৬. লাভসক্কারসংযুত্তং

১. পঠমৰগ্গো

১. দারুণসুত্তং

১৫৭. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো কটুকো ফরুসো অন্তরাযিকো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘উপ্পন্নং লাভসক্কারসিলোকং পজহিস্সাম, ন চ নো উপ্পন্নো লাভসক্কারসিলোকো চিত্তং পরিযাদায ঠস্সতী’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.

২. বল়িসসুত্তং

১৫৮. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো কটুকো ফরুসো অন্তরাযিকো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, বাল়িসিকো আমিসগতং বল়িসং গম্ভীরে উদকরহদে পক্খিপেয্য. তমেনং অঞ্ঞতরো আমিসচক্খু মচ্ছো গিলেয্য. এৰঞ্হি সো, ভিক্খৰে, মচ্ছো গিলবল়িসো বাল়িসিকস্স অনযং আপন্নো ব্যসনং আপন্নো যথাকামকরণীযো বাল়িসিকস্স’’.

‘‘বাল়িসিকোতি খো, ভিক্খৰে, মারস্সেতং পাপিমতো অধিৰচনং. বল়িসন্তি খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকস্সেতং অধিৰচনং. যো হি কোচি, ভিক্খৰে, ভিক্খু উপ্পন্নং লাভসক্কারসিলোকং অস্সাদেতি নিকামেতি, অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ভিক্খু গিলবল়িসো মারস্স অনযং আপন্নো ব্যসনং আপন্নো যথাকামকরণীযো পাপিমতো. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো কটুকো ফরুসো অন্তরাযিকো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘উপ্পন্নং লাভসক্কারসিলোকং পজহিস্সাম, ন চ নো উপ্পন্নো লাভসক্কারসিলোকো চিত্তং পরিযাদায ঠস্সতী’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দুতিযং.

৩. কুম্মসুত্তং

১৫৯. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… অধিগমায. ভূতপুব্বং, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতরস্মিং উদকরহদে মহাকুম্মকুলং চিরনিৰাসি অহোসি. অথ খো, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতরো কুম্মো অঞ্ঞতরং কুম্মং এতদৰোচ – ‘মা খো ত্ৰং, তাত কুম্ম, এতং পদেসং অগমাসী’তি. অগমাসি খো, ভিক্খৰে, সো কুম্মো তং পদেসং. তমেনং লুদ্দো পপতায ৰিজ্ঝি. অথ খো, ভিক্খৰে, সো কুম্মো যেন সো কুম্মো তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো, ভিক্খৰে, সো কুম্মো তং কুম্মং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান তং কুম্মং এতদৰোচ – ‘কচ্চি ত্ৰং, তাত কুম্ম, ন তং পদেসং অগমাসী’তি? ‘অগমাসিং খ্ৰাহং, তাত কুম্ম, তং পদেস’ন্তি. ‘কচ্চি পনাসি, তাত কুম্ম, অক্খতো অনুপহতো’তি? ‘অক্খতো খোম্হি, তাত কুম্ম, অনুপহতো, অত্থি চ মে ইদং সুত্তকং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধ’ন্তি. ‘তগ্ঘসি, তাত কুম্ম, খতো, তগ্ঘ উপহতো. এতেন হি তে, তাত কুম্ম, সুত্তকেন পিতরো চ পিতামহা চ অনযং আপন্না ব্যসনং আপন্না. গচ্ছ দানি ত্ৰং, তাত কুম্ম, ন দানি ত্ৰং অম্হাক’’’ন্তি.

‘‘লুদ্দোতি খো, ভিক্খৰে, মারস্সেতং পাপিমতো অধিৰচনং. পপতাতি খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকস্সেতং অধিৰচনং. সুত্তকন্তি খো, ভিক্খৰে, নন্দিরাগস্সেতং অধিৰচনং. যো হি কোচি, ভিক্খৰে, ভিক্খু উপ্পন্নং লাভসক্কারসিলোকং অস্সাদেতি নিকামেতি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ভিক্খু গিদ্ধো পপতায [ভিক্খু পপতায (স্যা. কং.), ভিক্খু ৰিদ্ধো পপতায (?)] অনযং আপন্নো ব্যসনং আপন্নো যথাকামকরণীযো পাপিমতো. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. ততিযং.

৪. দীঘলোমিকসুত্তং

১৬০. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… অধিগমায. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, দীঘলোমিকা এল়কা কণ্টকগহনং পৰিসেয্য. সা তত্র তত্র সজ্জেয্য, তত্র তত্র গয্হেয্য [গচ্ছেয্য (সী.), গণ্হেয্য (স্যা. কং. পী. ক.)], তত্র তত্র বজ্ঝেয্য, তত্র তত্র অনযব্যসনং আপজ্জেয্য. ‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইধেকচ্চো ভিক্খু লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতো পরিযাদিণ্ণচিত্তো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসতি. সো তত্র তত্র সজ্জতি, তত্র তত্র গয্হতি, তত্র তত্র বজ্ঝতি, তত্র তত্র অনযব্যসনং আপজ্জতি. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’’ন্তি. চতুত্থং.

৫. মীল়্হকসুত্তং

১৬১. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… অধিগমায. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মীল়্হকা গূথাদী গূথপূরা পুণ্ণা গূথস্স. পুরতো চস্স মহাগূথপুঞ্জো. সা তেন অঞ্ঞা মীল়্হকা অতিমঞ্ঞেয্য – ‘অহম্হি গূথাদী গূথপূরা পুণ্ণা গূথস্স, পুরতো চ ম্যাযং মহাগূথপুঞ্জো’তি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইধেকচ্চো ভিক্খু লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতো পরিযাদিণ্ণচিত্তো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসতি. সো তত্থ ভুত্তাৰী চ হোতি যাৰদত্থো, নিমন্তিতো চ স্ৰাতনায, পিণ্ডপাতো চস্স পূরো. সো আরামং গন্ত্ৰা ভিক্খুগণস্স মজ্ঝে ৰিকত্থতি – ‘ভুত্তাৰী চম্হি যাৰদত্থো, নিমন্তিতো চম্হি স্ৰাতনায, পিণ্ডপাতো চ ম্যাযং পূরো, লাভী চম্হি চীৰর-পিণ্ডপাত-সেনাসন-গিলানপ্পচ্চয-ভেসজ্জপরিক্খারানং, ইমে পনঞ্ঞে ভিক্খূ অপ্পপুঞ্ঞা অপ্পেসক্খা ন লাভিনো চীৰর-পিণ্ডপাতসেনাসন-গিলানপ্পচ্চয-ভেসজ্জ-পরিক্খারান’ন্তি. সো তেন লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতো পরিযাদিণ্ণচিত্তো অঞ্ঞে পেসলে ভিক্খূ অতিমঞ্ঞতি. তঞ্হি তস্স, ভিক্খৰে, মোঘপুরিসস্স হোতি দীঘরত্তং অহিতায দুক্খায. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঞ্চমং.

৬. অসনিসুত্তং

১৬২. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… অধিগমায. [উপরি ততিযৰগ্গে ততিযচতুত্থসুত্তেসু ‘‘মা চ খো ত্ৰং তাত সেখং… অনুপাপুণাতূ’’তি আগতং. তেন নযেন ইধাপি অত্থো গহেতব্বো. এত্থ হি কিং সদ্দেন পটিক্খেপত্থোপি সক্কা ঞাতুং, যথা ‘‘সযং অভিঞ্ঞায কমুদ্দিসেয্য’’ন্তি. তস্মা কং… আগচ্ছতূতি এত্থ কমপি… মা আগচ্ছতূতি চ, কং সেখং… অনুপাপুণাতূতি এত্থ কমপি সেখং… মা পাপুণাতূতি চ অত্থো ৰেদিতব্বো. অট্ঠকথাটীকাসু চ অযমেৰত্থো ঞাপিতো] কং, ভিক্খৰে, অসনিৰিচক্কং আগচ্ছতু [উপরি ততিযৰগ্গে তরিযচতুত্থসুত্তেসু ‘‘মা চ খো ত্ৰং তাত সেখং… অনুপাপুণাতূ’’তি আগতং. তেন নযেন ইধাপি অত্থো গহেতব্বো. এত্থ হি কিং সদ্দেন পটিক্খেপত্থোপি সক্কা ঞাতুং, যথা ‘‘সযং অভিঞ্ঞায কমুদ্দিসেয্য’’ন্তি. তস্মা কং… আগচ্ছতূতি এত্থ কমপি… মা আগচ্ছতূতিচ, তং সেখং… অনুপাপুণাতূতি এত্থ কমপি সেখং… মা পাপুণাতূতি চ অত্থো ৰেদিতব্বো. অট্ঠকথাটীকাসু চ অযমেৰত্থো ঞাপিতো], সেখং [অসনিৰিচক্কং, তং সেখং (পী. ক.), অসনিৰিচক্কং, সেখং (স্যা. কং.), অসনিৰিচক্কং আগচ্ছতু, কং সেখং (?)] অপ্পত্তমানসং লাভসক্কারসিলোকো অনুপাপুণাতু’’ [অনুপাপুণাতি (পী. ক.)].

‘‘অসনিৰিচক্কন্তি খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকস্সেতং অধিৰচনং. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. ছট্ঠং.

৭. দিদ্ধসুত্তং

১৬৩. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… অধিগমায. কং, ভিক্খৰে, দিদ্ধগতেন ৰিসল্লেন সল্লেন [দিট্ঠিগতেন ৰিসল্লেন (ক. সী.), দিট্ঠিগতেন সল্লেন (স্যা. কং.), দিট্ঠিগতেন ৰিসল্লেন সল্লেন (ক.), দিট্ঠগতেন ৰিসল্লেন সল্লেন (পী.)] ৰিজ্ঝতু, সেখং [ৰিজ্ঝতু, তং সেখং (সী.), ৰিজ্ঝতি, তং সেখং (পী. ক.)] অপ্পত্তমানসং লাভসক্কারসিলোকো অনুপাপুণাতু’’ [অনুপাপুণাতি (পী. ক.)].

‘‘সল্লন্তি খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকস্সেতং অধিৰচনং. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. সত্তমং.

৮. সিঙ্গালসুত্তং

১৬৪. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… অধিগমায. অস্সুত্থ নো তুম্হে, ভিক্খৰে, রত্তিযা পচ্চূসসমযং জরসিঙ্গালস্স [সিঙ্গালস্স (ক.), জরসিগালস্স (সী. স্যা. কং.)] ৰস্সমানস্সা’’তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘এসো খো, ভিক্খৰে, জরসিঙ্গালো উক্কণ্ডকেন [উক্কণ্ডকেন (সী.), উক্কণ্ণকেন (স্যা. কং. পী.)] নাম রোগজাতেন ফুট্ঠো নেৰ বিলগতো রমতি, ন রুক্খমূলগতো রমতি, ন অজ্ঝোকাসগতো রমতি; যেন যেন গচ্ছতি, যত্থ যত্থ তিট্ঠতি, যত্থ যত্থ নিসীদতি, যত্থ যত্থ নিপজ্জতি; তত্থ তত্থ অনযব্যসনং আপজ্জতি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইধেকচ্চো ভিক্খু লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতো পরিযাদিণ্ণচিত্তো নেৰ সুঞ্ঞাগারগতো রমতি, ন রুক্খমূলগতো রমতি, ন অজ্ঝোকাসগতো রমতি; যেন যেন গচ্ছতি, যত্থ যত্থ তিট্ঠতি, যত্থ যত্থ নিসীদতি, যত্থ যত্থ নিপজ্জতি; তত্থ তত্থ অনযব্যসনং আপজ্জতি. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. ৰেরম্ভসুত্তং

১৬৫. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… অধিগমায. উপরি, ভিক্খৰে, আকাসে ৰেরম্ভা [ৰেরম্বা (সী. পী.)] নাম ৰাতা ৰাযন্তি. তত্থ যো পক্খী গচ্ছতি তমেনং ৰেরম্ভা ৰাতা খিপন্তি. তস্স ৰেরম্ভৰাতক্খিত্তস্স অঞ্ঞেনেৰ পাদা গচ্ছন্তি, অঞ্ঞেন পক্খা গচ্ছন্তি, অঞ্ঞেন সীসং গচ্ছতি, অঞ্ঞেন কাযো গচ্ছতি. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ইধেকচ্চো ভিক্খু লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতো পরিযাদিণ্ণচিত্তো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায গামং ৰা নিগমং ৰা পিণ্ডায পৰিসতি অরক্খিতেনেৰ কাযেন অরক্খিতায ৰাচায অরক্খিতেন চিত্তেন, অনুপট্ঠিতায সতিযা, অসংৰুতেহি ইন্দ্রিযেহি. সো তত্থ পস্সতি মাতুগামং দুন্নিৰত্থং ৰা দুপ্পারুতং ৰা. তস্স মাতুগামং দিস্ৰা দুন্নিৰত্থং ৰা দুপ্পারুতং ৰা রাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতি. সো রাগানুদ্ধংসিতেন চিত্তেন সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্ততি. তস্স অঞ্ঞে চীৰরং হরন্তি, অঞ্ঞে পত্তং হরন্তি, অঞ্ঞে নিসীদনং হরন্তি, অঞ্ঞে সূচিঘরং হরন্তি, ৰেরম্ভৰাতক্খিত্তস্সেৰ সকুণস্স. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. নৰমং.

১০. সগাথকসুত্তং

১৬৬. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… অধিগমায. ইধাহং, ভিক্খৰে, একচ্চং পুগ্গলং পস্সামি সক্কারেন অভিভূতং পরিযাদিণ্ণচিত্তং, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্নং. ইধ পনাহং, ভিক্খৰে, একচ্চং পুগ্গলং পস্সামি অসক্কারেন অভিভূতং পরিযাদিণ্ণচিত্তং, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্নং. ইধ পনাহং, ভিক্খৰে, একচ্চং পুগ্গলং পস্সামি সক্কারেন চ অসক্কারেন চ তদুভযেন অভিভূতং পরিযাদিণ্ণচিত্তং, কাযস্স ভেদা পরং মরণা অপাযং দুগ্গতিং ৰিনিপাতং নিরযং উপপন্নং. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

‘‘যস্স সক্করিযমানস্স, অসক্কারেন চূভযং;

সমাধি ন ৰিকম্পতি, অপ্পমাণৰিহারিনো [অপ্পমাদৰিহারিনো (পী. ক.) অপ্পমাণোতি হেত্থ ফলসমাধি, ন সতি].

‘‘তং ঝাযিনং সাততিকং, সুখুমং দিট্ঠিৰিপস্সকং;

উপাদানক্খযারামং, আহু সপ্পুরিসো ইতী’’তি. দসমং;

পঠমো ৰগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

দারুণো বল়িসং কুম্মং, দীঘলোমি চ মীল়্হকং;

অসনি দিদ্ধং সিঙ্গালং, ৰেরম্ভেন সগাথকন্তি.

২. দুতিযৰগ্গো

১. সুৰণ্ণপাতিসুত্তং

১৬৭. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… অধিগমায. ইধাহং, ভিক্খৰে, একচ্চং পুগ্গলং এৰং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানামি – ‘ন চাযমাযস্মা সুৰণ্ণপাতিযাপি রূপিযচুণ্ণপরিপূরায হেতু সম্পজানমুসা ভাসেয্যা’তি. তমেনং পস্সামি অপরেন সমযেন লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতং পরিযাদিণ্ণচিত্তং সম্পজানমুসা ভাসন্তং. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.

২. রূপিযপাতিসুত্তং

১৬৮. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… ইধাহং, ভিক্খৰে, একচ্চং পুগ্গলং এৰং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানামি – ‘ন চাযমাযস্মা রূপিযপাতিযাপি সুৰণ্ণচুণ্ণপরিপূরায হেতু সম্পজানমুসা ভাসেয্যা’তি. তমেনং পস্সামি অপরেন সমযেন লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতং পরিযাদিণ্ণচিত্তং সম্পজানমুসা ভাসন্তং. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দুতিযং.

৩-১০. সুৰণ্ণনিক্খসুত্তাদিঅট্ঠকং

১৬৯. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘ইধাহং, ভিক্খৰে, একচ্চং পুগ্গলং এৰং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানামি – ‘ন চাযমাযস্মা সুৰণ্ণনিক্খস্সাপি হেতু…পে… সুৰণ্ণনিক্খসতস্সাপি হেতু… সিঙ্গীনিক্খস্সাপি হেতু… সিঙ্গীনিক্খসতস্সাপি হেতু… পথৰিযাপি জাতরূপপরিপূরায হেতু… আমিসকিঞ্চিক্খহেতুপি… জীৰিতহেতুপি… জনপদকল্যাণিযাপি হেতু সম্পজানমুসা ভাসেয্যা’তি. তমেনং পস্সামি অপরেন সমযেন লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতং পরিযাদিণ্ণচিত্তং সম্পজানমুসা ভাসন্তং. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দসমং.

দুতিযো ৰগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

দ্ৰে পাতি দ্ৰে সুৰণ্ণা চ, সিঙ্গীহি অপরে দুৰে;

পথৰী কিঞ্চিক্খজীৰিতং, জনপদকল্যাণিযা দসাতি.

৩. ততিযৰগ্গো

১. মাতুগামসুত্তং

১৭০. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… ন তস্স, ভিক্খৰে, মাতুগামো একো একস্স চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠতি যস্স লাভসক্কারসিলোকো চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠতি. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো …পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.

২. কল্যাণীসুত্তং

১৭১. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… ন তস্স, ভিক্খৰে, জনপদকল্যাণী একা একস্স চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠতি যস্স লাভসক্কারসিলোকো চিত্তং পরিযাদায তিট্ঠতি. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দুতিযং.

৩. একপুত্তকসুত্তং

১৭২. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… সদ্ধা, ভিক্খৰে, উপাসিকা একপুত্তকং পিযং মনাপং এৰং সম্মা আযাচমানা আযাচেয্য – ‘তাদিসো, তাত, ভৰাহি যাদিসো চিত্তো চ গহপতি হত্থকো চ আল়ৰকো’তি. এসা, ভিক্খৰে, তুলা এতং পমাণং মম সাৰকানং উপাসকানং, যদিদং চিত্তো চ গহপতি হত্থকো চ আল়ৰকো. সচে খো ত্ৰং, তাত, অগারস্মা অনগারিযং পব্বজসি; তাদিসো, তাত, ভৰাহি যাদিসা সারিপুত্তমোগ্গল্লানাতি. এসা, ভিক্খৰে, তুলা এতং পমাণং মম সাৰকানং ভিক্খূনং, যদিদং সারিপুত্তমোগ্গলানা. মা চ খো ত্ৰং, তাত, সেখং অপ্পত্তমানসং লাভসক্কারসিলোকো অনুপাপুণাতূতি. তঞ্চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুং সেখং অপ্পত্তমানসং লাভসক্কারসিলোকো অনুপাপুণাতি, সো তস্স হোতি অন্তরাযায. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. ততিযং.

৪. একধীতুসুত্তং

১৭৩. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… সদ্ধা ভিক্খৰে উপাসিকা একং ধীতরং পিযং মনাপং এৰং সম্মা আযাচমানা আযাচেয্য – ‘তাদিসা, অয্যে, ভৰাহি যাদিসা খুজ্জুত্তরা চ উপাসিকা ৰেল়ুকণ্ডকিযা [ৰেল়ুকণ্ডকী (সী. ছক্কঙ্গুত্তরেপি)] চ নন্দমাতা’তি. এসা, ভিক্খৰে, তুলা এতং পমাণং মম সাৰিকানং উপাসিকানং, যদিদং খুজ্জুত্তরা চ উপাসিকা ৰেল়ুকণ্ডকিযা চ নন্দমাতা. সচে খো ত্ৰং, অয্যে, অগারস্মা অনগারিযং পব্বজসি; তাদিসা, অয্যে, ভৰাহি যাদিসা খেমা চ ভিক্খুনী উপ্পলৰণ্ণা চাতি. এসা, ভিক্খৰে, তুলা এতং পমাণং মম সাৰিকানং ভিক্খুনীনং, যদিদং খেমা চ ভিক্খুনী উপ্পলৰণ্ণা চ. মা চ খো ত্ৰং, অয্যে, সেখং অপ্পত্তমানসং লাভসক্কারসিলোকো অনুপাপুণাতূতি. তং চে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনিং সেখং অপ্পত্তমানসং লাভসক্কারসিলোকো অনুপাপুণাতি, সো তস্সা হোতি অন্তরাযায. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. চতুত্থং.

৫. সমণব্রাহ্মণসুত্তং

১৭৪. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা লাভসক্কারসিলোকস্স অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ন মে তে, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা সমণেসু ৰা সমণসম্মতা ব্রাহ্মণেসু ৰা ব্রাহ্মণসম্মতা, ন চ পন তে আযস্মন্তা সামঞ্ঞত্থং ৰা ব্রহ্মঞ্ঞত্থং ৰা দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তি. যে চ খো কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা লাভসক্কারসিলোকস্স অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং পজানন্তি, তে চ খো মে, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা সমণেসু চেৰ সমণসম্মতা ব্রাহ্মণেসু চ ব্রাহ্মণসম্মতা, তে চ পনাযস্মন্তো সামঞ্ঞত্থঞ্চ ব্রহ্মঞ্ঞত্থঞ্চ দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তী’’তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযসমণব্রাহ্মণসুত্তং

১৭৫. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা লাভসক্কারসিলোকস্স সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ অস্সাদঞ্চ আদীনৰঞ্চ নিস্সরণঞ্চ যথাভূতং নপ্পজানন্তি…পে… পজানন্তি…পে… সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তী’’তি. ছট্ঠং.

৭. ততিযসমণব্রাহ্মণসুত্তং

১৭৬. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা লাভসক্কারসিলোকং যথাভূতং নপ্পজানন্তি, লাভসক্কারসিলোকসমুদযং নপ্পজানন্তি, লাভসক্কারসিলোকনিরোধং নপ্পজানন্তি, লাভসক্কারসিলোকনিরোধগামিনিং পটিপদং নপ্পজানন্তি …পে… পজানন্তি…পে… সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তী’’তি. সত্তমং.

৮. ছৰিসুত্তং

১৭৭. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো. লাভসক্কারসিলোকো, ভিক্খৰে, ছৰিং ছিন্দতি, ছৰিং ছেত্ৰা চম্মং ছিন্দতি, চম্মং ছেত্ৰা মংসং ছিন্দতি, মংসং ছেত্ৰা ন্হারুং ছিন্দতি, ন্হারুং ছেত্ৰা অট্ঠিং ছিন্দতি, অট্ঠিং ছেত্ৰা অট্ঠিমিঞ্জং আহচ্চ তিট্ঠতি. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. রজ্জুসুত্তং

১৭৮. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো. লাভসক্কারসিলোকো, ভিক্খৰে, ছৰিং ছিন্দতি, ছৰিং ছেত্ৰা চম্মং ছিন্দতি, চম্মং ছেত্ৰা মংসং ছিন্দতি, মংসং ছেত্ৰা ন্হারুং ছিন্দতি, ন্হারুং ছেত্ৰা অট্ঠিং ছিন্দতি, অট্ঠিং ছেত্ৰা অট্ঠিমিঞ্জং আহচ্চ তিট্ঠতি’’.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, বলৰা পুরিসো দল়্হায ৰাল়রজ্জুযা জঙ্ঘং ৰেঠেত্ৰা ঘংসেয্য. সা ছৰিং ছিন্দেয্য, ছৰিং ছেত্ৰা চম্মং ছিন্দেয্য, চম্মং ছেত্ৰা মংসং ছিন্দেয্য, মংসং ছেত্ৰা ন্হারুং ছিন্দেয্য, ন্হারুং ছেত্ৰা অট্ঠিং ছিন্দেয্য, অট্ঠিং ছেত্ৰা অট্ঠিমিঞ্জং আহচ্চ তিট্ঠেয্য. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো ছৰিং ছিন্দতি, ছৰিং ছেত্ৰা চম্মং ছিন্দতি, চম্মং ছেত্ৰা মংসং ছিন্দতি, মংসং ছেত্ৰা ন্হারুং ছিন্দতি, ন্হারুং ছেত্ৰা অট্ঠিং ছিন্দতি, অট্ঠিং ছেত্ৰা অট্ঠিংমিঞ্জং আহচ্চ তিট্ঠতি. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. নৰমং.

১০. ভিক্খুসুত্তং

১৭৯. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘যোপি সো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরহং খীণাসৰো তস্সপাহং লাভসক্কারসিলোকো অন্তরাযায ৰদামী’’তি. এৰং ৰুত্তে, আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিস্স পন, ভন্তে, খীণাসৰস্স ভিক্খুনো লাভসক্কারসিলোকো অন্তরাযাযা’’তি? ‘‘যা হিস্স সা, আনন্দ, অকুপ্পা চেতোৰিমুত্তি নাহং তস্সা লাভসক্কারসিলোকং অন্তরাযায ৰদামি. যে চ খ্ৰস্স, আনন্দ, অপ্পমত্তস্স আতাপিনো পহিতত্তস্স ৰিহরতো দিট্ঠধম্মসুখৰিহারা অধিগতা তেসাহমস্স লাভসক্কারসিলোকং অন্তরাযায ৰদামি. এৰং দারুণো খো, আনন্দ, লাভসক্কারসিলোকো কটুকো ফরুসো অন্তরাযিকো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. তস্মাতিহানন্দ, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘উপ্পন্নং লাভসক্কারসিলোকং পজহিস্সাম, ন চ নো উপ্পন্নো লাভসক্কারসিলোকো চিত্তং পরিযাদায ঠস্সতী’তি. এৰঞ্হি ৰো, আনন্দ, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দসমং.

ততিযো ৰগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

মাতুগামো চ কল্যাণী, পুত্তো চ একধীতু চ;

সমণব্রাহ্মণা তীণি, ছৰি রজ্জু চ ভিক্খুনাতি.

৪. চতুত্থৰগ্গো

১. ভিন্দিসুত্তং

১৮০. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো. লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতো পরিযাদিণ্ণচিত্তো, ভিক্খৰে, দেৰদত্তো সঙ্ঘং ভিন্দি. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.

২. কুসলমূলসুত্তং

১৮১. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো. লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতস্স পরিযাদিণ্ণচিত্তস্স, ভিক্খৰে, দেৰদত্তস্স কুসলমূলং সমুচ্ছেদমগমা. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দুতিযং.

৩. কুসলধম্মসুত্তং

১৮২. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো. লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতস্স পরিযাদিণ্ণচিত্তস্স, ভিক্খৰে, দেৰদত্তস্স কুসলো ধম্মো সমুচ্ছেদমগমা. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… সিক্খিতব্ব’’ন্তি. ততিযং.

৪. সুক্কধম্মসুত্তং

১৮৩. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো. লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতস্স পরিযাদিণ্ণচিত্তস্স, ভিক্খৰে, দেৰদত্তস্স সুক্কো ধম্মো সমুচ্ছেদমগমা. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… সিক্খিতব্ব’’ন্তি. চতুত্থং.

৫. অচিরপক্কন্তসুত্তং

১৮৪. একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে অচিরপক্কন্তে দেৰদত্তে. তত্র খো ভগৰা দেৰদত্তং আরব্ভ ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘অত্তৰধায, ভিক্খৰে, দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি, পরাভৰায দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি’’.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, কদলী অত্তৰধায ফলং দেতি, পরাভৰায ফলং দেতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অত্তৰধায দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি, পরাভৰায দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, ৰেল়ু অত্তৰধায ফলং দেতি, পরাভৰায ফলং দেতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অত্তৰধায দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি, পরাভৰায দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, নল়ো অত্তৰধায ফলং দেতি, পরাভৰায ফলং দেতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অত্তৰধায দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি, পরাভৰায দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, অস্সতরী অত্তৰধায গব্ভং গণ্হাতি, পরাভৰায গব্ভং গণ্হাতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অত্তৰধায দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি, পরাভৰায দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকো উদপাদি. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি.

ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

‘‘ফলং ৰে কদলিং হন্তি, ফলং ৰেল়ুং ফলং নল়ং;

সক্কারো কাপুরিসং হন্তি, গব্ভো অস্সতরিং যথাতি’’. পঞ্চমং;

৬. পঞ্চরথসতসুত্তং

১৮৫. রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন দেৰদত্তস্স অজাতসত্তুকুমারো পঞ্চহি রথসতেহি সাযং পাতং উপট্ঠানং গচ্ছতি, পঞ্চ চ থালিপাকসতানি ভত্তাভিহারো অভিহরীযতি. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘দেৰদত্তস্স, ভন্তে, অজাতসত্তুকুমারো পঞ্চহি রথসতেহি সাযং পাতং উপট্ঠানং গচ্ছতি, পঞ্চ চ থালিপাকসতানি ভত্তাভিহারো অভিহরীযতী’’তি. ‘‘মা, ভিক্খৰে, দেৰদত্তস্স লাভসক্কারসিলোকং পিহযিত্থ. যাৰকীৰঞ্চ, ভিক্খৰে, দেৰদত্তস্স অজাতসত্তুকুমারো পঞ্চহি রথসতেহি সাযং পাতং উপট্ঠানং গমিস্সতি, পঞ্চ চ থালিপাকসতানি ভত্তাভিহারো আহরীযিস্সতি, হানিযেৰ, ভিক্খৰে, দেৰদত্তস্স পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো ৰুদ্ধি’’.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, চণ্ডস্স কুক্কুরস্স নাসায পিত্তং ভিন্দেয্যুং, এৰঞ্হি সো, ভিক্খৰে, কুক্কুরো ভিয্যোসোমত্তায চণ্ডতরো অস্স; এৰমেৰ, ভিক্খৰে, যাৰকীৰঞ্চ দেৰদত্তস্স অজাতসত্তুকুমারো পঞ্চহি রথসতেহি সাযং পাতং উপট্ঠানং গমিস্সতি, পঞ্চ চ থালিপাকসতানি ভত্তাভিহারো আহরীযিস্সতি, হানিযেৰ, ভিক্খৰে, দেৰদত্তস্স পাটিকঙ্খা কুসলেসু ধম্মেসু, নো ৰুদ্ধি. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো…পে… এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. ছট্ঠং.

৭. মাতুসুত্তং

১৮৬. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো কটুকো ফরুসো অন্তরাযিকো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. ইধাহং, ভিক্খৰে, একচ্চং পুগ্গলং এৰং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানামি – ‘ন চাযমাযস্মা মাতুপি হেতু সম্পজানমুসা ভাসেয্যা’তি. তমেনং পস্সামি অপরেন সমযেন লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতং পরিযাদিণ্ণচিত্তং সম্পজানমুসা ভাসন্তং. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো কটুকো ফরুসো অন্তরাযিকো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘উপ্পন্নং লাভসক্কারসিলোকং পজহিস্সাম. ন চ নো উপ্পন্নো লাভসক্কারসিলোকো চিত্তং পরিযাদায ঠস্সতী’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. সত্তমং.

৮-১৩. পিতুসুত্তাদিছক্কং

১৮৭. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দারুণো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো কটুকো ফরুসো অন্তরাযিকো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. ইধাহং, ভিক্খৰে, একচ্চং পুগ্গলং এৰং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানামি – ‘ন চাযমাযস্মা পিতুপি হেতু…পে… ভাতুপি হেতু… ভগিনিযাপি হেতু… পুত্তস্সপি হেতু… ধীতুযাপি হেতু… পজাপতিযাপি হেতু সম্পজানমুসা ভাসেয্যা’তি. তমেনং পস্সামি অপরেন সমযেন লাভসক্কারসিলোকেন অভিভূতং পরিযাদিণ্ণচিত্তং সম্পজানমুসা ভাসন্তং. এৰং দারুণো খো, ভিক্খৰে, লাভসক্কারসিলোকো কটুকো ফরুসো অন্তরাযিকো অনুত্তরস্স যোগক্খেমস্স অধিগমায. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, এৰং সিক্খিতব্বং – ‘উপ্পন্নং লাভসক্কারসিলোকং পজহিস্সাম, ন চ নো উপ্পন্নো লাভসক্কারসিলোকো চিত্তং পরিযাদায ঠস্সতী’তি. এৰঞ্হি ৰো, ভিক্খৰে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. তেরসমং.

চতুত্থো ৰগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

ভিন্দি মূলং দুৰে ধম্মা, পক্কন্তং রথ মাতরি;

পিতা ভাতা চ ভগিনী, পুত্তো ধীতা পজাপতীতি.

লাভসক্কারসংযুত্তং সমত্তং.