২. অভিসমযসংযুত্তং

১. নখসিখাসুত্তং

৭৪. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো ভগৰা পরিত্তং নখসিখাযং পংসুং আরোপেত্ৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যো ৰাযং [যো চাযং (সব্বত্থ) দুতিযসুত্তাদীসু পন ৰাসদ্দোযেৰ দিস্সতি] মযা পরিত্তো নখসিখাযং পংসু আরোপিতো, অযং ৰা মহাপথৰী’’তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং, যদিদং মহাপথৰী. অপ্পমত্তকো ভগৰতা পরিত্তো নখসিখাযং পংসু আরোপিতো. নেৰ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি মহাপথৰিং উপনিধায ভগৰতা পরিত্তো নখসিখাযং পংসু আরোপিতো’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অভিসমেতাৰিনো এতদেৰ বহুতরং দুক্খং যদিদং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকং অৰসিট্ঠং. নেৰ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি পুরিমং দুক্খক্খন্ধং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং উপনিধায যদিদং সত্তক্খত্তুংপরমতা. এৰং মহত্থিযো খো, ভিক্খৰে, ধম্মাভিসমযো; এৰং মহত্থিযো ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. পঠমং.

২. পোক্খরণীসুত্তং

৭৫. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পোক্খরণী পঞ্ঞাসযোজনানি আযামেন পঞ্ঞাসযোজনানি ৰিত্থারেন পঞ্ঞাসযোজনানি উব্বেধেন, পুণ্ণা উদকস্স সমতিত্তিকা কাকপেয্যা. ততো পুরিসো কুসগ্গেন উদকং উদ্ধরেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যং ৰা কুসগ্গেন উদকং উব্ভতং যং ৰা পোক্খরণিযা উদক’’ন্তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং, যদিদং পোক্খরণিযা উদকং. অপ্পমত্তকং কুসগ্গেন উদকং উব্ভতং. নেৰ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি পোক্খরণিযা উদকং উপনিধায কুসগ্গেন উদকং উব্ভত’’ন্তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অভিসমেতাৰিনো এতদেৰ বহুতরং দুক্খং যদিদং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকং অৰসিট্ঠং. নেৰ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি পুরিমং দুক্খক্খন্ধং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং উপনিধায, যদিদং সত্তক্খত্তুংপরমতা. এৰং মহত্থিযো খো, ভিক্খৰে, ধম্মাভিসমযো; এৰং মহত্থিযো ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. দুতিযং.

৩. সম্ভেজ্জউদকসুত্তং

৭৬. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যত্থিমা মহানদিযো সংসন্দন্তি সমেন্তি, সেয্যথিদং – গঙ্গা যমুনা অচিরৰতী সরভূ মহী, ততো পুরিসো দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি উদ্ধরেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যানি ৰা দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি উব্ভতানি যং ৰা সম্ভেজ্জউদক’’ন্তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং যদিদং সম্ভেজ্জউদকং; অপ্পমত্তকানি দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি উব্ভতানি. নেৰ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি সম্ভেজ্জউদকং উপনিধায দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি উব্ভতানী’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. ততিযং.

৪. দুতিযসম্ভেজ্জউদকসুত্তং

৭৭. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যত্থিমা মহানদিযো সংসন্দন্তি সমেন্তি, সেয্যথিদং – গঙ্গা যমুনা অচিরৰতী সরভূ মহী, তং উদকং পরিক্খযং পরিযাদানং গচ্ছেয্য ঠপেত্ৰা দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যং ৰা সম্ভেজ্জউদকং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং যানি ৰা দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি অৰসিট্ঠানী’’তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং সম্ভেজ্জউদকং যদিদং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকানি দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি অৰসিট্ঠানি. নেৰ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি সম্ভেজ্জউদকং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং উপনিধায দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি অৰসিট্ঠানী’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. চতুত্থং.

৫. পথৰীসুত্তং

৭৮. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো মহাপথৰিযা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুল়িকা উপনিক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যা ৰা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুল়িকা উপনিক্খিত্তা অযং [যা (স্যা. ক.)] ৰা মহাপথৰী’’তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং, যদিদং মহাপথৰী; অপ্পমত্তিকা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুল়িকা উপনিক্খিত্তা. নেৰ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি মহাপথৰিং উপনিধায সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুল়িকা উপনিক্খিত্তা’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযপথৰীসুত্তং

৭৯. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাপথৰী পরিক্খযং পরিযাদানং গচ্ছেয্য, ঠপেত্ৰা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুল়িকা. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যং ৰা মহাপথৰিযা পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং যা ৰা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুল়িকা অৰসিট্ঠা’’তি?

‘‘এতদেৰ ভন্তে, বহুতরং, মহাপথৰিযা, যদিদং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তিকা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুল়িকা অৰসিট্ঠা. নেৰ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি মহাপথৰিযা পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং উপনিধায সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুল়িকা অৰসিট্ঠা’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. ছট্ঠং.

৭. সমুদ্দসুত্তং

৮০. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো মহাসমুদ্দতো দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি উদ্ধরেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যানি ৰা দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি উব্ভতানি যং ৰা মহাসমুদ্দে উদক’’ন্তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং, যদিদং মহাসমুদ্দে উদকং; অপ্পমত্তকানি দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি উব্ভতানি. নেৰ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি মহাসমুদ্দে উদকং উপনিধায দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি উব্ভতানী’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. সত্তমং.

৮. দুতিযসমুদ্দসুত্তং

৮১. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, মহাসমুদ্দো পরিক্খযং পরিযাদানং গচ্ছেয্য, ঠপেত্ৰা দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যং ৰা মহাসমুদ্দে উদকং পরিক্খীণং পরিযাদিন্নং যানি ৰা দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি অৰসিট্ঠানী’’তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং মহাসমুদ্দে উদকং, যদিদং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকানি দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি অৰসিট্ঠানি. নেৰ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি মহাসমুদ্দে উদকং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং উপনিধায দ্ৰে ৰা তীণি ৰা উদকফুসিতানি অৰসিট্ঠানী’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো ভিক্খৰে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. অট্ঠমং.

৯. পব্বতসুত্তং

৮২. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো হিমৰতো পব্বতরাজস্স সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খরা উপনিক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যা ৰা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খরা উপনিক্খিত্তা যো ৰা হিমৰা [উপনিক্খিত্তা, হিমৰা ৰা (সী.)] পব্বতরাজা’’তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং যদিদং হিমৰা পব্বতরাজা; অপ্পমত্তিকা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খরা উপনিক্খিত্তা. নেৰ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি হিমৰন্তং পব্বতরাজানং উপনিধায সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খরা উপনিক্খিত্তা’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. নৰমং.

১০. দুতিযপব্বতসুত্তং

৮৩. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, হিমৰা পব্বতরাজা পরিক্খযং পরিযাদানং গচ্ছেয্য, ঠপেত্ৰা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খরা. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যং ৰা হিমৰতো পব্বতরাজস্স পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং যা ৰা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খরা অৰসিট্ঠা’’তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং হিমৰতো পব্বতরাজস্স যদিদং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তিকা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খরা অৰসিট্ঠা. নেৰ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি হিমৰতো পব্বতরাজস্স পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং উপনিধায সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খরা অৰসিট্ঠা’’তি.

‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অভিসমেতাৰিনো এতদেৰ বহুতরং দুক্খং যদিদং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকং অৰসিট্ঠং. নেৰ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি পুরিমং দুক্খক্খন্ধং পরিক্খীণং পরিযাদিণ্ণং উপনিধায যদিদং সত্তক্খত্তুংপরমতা. এৰং মহত্থিযো খো, ভিক্খৰে, ধম্মাভিসমযো, এৰং মহত্থিযো ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. দসমং.

১১. ততিযপব্বতসুত্তং

৮৪. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, পুরিসো সিনেরুস্স পব্বতরাজস্স সত্ত মুগ্গমত্তিযো পাসাণসক্খরা উপনিক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমং নু খো বহুতরং, যা ৰা সত্ত মুগ্গমত্তিযো পাসাণসক্খরা উপনিক্খিত্তা যো ৰা সিনেরু [উপনিক্খিত্তা, সিনেরু ৰা (সী.)] পব্বতরাজা’’তি?

‘‘এতদেৰ, ভন্তে, বহুতরং যদিদং সিনেরু পব্বতরাজা; অপ্পমত্তিকা সত্ত মুগ্গমত্তিযো পাসাণসক্খরা উপনিক্খিত্তা. নেৰ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি সিনেরুং পব্বতরাজানং উপনিধায সত্ত মুগ্গমত্তিযো পাসাণসক্খরা উপনিক্খিত্তা’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অধিগমং উপনিধায অঞ্ঞতিত্থিযসমণব্রাহ্মণপরিব্বাজকানং অধিগমো নেৰ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি. এৰং মহাধিগমো, ভিক্খৰে, দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো, এৰং মহাভিঞ্ঞো’’তি. একাদসমং.

অভিসমযসংযুত্তং সমত্তং.