২. নিদ্দেসো
২১০. কতমো সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো? ইধ ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘‘সুঞ্ঞমিদং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা’’তি. সো তত্থ অভিনিৰেসং ন করোতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. অযং সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো.
কতমো অনিমিত্তো ৰিমোক্খো? ইধ ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘‘সুঞ্ঞমিদং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা’’তি. সো তত্থ নিমিত্তং ন করোতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. অযং অনিমিত্তো ৰিমোক্খো.
কতমো অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো? ইধ ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘‘সুঞ্ঞমিদং অত্তেন ৰা অত্তনিযেন ৰা’’তি. সো তত্থ পণিধিং ন করোতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. অযং অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো.
কতমো অজ্ঝত্তৰুট্ঠানো ৰিমোক্খো? চত্তারি ঝানানি – অযং অজ্ঝত্তৰুট্ঠানো ৰিমোক্খো. কতমো বহিদ্ধাৰুট্ঠানো ৰিমোক্খো? চতস্সো অরূপসমাপত্তিযো – অযং বহিদ্ধাৰুট্ঠানো ৰিমোক্খো. কতমো দুভতো ৰুট্ঠানো ৰিমোক্খো? চত্তারো অরিযমগ্গা – অযং দুভতো ৰুট্ঠানো ৰিমোক্খো.
কতমে অজ্ঝত্তৰুট্ঠানা চত্তারো ৰিমোক্খা? পঠমং ঝানং নীৰরণেহি ৰুট্ঠাতি. দুতিযং ঝানং ৰিতক্কৰিচারেহি ৰুট্ঠাতি. ততিযং ঝানং পীতিযা ৰুট্ঠাতি. চতুত্থং ঝানং সুখদুক্খেহি ৰুট্ঠাতি. ইমে অজ্ঝত্তৰুট্ঠানা চত্তারো ৰিমোক্খা.
কতমে বহিদ্ধাৰুট্ঠানা চত্তারো ৰিমোক্খা? আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তি রূপসঞ্ঞায পটিঘসঞ্ঞায নানত্তসঞ্ঞায ৰুট্ঠাতি. ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তি আকাসানঞ্চাযতনসঞ্ঞায ৰুট্ঠাতি. আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসঞ্ঞায ৰুট্ঠাতি. নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসঞ্ঞায ৰুট্ঠাতি. ইমে বহিদ্ধাৰুট্ঠানা চত্তারো ৰিমোক্খা.
কতমে দুভতো ৰুট্ঠানা চত্তারো ৰিমোক্খা? সোতাপত্তিমগ্গো সক্কাযদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসা দিট্ঠানুসযা ৰিচিকিচ্ছানুসযা ৰুট্ঠাতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰুট্ঠাতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰুট্ঠাতি. সকদাগামিমগ্গো ওল়ারিকা কামরাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা ওল়ারিকা কামরাগানুসযা পটিঘানুসযা ৰুট্ঠাতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰুট্ঠাতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰুট্ঠাতি. অনাগামিমগ্গো অনুসহগতা কামরাগসঞ্ঞোজনা পটিঘসঞ্ঞোজনা অনুসহগতা কামরাগানুসযা পটিঘানুসযা ৰুট্ঠাতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰুট্ঠাতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰুট্ঠাতি. অরহত্তমগ্গো রূপরাগা অরূপরাগা মানা উদ্ধচ্চা অৰিজ্জায মানানুসযা ভৰরাগানুসযা অৰিজ্জানুসযা ৰুট্ঠাতি, তদনুৰত্তককিলেসেহি চ খন্ধেহি চ ৰুট্ঠাতি, বহিদ্ধা চ সব্বনিমিত্তেহি ৰুট্ঠাতি. ইমে দুভতো ৰুট্ঠানা চত্তারো ৰিমোক্খা.
২১১. কতমে অজ্ঝত্তৰুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তারো ৰিমোক্খা? পঠমং ঝানং পটিলাভত্থায ৰিতক্কো চ ৰিচারো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ, দুতিযং ঝানং পটিলাভত্থায…পে… ততিযং ঝানং পটিলাভত্থায…পে… চতুত্থং ঝানং পটিলাভত্থায ৰিতক্কো চ ৰিচারো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ – ইমে অজ্ঝত্তৰুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তারো ৰিমোক্খা.
কতমে বহিদ্ধাৰুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তারো ৰিমোক্খা? আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিং পটিলাভত্থায ৰিতক্কো চ ৰিচারো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ, ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিং…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং …পে… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং পটিলাভত্থায ৰিতক্কো চ ৰিচারো চ পীতি চ সুখঞ্চ চিত্তেকগ্গতা চ – ইমে বহিদ্ধাৰুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তারো ৰিমোক্খা.
কতমে দুভতো ৰুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তারো ৰিমোক্খা? সোতাপত্তিমগ্গং পটিলাভত্থায অনিচ্চানুপস্সনা,দুক্খানুপস্সনা,অনত্তানুপস্সনা. সকদাগামিমগ্গং পটিলাভত্থায…পে… অনাগামিমগ্গং পটিলাভত্থায…পে… অরহত্তমগ্গং পটিলাভত্থায অনিচ্চানুপস্সনা,দুক্খানুপস্সনা,অনত্তানুপস্সনা – ইমে দুভতো ৰুট্ঠানানং অনুলোমা চত্তারো ৰিমোক্খা.
কতমে অজ্ঝত্তৰুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তারো ৰিমোক্খা? পঠমস্স ঝানস্স পটিলাভো ৰা ৰিপাকো ৰা, দুতিযস্স ঝানস্স…পে… ততিযস্স ঝানস্স…পে… চতুত্থস্স ঝানস্স পটিলাভো ৰা ৰিপাকো ৰা – ইমে অজ্ঝত্তৰুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তারো ৰিমোক্খা.
কতমে বহিদ্ধাৰুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তারো ৰিমোক্খা? আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা পটিলাভো ৰা ৰিপাকো ৰা, ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা…পে… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা পটিলাভো ৰা ৰিপাকো ৰা – ইমে বহিদ্ধাৰুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তারো ৰিমোক্খা.
কতমে দুভতো ৰুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তারো ৰিমোক্খা? সোতাপত্তিমগ্গস্স সোতাপত্তিফলং, সকদাগামিমগ্গস্স সকদাগামিফলং, অনাগামিমগ্গস্স অনাগামিফলং, অরহত্তমগ্গস্স অরহত্তফলং – ইমে দুভতো ৰুট্ঠানপটিপ্পস্সদ্ধী চত্তারো ৰিমোক্খা.
২১২. কথং রূপী রূপানি পস্সতীতি – ৰিমোক্খো? ইধেকচ্চো অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নীলনিমিত্তং মনসিকরোতি, নীলসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং করোতি, সূপধারিতং উপধারেতি, স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৰা সূপধারিতং [সুপধারিতং (ক.)] উপধারেত্ৰা স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেত্ৰা বহিদ্ধা নীলনিমিত্তে চিত্তং উপসংহরতি, নীলসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং করোতি, সূপধারিতং উপধারেতি, স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৰা উপধারেত্ৰা স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেত্ৰা আসেৰতি ভাৰেতি বহুলীকরোতি. তস্স এৰং হোতি – ‘‘অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ উভযমিদং রূপ’’ন্তি, রূপসঞ্ঞী হোতি. ইধেকচ্চো অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং পীতনিমিত্তং…পে… লোহিতনিমিত্তং…পে… ওদাতনিমিত্তং মনসিকরোতি, ওদাতসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং করোতি, সূপধারিতং উপধারেতি, স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৰা সূপধারিতং উপধারেত্ৰা স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেত্ৰা বহিদ্ধা ওদাতনিমিত্তে চিত্তং উপসংহরতি, ওদাতসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং করোতি, সূপধারিতং উপধারেতি, স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৰা সূপধারিতং উপধারেত্ৰা স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেত্ৰা আসেৰতি ভাৰেতি বহুলীকরোতি. তস্স এৰং হোতি – ‘‘অজ্ঝত্তঞ্চ বহিদ্ধা চ উভযমিদং রূপ’’ন্তি, রূপসঞ্ঞী হোতি. এৰং রূপী রূপানি পস্সতীতি – ৰিমোক্খো.
কথং অজ্ঝত্তং অরূপসঞ্ঞী বহিদ্ধা রূপানি পস্সতীতি – ৰিমোক্খো? ইধেকচ্চো অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং নীলনিমিত্তং ন মনসিকরোতি, নীলসঞ্ঞং ন পটিলভতি; বহিদ্ধা নীলনিমিত্তে চিত্তং উপসংহরতি, নীলসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং করোতি, সূপধারিতং উপধারেতি, স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৰা সূপধারিতং উপধারেত্ৰা স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেত্ৰা আসেৰতি ভাৰেতি বহুলীকরোতি. তস্স এৰং হোতি – ‘‘অজ্ঝত্তং অরূপং, বহিদ্ধা রূপমিদ’’ন্তি, রূপসঞ্ঞী হোতি. ইধেকচ্চো অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং পীতনিমিত্তং…পে… লোহিতনিমিত্তং…পে… ওদাতনিমিত্তং ন মনসিকরোতি, ওদাতসঞ্ঞং ন পটিলভতি; বহিদ্ধা ওদাতনিমিত্তে চিত্তং উপসংহরতি, ওদাতসঞ্ঞং পটিলভতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং করোতি, সূপধারিতং উপধারেতি, স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেতি. সো তং নিমিত্তং সুগ্গহিতং কত্ৰা সূপধারিতং উপধারেত্ৰা স্ৰাৰত্থিতং অৰত্থাপেত্ৰা আসেৰতি ভাৰেতি বহুলীকরোতি. তস্স এৰং হোতি – ‘‘অজ্ঝত্তং অরূপং বহিদ্ধা রূপমিদ’’ন্তি, রূপসঞ্ঞী হোতি. এৰং অজ্ঝত্তং অরূপসঞ্ঞী বহিদ্ধা রূপানি পস্সতীতি – ৰিমোক্খো.
কথং ‘‘সুভ’’ন্তেৰ অধিমুত্তো হোতীতি – ৰিমোক্খো? ইধ ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন [অব্যাপজ্ঝেন (স্যা.)] ফরিত্ৰা ৰিহরতি. মেত্তায ভাৰিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. করুণাসহগতেন চেতসা…পে… করুণায ভাৰিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. মুদিতাসহগতেন চেতসা…পে… মুদিতায ভাৰিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি…পে… উপেক্খায ভাৰিতত্তা সত্তা অপ্পটিকূলা হোন্তি. এৰং ‘‘সুভং’’ তেৰ অধিমুত্তো হোতীতি – ৰিমোক্খো.
২১৩. কতমো আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তি ৰিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো রূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকারা ‘‘অনন্তো আকাসো’’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি – অযং আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তি ৰিমোক্খো.
কতমো ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তি ৰিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘অনন্তং ৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি – অযং ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তি ৰিমোক্খো.
কতমো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৰিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘নত্থি কিঞ্চী’’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি – অযং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৰিমোক্খো.
কতমো নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৰিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি – অযং নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তি ৰিমোক্খো.
কতমো সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধসমাপত্তি ৰিমোক্খো? ইধ ভিক্খু সব্বসো নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি – অযং সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধসমাপত্তি ৰিমোক্খো.
কতমো সমযৰিমোক্খো? চত্তারি চ ঝানানি চতস্সো চ অরূপসমাপত্তিযো – অযং সমযৰিমোক্খো.
কতমো অসমযৰিমোক্খো? চত্তারো চ অরিযমগ্গা, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অসমযৰিমোক্খো.
কতমো সামযিকো ৰিমোক্খো? চত্তারি চ ঝানানি, চতস্সো চ অরূপসমাপত্তিযো – অযং সামযিকো ৰিমোক্খো.
কতমো অসামযিকো ৰিমোক্খো? চত্তারো চ অরিযমগ্গা, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অসামযিকো ৰিমোক্খো.
কতমো কুপ্পো ৰিমোক্খো? চত্তারি চ ঝানানি, চতস্সো চ অরূপসমাপত্তিযো – অযং কুপ্পো ৰিমোক্খো.
কতমো অকুপ্পো ৰিমোক্খো? চত্তারো চ অরিযমগ্গা, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অকুপ্পো ৰিমোক্খো.
কতমো লোকিযো ৰিমোক্খো? চত্তারি চ ঝানানি, চতস্সো চ অরূপসমাপত্তিযো – অযং লোকিযো ৰিমোক্খো.
কতমো লোকুত্তরো ৰিমোক্খো? চত্তারো চ অরিযমগ্গা, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং লোকুত্তরো ৰিমোক্খো.
কতমো সাসৰো ৰিমোক্খো? চত্তারি চ ঝানানি, চতস্সো চ অরূপসমাপত্তিযো – অযং সাসৰো ৰিমোক্খো.
কতমো অনাসৰো ৰিমোক্খো? চত্তারো চ অরিযমগ্গা, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অনাসৰো ৰিমোক্খো.
কতমো সামিসো ৰিমোক্খো? রূপপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ৰিমোক্খো – অযং সামিসো ৰিমোক্খো.
কতমো নিরামিসো ৰিমোক্খো? অরূপপ্পটিসঞ্ঞুত্তো ৰিমোক্খো – অযং নিরামিসো ৰিমোক্খো.
কতমো নিরামিসা নিরামিসতরো ৰিমোক্খো? চত্তারো চ অরিযমগ্গা, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং নিরামিসানিরামিসতরো ৰিমোক্খো.
কতমো পণিহিতো ৰিমোক্খো? চত্তারি চ ঝানানি, চতস্সো চ অরূপসমাপত্তিযো – অযং পণিহিতো ৰিমোক্খো. কতমো অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো? চত্তারো চ অরিযমগ্গা, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো.
কতমো পণিহিতপ্পটিপ্পস্সদ্ধি ৰিমোক্খো? পঠমস্স ঝানস্স পটিলাভো ৰা ৰিপাকো ৰা …পে… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা পটিলাভো ৰা ৰিপাকো ৰা – অযং পণিহিতপ্পটিপ্পস্সদ্ধি ৰিমোক্খো.
কতমো সঞ্ঞুত্তো ৰিমোক্খো? চত্তারি চ ঝানানি, চতস্সো চ অরূপসমাপত্তিযো – অযং সঞ্ঞুত্তো ৰিমোক্খো.
কতমো ৰিসঞ্ঞুত্তো ৰিমোক্খো? চত্তারো চ অরিযমগ্গা, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং ৰিসঞ্ঞুত্তো ৰিমোক্খো.
কতমো একত্তৰিমোক্খো? চত্তারো চ অরিযমগ্গা, চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি, নিব্বানঞ্চ – অযং একত্তৰিমোক্খো.
কতমো নানত্তৰিমোক্খো? চত্তারি চ ঝানানি, চতস্সো চ অরূপসমাপত্তিযো – অযং নানত্তৰিমোক্খো.
২১৪. কতমো সঞ্ঞাৰিমোক্খো? সিযা একো সঞ্ঞাৰিমোক্খো দস সঞ্ঞাৰিমোক্খা হোন্তি, দস সঞ্ঞাৰিমোক্খা একো সঞ্ঞাৰিমোক্খো হোতি, ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চানুপস্সনাঞাং নিচ্চতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাং সুখতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং রাগতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. নিরোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং নিমিত্ততো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো সঞ্ঞাৰিমোক্খো দস সঞ্ঞাৰিমোক্খা হোন্তি, দস সঞ্ঞাৰিমোক্খা একো সঞ্ঞাৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন.
রূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো…পে… রূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো সঞ্ঞাৰিমোক্খো দস সঞ্ঞাৰিমোক্খা হোন্তি, দস সঞ্ঞাৰিমোক্খা একো সঞ্ঞাৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন.
ৰেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জরামরণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো…পে… জরামরণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো সঞ্ঞায মুচ্চতীতি – সঞ্ঞাৰিমোক্খো. এৰং সিযা, একো সঞ্ঞাৰিমোক্খো দস সঞ্ঞাৰিমোক্খা হোন্তি, দস সঞ্ঞাৰিমোক্খা একো সঞ্ঞাৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন – অযং সঞ্ঞাৰিমোক্খো.
২১৫. কতমো ঞাণৰিমোক্খো? সিযা একো ঞাণৰিমোক্খো দস ঞাণৰিমোক্খা হোন্তি, দস ঞাণৰিমোক্খা একো ঞাণৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নিচ্চতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং সুখতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং অত্ততো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নন্দিযা সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. ৰিরাগানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং রাগতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. নিরোধানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং সমুদযতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং আদানতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নিমিত্ততো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনা থাভূতং ঞাণং পণিধিযা সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং অভিনিৰেসতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো ঞাণৰিমোক্খো দস ঞাণৰিমোক্খা হোন্তি, দস ঞাণৰিমোক্খা একো ঞাণৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন.
রূপে অনিচ্চানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নিচ্চতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো…পে… রূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং অভিনিৰেসতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো ঞাণৰিমোক্খো দস ঞাণৰিমোক্খা হোন্তি, দস ঞাণৰিমোক্খা একো ঞাণৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন.
ৰেদনায …পে… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জরামরণে অনিচ্চানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং নিচ্চতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো…পে… জরামরণে সুঞ্ঞতানুপস্সনা যথাভূতং ঞাণং অভিনিৰেসতো সম্মোহা অঞ্ঞাণা মুচ্চতীতি – ঞাণৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো ঞাণৰিমোক্খো দস ঞাণৰিমোক্খা হোন্তি, দস ঞাণৰিমোক্খা একো ঞাণৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন – অযং ঞাণৰিমোক্খো.
২১৬. কতমো সীতিসিযাৰিমোক্খো? সিযা একো সীতিসিযাৰিমোক্খো দস সীতিসিযাৰিমোক্খা হোন্তি, দস সীতিসিযাৰিমোক্খা একো সীতিসিযাৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং নিচ্চতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং সুখতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং অত্ততো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং নন্দিযা সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. ৰিরাগানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং রাগতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. নিরোধানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং সমুদযতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং আদানতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং নিমিত্ততো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং পণিধিযা সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং অভিনিৰেসতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো সীতিসিযাৰিমোক্খো দস সীতিসিযাৰিমোক্খা হোন্তি, দস সীতিসিযাৰিমোক্খা একো সীতিসিযাৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন.
রূপে অনিচ্চানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং নিচ্চতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো…পে… রূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং অভিনিৰেসতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো সীতিসিযাৰিমোক্খো দস সীতিসিযাৰিমোক্খা হোন্তি, দস সীতিসিযাৰিমোক্খা একো সীতিসিযাৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন.
ৰেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জরামরণে অনিচ্চানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং নিচ্চতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো…পে… জরামরণে সুঞ্ঞতানুপস্সনা অনুত্তরং সীতিভাৰং ঞাণং অভিনিৰেসতো সন্তাপপরিল়াহদরথা মুচ্চতীতি – সীতিসিযাৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো সীতিসিযাৰিমোক্খো দস সীতিসিযাৰিমোক্খা হোন্তি, দস সীতিসিযাৰিমোক্খা একো সীতিসিযাৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন – অযং সীতিসিযাৰিমোক্খো.
২১৭. কতমো ঝানৰিমোক্খো? নেক্খম্মং ঝাযতীতি [জাযতীতি (স্যা.)] ঝানং. কামচ্ছন্দং ঝাপেতীতি – ঝানং. ঝাযন্তো [জাযন্তো (স্যা.)] মুচ্চতীতি – ঝানৰিমোক্খো. ঝাপেন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৰিমোক্খো. ঝাযন্তীতি – ধম্মা. ঝাপেতীতি – কিলেসে. ঝাতে চ ঝাপে চ জানাতীতি – ঝানৰিমোক্খো. অব্যাপাদো ঝাযতীতি – ঝানং. ব্যাপাদং ঝাপেতীতি – ঝানং. ঝাযন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৰিমোক্খো. ঝাপেন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৰিমোক্খো. ঝাযন্তীতি – ধম্মা. ঝাপেতীতি – কিলেসে. ঝাতে চ ঝাপে চ জানাতীতি – ঝানৰিমোক্খো. আলোকসঞ্ঞা ঝাযতীতি – ঝানং. থিনমিদ্ধং ঝাপেতীতি – ঝানং…পে… অৰিক্খেপো ঝাযতীতি – ঝানং. উদ্ধচ্চং ঝাপেতীতি – ঝানং. ধম্মৰৰত্থানং ঝাযতীতি – ঝানং. ৰিচিকিচ্ছং ঝাপেতীতি – ঝানং. ঞাণং ঝাযতীতি – ঝানং. অৰিজ্জং ঝাপেতীতি – ঝানং. পামোজ্জং ঝাযতীতি – ঝানং. অরতিং ঝাপেতীতি – ঝানং. পঠমং ঝানং ঝাযতীতি – ঝানং. নীৰরণে ঝাপেতীতি – ঝানং…পে… অরহত্তমগ্গো ঝাযতীতি – ঝানং. সব্বকিলেসে ঝাপেতীতি – ঝানং. ঝাযন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৰিমোক্খো. ঝাপেন্তো মুচ্চতীতি – ঝানৰিমোক্খো. ঝাযন্তীতি – ধম্মা. ঝাপেতীতি – কিলেসে. ঝাতে চ ঝাপে চ জানাতীতি – ঝানৰিমোক্খো – অযং ঝানৰিমোক্খো.
২১৮. কতমো অনুপাদা চিত্তস্স ৰিমোক্খো? সিযা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো দস অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খা হোন্তি, দস অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাণং সুখতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং রাগতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. নিরোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং নিমিত্ততো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো দস অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খা হোন্তি, দস অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন.
রূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো…পে… রূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো দস অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খা হোন্তি, দস অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন.
ৰেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জরামরণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো…পে… জরামরণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো উপাদানা মুচ্চতীতি – অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো. এৰং সিযা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো দস অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খা হোন্তি, দস অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খা একো অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো হোতি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন.
অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং কতিহুপাদানেহি মুচ্চতি? দুক্খানুপস্সনাঞাণং কতিহুপাদানেহি মুচ্চতি? অনত্তানুপস্সনাঞাণং কতিহুপাদানেহি মুচ্চতি? নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং…পে… ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং… নিরোধানুপস্সনাঞাণং… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং… অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং… অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং… সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং কতিহুপাদানেহি মুচ্চতীতি?
অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. দুক্খানুপস্সনাঞাণং একুপাদানা মুচ্চতি. অনত্তানুপস্সনাঞাণং তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং একুপাদানা মুচ্চতি. ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং একুপাদানা মুচ্চতি. নিরোধানুপস্সনাঞাণং চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং একুপাদানা মুচ্চতি. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং তীহুপাদানেহি মুচ্চতি.
অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং কতমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি? দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৰাদুপাদানা – অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং ইমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. দুক্খানুপস্সনাঞাণং কতমা একুপাদানা [একূপাদানা (সী. অট্ঠ.)] মুচ্চতি? কামুপাদানা – দুক্খানুপস্সনাঞাণং ইদং একুপাদানা মুচ্চতি. [ইমা একুপাদানা (স্যা.)] অনত্তানুপস্সনাঞাণং কতমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি? দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৰাদুপাদানা – অনত্তানুপস্সনাঞাণং ইমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং কতমা একুপাদানা মুচ্চতি? কামুপাদানা – নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং ইদং একুপাদানা মুচ্চতি. ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং কতমা একুপাদানা মুচ্চতি? কামুপাদানা – ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং ইদং একুপাদানা মুচ্চতি. নিরোধানুপস্সনাঞাণং কতমেহি চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি? কামুপাদানা, দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৰাদুপাদানা – নিরোধানুপস্সনাঞাণং ইমেহি চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং কতমেহি চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি? কামুপাদানা, দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৰাদুপাদানা – পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং ইমেহি চতূহুপাদানেহি মুচ্চতি. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং কতমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি? দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৰাদুপাদানা – অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং ইমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং কতমা একুপাদানা মুচ্চতি? কামুপাদানা – অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং ইদং একুপাদানা মুচ্চতি. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং কতমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি? দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৰাদুপাদানা – সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং ইমেহি তীহুপাদানেহি মুচ্চতি.
যঞ্চ অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ অনত্তানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং – ইমানি চত্তারি ঞাণানি তীহুপাদানেহি মুচ্চন্তি – দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৰাদুপাদানা. যঞ্চ দুক্খানুপস্সনাঞাণং, যং চ নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং – ইমানি চত্তারি ঞাণানি একুপাদানা মুচ্চন্তি – কামুপাদানা. যঞ্চ নিরোধানুপস্সনাঞাণং, যঞ্চ পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং – ইমানি দ্ৰে ঞাণানি চতূহুপাদানেহি মুচ্চন্তি – কামুপাদানা, দিট্ঠুপাদানা, সীলব্বতুপাদানা, অত্তৰাদুপাদানা – অযং অনুপাদাচিত্তস্স ৰিমোক্খো.
ৰিমোক্খকথায পঠমভাণৰারো.
২১৯. তীণি খো পনিমানি ৰিমোক্খমুখানি লোকনিয্যানায সংৰত্তন্তি. সব্বসঙ্খারে পরিচ্ছেদপরিৰটুমতো [পরিচ্ছেদপরিৰট্টুমতো (স্যা.)] সমনুপস্সনতায অনিমিত্তায চ ধাতুযা চিত্তসম্পক্খন্দনতায, সব্বসঙ্খারেসু মনোসমুত্তেজনতায অপ্পণিহিতায চ ধাতুযা চিত্তসম্পক্খন্দনতায, সব্বধম্মে পরতো সমনুপস্সনতায সুঞ্ঞতায চ ধাতুযা চিত্তসম্পক্খন্দনতায – ইমানি তীণি ৰিমোক্খমুখানি লোকনিয্যানায সংৰত্তন্তি.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো কথং সঙ্খারা উপট্ঠন্তি? দুক্খতো মনসিকরোতো কথং সঙ্খারা উপট্ঠন্তি? অনত্ততো মনসিকরোতো কথং সঙ্খারা উপট্ঠন্তি? অনিচ্চতো মনসিকরোতো খযতো সঙ্খারা উপট্ঠন্তি, দুক্খতো মনসিকরোতো ভযতো সঙ্খারা উপট্ঠন্তি, অনত্ততো মনসিকরোতো সুঞ্ঞতো সঙ্খারা উপট্ঠন্তি.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? দুক্খতো মনসিকরোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? অনত্ততো মনসিকরোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলং চিত্তং হোতি. দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলং চিত্তং হোতি. অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলং চিত্তং হোতি.
অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো অধিমোক্খবহুলো কতমিন্দ্রিযং পটিলভতি? দুক্খতো মনসিকরোন্তো পস্সদ্ধিবহুলো কতমিন্দ্রিযং পটিলভতি? অনত্ততো মনসিকরোন্তো ৰেদবহুলো কতমিন্দ্রিযং পটিলভতি? অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো অধিমোক্খবহুলো সদ্ধিন্দ্রিযং পটিলভতি. দুক্খতো মনসিকরোন্তো পস্সদ্ধিবহুলো সমাধিন্দ্রিযং পটিলভতি. অনত্ততো মনসিকরোন্তো ৰেদবহুলো পঞ্ঞিন্দ্রিযং পটিলভতি.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলস্স কতমিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি, ভাৰনায কতিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা [তদন্ৰযানি (স্যা.)] হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৰনা, কো ভাৰেতি? দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স কতমিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি, ভাৰনায কতিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৰনা, কো ভাৰেতি? অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলস্স কতমিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি, ভাৰনায কতিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৰনা, কো ভাৰেতি? অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলস্স সদ্ধিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৰনায চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি. একরসট্ঠেন ভাৰনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৰেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ইন্দ্রিযভাৰনা. দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স সমাধিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৰনায চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি. একরসট্ঠেন ভাৰনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৰেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ইন্দ্রিযভাৰনা. অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলস্স পঞ্ঞিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৰনায চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি. একরসট্ঠেন ভাৰনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৰেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ইন্দ্রিযভাৰনা.
২২০. অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলস্স কতমিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি? ভাৰনায কতিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি? পটিৰেধকালে কতমিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি? পটিৰেধায কতিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি? কেনট্ঠেন ভাৰনা? কেনট্ঠেন পটিৰেধো? দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স কতমিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি? ভাৰনায কতিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি? পটিৰেধকালে কতমিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি? পটিৰেধায কতিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি? কেনট্ঠেন ভাৰনা? কেনট্ঠেন পটিৰেধো? অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলস্স কতমিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি? ভাৰনায কতিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি? পটিৰেধকালে কতমিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি? পটিৰেধায কতিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি? কেনট্ঠেন ভাৰনা? কেনট্ঠেন পটিৰেধো?
অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলস্স সদ্ধিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৰনায চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পটিৰেধকালে পঞ্ঞিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি. পটিৰেধায চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি. একরসট্ঠেন ভাৰনা. দস্সনট্ঠেন পটিৰেধো. এৰং পটিৰিজ্ঝন্তোপি ভাৰেতি, ভাৰেন্তোপি পটিৰিজ্ঝতি. দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স সমাধিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৰনায চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পটিৰেধকালে পঞ্ঞিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি. পটিৰেধায চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি. একরসট্ঠেন ভাৰনা. দস্সনট্ঠেন পটিৰেধো. এৰং পটিৰিজ্ঝন্তোপি ভাৰেতি, ভাৰেন্তোপি পটিৰিজ্ঝতি. অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলস্স পঞ্ঞিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি. ভাৰনায চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পটিৰেধকালেপি পঞ্ঞিন্দ্রিযং আধিপতেয্যং হোতি. পটিৰেধায চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি. একরসট্ঠেন ভাৰনা. দস্সনট্ঠেন পটিৰেধো. এৰং পটিৰিজ্ঝন্তোপি ভাৰেতি, ভাৰেন্তোপি পটিৰিজ্ঝতি.
২২১. অনিচ্চতো মনসিকরোতো কতমিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি? কতমিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৰিমুত্তো [সদ্ধাধিমুত্তো (স্যা.)] হোতি? দুক্খতো মনসিকরোতো কতমিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি? কতমিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী [কাযসক্খি (স্যা. ক.) অভি. পু. প. ৯৫ পস্সিতব্বা] হোতি? অনত্ততো মনসিকরোতো কতমিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি? কতমিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি?
অনিচ্চতো মনসিকরোতো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৰিমুত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকরোতো সমাধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনত্ততো মনসিকরোতো পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি.
সদ্দহন্তো ৰিমুত্তোতি – সদ্ধাৰিমুত্তো. ফুট্ঠত্তা সচ্ছিকতোতি [সচ্ছিকরোতীতি (স্যা. পী.)] – কাযসক্খী. দিট্ঠত্তা পত্তোতি – দিট্ঠিপ্পত্তো. সদ্দহন্তো ৰিমুচ্চতীতি – সদ্ধাৰিমুত্তো. ঝানফস্সং পঠমং ফুসতি, পচ্ছা নিরোধং নিব্বানং সচ্ছিকরোতীতি – কাযসক্খী. ‘‘দুক্খা সঙ্খারা, সুখো নিরোধো’’তি ঞাতং হোতি দিট্ঠং ৰিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞাযাতি – দিট্ঠিপ্পত্তো. যো চাযং পুগ্গলো সদ্ধাৰিমুত্তো, যো চ কাযসক্খী, যো চ দিট্ঠিপ্পত্তো, সিযা ইমে তযো পুগ্গলা সদ্ধাৰিমুত্তাপি কাযসক্খীপি দিট্ঠিপ্পত্তাপি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চতো মনসিকরোতো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৰিমুত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকরোতো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৰিমুত্তো হোতি. অনত্ততো মনসিকরোতো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৰিমুত্তো হোতি. এৰং ইমে তযো পুগ্গলা সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তা.
দুক্খতো মনসিকরোতো সমাধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনত্ততো মনসিকরোতো সমাধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনিচ্চতো মনসিকরোতো সমাধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. এৰং ইমে তযো পুগ্গলা সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন কাযসক্খী.
অনত্ততো মনসিকরোতো পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি. অনিচ্চতো মনসিকরোতো পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকরোতো পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি. এৰং ইমে তযো পুগ্গলা পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.
যো চাযং পুগ্গলো সদ্ধাৰিমুত্তো, যো চ কাযসক্খী, যো চ দিট্ঠিপ্পত্তো, এৰং সিযা ইমে তযো পুগ্গলা সদ্ধাৰিমুত্তাপি কাযসক্খীপি দিট্ঠিপ্পত্তাপি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন. যো চাযং পুগ্গলো সদ্ধাৰিমুত্তো, যো চ কাযসক্খী, যো চ দিট্ঠিপ্পত্তো, সিযা ইমে তযো পুগ্গলা…পে… অঞ্ঞোযেৰ সদ্ধাৰিমুত্তো, অঞ্ঞো কাযসক্খী, অঞ্ঞো দিট্ঠিপ্পত্তো সিযাতি. কথঞ্চ সিযা? অনিচ্চতো মনসিকরোতো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৰিমুত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকরোতো সমাধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. সমাধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনত্ততো মনসিকরোতো পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি. পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি. যো চাযং পুগ্গলো সদ্ধাৰিমুত্তো, যো চ কাযসক্খী, যো চ দিট্ঠিপ্পত্তো, এৰং সিযা ইমে তযো পুগ্গলা সদ্ধাৰিমুত্তাপি কাযসক্খীপি দিট্ঠিপ্পত্তাপি ৰত্থুৰসেন পরিযাযেন. অঞ্ঞোযেৰ সদ্ধাৰিমুত্তো, অঞ্ঞো কাযসক্খী, অঞ্ঞো দিট্ঠিপ্পত্তো.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি, সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভতি; তেন ৰুচ্চতি – ‘‘সদ্ধানুসারী’’. চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন চতুন্নং ইন্দ্রিযানং ভাৰনা হোতি. যে হি কেচি সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভন্তি, সব্বে তে সদ্ধানুসারিনো.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি, সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৰুচ্চতি – ‘‘সদ্ধাৰিমুত্তো’’. চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন চত্তারিন্দ্রিযানি ভাৰিতানি হোন্তি সুভাৰিতানি. যেহি কেচি সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতা, সব্বে তে সদ্ধাৰিমুত্তা.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো সদ্ধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি, সদ্ধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সকদাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… সকদাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অনাগামিমগ্গং পটিলভতি… অনাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অরহত্তমগ্গং পটিলভতি… অরহত্তং [অরহত্তফলং (স্যা. ক.) অট্ঠকথা ওলোকেতব্বা] সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৰুচ্চতি – ‘‘সদ্ধাৰিমুত্তো’’. চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি…পে… সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন চত্তারিন্দ্রিযানি ভাৰিতানি হোন্তি সুভাৰিতানি. যেহি কেচি সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন অরহত্তং সচ্ছিকতা, সব্বে তে সদ্ধাৰিমুত্তা.
দুক্খতো মনসিকরোতো সমাধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি, সমাধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভতি; তেন ৰুচ্চতি – ‘‘কাযসক্খী’’. চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন চতুন্নং ইন্দ্রিযানং ভাৰনা হোতি. যে হি কেচি সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভন্তি, সব্বে তে কাযসক্খী.
দুক্খতো মনসিকরোতো সমাধিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি, সমাধিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… সকদাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… সকদাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অনাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… অনাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অরহত্তমগ্গং পটিলভতি…পে… অরহত্তং সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৰুচ্চতি – ‘‘কাযসক্খী’’. চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন চত্তারিন্দ্রিযানি ভাৰিতানি হোন্তি সুভাৰিতানি. যেহি কেচি সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন অরহত্তং সচ্ছিকতা, সব্বে তে কাযসক্খী.
অনত্ততো মনসিকরোতো পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভতি; তেন ৰুচ্চতি – ‘‘ধম্মানুসারী’’. চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি…পে… সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন চতুন্নং ইন্দ্রিযানং ভাৰনা হোতি. যে হি কেচি পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন সোতাপত্তিমগ্গং পটিলভন্তি, সব্বে তে ধম্মানুসারিনো.
অনত্ততো মনসিকরোতো পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৰুচ্চতি – ‘‘দিট্ঠিপ্পত্তো’’. চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি…পে… সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন চত্তারিন্দ্রিযানি ভাৰিতানি হোন্তি সুভাৰিতানি. যেহি কেচি পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন সোতাপত্তিফলং সচ্ছিকতা, সব্বে তে দিট্ঠিপ্পত্তা.
অনত্ততো মনসিকরোতো পঞ্ঞিন্দ্রিযং অধিমত্তং হোতি, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স অধিমত্তত্তা সকদাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… সকদাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অনাগামিমগ্গং পটিলভতি…পে… অনাগামিফলং সচ্ছিকতং হোতি…পে… অরহত্তমগ্গং পটিলভতি…পে… অরহত্তং সচ্ছিকতং হোতি; তেন ৰুচ্চতি – ‘‘দিট্ঠিপ্পত্তো’’. চত্তারিন্দ্রিযানি তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি. পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন চত্তারিন্দ্রিযানি ভাৰিতানি হোন্তি সুভাৰিতানি. যেহি কেচি পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন অরহত্তং সচ্ছিকতা, সব্বে তে দিট্ঠিপ্পত্তা.
২২২. যে হি কেচি নেক্খম্মং ভাৰিতা ৰা ভাৰেন্তি ৰা ভাৰিস্সন্তি ৰা, অধিগতা ৰা অধিগচ্ছন্তি ৰা অধিগমিস্সন্তি ৰা, পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, পটিলদ্ধা ৰা পটিলভন্তি ৰা পটিলভিস্সন্তি ৰা, পটিৰিদ্ধা ৰা পটিৰিজ্ঝন্তি ৰা পটিৰিজ্ঝিস্সন্তি ৰা, সচ্ছিকতা ৰা সচ্ছিকরোন্তি ৰা সচ্ছিকরিস্সন্তি ৰা, ফস্সিতা ৰা ফস্সন্তি ৰা ফস্সিস্সন্তি ৰা, ৰসিপ্পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, পারমিপ্পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, ৰেসারজ্জপ্পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, সব্বে তে সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তা, সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.
যে হি কেচি অব্যাপাদং…পে… আলোকসঞ্ঞং… অৰিক্খেপং… ধম্মৰৰত্থানং… ঞাণং… পামোজ্জং… পঠমং ঝানং… দুতিযং ঝানং… ততিযং ঝানং… চতুত্থং ঝানং… আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিং… ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিং … আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিং… অনিচ্চানুপস্সনং… দুক্খানুপস্সনং… অনত্তানুপস্সনং… নিব্বিদানুপস্সনং… ৰিরাগানুপস্সনং … নিরোধানুপস্সনং… পটিনিস্সগ্গানুপস্সনং… খযানুপস্সনং… ৰযানুপস্সনং… ৰিপরিণামানুপস্সনং… অনিমিত্তানুপস্সনং… অপ্পণিহিতানুপস্সনং… সুঞ্ঞতানুপস্সনং… অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনং… যথাভূতঞাণদস্সনং… আদীনৰানুপস্সনং… পটিসঙ্খানুপস্সনং… ৰিৰট্টনানুপস্সনং… সোতাপত্তিমগ্গং… সকদাগামিমগ্গং… অনাগামিমগ্গং… অরহত্তমগ্গং….
যে হি কেচি চত্তারো সতিপট্ঠানে… চত্তারো সম্মপ্পধানে… চত্তারো ইদ্ধিপাদে… পঞ্চিন্দ্রিযানি… পঞ্চ বলানি… সত্ত বোজ্ঝঙ্গে… অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং… যে হি কেচি অট্ঠ ৰিমোক্খে ভাৰিতা ৰা ভাৰেন্তি ৰা ভাৰিস্সন্তি ৰা, অধিগতা ৰা অধিগচ্ছন্তি ৰা অধিগমিস্সন্তি ৰা, পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, পটিলদ্ধা ৰা পটিলভন্তি ৰা পটিলভিস্সন্তি ৰা, পটিৰিদ্ধা ৰা পটিৰিজ্ঝন্তি ৰা পটিৰিজ্ঝিস্সন্তি ৰা, সচ্ছিকতা ৰা সচ্ছিকরোন্তি ৰা সচ্ছিকরিস্সন্তি ৰা, ফস্সিতা ৰা ফস্সন্তি ৰা ফস্সিস্সন্তি ৰা, ৰসিপ্পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা পারমিপ্পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, ৰেসারজ্জপ্পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, সব্বে তে সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তা, সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.
যে হি কেচি চতস্সো পটিসম্ভিদা পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা…পে… সব্বে তে সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তা, সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.
যে হি কেচি তিস্সো ৰিজ্জা পটিৰিদ্ধা ৰা পটিৰিজ্ঝন্তি ৰা পটিৰিজ্ঝিস্সন্তি ৰা…পে… সব্বে তে সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তা, সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.
যে হি কেচি তিস্সো সিক্খা সিক্খিতা ৰা সিক্খন্তি ৰা সিক্খিস্সন্তি ৰা, সচ্ছিকতা ৰা সচ্ছিকরোন্তি ৰা সচ্ছিকরিস্সন্তি ৰা, ফস্সিতা ৰা ফস্সন্তি ৰা ফস্সিস্সন্তি ৰা, ৰসিপ্পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, পারমিপ্পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, ৰেসারজ্জপ্পত্তা ৰা পাপুণন্তি ৰা পাপুণিস্সন্তি ৰা, সব্বে তে সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তা, সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.
যে হি কেচি দুক্খং পরিজানন্তি সমুদযং পজহন্তি নিরোধং সচ্ছিকরোন্তি মগ্গং ভাৰেন্তি, সব্বে তে সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তা, সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.
কতিহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি? কতিহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি? চতূহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি. চতূহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি. দুক্খসচ্চং পরিঞ্ঞাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি, সমুদযসচ্চং পহানপ্পটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি, নিরোধসচ্চং সচ্ছিকিরিযাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি, মগ্গসচ্চং ভাৰনাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি. ইমেহি চতূহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি. ইমেহি চতূহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝন্তো সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তো, সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তো.
কতিহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি? কতিহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি? নৰহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি, নৰহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি. দুক্খসচ্চং পরিঞ্ঞাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি, সমুদযসচ্চং পহানপ্পটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি, নিরোধসচ্চং সচ্ছিকিরিযাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি, মগ্গসচ্চং ভাৰনাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি. অভিঞ্ঞাপটিৰেধো চ সব্বধম্মানং, পরিঞ্ঞাপটিৰেধো চ সব্বসঙ্খারানং, পহানপ্পটিৰেধো চ সব্বাকুসলানং, ভাৰনাপটিৰেধো চ চতুন্নং মগ্গানং, সচ্ছিকিরিযাপটিৰেধো চ নিরোধস্স. ইমেহি নৰহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি. ইমেহি নৰহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝন্তো সদ্ধিন্দ্রিযস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তো, সমাধিন্দ্রিযস্স ৰসেন কাযসক্খী, পঞ্ঞিন্দ্রিযস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তো.
দুতিযভাণৰারো.
২২৩. অনিচ্চতো মনসিকরোতো কথং সঙ্খারা উপট্ঠন্তি? দুক্খতো মনসিকরোতো কথং সঙ্খারা উপট্ঠন্তি? অনত্ততো মনসিকরোতো কথং সঙ্খারা উপট্ঠন্তি? অনিচ্চতো মনসিকরোতো খযতো সঙ্খারা উপট্ঠন্তি. দুক্খতো মনসিকরোতো ভযতো সঙ্খারা উপট্ঠন্তি. অনত্ততো মনসিকরোতো সুঞ্ঞতো সঙ্খারা উপট্ঠন্তি.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? দুক্খতো মনসিকরোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? অনত্ততো মনসিকরোতো কিং বহুলং চিত্তং হোতি? অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলং চিত্তং হোতি. দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলং চিত্তং হোতি. অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলং চিত্তং হোতি.
অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো অধিমোক্খবহুলো কতমং ৰিমোক্খং পটিলভতি? দুক্খতো মনসিকরোন্তো পস্সদ্ধিবহুলো কতমং ৰিমোক্খং পটিলভতি? অনত্ততো মনসিকরোন্তো ৰেদবহুলো কতমং ৰিমোক্খং পটিলভতি? অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো অধিমোক্খবহুলো অনিমিত্তং ৰিমোক্খং পটিলভতি. দুক্খতো মনসিকরোন্তো পস্সদ্ধিবহুলো অপ্পণিহিতং ৰিমোক্খং পটিলভতি. অনত্ততো মনসিকরোন্তো ৰেদবহুলো সুঞ্ঞতং ৰিমোক্খং পটিলভতি.
২২৪. অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলস্স কতমো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৰনায কতি ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৰনা, কো ভাৰেতি? দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স কতমো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৰনায কতি ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৰনা, কো ভাৰেতি? অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলস্স কতমো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৰনায কতি ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৰনা, কো ভাৰেতি?
অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলস্স অনিমিত্তো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি. ভাৰনায দ্ৰে ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি. একরসট্ঠেন ভাৰনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৰেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ৰিমোক্খভাৰনা. দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি. ভাৰনায দ্ৰে ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি. একরসট্ঠেন ভাৰনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৰেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ৰিমোক্খভাৰনা. অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলস্স সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি. ভাৰনায দ্ৰে ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি. একরসট্ঠেন ভাৰনা. যো সম্মাপটিপন্নো সো ভাৰেতি; নত্থি মিচ্ছাপটিপন্নস্স ৰিমোক্খভাৰনা.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলস্স কতমো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৰনায কতি ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, পটিৰেধকালে কতমো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৰেধায কতি ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৰনা, কেনট্ঠেন পটিৰেধো? দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স কতমো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৰনায কতি ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, পটিৰেধকালে কতমো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৰেধায কতি ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৰনা, কেনট্ঠেন পটিৰেধো? অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলস্স কতমো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৰনায কতি ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, পটিৰেধকালে কতমো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৰেধায কতিৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, কেনট্ঠেন ভাৰনা, কেনট্ঠেন পটিৰেধো?
২২৫. অনিচ্চতো মনসিকরোতো অধিমোক্খবহুলস্স অনিমিত্তো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৰনায দ্ৰে ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, পটিৰেধকালেপি অনিমিত্তো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৰেধায দ্ৰে ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, একরসট্ঠেন ভাৰনা, দস্সনট্ঠেন পটিৰেধো, এৰং পটিৰিজ্ঝন্তোপি ভাৰেতি, ভাৰেন্তোপি পটিৰিজ্ঝতি. দুক্খতো মনসিকরোতো পস্সদ্ধিবহুলস্স অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৰনায দ্ৰে ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, পটিৰেধকালেপি অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৰেধায দ্ৰে ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, একরসট্ঠেন ভাৰনা, দস্সনট্ঠেন পটিৰেধো, এৰং পটিৰিজ্ঝন্তোপি ভাৰেতি, ভাৰেন্তোপি পটিৰিজ্ঝতি. অনত্ততো মনসিকরোতো ৰেদবহুলস্স সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, ভাৰনায দ্ৰে ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, পটিৰেধকালেপি সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, পটিৰেধায দ্ৰে ৰিমোক্খা তদন্ৰযা হোন্তি, সহজাতপচ্চযা হোন্তি, অঞ্ঞমঞ্ঞপচ্চযা হোন্তি, নিস্সযপচ্চযা হোন্তি, সম্পযুত্তপচ্চযা হোন্তি, একরসা হোন্তি, একরসট্ঠেন ভাৰনা, দস্সনট্ঠেন পটিৰেধো, এৰং পটিৰিজ্ঝন্তোপি ভাৰেতি, ভাৰেন্তোপি পটিৰিজ্ঝতি.
২২৬. অনিচ্চতো মনসিকরোতো কতমো ৰিমোক্খো অধিমত্তো হোতি? কতমৰিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৰিমুত্তো হোতি? দুক্খতো মনসিকরোতো কতমো ৰিমোক্খো অধিমত্তো হোতি? কতমৰিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি? অনত্ততো মনসিকরোতো কতমো ৰিমোক্খো অধিমত্তো হোতি? কতমৰিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি?
অনিচ্চতো মনসিকরোতো অনিমিত্তো ৰিমোক্খো অধিমত্তো হোতি. অনিমিত্তৰিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা সদ্ধাৰিমুত্তো হোতি. দুক্খতো মনসিকরোতো অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো অধিমত্তো হোতি. অপ্পণিহিতৰিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা কাযসক্খী হোতি. অনত্ততো মনসিকরোতো সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো অধিমত্তো হোতি. সুঞ্ঞতৰিমোক্খস্স অধিমত্তত্তা দিট্ঠিপ্পত্তো হোতি.
সদ্দহন্তো ৰিমুত্তোতি – সদ্ধাৰিমুত্তো. ফুট্ঠত্তা সচ্ছিকতোতি – কাযসক্খী. দিট্ঠত্তা পত্তোতি – দিট্ঠিপ্পত্তো. সদ্দহন্তো ৰিমুচ্চতীতি – সদ্ধাৰিমুত্তো. ঝানফস্সং পঠমং ফুসতি, পচ্ছা নিরোধং নিব্বানং সচ্ছিকরোতীতি – কাযসক্খী. ‘‘দুক্খা সঙ্খারা, সুখো নিরোধো’’তি ৰিঞ্ঞাতং হোতি দিট্ঠং ৰিদিতং সচ্ছিকতং ফস্সিতং পঞ্ঞাযাতি – দিট্ঠিপ্পত্তো…পে… যে হি কেচি নেক্খম্মং ভাৰিতা ৰা ভাৰেন্তি ৰা ভাৰিস্সন্তি ৰা…পে… সব্বে তে অনিমিত্তৰিমোক্খস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তা, অপ্পণিহিতৰিমোক্খস্স ৰসেন কাযসক্খী, সুঞ্ঞতৰিমোক্খস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.
যে হি কেচি অব্যাপাদং… আলোকসঞ্ঞং… অৰিক্খেপং… যে হি কেচি দুক্খং পরিজানন্তি, সমুদযং পজহন্তি, নিরোধং সচ্ছিকরোন্তি, মগ্গং ভাৰেন্তি, সব্বে তে অনিমিত্তৰিমোক্খস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তা, অপ্পণিহিতৰিমোক্খস্স ৰসেন কাযসক্খী, সুঞ্ঞতৰিমোক্খস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তা.
কতিহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি? কতিহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি? চতূহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি. চতূহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি. দুক্খসচ্চং পরিঞ্ঞাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি, সমুদযসচ্চং পহানপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি. নিরোধসচ্চং সচ্ছিকিরিযাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি. মগ্গসচ্চং ভাৰনাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি. ইমেহি চতূহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি. ইমেহি চতূহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝন্তো অনিমিত্তৰিমোক্খস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তো, অপ্পণিহিতৰিমোক্খস্স ৰসেন কাযসক্খী, সুঞ্ঞতৰিমোক্খস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তো.
কতিহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি? কতিহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি? নৰহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি. নৰহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি. দুক্খসচ্চং পরিঞ্ঞাপটিৰেধং পটিৰিজ্ঝতি…পে… সচ্ছিকিরিযাপটিৰেধো চ নিরোধস্স. ইমেহি নৰহাকারেহি সচ্চপ্পটিৰেধো হোতি. ইমেহি নৰহাকারেহি সচ্চানি পটিৰিজ্ঝন্তো অনিমিত্তৰিমোক্খস্স ৰসেন সদ্ধাৰিমুত্তো, অপ্পণিহিতৰিমোক্খস্স ৰসেন কাযসক্খী, সুঞ্ঞতৰিমোক্খস্স ৰসেন দিট্ঠিপ্পত্তো.
২২৭. অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো কতমে ধম্মে যথাভূতং জানাতি পস্সতি? কথং সম্মাদস্সনং হোতি? কথং তদন্ৰযেন সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চতো সুদিট্ঠা হোন্তি? কত্থ কঙ্খা পহীযতি? দুক্খতো মনসিকরোন্তো কতমে ধম্মে যথাভূতং জানাতি পস্সতি? কথং সম্মাদস্সনং হোতি? কথং তদন্ৰযেন সব্বে সঙ্খারা দুক্খতো সুদিট্ঠা হোন্তি? কত্থ কঙ্খা পহীযতি? অনত্ততো মনসিকরোন্তো কতমে ধম্মে যথাভূতং জানাতি পস্সতি? কথং সম্মাদস্সনং হোতি? কথং তদন্ৰযেন সব্বে ধম্মা অনত্ততো সুদিট্ঠা হোন্তি? কত্থ কঙ্খা পহীযতি?
অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো নিমিত্তং যথাভূতং জানাতি পস্সতি; তেন ৰুচ্চতি – সম্মাদস্সনং. এৰং তদন্ৰযেন সব্বে সঙ্খারা অনিচ্চতো সুদিট্ঠা হোন্তি. এত্থ কঙ্খা পহীযতি. দুক্খতো মনসিকরোন্তো পৰত্তং যথাভূতং জানাতি পস্সতি; তেন ৰুচ্চতি – সম্মাদস্সনং. এৰং তদন্ৰযেন সব্বে সঙ্খারা দুক্খতো সুদিট্ঠা হোন্তি. এত্থ কঙ্খা পহীযতি. অনত্ততো মনসিকরোন্তো নিমিত্তঞ্চ পৰত্তঞ্চ যথাভূতং জানাতি পস্সতি; তেন ৰুচ্চতি – সম্মাদস্সনং. এৰং তদন্ৰযেন সব্বে ধম্মা অনত্ততো সুদিট্ঠা হোন্তি. এত্থ কঙ্খা পহীযতি.
যঞ্চ যথাভূতং ঞাণং যঞ্চ সম্মাদস্সনং যা চ কঙ্খাৰিতরণা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানন্তি? যঞ্চ যথাভূতং ঞাণং যঞ্চ সম্মাদস্সনং যা চ কঙ্খাৰিতরণা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানং.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো কিং ভযতো উপট্ঠাতি? দুক্খতো মনসিকরোতো কিং ভযতো উপট্ঠাতি? অনত্ততো মনসিকরোতো কিং ভযতো উপট্ঠাতি? অনিচ্চতো মনসিকরোতো নিমিত্তং ভযতো উপট্ঠাতি. দুক্খতো মনসিকরোতো পৰত্তং ভযতো উপট্ঠাতি. অনত্ততো মনসিকরোতো নিমিত্তঞ্চ পৰত্তঞ্চ ভযতো উপট্ঠাতি.
যা চ ভযতুপট্ঠানে পঞ্ঞা যঞ্চ আদীনৰে ঞাণং যা চ নিব্বিদা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানন্তি? যা চ ভযতুপট্ঠানে পঞ্ঞা যঞ্চ আদীনৰে ঞাণং যা চ নিব্বিদা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানং.
যা চ অনত্তানুপস্সনা যা চ সুঞ্ঞতানুপস্সনা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানন্তি? যা চ অনত্তানুপস্সনা যা চ সুঞ্ঞতানুপস্সনা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানং.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো কিং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি? দুক্খতো মনসিকরোতো কিং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি? অনত্ততো মনসিকরোতো কিং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি? অনিচ্চতো মনসিকরোতো নিমিত্তং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি. দুক্খতো মনসিকরোতো পৰত্তং পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি. অনত্ততো মনসিকরোতো নিমিত্তঞ্চ পৰত্তঞ্চ পটিসঙ্খা ঞাণং উপ্পজ্জতি.
যা চ মুচ্চিতুকম্যতা যা চ পটিসঙ্খানুপস্সনা যা চ সঙ্খারুপেক্খা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানন্তি? যা চ মুচ্চিতুকম্যতা যা চ পটিসঙ্খানুপস্সনা যা চ সঙ্খারুপেক্খা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানং.
অনিচ্চতো মনসিকরোতো কুতো চিত্তং ৰুট্ঠাতি, কত্থ চিত্তং পক্খন্দতি? দুক্খতো মনসিকরোতো কুতো চিত্তং ৰুট্ঠাতি, কত্থ চিত্তং পক্খন্দতি? অনত্ততো মনসিকরোতো কুতো চিত্তং ৰুট্ঠাতি, কত্থ চিত্তং পক্খন্দতি? অনিচ্চতো মনসিকরোতো নিমিত্তা চিত্তং ৰুট্ঠাতি, অনিমিত্তে চিত্তং পক্খন্দতি. দুক্খতো মনসিকরোতো পৰত্তা চিত্তং ৰুট্ঠাতি, অপ্পৰত্তে চিত্তং পক্খন্দতি. অনত্ততো মনসিকরোতো নিমিত্তা চ পৰত্তা চ চিত্তং ৰুট্ঠাতি, অনিমিত্তে অপ্পৰত্তে নিরোধে নিব্বানধাতুযা [নিরোধনিব্বানধাতুযা (সী.)] চিত্তং পক্খন্দতি.
যা চ বহিদ্ধাৰুট্ঠানৰিৰট্টনে পঞ্ঞা যে চ গোত্রভূ ধম্মা, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানন্তি? যা চ বহিদ্ধাৰুট্ঠানৰিৰট্টনে পঞ্ঞা যে চ গোত্রভূ ধম্মা, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানং.
অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো কতমেন ৰিমোক্খেন ৰিমুচ্চতি? দুক্খতো মনসিকরোন্তো কতমেন ৰিমোক্খেন ৰিমুচ্চতি? অনত্ততো মনসিকরোন্তো কতমেন ৰিমোক্খেন ৰিমুচ্চতি? অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো অনিমিত্তৰিমোক্খেন ৰিমুচ্চতি. দুক্খতো মনসিকরোন্তো অপ্পণিহিতৰিমোক্খেন ৰিমুচ্চতি. অনত্ততো মনসিকরোন্তো সুঞ্ঞতৰিমোক্খেন ৰিমুচ্চতি. যা চ দুভতোৰুট্ঠানৰিৰট্টনে পঞ্ঞা যঞ্চ মগ্গে ঞাণং, ইমে ধম্মা নানত্থা চেৰ নানাব্যঞ্জনা চ, উদাহু একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানন্তি? যা চ দুভতোৰুট্ঠানৰিৰট্টনে পঞ্ঞা যঞ্চ মগ্গে ঞাণং, ইমে ধম্মা একত্থা, ব্যঞ্জনমেৰ নানং.
২২৮. কতিহাকারেহি তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে [নানাখণে (স্যা. ক.)] হোন্তি? কতিহাকারেহি তযো ৰিমোক্খা একক্খণে হোন্তি? চতূহাকারেহি তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি. সত্তহাকারেহি তযো ৰিমোক্খা একক্খণে হোন্তি.
কতমেহি চতূহাকারেহি তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? আধিপতেয্যট্ঠেন, অধিট্ঠানট্ঠেন, অভিনীহারট্ঠেন, নিয্যানট্ঠেন. কথং আধিপতেয্যট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকরোতো অনিমিত্তো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, দুক্খতো মনসিকরোতো অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি, অনত্ততো মনসিকরোতো সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো আধিপতেয্যো হোতি. এৰং আধিপতেয্যট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি.
কথং অধিট্ঠানট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো অনিমিত্তৰিমোক্খস্স ৰসেন চিত্তং অধিট্ঠাতি, দুক্খতো মনসিকরোন্তো অপ্পণিহিতৰিমোক্খস্স ৰসেন চিত্তং অধিট্ঠাতি, অনত্ততো মনসিকরোন্তো সুঞ্ঞতৰিমোক্খস্স ৰসেন চিত্তং অধিট্ঠাতি. এৰং অধিট্ঠানট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি.
কথং অভিনীহারট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো অনিমিত্তৰিমোক্খস্স ৰসেন চিত্তং অভিনীহরতি, দুক্খতো মনসিকরোন্তো অপ্পণিহিতৰিমোক্খস্স ৰসেন চিত্তং অভিনীহরতি, অনত্ততো মনসিকরোন্তো সুঞ্ঞতৰিমোক্খস্স ৰসেন চিত্তং অভিনীহরতি. এৰং অভিনীহারট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি.
কথং নিয্যানট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো অনিমিত্তৰিমোক্খস্স ৰসেন নিরোধং নিব্বানং নিয্যাতি, দুক্খতো মনসিকরোন্তো অপ্পণিহিতৰিমোক্খস্স ৰসেন নিরোধং নিব্বানং নিয্যাতি, অনত্ততো মনসিকরোন্তো সুঞ্ঞতৰিমোক্খস্স ৰসেন নিরোধং নিব্বানং নিয্যাতি. এৰং নিয্যানট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি. ইমেহি চতূহাকারেহি তযো ৰিমোক্খা নানাক্খণে হোন্তি.
কতমেহি সত্তহাকারেহি তযো ৰিমোক্খা একক্খণে হোন্তি? সমোধানট্ঠেন, অধিগমনট্ঠেন, পটিলাভট্ঠেন পটিৰেধট্ঠেন, সচ্ছিকিরিযট্ঠেন, ফস্সনট্ঠেন, অভিসমযট্ঠেন. কথং সমোধানট্ঠেন অধিগমনট্ঠেন পটিলাভট্ঠেন পটিৰেধট্ঠেন সচ্ছিকিরিযট্ঠেন ফস্সনট্ঠেন অভিসমযট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা একক্খণে হোন্তি? অনিচ্চতো মনসিকরোন্তো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. যতো মুচ্চতি, তত্থ ন পণিদহতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. যত্থ ন পণিদহতি, তেন সুঞ্ঞোতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. যেন সুঞ্ঞো, তেন নিমিত্তেন অনিমিত্তোতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. এৰং সমোধানট্ঠেন অধিগমনট্ঠেন পটিলাভট্ঠেন পটিৰেধট্ঠেন সচ্ছিকিরিযট্ঠেন ফস্সনট্ঠেন অভিসমযট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা একক্খণে হোন্তি.
দুক্খতো মনসিকরোন্তো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. যত্থ ন পণিদহতি, তেন সুঞ্ঞোতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. যেন সুঞ্ঞো, তেন নিমিত্তেন অনিমিত্তোতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. যেন নিমিত্তেন অনিমিত্তো, তত্থ ন পণিদহতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. এৰং সমোধানট্ঠেন অধিগমনট্ঠেন পটিলাভট্ঠেন পটিৰেধট্ঠেন সচ্ছিকিরিযট্ঠেন ফস্সনট্ঠেন অভিসমযট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা একক্খণে হোন্তি.
অনত্ততো মনসিকরোন্তো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. যেন সুঞ্ঞো, তেন নিমিত্তেন অনিমিত্তোতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. যেন নিমিত্তেন অনিমিত্তো, তত্থ ন পণিদহতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. যত্থ ন পণিদহতি, তেন সুঞ্ঞোতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. এৰং সমোধানট্ঠেন অধিগমনট্ঠেন পটিলাভট্ঠেন পটিৰেধট্ঠেন সচ্ছিকিরিযট্ঠেন ফস্সনট্ঠেন অভিসমযট্ঠেন তযো ৰিমোক্খা একক্খণে হোন্তি. ইমেহি সত্তহাকারেহি তযো ৰিমোক্খা একক্খণে হোন্তি.
২২৯. অত্থি ৰিমোক্খো, অত্থি মুখং, অত্থি ৰিমোক্খমুখং, অত্থি ৰিমোক্খপচ্চনীকং, অত্থি ৰিমোক্খানুলোমং, অত্থি ৰিমোক্খৰিৰট্টো, অত্থি ৰিমোক্খভাৰনা, অত্থি ৰিমোক্খপ্পটিপ্পস্সদ্ধি.
কতমো ৰিমোক্খো? সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো, অনিমিত্তো ৰিমোক্খো, অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. কতমো সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো? অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাণং সুখতো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং রাগতো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. নিরোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং নিমিত্ততো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং সব্বাভিনিৰেসেহি মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো.
রূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো…পে… রূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং সব্বাভিনিৰেসেহি মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. ৰেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জরামরণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো অভিনিৰেসা মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো…পে… জরামরণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং সব্বাভিনিৰেসেহি মুচ্চতীতি – সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো. অযং সুঞ্ঞতো ৰিমোক্খো.
কতমো অনিমিত্তো ৰিমোক্খো? অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাণং সুখতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং রাগতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. নিরোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং সব্বনিমিত্তেহি মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো.
রূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো …পে… রূপে অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং সব্বনিমিত্তেহি মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. রূপে অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. রূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. ৰেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জরামরণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো…পে… জরামরণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং সব্বনিমিত্তেহি মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. জরামরণে অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং পণিধিযা নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. জরামরণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো নিমিত্তা মুচ্চতীতি – অনিমিত্তো ৰিমোক্খো. অযং অনিমিত্তো ৰিমোক্খো.
কতমো অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো? অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. দুক্খানুপস্সনাঞাণং সুখতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. অনত্তানুপস্সনাঞাণং অত্ততো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. নিব্বিদানুপস্সনাঞাণং নন্দিযা পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. ৰিরাগানুপস্সনাঞাণং রাগতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. নিরোধানুপস্সনাঞাণং সমুদযতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. পটিনিস্সগ্গানুপস্সনাঞাণং আদানতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. অনিমিত্তানুপস্সনাঞাণং নিমিত্ততো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং সব্বপণিধীহি মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো.
রূপে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো…পে… রূপে অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং সব্বপণিধীহি মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. রূপে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. ৰেদনায…পে… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে… চক্খুস্মিং…পে… জরামরণে অনিচ্চানুপস্সনাঞাণং নিচ্চতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো…পে… জরামরণে অপ্পণিহিতানুপস্সনাঞাণং সব্বপণিধীহি মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. জরামরণে সুঞ্ঞতানুপস্সনাঞাণং অভিনিৰেসতো পণিধিযা মুচ্চতীতি – অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. অযং অপ্পণিহিতো ৰিমোক্খো. অযং ৰিমোক্খো.
২৩০. কতমং মুখং? যে তত্থ জাতা অনৰজ্জা কুসলা বোধিপক্খিযাধম্মা, ইদং মুখং.
কতমং ৰিমোক্খমুখং? যং তেসং ধম্মানং আরম্মণং নিরোধো নিব্বানং, ইদং ৰিমোক্খমুখং. ৰিমোক্খঞ্চ মুখঞ্চ ৰিমোক্খমুখং, ইদং ৰিমোক্খমুখং.
কতমং ৰিমোক্খপচ্চনীকং? তীণি অকুসলমূলানি ৰিমোক্খপচ্চনীকানি, তীণি দুচ্চরিতানি ৰিমোক্খপচ্চনীকানি, সব্বেপি অকুসলা ধম্মা ৰিমোক্খপচ্চনীকা, ইদং ৰিমোক্খপচ্চনীকং.
কতমং ৰিমোক্খানুলোমং? তীণি কুসলমূলানি ৰিমোক্খানুলোমানি, তীণি সুচরিতানি ৰিমোক্খানুলোমানি, সব্বেপি কুসলা ধম্মা ৰিমোক্খানুলোমা, ইদং ৰিমোক্খানুলোমং.
কতমো ৰিমোক্খৰিৰট্টো? সঞ্ঞাৰিৰট্টো, চেতোৰিৰট্টো, চিত্তৰিৰট্টো, ঞাণৰিৰট্টো, ৰিমোক্খৰিৰট্টো, সচ্চৰিৰট্টো. সঞ্জানন্তো ৰিৰট্টতীতি – সঞ্ঞাৰিৰট্টো. চেতযন্তো ৰিৰট্টতীতি – চেতোৰিৰট্টো. ৰিজানন্তো ৰিৰট্টতীতি – চিত্তৰিৰট্টো. ঞাণং করোন্তো ৰিৰট্টতীতি – ঞাণৰিৰট্টো. ৰোসজ্জন্তো ৰিৰট্টতীতি – ৰিমোক্খৰিৰট্টো. তথট্ঠেন ৰিৰট্টতীতি – সচ্চৰিৰট্টো.
যত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো তত্থ চেতোৰিৰট্টো, যত্থ চেতোৰিৰট্টো তত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো, যত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো চেতোৰিৰট্টো তত্থ চিত্তৰিৰট্টো, যত্থ চিত্তৰিৰট্টো তত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো চেতোৰিৰট্টো. যত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো চেতোৰিৰট্টো চিত্তৰিৰট্টো তত্থ ঞাণৰিৰট্টো, যত্থ ঞাণৰিৰট্টো তত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো চেতোৰিৰট্টো চিত্তৰিৰট্টো. যত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো চেতোৰিৰট্টো চিত্তৰিৰট্টো ঞাণৰিৰট্টো তত্থ ৰিমোক্খৰিৰট্টো, যত্থ ৰিমোক্খৰিৰট্টো তত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো চেতোৰিৰট্টো চিত্তৰিৰট্টো ঞাণৰিৰট্টো. যত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো চেতোৰিৰট্টো চিত্তৰিৰট্টো ঞাণৰিৰট্টো ৰিমোক্খৰিৰট্টো তত্থ সচ্চৰিৰট্টো, যত্থ সচ্চৰিৰট্টো তত্থ সঞ্ঞাৰিৰট্টো চেতোৰিৰট্টো চিত্তৰিৰট্টো ঞাণৰিৰট্টো ৰিমোক্খৰিৰট্টো. অযং ৰিমোক্খৰিৰট্টো.
কতমা ৰিমোক্খভাৰনা? পঠমস্স ঝানস্স আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, দুতিযস্স ঝানস্স আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, ততিযস্স ঝানস্স আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, চতুত্থস্স ঝানস্স আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা…পে… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, সোতাপত্তিমগ্গস্স আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, সকদাগামিমগ্গস্স আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, অনাগামিমগ্গস্স আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, অরহত্তমগ্গস্স আসেৰনা ভাৰনা বহুলীকম্মং, অযং ৰিমোক্খভাৰনা.
কতমা ৰিমোক্খপ্পটিপ্পস্সদ্ধি? পঠমস্স ঝানস্স পটিলাভো ৰা ৰিপাকো ৰা, দুতিযস্স ঝানস্স পটিলাভো ৰা ৰিপাকো ৰা, ততিযস্স ঝানস্স…পে… চতুত্থস্স ঝানস্স… আকাসানঞ্চাযতনসমাপত্তিযা… ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনসমাপত্তিযা… আকিঞ্চঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা… নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনসমাপত্তিযা পটিলাভো ৰা ৰিপাকো ৰা, সোতাপত্তিমগ্গস্স সোতাপত্তিফলং, সকদাগামিমগ্গস্স সকদাগামিফলং, অনাগামিমগ্গস্স অনাগামিফলং, অরহত্তমগ্গস্স অরহত্তফলং, অযং ৰিমোক্খপ্পটিপ্পস্সদ্ধীতি.
ততিযভাণৰারো.
ৰিমোক্খকথা নিট্ঠিতা.