন পচ্চুপট্ঠাতীতি ৰোদানপচ্চুপট্ঠানং, ৰোদানউপট্ঠানাকারং ৰোদানগয্হাকারং. ৰা অযং অঞ্ঞো নযো. ৰজ্জপটিপক্খত্তা অনৰজ্জলক্খণমেৰ কুসলং, ৰজ্জপটিপক্খলক্খণং কুসলন্তি অত্থো. ৰোদানভাৰরসং ৰোদানভাৰসম্পত্তিকং. ইট্ঠৰিপাকপচ্চুপট্ঠানং ইট্ঠৰিপাকফলং. যোনিসোমনসিকারপদট্ঠানং পদঞ্চ তং ঠানঞ্চাতি পদট্ঠানং, উভো কারণত্থাধিৰচনং, তস্মা আসন্নকারণন্তি অত্থো, ইতরথা পুনরুত্তিদোসো সিযা, যোনিসোমনসিকারো পদট্ঠানং আসন্নকারণং এতস্সাতি যোনিসোমনসিকারপদট্ঠানং.

সাৰজ্জানিট্ঠৰিপাকলক্খণং অকুসলং. তদুভযৰিপরীতং তেহি উভযেহি কুসলাকুসলেহি ৰিপরীতং অৰিপাকলক্খণং এতস্সাতি তদুভযৰিপরীতলক্খণং অব্যাকতং. ৰা অযং অঞ্ঞো নযো. অৰিপাকারহং ৰিপাকস্স অননুচ্ছৰিকং.

সৰত্থুকাৰত্থুকভেদতোতি সৰত্থুকং হদযৰত্থুকং, অৰত্থুকং হদযৰত্থুৰিরহিতং.

১২. উদ্দানতো সঙ্খেপৰসেন কিলেসৰত্থুৰসেন দুৰে কামা হোন্তি. ছন্দরাগোৰ কিলেসো, তেভূমকে পৰত্তং ৰট্টসহিতং ৰত্থু, ৰসতি কিলেসো এত্থাতি ৰত্থু.

১৩. কিলেসকামো ৰত্থুং কামেতি ইচ্ছতি, ৰত্থু কিলেসকামেন কামীযতি ইচ্ছীযতীতি কত্তুকারককম্মকারকদ্ৰযে সাধনদ্ৰযে এস এসো দুৰিধোপি কামো সিজ্ঝতি.

১৪-৫. সো অযং দুৰিধোপি কামো যস্মিং পদেসে সম্পত্তীনং ৰসেন অৰচরতি, ইতি তস্মা কারণা সো পন পদেসো চতুপাযানং ছন্নং দেৰানং মনুস্সানং ৰসেন এৰ একাদসৰিধো হোতি.

১৬. কামোৰচরতীতি এত্থ এতস্মিং একাদসৰিধে পদেসে কামো অৰচরতি, ইতি তস্মা কারণা সো পদেসো অস্স কামস্স অনেন কামেন অভিলক্খিতত্তা কামাৰচরসঞ্ঞিতো. অভিলক্খিতসদ্দপ্পযোগে ততিযত্থে ‘‘অস্সা’’তি ছট্ঠী হোতীতি সদ্দসত্থৰিদূ পঠন্তি. সসত্থাৰচরো পদেসো ৰিয সত্তে সসন্তি হিংসন্তি তেহীতি সত্থা, সহ সত্থেহীতি সসত্থা, সসত্থা পুরিসা অৰচরন্তি এত্থাতি সসত্থাৰচরো. যথা হি যস্মিং পদেসে সসত্থা পুরিসা অৰচরন্তি, সো পদেসো ৰিজ্জমানেসুপি অঞ্ঞেসু দ্ৰিপদচতুপ্পদেসু অৰচরন্তেসু তেসং উপলক্খিতত্তা ‘‘সসত্থাৰচরো’’ত্ৰেৰ ৰুচ্চতি, এৰং ৰিজ্জমানেসুপি অঞ্ঞেসু রূপাৰচরাদীসু তত্থ অৰচরন্তেসু তেসং অভিলক্খিতত্তা অযং পদেসো ‘‘কামাৰচরো’’ত্ৰেৰ ৰুচ্চতি.

১৭. যথা রূপভৰো উত্তরপদস্স লোপং কত্ৰা রূপন্তি ৰুত্তো, এৰং তথা স্ৰাযং সো অযং এসো কামাৰচরো উত্তরপদস্স লোপং কত্ৰা কামো ইতি সঞ্ঞিতো কামো নাম উদীরিতো পণ্ডিতেন কথিতো.

১৮. তস্মিং কামে ইদং চিত্তং তস্মিং কামাৰচরে সদা অৰচরতি, ইতি তস্মা কারণা কামাৰচরং ইতি এৰং কামঘাতিনা কামানং ৰিনাসকেন বুদ্ধেন কথিতং. কিঞ্চাপি এতং রূপারূপভৰেসুপি অৰচরতি, যথা পন সঙ্গামে যেভুয্যেন অৰচরণতো ‘‘সঙ্গামাৰচরো’’তি লদ্ধনামো নাগো নগরে চরন্তোপি ‘‘সঙ্গামাৰচরো’’ত্ৰেৰ ৰুচ্চতি, থলচরজলচরা পাণিনো অথলে অজলে ঠিতাপি ‘‘থলচরজলচরা’’ত্ৰেৰ ৰুচ্চন্তি, এৰং ইদং অঞ্ঞত্থ অৰচরন্তম্পি কামাৰচরমেৰাতি দট্ঠব্বং. আরম্মণকরণৰসেন ৰা এত্থ কামো অৰচরতীতিপি কামাৰচরং. কামঞ্চেস রূপারূপাৰচরেসুপি অৰচরতি, যথা পন ৰদতীতি ৰচ্ছো, মহিযং সেতীতি মহিংসোতি ৰুত্তে ন যত্তকা ৰদন্তি, মহিযং ৰা সেন্তি, সব্বেসং তং নামং হোতি, এৰংসম্পদমিদং দট্ঠব্বং.

১৯. পটিসন্ধিং ভৰে কামে কামভৰসঙ্খাতে কামে পটিসন্ধিং অৰচারযতি, ইতি তস্মা কামাৰচরং. ইতি এৰং ৰা অযং অঞ্ঞো নযো. তত্র তস্মিং কামাৰচরে পরিযাপন্নং অন্তোগধং, ইতি তস্মা কামাৰচরং.

২০. অট্ঠৰিধং চিত্তং কামাৰচরসঞ্ঞিতং ইদং অট্ঠৰিধং চিত্তং. দসপুঞ্ঞকিরিযৰত্থুৰসেনেৰ পুঞ্ঞকিরিযা এৰ তেসং তেসং ফলানিসংসানং ৰত্থূনি কারণানীতি পুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনি, তেসং ৰসো, তেন পৰত্ততি.

২১. দানং সীলং ভাৰনা পত্তিদানং ৰেয্যাৰচ্চং ধম্মদেসনা অনুমোদনা দিট্ঠিজুভাৰো সংসুতি ধম্মস্সৰনঞ্চ অপচাযো অপচাযনং, এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন পুঞ্ঞানি এৰ ৰত্থূনি পুঞ্ঞৰত্থূনি, তেসং পভেদো পুঞ্ঞৰত্থুপ্পভেদো ঞেয্যো পণ্ডিতেন জানিতব্বো.

২২-৩. গচ্ছন্তি সঙ্গহং দানে পত্তিদানানুমোদনা দানে সঙ্গহং গচ্ছন্তি, ৰেয্যাৰচ্চাপচাযনা সীলমযে পুঞ্ঞে সঙ্গহং গচ্ছন্তি, ধম্মদেসনা ধম্মস্সৰনং দিট্ঠিউজুকা ভাৰনামযে পুঞ্ঞে সঙ্গহং গচ্ছন্তি, দস পুঞ্ঞকিরিযাপি চ তীণি এৰ সম্ভোন্তি.

২৪. সব্বানুস্সতিপুঞ্ঞঞ্চ পসংসা সরণত্তযং রতনত্তযগুণপসংসা চ এতে দিট্ঠিজুকম্মম্হি সঙ্গয্হন্তি, তস্মিং সঙ্গহপাপুণে সংসযো সন্দেহো নত্থি.

২৫. পুরিমা চেতনা ততো পুব্বভাগে পৰত্তা চেতনা, মুঞ্চচেতনা পচ্চুপ্পন্না চেতনা, পরচেতনা পচ্ছাকালে পৰত্তা চেতনা, তিস্সোপি চেতনা দানমযে পুঞ্ঞে হোন্তি. এৰন্তি যথা তিস্সোপি চেতনা দানমযে পুঞ্ঞে হোন্তি, এৰং তথা দানমযপুঞ্ঞতো সেসেসুপি সীলমযভাৰনামযেসু তিস্সো চেতনা পণ্ডিতো দীপযে কথেয্য.

হি সচ্চং যদা পন যো পুগ্গলো দেয্যধম্মপটিগ্গাহকাদিসম্পত্তিং আগম্ম পটিচ্চ. পটিগ্গাহকাদিসম্পত্তিন্তি এত্থ আদি-সদ্দেন দেসকালকল্যাণমিত্তাদযো গহিতা. অঞ্ঞং ৰা সোমনস্সহেতুন্তি অঞ্ঞ-গ্গহণেন সদ্ধাবহুলতাৰিসুদ্ধিদিট্ঠিতাকুসলকিরিযানিসংসদস্সিতাসোমনস্সপটিসন্ধিকতাদীনং সঙ্গহো. অত্থি দিন্নং দানস্স ফলং অত্থি. আদি-সদ্দেন অত্থিহুতাদযো গহিতা. পুরক্খত্ৰাতি পুরতো কত্ৰা. পরেহি অনুস্সাহিতো অচোদিতো দানাদীনি পুঞ্ঞানি করোতি. দানাদীনীতি ৰচনেন দেয্যধম্মং নিস্সায পৰত্তদানচেতনা গহেতব্বা. তদা অস্স পুগ্গলস্স. সঙ্খরণং সঙ্খারো, নত্থি সঙ্খারো এতস্সাতি অসঙ্খারো, তং এৰ অসঙ্খারিকং, অপ্পযোগন্তি অত্থো. ৰুত্তনযেনাতি ৰুত্তনযো নাম ‘‘দেয্যধম্মপটিগ্গাহকাদিসম্পত্তি’’ন্তি ৰচনং. ইমস্মিং পনত্থে সঙ্খরোতীতি সঙ্খারো নাম অত্তনো ৰা পৰত্তস্স পুব্বপ্পযোগস্স অধিৰচনং, পরস্স ৰা পৰত্তপুব্বপ্পযোগস্স অধিৰচনং. অযমস্স অধিপ্পাযো – যদা যো ‘‘দানাদীনি করিস্সামী’’তি চিত্তং সমুপ্পাদেত্ৰা নাকাসি, পচ্ছা অত্তনো পুব্বচেতনায উস্সাহিতো করোতি, তদা সসঙ্খারিকং হোতি, অত্তনো পুব্বপ্পযোগেন সহ পৰত্ততীতি অত্থো. পটিপত্তিদস্সনেন পটিপজ্জিতব্বা সীলাদীহি পটিপজ্জন্তি জানন্তি গচ্ছন্তি ৰা নিব্বানং এতাযাতি পটিপত্তি, তায দস্সনং পটিপত্তিদস্সনং, তেন. জাতো পরিচযো এতেসন্তি জাতপরিচযা. সহসাতি ৰেগেন. চতূসুপি ৰিকপ্পেসু দস্সেয্য.

২৬. দসপুঞ্ঞক্রিযাদীনং ৰসেন চ বহূনিপি ভৰন্তি এতানি পন চিত্তানি দসপুঞ্ঞকিরিযাদীনং ৰসেনপি বহূনিপি ভৰন্তি ইতি এৰং পকাসযে ভগৰা পকাসেয্য.

২৭. সত্তরস সহস্সানি, দ্ৰে সতানি অসীতি চ;

কামাৰচরপুঞ্ঞানি, ভৰন্তীতি ৰিনিদ্দিসেতি. –

কামাৰচরপুঞ্ঞানি সত্তরস সহস্সানি চ দ্ৰে সতানি চ অসীতি চ ভৰন্তি, ইতি ৰচনং ৰিনিদ্দিসে আচরিযো কথেয্য.

দসপুঞ্ঞক্রিযাৰত্থু, ছদ্ৰারাধিপতীহি চ;

কাযাদীহি চ তীহেৰ, হীনাদীহি চ তীহি তু.

দ্ৰীসু ভৰেসু কামভৰরূপভৰেসু. পটিপদাদিভেদতো দুক্খাপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, দুক্খাপটিপদং খিপ্পাভিঞ্ঞং, সুখাপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং, সুখাপটিপদং খিপ্পাভিঞ্ঞং. রূপাৰচরভাৰনাপুঞ্ঞৰসপ্পৰত্তং রূপাৰচরে পৰত্তস্স ভাৰনাপুঞ্ঞস্স ৰসেন পৰত্তং রূপাৰচরূপপত্তিনিপ্ফাদকং রূপাৰচরে উপপত্তিযা পটিসন্ধিযা নিপ্ফাদকং হোতি.

সৰত্থুকাৰত্থুকভেদতোতি অরূপাৰচরং যদা কামরূপে জাযতি, তদা হদযৰত্থুং নিস্সায জাযতি, ইতি তস্মা সৰত্থুকং নাম জাতং. যদা অরূপে জাযতি, তদা হদযৰত্থুং অনিস্সায জাযতি, ইতি তস্মা অৰত্থুকং নাম জাতং.

আকাসানঞ্চাযতনস্স কসিণুগ্ঘাটিমাকাসং আরম্মণং. ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনস্স তত্থ পৰত্তৰিঞ্ঞাণং, তস্মিং কসিণুগ্ঘাটিমাকাসে পৰত্তং ৰিঞ্ঞাণং চিত্তং আরম্মণং হোতি. আকিঞ্চঞ্ঞাযতনস্স তস্স অপগমো তস্স আকাসানঞ্চাযতনস্স অপগমো অভাৰো ৰোহারো আরম্মণং হোতি. নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনস্স আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং আরম্মণং হোতি.

রূপে সঞ্ঞা রূপসঞ্ঞা. সঞ্ঞাসীসেন চিত্তম্পি গহিতং. সমতিক্কমা কসিণুগ্ঘাটিমাকাসসমতিক্কমনেন. পটিঘে দ্ৰারারম্মণানং সঙ্ঘট্টনে পৰত্তা সঞ্ঞা পটিঘসঞ্ঞা. দ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণানং অধিৰচনং. তাসং পটিঘসঞ্ঞানং দ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণানং অত্থঙ্গমা অত্থঙ্গমেন. নানা অত্তা সভাৰো এতস্সাতি নানত্তং, আরম্মণং, নানত্তে নানাসভাৰে পৰত্তা সঞ্ঞা নানত্তসঞ্ঞা, নানা অত্তা সভাৰো এতিস্সাতি ৰা নানত্তা, সাযেৰ সঞ্ঞা নানত্তসঞ্ঞা, কামাৰচরসঞ্ঞাতি অত্থো. তাসং নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকারা অমনসিকারেন.

নিযতানিযতৰত্থুকভেদতোতি সোতাপত্তিমগ্গো নিযতৰত্থুকো. কস্মা? কামরূপেসুযেৰ হদযৰত্থুং নিস্সায উপ্পজ্জনতো. ইতরে পন তযো মগ্গা অনিযতৰত্থুকা. কস্মা? কামরূপেসু হদযৰত্থুং নিস্সায জাযন্তি, অরূপে হদযৰত্থুং অনিস্সায জাযন্তি, তস্মা অনিযতৰত্থুকা. তীহি ৰিমোক্খমুখেহীতি সুঞ্ঞতঅনিমিত্তঅপ্পণিহিতসঙ্খাতেহি তীহি ৰিমোক্খমুখেহি.

যস্স সংৰিজ্জন্তি, তং পুগ্গলং ৰট্টস্মিং সংযোজেন্তি বন্ধন্তীতি সংযোজনা. সক্কাযদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসাযেৰ সংযোজনা সক্কাযদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসসংযোজনা, তেসং পহানং সক্কাযদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসসংযোজনপ্পহানং, তং করোতীতি সক্কাযদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসসংযোজনপ্পহানকরং, সোতাপত্তিমগ্গচিত্তং. মানোপি একদেসতো অপাযগামিকোযেৰ পহিয্যতে. সোতাপত্তিমগ্গেন নিস্সেসতো ন পহিয্যতে. সেসকিলেসেসুপি এসেৰ নযো. উদ্ধচ্চং পন একদেসতোপি অপাযগামিকম্পি ন পহিয্যতি. সকদাগামিমগ্গচিত্তং রাগদোসমোহানং তনুত্তকরং. সোতাপত্তিমগ্গেন নাসিতসংযোজনানং পহানং কস্মা ন ৰুত্তন্তি চে? পঠমমগ্গতো দুতিযমগ্গস্স মহন্তত্তা পঠমমগ্গেন নাসিতা সংযোজনা দুতিযমগ্গেন নাসিতাতি পঞ্ঞাযতি, ইতি যস্মা, তস্মা ন ৰুত্তং. ততিযচতুত্থমগ্গেসুপি এসেৰ নযো. এত্থ এতস্মিং লোকুত্তরচিত্তে. একেকন্তি ৰিচ্ছাৰসেন ৰুত্তং. মগ্গানুরূপন্তি ৰচনং পঠমমগ্গস্স পঠমফলঞ্চ অনুরূপন্তি ৰিঞ্ঞাপনত্থং.

২৮. কামে অট্ঠেৰ কামাৰচরে অট্ঠ এৰ চিত্তানি, রূপে রূপভৰে পঞ্চ চিত্তানি, অরূপিসু চত্তারি চিত্তানি, অনুত্তরানি লোকুত্তরচিত্তানি চত্তারি, এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন কুসলানি চিত্তানি একৰীসতি হোন্তি.

২৯. কুসলাকুসলাপগতেন সতা মুনিনা কুসলতো, অকুসলতো চ অপগতেন সতা সতিসম্পন্নেন কুসলে কুসলেন ছেকেন ৰসিনা পঞ্চৰসীহি সমন্নাগতেন যং কুসলচিত্তং চতুভূমিগতং চতূসু ভূমীসু পৰত্তং সকলং সব্বং লপিতং কথিতং, তং কুসলচিত্তং মযাপি বুদ্ধদত্তাচরিযেন লপিতং কথিতং.

নিযতানিযতৰত্থুৰসেনাতি পটিঘসম্পযুত্তদ্ৰযং কামেযেৰ হদযৰত্থুং নিস্সায জাযতি, অঞ্ঞভূমীসু ন জাযতি, তস্মা নিযতৰত্থুকং হোতি. ইতরানি পন অকুসলানি কামরূপেসু উপ্পজ্জনকালে হদযৰত্থুং নিস্সায জাযন্তি, অরূপে হদযৰত্থুং অনিস্সায জাযন্তি, তস্মা অনিযতৰত্থুকানি, তেন. পটিসন্ধিজনকাজনকৰসেন চাতি উদ্ধচ্চসহগতং পটিসন্ধিং ন জনেতি. যদি পটিসন্ধিং জনেয্য, অপাযেসুযেৰ জনেয্য. কস্মা? সোতাপত্তিমগ্গেন একদেসতো অপাযগামিকম্পি ন জহিতং, সব্বং ন জহিতন্তি অত্থো. সোপি মগ্গো অপাযগামী ন হোতি. অঞ্ঞে পন কিলেসা একদেসৰসেন অপাযগামিকা জহিতা, তেন পঠমমগ্গেনাতি তস্মা ন জনেতি. একাদসৰিধং পন পটিসন্ধিং জনেতি, তেন.

দিট্ঠমঙ্গলাদীনীতি আদি-সদ্দেন সুতমঙ্গলাদীনি গহিতানি. সারতো উত্তমতো পচ্চেতি সদ্দহতি. সভাৰতিক্খেন সভাৰো তিক্খো এতস্সাতি সভাৰতিক্খং, তেন সভাৰতিক্খেন.

অস্স পন পটিঘসম্পযুত্তস্স পাণাতিপাতাদীসু অকুসলকম্মেসু তিক্খপ্পৰত্তিকালে অসঙ্খারিকস্স উপ্পত্তি, মন্দপ্পৰত্তিকালে সসঙ্খারিকস্স উপ্পত্তি ৰেদিতব্বা.

তস্স মোমূহস্স.

দুক্খৰিসেসস্স দুক্খনানত্তস্স.

৩০. লোভমূলৰসেন অট্ঠ চিত্তানি, দোসমূলৰসা দুৰে চিত্তানি, মোহমূলৰসেন দ্ৰে চিত্তানি. এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন অকুসলানি দ্ৰাদসপ্পকারানি সিযুং ভৰেয্যুং.

৩১. যং পাপমানসং যং অকুসলচিত্তং পাপাপাপেসু পাপঅপাপেসু কুসলাকুসলেসু অপাপেন অপ্পৰত্তেন পাপাপাপপ্পহীনেন ৰুত্তং ঈরিতং কথিতং, তং পাপমানসং তং অকুসলচিত্তং মযা সমুদাহটং কথিতং.

যথা পনস্স যথা পন অস্স ৰিপাকস্স কুসলং দানাদিৰসেন দানাদীনং দসপুঞ্ঞকিরিযৰত্থূনং ৰসেন ছসু আরম্মণেসু পৰত্ততি, ইদং ৰিপাকচিত্তং তথা ন পৰত্ততি. হি সচ্চং ইদং ৰিপাকং পটিসন্ধিভৰঙ্গচুতিতদারম্মণৰসেন পরিত্তধম্মপরিযাপন্নেসু কামাৰচরধম্মন্তোগধেসু ছসু আরম্মণেসু পৰত্ততি. সম্পযুত্তধম্মানঞ্চ ৰিসেসে অসতিপি কুসলসম্পযুত্তধম্মতো অস্স ৰিপাকস্স, সম্পযুত্তধম্মানঞ্চ নানত্তে অসতিপি ইদং ৰিপাকং আদাসতলাদীসু ধম্মজাতেসু মুখনিমিত্তং ৰিয নিরুস্সাহং. অযমস্সাধিপ্পাযো – যথা আদাসতলে মুখনিমিত্তং মুখে চলিতে চলতি, অচলিতে ন চলতি, মুখস্স কারণং ৰিনা মুখনিমিত্তস্স ৰিয কারণং নত্থি, এৰং কুসলকারণা ৰিপাকস্স অঞ্ঞং কারণং নত্থি, নিরুস্সাহং ৰিপাকং.

৩২. কামাৰচরদেৰানং মনুস্সানং ইমে অট্ঠ মহাৰিপাকা দুহেতুকতিহেতুকানং কামাৰচরদেৰানং, মনুস্সানঞ্চ পটিসন্ধিযো ভৰন্তি.

৩৩-৪. ততো পরং পৰত্তিযং যাৰতাযুকং ভৰঙ্গং হুত্ৰা বলৰারম্মণে অতিমহন্তৰিভূতারম্মণে তদারম্মণঞ্চ হুত্ৰা ততো পরং মরণকালস্মিং চুতি হুত্ৰা পৰত্তন্তি, এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন চতূসু ঠানেসু ৰিপচ্চন্তি ৰিপাকভাৰেন জাযন্তি.

৩৫. সভূমিকুসলেহেৰ মহাপাকা সমা ৰিনা মহাপাকা কম্মদ্ৰারং কম্মকারণং ৰিনা, কম্মঞ্চ মহাপুঞ্ঞানং কিরিযৰত্থুকং ৰিনা ৰজ্জেত্ৰা সভূমিকুসলেহেৰ অত্তনো ভূমিযং পৰত্তেহি কুসলেহি এৰ সমা সদিসা. কম্মদ্ৰারং নাম কাযৰিঞ্ঞত্তিকম্মদ্ৰারং, ৰচীৰিঞ্ঞত্তিকম্মদ্ৰারং, ভৰঙ্গসঙ্খাতং মনোদ্ৰারং, ইতি তিৰিধং কম্মদ্ৰারং কম্মকারণং. কম্মং নাম অট্ঠকামাৰচরকুসলচেতনা ইধ অধিপ্পেতা.

৩৬. পাকা কুসলৰিপাকা অৰিঞ্ঞত্তিজনত্তা চ ৰিঞ্ঞত্তি চ ৰিঞ্ঞত্তি চ ৰিঞ্ঞত্তিৰিঞ্ঞত্তিযোতি ৰত্তব্বে সরূপেকসেসং কত্ৰা ‘‘ৰিঞ্ঞত্তী’’তি ৰুত্তং, তা জনেন্তীতি ৰিঞ্ঞত্তিজনা, ন ৰিঞ্ঞত্তিজনা অৰিঞ্ঞত্তিজনা, তেসং ভাৰো অৰিঞ্ঞত্তিজনত্তং. তস্মা অৰিঞ্ঞত্তিজনত্তা কাযৰিঞ্ঞত্তিৰচীৰিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতানং কম্মদ্ৰারানং অজনকত্তা মনোদ্ৰারসঙ্খাতস্স কম্মদ্ৰারস্স ৰসেন চ অপ্পৰত্তনতো অৰিপাকসভাৰতো চ অকম্মভাৰতো চ অপ্পৰত্তনতো চেৰ পুঞ্ঞকিরিযৰত্থুৰসেন অপ্পৰত্তনতো চেৰ পুঞ্ঞেহি নো সমা অসদিসা.

৩৭-৯. পরিত্তারম্মণত্তা হি তেসমেকন্ততো তেসং ৰিপাকানং একন্ততো পরিত্তারম্মণত্তা কামাৰচরারম্মণত্তা তেসু ৰিপাকেসু সত্তপঞ্ঞত্তিকারম্মণা করুণামুদিতা কদাচি কিস্মিঞ্চি কালে ন জাযন্তি, তথা এৰং তিস্সো পন ৰিরতিযো এতেসু ৰিপাকেসু ন জাযন্তি, হি কস্মা কারণা ন জাযন্তি, পঞ্চ সিক্খাপদা কুসলাতি কুসলা নামাতি সত্থুনা ৰুত্তা যস্মা কারণা, তস্মা ন জাযন্তি. তথাধিপতিনোপেত্থ তথা এৰমেৰ চত্তারো অধিপতিনোপি এতেসু ৰিপাকেসু ন সন্তি. কস্মা? ছন্দাদীনি ধম্মজাতানি পুরেতরং কত্ৰা অনুপ্পজ্জনতো ন সন্তি, ইতি ৰচনং ৰিনিদ্দিসে আচরিযো কথেয্য.

৪০. অসঙ্খারসসঙ্খারৰিধানং পন পুঞ্ঞতো ৰিপাকেসু অসঙ্খারসসঙ্খারৰিধানং পুঞ্ঞতো কুসলতো আগমনৰসেন ঞেয্যং. তত্থ একচ্চানং আচরিযানং মতেন মুখে চলিতে আদাসতলে মুখনিমিত্তচলনং ৰিয অসঙ্খারস্স কুসলস্স ৰিপাকো অসঙ্খারো হোতি, সসঙ্খারস্স কুসলস্স ৰিপাকো সসঙ্খারো হোতি, এৰং আগমনৰসেন ঞেয্যং. পচ্চযতো চেৰ ঞেয্যং তত্থ একচ্চানং আচরিযানং মতেন বলৰন্তেহি ৰিভূতেহি পচ্চযেহি কম্মাদীহি উপ্পন্নো অসঙ্খারো দুব্বলেহি সসঙ্খারোতি এৰং পচ্চযৰসেন ৰিঞ্ঞেয্যং জানিতব্বং.

৪১-২. হীনাদীনং পুঞ্ঞানং ৰিপাকত্তা হীনাদযো ৰিপাকা পুঞ্ঞৰাদিনা জিনেন পরিদীপিতা ভৰন্তি, ইতি এৰং ইমিনা ৰুত্তপ্পকারেন পৰত্তং ইদং অট্ঠৰিধং চিত্তং একন্তেন সৰত্থুকং কামলোকস্মিং জাযতে, অঞ্ঞত্থ পন অঞ্ঞাসু ভূমীসু ন জাযতে.

ৰিঞ্ঞাণপঞ্চকং নিযতারম্মণন্তি চক্খুৰিঞ্ঞাণস্স রূপমেৰ আরম্মণং, ন সদ্দাদযো. সেসত্তযং যদা চক্খুৰিঞ্ঞাণেন গহিতং আরম্মণং করোতি, তদাস্স রূপং আরম্মণং হোতি. যদা সোতৰিঞ্ঞাণেন গহিতং, তদাস্স সদ্দো আরম্মণো হোতি. যদা ঘানজিৰ্হাকাযৰিঞ্ঞাণেহি গহিতানি আরম্মণানি করোন্তি, তদাস্স গন্ধরসফোট্ঠব্বারম্মণানি হোন্তি. মনোৰিঞ্ঞাণধাতুদ্ৰযং যদা তদারম্মণং হোতি, তদা ছআরম্মণং হোতি, এৰং অনিযতারম্মণং হোতি.

রূপারম্মণায কিরিযামনোধাতুযা অপগমো পদট্ঠানং আসন্নকারণং এতস্সাতি অপগমপদট্ঠানং, তায আৰজ্জনং কত্ৰা ঠিতায চক্খুৰিঞ্ঞাণেন দস্সনকিচ্চং করীযতীতি অত্থো. তথাভাৰপচ্চুপট্ঠানং সম্পটিচ্ছনভাৰেন গয্হাকারং. সন্তীরণাদিরসা সোমনস্সযুত্তা মনোৰিঞ্ঞাণধাতুসন্তীরণতদারম্মণরসা, উপেক্খাযুত্তা পন সন্তীরণতদারম্মণপটিসন্ধিভৰঙ্গচুতিরসা, তথাভাৰপচ্চুপট্ঠানা সন্তীরণাদিভাৰেন গয্হাকারং.

৪৩. কামাৰচরপুঞ্ঞস্স কামাৰচরকুসলস্স সোল়স ৰিপাকা হোন্তি. ইতি যং ৰচনং ৰুত্তং, তং ৰচনং তিহেতুকপুঞ্ঞস্স উক্কট্ঠস্স ৰসেন আচরিযো পরিদীপযে. অযমেত্থ অত্থো – ছন্দাধিপতেয্যাদীনং ৰসেন উক্কট্ঠতিহেতুককুসলং কামসুগতিযং তিহেতুকপটিসন্ধিং দত্ৰা পৰত্তে অট্ঠ অহেতুককুসলৰিপাকানি, অট্ঠ মহাকুসলৰিপাকানীতি সোল়স পাকানি নিপ্ফাদেতি.

৪৪. কুসলানুগতং কত্ৰা ভাজিতং কিং মহগ্গতং ৰিপাকচিত্তং কুসলানুগতং কুসলং অনুগতং কত্ৰা মহগ্গতকুসলচিত্তেন সমানং কত্ৰা ভগৰতা ভাজিতং দেসিতং. কিং কেন কারণেন? কামাৰচরপুঞ্ঞংৰ কামাৰচরকুসলং ইৰ অসমানফলং নত্থি যতো যস্মা কারণা, তস্মা ৰিপাকং কুসলানুগতং কত্ৰা ভগৰতা ভাজিতং দেসিতং. কামাৰচরপুঞ্ঞংৰাতি যথা অট্ঠৰিধেসু কামাৰচরকুসলেসু উক্কট্ঠতিহেতুককুসলং কামসুগতিযং তিহেতুকপটিসন্ধিং দত্ৰা পৰত্তে সোল়স কুসলৰিপাকানি নিপ্ফাদেতি, তিহেতুকওমকঞ্চ দুহেতুকউক্কট্ঠঞ্চ কামসুগতিযং দুহেতুকপটিসন্ধিং দত্ৰা পৰত্তে তিহেতুকৰিরহিতানি অহেতুকদুহেতুকসঙ্খাতানি ৰিপাকানি নিপ্ফাদেতি, দুহেতুকওমকং পন কামসুগতিযং অহেতুকপটিসন্ধিং দত্ৰা পৰত্তে অট্ঠ অহেতুকৰিপাকানি নিপ্ফাদেতি, এৰং কামাৰচরপুঞ্ঞং অসমানফলংৰ হোতি.

৪৫. গজাদীনং ছাযা গজাদিসদিসা হোতি যথা, এৰং মহগ্গতৰিপাকং সব্বথা সব্বপকারেন অত্তনো কুসলেহেৰ সমানং হোতি.

৪৬-৭. কামাৰচরপুঞ্ঞংৰ নাপরাপরিযৰেদনং ইদং মহগ্গতকুসলং কামাৰচরপুঞ্ঞংৰ অপরাপরিযৰেদনং অপরস্মিং ভৰে ফলদাযকং ন হোতি, ঝানা অপরিহীনস্স ভৰগামিনো পটিসন্ধিগামিনো সত্তস্স কুসলানন্তরংযেৰ ফলং উপ্পজ্জতি, ইতি চ ঞাপনত্থং এতস্স মহগ্গতৰিপাকস্স কুসলানুগতং কুসলানুগমনং ভগৰতা কতং.

৪৮. এত্থ এতস্মিং মহগ্গতৰিপাকে পটিপদাক্কমো তেসঞ্চ হীনাদীনং ভেদতো ঝানাগমনতো মহগ্গতকুসলঝানস্স আগমনৰসেন ৰিভাৰিনা পণ্ডিতেন ৰেদিতব্বো.

৪৯. এত্থ ৰিপাকে ছন্দাদিঅধিপতীনং অভাৰো, অযমেৰ ৰিসেসতো কুসলতো অযং এৰ ৰিসেসো, সেসং সব্বপকারং অৰিসেসেন কুসলেন সমং মতং কথিতং ভগৰতা.

৫০. সুঞ্ঞতং অনিমিত্তন্তি, তথাপণিহিতন্তিপি সুঞ্ঞতং অনত্তা, অনিমিত্তং অনিচ্চং, অপ্পণিহিতং দুক্খং ইতি এতানি তীণি নামানি মগ্গস্স অনন্তরে চতুব্বিধস্স মগ্গস্স অনন্তরে চতুব্বিধে ফলে হোন্তি.

৫১. লব্ভন্তি পরভাগস্মিং মগ্গানন্তরে পৰত্তফলতো অঞ্ঞস্মিং কালে ৰল়ঞ্জনফলেসু ফলসমাপত্তিসমাপজ্জনকালেসু এতানি তীণি নামানি ন লব্ভন্তে, ফলেহি ৰিপস্সনাৰসেনেৰ অনত্তঅনিচ্চদুক্খসঙ্খাতানং তিণ্ণং ৰিপস্সনানং ৰসেন এৰ তানি তীণি নামানি লব্ভরে ফলেহি লব্ভন্তে.

৫২. হোন্তি সাধিপতীনেৰ লোকুত্তরফলানি তু একন্ততো সাধিপতীনি এৰ হোন্তি, লোকুত্তরফলানি ঠপেত্ৰা অঞ্ঞস্মিং ৰিপাকে অধিপতী নত্থি.

৫৩. মগ্গো অত্তনো মগ্গভাৰেন মগ্গো নাম ৰুচ্চতে ভগৰতা. ফলং মগ্গং উপাদায অট্ঠঙ্গিকমগ্গং নিস্সযং কত্ৰা মগ্গো নাম ইতি ৰচনং ৰুচ্চতে ভগৰতা.

৫৪. ইমে সত্ত অকুসলৰিপাকা. গাৰো চরন্তি এত্থাতি গোচরো, তস্সদিসত্তা গোচরো আরম্মণন্তি অত্থো, অনিট্ঠো চ অনিট্ঠমজ্ঝত্তো চ অনিট্ঠানিট্ঠমজ্ঝত্তা, তেযেৰ গোচরো অনিট্ঠানিট্ঠমজ্ঝত্তগোচরো, তস্মিং অনিট্ঠানিট্ঠমজ্ঝত্তগোচরে ৰত্তরে ৰত্তন্তি. সুখাদিত্তযযুত্তা তে তে অট্ঠ অহেতুককুসলৰিপাকা সুখাদিত্তযযুত্তা সুখসোমনস্সউপেক্খাৰেদনাহি সহগতা. দুক্খুপেক্খাযুতা ইমে ইমে সত্ত অহেতুকঅকুসলৰিপাকা দুক্খুপেক্খাৰেদনাহি সহগতা.

৫৫. এৰং ছত্তিংসধা পাকং পাকসাসনপূজিতো সুগতো. কিং ৰিসিট্ঠো? পাকং নাম অসুরং, তং সাসতি, পাকেন অত্তনো পুঞ্ঞফলেন দেৰে অনুসাসতীতি ৰা পাকসাসনো, কো সো? সক্কো. তেন পাকসাসনেন পূজিতো সৰিপাকাৰিপাকেসু কুসলৰিপাককিরিযেসু কুসলো ছেকো এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন পাকং চিত্তং ছত্তিংসপ্পকারং অব্র্ৰি অৰোচ.

অনুল়ারেসূতি খুদ্দকেসু. তথাভাৰপচ্চুপট্ঠানা ছল়ারম্মণৰিজাননগয্হাকারা. সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণস্স গতি ৰিয গতি এতিস্সাতি সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণগতিকা.

৫৬. সোমনস্সযুত্তানট্ঠ, কুসলাকুসলানি চ সোমনস্সযুত্তানি অট্ঠ কুসলাকুসলানি চ, ক্রিযতো পন পঞ্চ এৰং ইমিনা মযা ৰুত্তপ্পকারেন হাসচিত্তানি তেরস.

৫৭. পুথুজ্জনা হসন্তেত্থ এত্থ এতেসু তেরসচিত্তেসু পুথুজ্জনা পন অট্ঠহি চিত্তেহি হসন্তি. সেখা সত্ত অরিযা ছহি চিত্তেহি হসন্তি. অসেখা খীণাসৰা পঞ্চহি চিত্তেহি হসন্তি.

কুসলানি পন রূপারূপকুসলানি সেখপুথুজ্জনানং উপ্পজ্জন্তি. ইমানি রূপারূপকিরিযানি খীণাসৰানং ভাৰনাযেৰ কারো ভাৰনাকারো, তস্স ৰসো ভাৰনাকারৰসো, তেন পৰত্তানি. তানি রূপারূপকুসলানি ভাৰনাপুঞ্ঞৰসপ্পৰত্তানি ভাৰনাকুসলৰসেন পৰত্তানি. ইমেসং রূপারূপকিরিযানং তেসঞ্চ রূপারূপকুসলানং অযমেৰ ৰিসেসো.

৫৮-৯. যা পুথুজ্জনকালস্মিং, অভিনিব্বত্তিতা পন পুথুজ্জনকালস্মিং পুথুজ্জনভাৰট্ঠিতেন যোগিনা অভিনিব্বত্তিতা যা রূপারূপসমাপত্তি, সা রূপারূপসমাপত্তি সো যোগী খীণাসৰো ভিক্খু হুত্ৰা নং রূপারূপসমাপত্তিং যাৰ যত্তকং কালং ন সমাপজ্জতে, তাৰ তত্তকেন কালেন তস্স খীণাসৰভিক্খুনো কুসলা এৰ রূপারূপকুসলা এৰ হোতি. খীণাসৰেন সা রূপারূপসমাপত্তি সচে যদি সমাপন্না সমাপজ্জিতা, ক্রিযা রূপারূপকিরিযা হোতি.

৬০. একাদসৰিধং কামে কামাৰচরে কিরিযচিত্তং একাদসৰিধং, রূপে রূপাৰচরে পঞ্চ, অরূপিসু চত্তারি ইতি সব্বানি ক্রিযচিত্তানি ৰীসতি.

৬১. লোকুত্তরক্রিযচিত্তং, পন কস্মা ন ৰিজ্জতি? মগ্গস্স একচিত্তক্খণিকত্তা ন ৰিজ্জতি. অযমেত্থ অধিপ্পাযো – চতুমগ্গট্ঠো খীণাসৰো নাম ন হোতি, মগ্গানন্তরমেৰ ফলং উপ্পজ্জতি, মগ্গোপি একচিত্তক্খণিকো যদি চিত্তং বহুচিত্তক্খণিকং, ফলসমঙ্গিনো খীণাসৰস্সপি মগ্গচিত্তং ভৰেয্য, এৰং সতি লোকুত্তরকিরিযচিত্তং ভৰেয্যাতি অধিপ্পাযো.

৬২. ক্রিযাক্রিযাপত্তিৰিভাগদেসকো করণং ক্রিযং, ক্রিযং নাম ৰিনযপরিযাযেন অকত্তব্বস্স করণং, ন করণং অক্রিযং, অক্রিযং নাম ৰিনযপরিযাযেন কত্তব্বস্স অকরণং, আপজ্জনং আপত্তি, ক্রিযায করণেন আপত্তি ক্রিযাপত্তি, অক্রিযায অকরণেন আপত্তি অক্রিযাপত্তি, ক্রিযাপত্তি চ অক্রিযাপত্তি চ ক্রিযাপত্যাক্রিযাপত্তিযো, একস্স আপত্তি-সদ্দস্স লোপং কত্ৰা ‘‘ক্রিযাক্রিযাপত্তিযো’’তি ৰুত্তং, তাসং ৰিভাগো ক্রিযাক্রিযাপত্তিৰিভাগো, দেসেতীতি দেসকো, তস্স দেসকো ক্রিযাক্রিযাপত্তিৰিভাগদেসকো. ণ্ৰু-তু-পচ্চযেসু পরেসু কম্মত্থে ছট্ঠী হোতীতি ৰদন্তি. জিনো কিং ৰিসিট্ঠো? ক্রিযাক্রিযাপত্তিৰিভাগদেসকো হিতাহিতানং সক্রিযাক্রিযারতো হিতস্স সক্রিযায রতো, অহিতস্স অক্রিযায রতো, যং ক্রিযাক্রিযং, ক্রিযং নাম ক্রিযচিত্তং, অক্রিযং নাম কুসলাকুসলৰিপাকচিত্তং ইচ্ছন্তি একে. তং ন. কস্মা? কুসলাধিকারে ‘‘কুসলং মুনিনা লপিতং’’ অকুসলাধিকারে ‘‘পাপমানসং পাপাপাপেস্ৰপাপেন ৰুত্তং’’ ৰিপাকাধিকারে ‘‘পাকং সুগতো অব্রৰী’’তি ৰত্ৰা পুন ক্রিযাধিকারে ‘‘কুসলাকুসলৰিপাকানি অৰোচা’’তি ৰচনস্স ৰত্তব্বাভাৰতো. তেন ৰাস্স ক্রিযাক্রিযং এতস্সাতি ক্রিযাক্রিযং, ক্রিযাক্রিযসভাৰন্তি অত্থো. অযমেৰ সারতো পচ্চেতব্বো. যং ক্রিযাক্রিযং চিত্তং ক্রিযাক্রিযাসভাৰং অৰোচ দেসেসি, তং ক্রিযাক্রিযং ক্রিযাক্রিযসভাৰং মযা সমীরিতং, সম্মা পকারেন ঈরিতং কথিতং.

৬৪. একূননৰুতি সব্বে, চিত্তুপ্পাদা মহেসিনা লোকুত্তরে অট্ঠ কত্ৰা একূননৰুতি সব্বে চিত্তুপ্পাদা মহেসিনা তথাগতেন সমাসতো সঙ্খেপতো নিদ্দিট্ঠা.

৬৫. পিটকে অভিধম্মস্মিং, যে ভিক্খূ পাটৰত্থিনো অভিধম্মপিটকে পটুনো ভাৰো পাটৰং, তেন অত্থো পাটৰত্থো, সো এতেসং অত্থীতি পাটৰত্থিনো, ছেকভাৰত্থিকা যে ভিক্খূ, তেহি ভিক্খূহি অযং অভিধম্মাৰতারো উগ্গহেতব্বো সিক্খিতব্বো পুনপ্পুনং চিন্তিতব্বো.

৬৬. যে জনা তস্সঙ্কাসেন তংসন্নিভেন অভিধম্মাৰতারেন অভিধম্মমহোদধিং মহাসাগরসন্নিভং অভিধম্মং তরন্তি, তে ইমং লোকং পরলোকঞ্চ তরন্তি. ইতীতি পরিসমাপনে.

ইতি অভিধম্মাৰতারটীকায

চিত্তনিদ্দেসৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

পঠমো পরিচ্ছেদো.