৭. গোদত্তসুত্তং
৩৪৯. একং সমযং আযস্মা গোদত্তো মচ্ছিকাসণ্ডে ৰিহরতি অম্বাটকৰনে. অথ খো চিত্তো গহপতি যেনাযস্মা গোদত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং গোদত্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো চিত্তং গহপতিং আযস্মা গোদত্তো এতদৰোচ – ‘‘যা চাযং, গহপতি, অপ্পমাণা চেতোৰিমুত্তি, যা চ আকিঞ্চঞ্ঞা চেতোৰিমুত্তি, যা চ সুঞ্ঞতা চেতোৰিমুত্তি, যা চ অনিমিত্তা চেতোৰিমুত্তি, ইমে ধম্মা নানত্থা নানাব্যঞ্জনা উদাহু একত্থা ব্যঞ্জনমেৰ নান’’ন্তি? ‘‘অত্থি, ভন্তে, পরিযাযো যং পরিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চ. অত্থি পন, ভন্তে, পরিযাযো যং পরিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা একত্থা ব্যঞ্জনমেৰ নান’’ন্তি.
‘‘কতমো চ, ভন্তে, পরিযাযো যং পরিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চ? ইধ, ভন্তে, ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং [চতুত্থিং (?)]. ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন [অব্যাপজ্ঝেন (সী. স্যা. কং. পী.), অব্যাবজ্ঝেন (?)] ফরিত্ৰা ৰিহরতি. করুণাসহগতেন চেতসা…পে… মুদিতাসহগতেন চেতসা…পে… উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতি, ভন্তে, অপ্পমাণা চেতোৰিমুত্তি.
‘‘কতমা চ, ভন্তে, আকিঞ্চঞ্ঞা চেতোৰিমুত্তি? ইধ, ভন্তে, ভিক্খু সব্বসো ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম, ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতি, ভন্তে, আকিঞ্চঞ্ঞা চেতোৰিমুত্তি.
‘‘কতমা চ, ভন্তে, সুঞ্ঞতা চেতোৰিমুত্তি? ইধ, ভন্তে, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সুঞ্ঞমিদং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা’তি. অযং ৰুচ্চতি, ভন্তে, সুঞ্ঞতা চেতোৰিমুত্তি.
‘‘কতমা চ, ভন্তে, অনিমিত্তা চেতোৰিমুত্তি? ইধ, ভন্তে, ভিক্খু সব্বনিমিত্তানং অমনসিকারা অনিমিত্তং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. অযং ৰুচ্চতি, ভন্তে, অনিমিত্তা চেতোৰিমুত্তি. অযং খো, ভন্তে, পরিযাযো যং পরিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চ.
‘‘কতমো চ, ভন্তে, পরিযাযো যং পরিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা একত্থা ব্যঞ্জনমেৰ নানং? রাগো, ভন্তে, পমাণকরণো, দোসো পমাণকরণো, মোহো পমাণকরণো. তে খীণাসৰস্স ভিক্খুনো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰঙ্কতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. যাৰতা খো, ভন্তে, অপ্পমাণা চেতোৰিমুত্তিযো, অকুপ্পা তাসং চেতোৰিমুত্তি অগ্গমক্খাযতি. সা খো পন অকুপ্পা চেতোৰিমুত্তি সুঞ্ঞা রাগেন, সুঞ্ঞা দোসেন, সুঞ্ঞা মোহেন. রাগো খো, ভন্তে, কিঞ্চনং, দোসো কিঞ্চনং, মোহো কিঞ্চনং. তে খীণাসৰস্স ভিক্খুনো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰঙ্কতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. যাৰতা খো, ভন্তে, আকিঞ্চঞ্ঞা চেতোৰিমুত্তিযো, অকুপ্পা তাসং চেতোৰিমুত্তি অগ্গমক্খাযতি. সা খো পন অকুপ্পা চেতোৰিমুত্তি সুঞ্ঞা রাগেন, সুঞ্ঞা দোসেন, সুঞ্ঞা মোহেন. রাগো খো, ভন্তে, নিমিত্তকরণো, দোসো নিমিত্তকরণো, মোহো নিমিত্তকরণো. তে খীণাসৰস্স ভিক্খুনো পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰঙ্কতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. যাৰতা খো, ভন্তে, অনিমিত্তা চেতোৰিমুত্তিযো, অকুপ্পা তাসং চেতোৰিমুত্তি অগ্গমক্খাযতি. সা খো পন অকুপ্পা চেতোৰিমুত্তি সুঞ্ঞা রাগেন, সুঞ্ঞা দোসেন, সুঞ্ঞা মোহেন. অযং খো, ভন্তে, পরিযাযো যং পরিযাযং আগম্ম ইমে ধম্মা একত্থা ব্যঞ্জনমেৰ নান’’ন্তি. ‘‘লাভা তে, গহপতি, সুলদ্ধং তে, গহপতি! যস্স তে গম্ভীরে বুদ্ধৰচনে পঞ্ঞাচক্খু কমতী’’তি. সত্তমং.