৫. সম্মসনঞাণনিদ্দেসো
৪৮. কথং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং ধম্মানং সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং?
যং কিঞ্চি রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং রূপং অনিচ্চতো ৰৰত্থেতি একং সম্মসনং, দুক্খতো ৰৰত্থেতি একং সম্মসনং, অনত্ততো ৰৰত্থেতি একং সম্মসনং.
যা কাচি ৰেদনা…পে… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খারা… যং কিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চতো ৰৰত্থেতি একং সম্মসনং, দুক্খতো ৰৰত্থেতি একং সম্মসনং, অনত্ততো ৰৰত্থেতি একং সম্মসনং.
চক্খুং…পে… জরামরণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চতো ৰৰত্থেতি একং সম্মসনং, দুক্খতো ৰৰত্থেতি একং সম্মসনং, অনত্ততো ৰৰত্থেতি একং সম্মসনং.
রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং খযট্ঠেন, দুক্খং ভযট্ঠেন অনত্তা অসারকট্ঠেনাতি সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং. ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা…পে… সঙ্খারা…পে… ৰিঞ্ঞাণং…পে… চক্খু…পে… জরামরণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং খযট্ঠেন, দুক্খং ভযট্ঠেন, অনত্তা অসারকট্ঠেনাতি সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং.
রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৰযধম্মং ৰিরাগধম্মং নিরোধধম্মন্তি সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং. ৰেদনা…পে… সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ৰিঞ্ঞাণং… চক্খু…পে… জরামরণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অনিচ্চং সঙ্খতং পটিচ্চসমুপ্পন্নং খযধম্মং ৰযধম্মং ৰিরাগধম্মং নিরোধধম্মন্তি সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং.
জাতিপচ্চযা জরামরণং, অসতি জাতিযা নত্থি জরামরণন্তি সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং. অতীতম্পি অদ্ধানং… অনাগতম্পি অদ্ধানং জাতিপচ্চযা জরামরণং, অসতি জাতিযা নত্থি জরামরণন্তি সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং. ভৰপচ্চযা জাতি, অসতি…পে… উপাদানপচ্চযা ভৰো, অসতি…পে… তণ্হাপচ্চযা উপাদানং, অসতি…পে… ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা, অসতি…পে… ফস্সপচ্চযা ৰেদনা, অসতি…পে… সল়াযতনপচ্চযা ফস্সো, অসতি…পে… নামরূপপচ্চযা সল়াযতনং, অসতি…পে… ৰিঞ্ঞাণপচ্চযা নামরূপং, অসতি…পে… সঙ্খারপচ্চযা ৰিঞ্ঞাণং, অসতি…পে… অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা, অসতি অৰিজ্জায নত্থি সঙ্খারাতি সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং. অতীতম্পি অদ্ধানং… অনাগতম্পি অদ্ধানং অৰিজ্জাপচ্চযা সঙ্খারা, অসতি অৰিজ্জায নত্থি সঙ্খারাতি সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং. তং ঞাতট্ঠেন ঞাণং, পজাননট্ঠেন পঞ্ঞা. তেন ৰুচ্চতি – ‘‘অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং ধম্মানং সঙ্খিপিত্ৰা ৰৰত্থানে পঞ্ঞা সম্মসনে ঞাণং’’.
সম্মসনঞাণনিদ্দেসো পঞ্চমো.