৬. মহাগোৰিন্দসুত্তং

২৯৩. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. অথ খো পঞ্চসিখো গন্ধব্বপুত্তো অভিক্কন্তায রত্তিযা অভিক্কন্তৰণ্ণো কেৰলকপ্পং গিজ্ঝকূটং পব্বতং ওভাসেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতো খো পঞ্চসিখো গন্ধব্বপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘যং খো মে, ভন্তে, দেৰানং তাৰতিংসানং সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং, আরোচেমি তং ভগৰতো’’তি. ‘‘আরোচেহি মে ত্ৰং, পঞ্চসিখা’’তি ভগৰা অৰোচ.

দেৰসভা

২৯৪. ‘‘পুরিমানি, ভন্তে, দিৰসানি পুরিমতরানি তদহুপোসথে পন্নরসে পৰারণায পুণ্ণায পুণ্ণমায রত্তিযা কেৰলকপ্পা চ দেৰা তাৰতিংসা সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা; মহতী চ দিব্বপরিসা সমন্ততো নিসিন্না হোন্তি, চত্তারো চ মহারাজানো চতুদ্দিসা নিসিন্না হোন্তি; পুরত্থিমায দিসায ধতরট্ঠো মহারাজা পচ্ছিমাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৰে পুরক্খত্ৰা; দক্খিণায দিসায ৰিরূল়্হকো মহারাজা উত্তরাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৰে পুরক্খত্ৰা; পচ্ছিমায দিসায ৰিরূপক্খো মহারাজা পুরত্থাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৰে পুরক্খত্ৰা; উত্তরায দিসায ৰেস্সৰণো মহারাজা দক্খিণাভিমুখো নিসিন্নো হোতি দেৰে পুরক্খত্ৰা. যদা ভন্তে, কেৰলকপ্পা চ দেৰা তাৰতিংসা সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা, মহতী চ দিব্বপরিসা সমন্ততো নিসিন্না হোন্তি, চত্তারো চ মহারাজানো চতুদ্দিসা নিসিন্না হোন্তি, ইদং নেসং হোতি আসনস্মিং; অথ পচ্ছা অম্হাকং আসনং হোতি.

‘‘যে তে, ভন্তে, দেৰা ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং চরিত্ৰা অধুনূপপন্না তাৰতিংসকাযং, তে অঞ্ঞে দেৰে অতিরোচন্তি ৰণ্ণেন চেৰ যসসা চ. তেন সুদং, ভন্তে, দেৰা তাৰতিংসা অত্তমনা হোন্তি পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা; ‘দিব্বা ৰত, ভো, কাযা পরিপূরেন্তি, হাযন্তি অসুরকাযা’তি.

২৯৫. ‘‘অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰানং তাৰতিংসানং সম্পসাদং ৰিদিত্ৰা ইমাহি গাথাহি অনুমোদি –

‘মোদন্তি ৰত ভো দেৰা, তাৰতিংসা সহিন্দকা;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মতং.

নৰে দেৰে চ পস্সন্তা, ৰণ্ণৰন্তে যসস্সিনে;

সুগতস্মিং ব্রহ্মচরিযং, চরিত্ৰান ইধাগতে.

তে অঞ্ঞে অতিরোচন্তি, ৰণ্ণেন যসসাযুনা;

সাৰকা ভূরিপঞ্ঞস্স, ৰিসেসূপগতা ইধ.

ইদং দিস্ৰান নন্দন্তি, তাৰতিংসা সহিন্দকা;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মত’ন্তি.

‘‘তেন সুদং, ভন্তে, দেৰা তাৰতিংসা ভিয্যোসো মত্তায অত্তমনা হোন্তি পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা; ‘দিব্বা ৰত, ভো, কাযা পরিপূরেন্তি, হাযন্তি অসুরকাযা’’’তি.

অট্ঠ যথাভুচ্চৰণ্ণা

২৯৬. ‘‘অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰানং তাৰতিংসানং সম্পসাদং ৰিদিত্ৰা দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি – ‘ইচ্ছেয্যাথ নো তুম্হে, মারিসা, তস্স ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে সোতু’ন্তি? ‘ইচ্ছাম মযং, মারিস, তস্স ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে সোতু’ন্তি. অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰানং তাৰতিংসানং ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে পযিরুদাহাসি – ‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৰা তাৰতিংসা? যাৰঞ্চ সো ভগৰা বহুজনহিতায পটিপন্নো বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং. এৰং বহুজনহিতায পটিপন্নং বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘স্ৰাক্খাতো খো পন তেন ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহি. এৰং ওপনেয্যিকস্স ধম্মস্স দেসেতারং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘ইদং কুসলন্তি খো পন তেন ভগৰতা সুপঞ্ঞত্তং, ইদং অকুসলন্তি সুপঞ্ঞত্তং. ইদং সাৰজ্জং ইদং অনৰজ্জং, ইদং সেৰিতব্বং ইদং ন সেৰিতব্বং, ইদং হীনং ইদং পণীতং, ইদং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগন্তি সুপঞ্ঞত্তং. এৰং কুসলাকুসলসাৰজ্জানৰজ্জসেৰিতব্বাসেৰিতব্বহীন-পণীতকণ্হসুক্কসপ্পটিভাগানং ধম্মানং পঞ্ঞপেতারং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘সুপঞ্ঞত্তা খো পন তেন ভগৰতা সাৰকানং নিব্বানগামিনী পটিপদা, সংসন্দতি নিব্বানঞ্চ পটিপদা চ. সেয্যথাপি নাম গঙ্গোদকং যমুনোদকেন সংসন্দতি সমেতি, এৰমেৰ সুপঞ্ঞত্তা তেন ভগৰতা সাৰকানং নিব্বানগামিনী পটিপদা, সংসন্দতি নিব্বানঞ্চ পটিপদা চ. এৰং নিব্বানগামিনিযা পটিপদায পঞ্ঞপেতারং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘অভিনিপ্ফন্নো [অভিনিপ্পন্নো (পী. ক.)] খো পন তস্স ভগৰতো লাভো অভিনিপ্ফন্নো সিলোকো, যাৰ মঞ্ঞে খত্তিযা সম্পিযাযমানরূপা ৰিহরন্তি, ৰিগতমদো খো পন সো ভগৰা আহারং আহারেতি. এৰং ৰিগতমদং আহারং আহরযমানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘লদ্ধসহাযো খো পন সো ভগৰা সেখানঞ্চেৰ পটিপন্নানং খীণাসৰানঞ্চ ৰুসিতৰতং. তে ভগৰা অপনুজ্জ একারামতং অনুযুত্তো ৰিহরতি. এৰং একারামতং অনুযুত্তং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘যথাৰাদী খো পন সো ভগৰা তথাকারী, যথাকারী তথাৰাদী, ইতি যথাৰাদী তথাকারী, যথাকারী তথাৰাদী. এৰং ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘তিণ্ণৰিচিকিচ্ছো খো পন সো ভগৰা ৰিগতকথংকথো পরিযোসিতসঙ্কপ্পো অজ্ঝাসযং আদিব্রহ্মচরিযং. এৰং তিণ্ণৰিচিকিচ্ছং ৰিগতকথংকথং পরিযোসিতসঙ্কপ্পং অজ্ঝাসযং আদিব্রহ্মচরিযং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা’তি.

২৯৭. ‘‘ইমে খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰানং তাৰতিংসানং ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে পযিরুদাহাসি. তেন সুদং, ভন্তে, দেৰা তাৰতিংসা ভিয্যোসো মত্তায অত্তমনা হোন্তি পমুদিতা পীতিসোমনস্সজাতা ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে সুত্ৰা. তত্র, ভন্তে, একচ্চে দেৰা এৰমাহংসু – ‘অহো ৰত, মারিসা, চত্তারো সম্মাসম্বুদ্ধা লোকে উপ্পজ্জেয্যুং ধম্মঞ্চ দেসেয্যুং যথরিৰ ভগৰা. তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি. একচ্চে দেৰা এৰমাহংসু – ‘তিট্ঠন্তু, মারিসা, চত্তারো সম্মাসম্বুদ্ধা, অহো ৰত, মারিসা, তযো সম্মাসম্বুদ্ধা লোকে উপ্পজ্জেয্যুং ধম্মঞ্চ দেসেয্যুং যথরিৰ ভগৰা. তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি. একচ্চে দেৰা এৰমাহংসু – ‘তিট্ঠন্তু, মারিসা, তযো সম্মাসম্বুদ্ধা, অহো ৰত, মারিসা, দ্ৰে সম্মাসম্বুদ্ধা লোকে উপ্পজ্জেয্যুং ধম্মঞ্চ দেসেয্যুং যথরিৰ ভগৰা. তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি.

২৯৮. ‘‘এৰং ৰুত্তে, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰে তাৰতিংসে এতদৰোচ – ‘অট্ঠানং খো এতং, মারিসা, অনৰকাসো, যং একিস্সা লোকধাতুযা দ্ৰে অরহন্তো সম্মাসম্বুদ্ধা অপুব্বং অচরিমং উপ্পজ্জেয্যুং, নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. অহো ৰত, মারিসা, সো ভগৰা অপ্পাবাধো অপ্পাতঙ্কো চিরং দীঘমদ্ধানং তিট্ঠেয্য. তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’ন্তি. অথ খো, ভন্তে, যেনত্থেন দেৰা তাৰতিংসা সুধম্মাযং সভাযং সন্নিসিন্না হোন্তি সন্নিপতিতা, তং অত্থং চিন্তযিত্ৰা তং অত্থং মন্তযিত্ৰা ৰুত্তৰচনাপি তং চত্তারো মহারাজানো তস্মিং অত্থে হোন্তি. পচ্চানুসিট্ঠৰচনাপি তং চত্তারো মহারাজানো তস্মিং অত্থে হোন্তি, সকেসু সকেসু আসনেসু ঠিতা অৰিপক্কন্তা.

তে ৰুত্তৰাক্যা রাজানো, পটিগ্গয্হানুসাসনিং;

ৰিপ্পসন্নমনা সন্তা, অট্ঠংসু সম্হি আসনেতি.

২৯৯. ‘‘অথ খো, ভন্তে, উত্তরায দিসায উল়ারো আলোকো সঞ্জাযি, ওভাসো পাতুরহোসি অতিক্কম্মেৰ দেৰানং দেৰানুভাৰং. অথ খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি – ‘যথা খো, মারিসা, নিমিত্তানি দিস্সন্তি, উল়ারো আলোকো সঞ্জাযতি, ওভাসো পাতুভৰতি, ব্রহ্মা পাতুভৰিস্সতি; ব্রহ্মুনো হেতং পুব্বনিমিত্তং পাতুভাৰায, যদিদং আলোকো সঞ্জাযতি ওভাসো পাতুভৰতীতি.

‘যথা নিমিত্তা দিস্সন্তি, ব্রহ্মা পাতুভৰিস্সতি;

ব্রহ্মুনো হেতং নিমিত্তং, ওভাসো ৰিপুলো মহা’তি.

সনঙ্কুমারকথা

৩০০. ‘‘অথ খো, ভন্তে, দেৰা তাৰতিংসা যথাসকেসু আসনেসু নিসীদিংসু – ‘ওভাসমেতং ঞস্সাম, যংৰিপাকো ভৰিস্সতি, সচ্ছিকত্ৰাৰ নং গমিস্সামা’তি. চত্তারোপি মহারাজানো যথাসকেসু আসনেসু নিসীদিংসু – ‘ওভাসমেতং ঞস্সাম, যংৰিপাকো ভৰিস্সতি, সচ্ছিকত্ৰাৰ নং গমিস্সামা’তি. ইদং সুত্ৰা দেৰা তাৰতিংসা একগ্গা সমাপজ্জিংসু – ‘ওভাসমেতং ঞস্সাম, যংৰিপাকো ভৰিস্সতি, সচ্ছিকত্ৰাৰ নং গমিস্সামা’তি.

‘‘যদা, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুভৰতি, ওল়ারিকং অত্তভাৰং অভিনিম্মিনিত্ৰা পাতুভৰতি. যো খো পন, ভন্তে, ব্রহ্মুনো পকতিৰণ্ণো, অনভিসম্ভৰনীযো সো দেৰানং তাৰতিংসানং চক্খুপথস্মিং. যদা, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুভৰতি, সো অঞ্ঞে দেৰে অতিরোচতি ৰণ্ণেন চেৰ যসসা চ. সেয্যথাপি, ভন্তে, সোৰণ্ণো ৰিগ্গহো মানুসং ৰিগ্গহং অতিরোচতি, এৰমেৰ খো, ভন্তে, যদা ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুভৰতি, সো অঞ্ঞে দেৰে অতিরোচতি ৰণ্ণেন চেৰ যসসা চ. যদা, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুভৰতি, ন তস্সং পরিসাযং কোচি দেৰো অভিৰাদেতি ৰা পচ্চুট্ঠেতি ৰা আসনেন ৰা নিমন্তেতি. সব্বেৰ তুণ্হীভূতা পঞ্জলিকা পল্লঙ্কেন নিসীদন্তি – ‘যস্সদানি দেৰস্স পল্লঙ্কং ইচ্ছিস্সতি ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো, তস্স দেৰস্স পল্লঙ্কে নিসীদিস্সতী’তি. যস্স খো পন, ভন্তে, দেৰস্স ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো পল্লঙ্কে নিসীদতি, উল়ারং সো লভতি দেৰো ৰেদপটিলাভং, উল়ারং সো লভতি দেৰো সোমনস্সপটিলাভং. সেয্যথাপি, ভন্তে, রাজা খত্তিযো মুদ্ধাৰসিত্তো অধুনাভিসিত্তো রজ্জেন, উল়ারং সো লভতি ৰেদপটিলাভং, উল়ারং সো লভতি সোমনস্সপটিলাভং, এৰমেৰ খো, ভন্তে, যস্স দেৰস্স ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো পল্লঙ্কে নিসীদতি, উল়ারং সো লভতি দেৰো ৰেদপটিলাভং, উল়ারং সো লভতি দেৰো সোমনস্সপটিলাভং. অথ, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো দেৰানং তাৰতিংসানং সম্পসাদং ৰিদিত্ৰা অন্তরহিতো ইমাহি গাথাহি অনুমোদি –

‘মোদন্তি ৰত ভো দেৰা, তাৰতিংসা সহিন্দকা;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মতং.

‘নৰে দেৰে চ পস্সন্তা, ৰণ্ণৰন্তে যসস্সিনে;

সুগতস্মিং ব্রহ্মচরিযং, চরিত্ৰান ইধাগতে.

‘তে অঞ্ঞে অতিরোচন্তি, ৰণ্ণেন যসসাযুনা;

সাৰকা ভূরিপঞ্ঞস্স, ৰিসেসূপগতা ইধ.

‘ইদং দিস্ৰান নন্দন্তি, তাৰতিংসা সহিন্দকা;

তথাগতং নমস্সন্তা, ধম্মস্স চ সুধম্মত’ন্তি.

৩০১. ‘‘ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো অভাসিত্থ. ইমমত্থং, ভন্তে, ব্রহ্মুনো সনঙ্কুমারস্স ভাসতো অট্ঠঙ্গসমন্নাগতো সরো হোতি ৰিস্সট্ঠো চ ৰিঞ্ঞেয্যো চ মঞ্জু চ সৰনীযো চ বিন্দু চ অৰিসারী চ গম্ভীরো চ নিন্নাদী চ. যথাপরিসং খো পন, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো সরেন ৰিঞ্ঞাপেতি, ন চস্স বহিদ্ধা পরিসায ঘোসো নিচ্ছরতি. যস্স খো পন, ভন্তে, এৰং অট্ঠঙ্গসমন্নাগতো সরো হোতি, সো ৰুচ্চতি ‘ব্রহ্মস্সরো’তি. অথ খো, ভন্তে, দেৰা তাৰতিংসা ব্রহ্মানং সনঙ্কুমারং এতদৰোচুং – ‘সাধু, মহাব্রহ্মে, এতদেৰ মযং সঙ্খায মোদাম; অত্থি চ সক্কেন দেৰানমিন্দেন তস্স ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চা ৰণ্ণা ভাসিতা; তে চ মযং সঙ্খায মোদামা’তি.

অট্ঠ যথাভুচ্চৰণ্ণা

৩০২. ‘‘অথ, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো সক্কং দেৰানমিন্দং এতদৰোচ – ‘সাধু, দেৰানমিন্দ, মযম্পি তস্স ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে সুণেয্যামা’তি. ‘এৰং মহাব্রহ্মে’তি খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো ব্রহ্মুনো সনঙ্কুমারস্স ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে পযিরুদাহাসি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞতি, ভৰং মহাব্রহ্মা? যাৰঞ্চ সো ভগৰা বহুজনহিতায পটিপন্নো বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং. এৰং বহুজনহিতায পটিপন্নং বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘স্ৰাক্খাতো খো পন তেন ভগৰতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৰেদিতব্বো ৰিঞ্ঞূহি. এৰং ওপনেয্যিকস্স ধম্মস্স দেসেতারং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘ইদং কুসল’ন্তি খো পন তেন ভগৰতা সুপঞ্ঞত্তং, ‘ইদং অকুসল’ন্তি সুপঞ্ঞত্তং, ‘ইদং সাৰজ্জং ইদং অনৰজ্জং, ইদং সেৰিতব্বং ইদং ন সেৰিতব্বং, ইদং হীনং ইদং পণীতং, ইদং কণ্হসুক্কসপ্পটিভাগ’ন্তি সুপঞ্ঞত্তং. এৰং কুসলাকুসলসাৰজ্জানৰজ্জসেৰিতব্বাসেৰিতব্বহীনপণীতকণ্হসুক্কসপ্পটিভাগানং ধম্মানং পঞ্ঞাপেতারং. ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘সুপঞ্ঞত্তা খো পন তেন ভগৰতা সাৰকানং নিব্বানগামিনী পটিপদা সংসন্দতি নিব্বানঞ্চ পটিপদা চ. সেয্যথাপি নাম গঙ্গোদকং যমুনোদকেন সংসন্দতি সমেতি, এৰমেৰ সুপঞ্ঞত্তা তেন ভগৰতা সাৰকানং নিব্বানগামিনী পটিপদা সংসন্দতি নিব্বানঞ্চ পটিপদা চ. এৰং নিব্বানগামিনিযা পটিপদায পঞ্ঞাপেতারং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘অভিনিপ্ফন্নো খো পন তস্স ভগৰতো লাভো অভিনিপ্ফন্নো সিলোকো, যাৰ মঞ্ঞে খত্তিযা সম্পিযাযমানরূপা ৰিহরন্তি. ৰিগতমদো খো পন সো ভগৰা আহারং আহারেতি. এৰং ৰিগতমদং আহারং আহরযমানং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘লদ্ধসহাযো খো পন সো ভগৰা সেখানঞ্চেৰ পটিপন্নানং খীণাসৰানঞ্চ ৰুসিতৰতং, তে ভগৰা অপনুজ্জ একারামতং অনুযুত্তো ৰিহরতি. এৰং একারামতং অনুযুত্তং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘যথাৰাদী খো পন সো ভগৰা তথাকারী, যথাকারী তথাৰাদী; ইতি যথাৰাদী তথাকারী, যথাকারী তথাৰাদী. এৰং ধম্মানুধম্মপ্পটিপ্পন্নং ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা.

‘‘তিণ্ণৰিচিকিচ্ছো খো পন সো ভগৰা ৰিগতকথংকথো পরিযোসিতসঙ্কপ্পো অজ্ঝাসযং আদিব্রহ্মচরিযং. এৰং তিণ্ণৰিচিকিচ্ছং ৰিগতকথংকথং পরিযোসিতসঙ্কপ্পং অজ্ঝাসযং আদিব্রহ্মচরিযং. ইমিনাপঙ্গেন সমন্নাগতং সত্থারং নেৰ অতীতংসে সমনুপস্সাম, ন পনেতরহি, অঞ্ঞত্র তেন ভগৰতা’তি.

৩০৩. ‘‘ইমে খো, ভন্তে, সক্কো দেৰানমিন্দো ব্রহ্মুনো সনঙ্কুমারস্স ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে পযিরুদাহাসি. তেন সুদং, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো অত্তমনো হোতি পমুদিতো পীতিসোমনস্সজাতো ভগৰতো অট্ঠ যথাভুচ্চে ৰণ্ণে সুত্ৰা. অথ, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ওল়ারিকং অত্তভাৰং অভিনিম্মিনিত্ৰা কুমারৰণ্ণী হুত্ৰা পঞ্চসিখো দেৰানং তাৰতিংসানং পাতুরহোসি. সো ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা আকাসে অন্তলিক্খে পল্লঙ্কেন নিসীদি. সেয্যথাপি, ভন্তে, বলৰা পুরিসো সুপচ্চত্থতে ৰা পল্লঙ্কে সমে ৰা ভূমিভাগে পল্লঙ্কেন নিসীদেয্য, এৰমেৰ খো, ভন্তে, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো ৰেহাসং অব্ভুগ্গন্ত্ৰা আকাসে অন্তলিক্খে পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৰা দেৰে তাৰতিংসে আমন্তেসি –

গোৰিন্দব্রাহ্মণৰত্থু

৩০৪. ‘‘তং কিং মঞ্ঞন্তি, ভোন্তো দেৰা তাৰতিংসা, যাৰ দীঘরত্তং মহাপঞ্ঞোৰ সো ভগৰা অহোসি. ভূতপুব্বং, ভো, রাজা দিসম্পতি নাম অহোসি. দিসম্পতিস্স রঞ্ঞো গোৰিন্দো নাম ব্রাহ্মণো পুরোহিতো অহোসি. দিসম্পতিস্স রঞ্ঞো রেণু নাম কুমারো পুত্তো অহোসি. গোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স জোতিপালো নাম মাণৰো পুত্তো অহোসি. ইতি রেণু চ রাজপুত্তো জোতিপালো চ মাণৰো অঞ্ঞে চ ছ খত্তিযা ইচ্চেতে অট্ঠ সহাযা অহেসুং. অথ খো, ভো, অহোরত্তানং অচ্চযেন গোৰিন্দো ব্রাহ্মণো কালমকাসি. গোৰিন্দে ব্রাহ্মণে কালঙ্কতে রাজা দিসম্পতি পরিদেৰেসি – ‘‘যস্মিং ৰত, ভো, মযং সমযে গোৰিন্দে ব্রাহ্মণে সব্বকিচ্চানি সম্মা ৰোস্সজ্জিত্ৰা পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতা সমঙ্গীভূতা পরিচারেম, তস্মিং নো সমযে গোৰিন্দো ব্রাহ্মণো কালঙ্কতো’’তি. এৰং ৰুত্তে ভো রেণু রাজপুত্তো রাজানং দিসম্পতিং এতদৰোচ – ‘‘মা খো ত্ৰং, দেৰ, গোৰিন্দে ব্রাহ্মণে কালঙ্কতে অতিবাল়্হং পরিদেৰেসি. অত্থি, দেৰ, গোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স জোতিপালো নাম মাণৰো পুত্তো পণ্ডিততরো চেৰ পিতরা, অলমত্থদসতরো চেৰ পিতরা; যেপিস্স পিতা অত্থে অনুসাসি, তেপি জোতিপালস্সেৰ মাণৰস্স অনুসাসনিযা’’তি. ‘‘এৰং কুমারা’’তি? ‘‘এৰং দেৰা’’তি.

মহাগোৰিন্দৰত্থু

৩০৫. ‘‘অথ খো, ভো, রাজা দিসম্পতি অঞ্ঞতরং পুরিসং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৰং, অম্ভো পুরিস, যেন জোতিপালো নাম মাণৰো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৰা জোতিপালং মাণৰং এৰং ৰদেহি – ‘ভৰমত্থু ভৰন্তং জোতিপালং, রাজা দিসম্পতি ভৰন্তং জোতিপালং মাণৰং আমন্তযতি, রাজা দিসম্পতি ভোতো জোতিপালস্স মাণৰস্স দস্সনকামো’’’তি. ‘‘এৰং, দেৰা’’তি খো, ভো, সো পুরিসো দিসম্পতিস্স রঞ্ঞো পটিস্সুত্ৰা যেন জোতিপালো মাণৰো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা জোতিপালং মাণৰং এতদৰোচ – ‘‘ভৰমত্থু ভৰন্তং জোতিপালং, রাজা দিসম্পতি ভৰন্তং জোতিপালং মাণৰং আমন্তযতি, রাজা দিসম্পতি ভোতো জোতিপালস্স মাণৰস্স দস্সনকামো’’তি. ‘‘এৰং, ভো’’তি খো ভো জোতিপালো মাণৰো তস্স পুরিসস্স পটিস্সুত্ৰা যেন রাজা দিসম্পতি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা দিসম্পতিনা রঞ্ঞা সদ্ধিং সম্মোদি; সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো, ভো, জোতিপালং মাণৰং রাজা দিসম্পতি এতদৰোচ – ‘‘অনুসাসতু নো ভৰং জোতিপালো, মা নো ভৰং জোতিপালো অনুসাসনিযা পচ্চব্যাহাসি. পেত্তিকে তং ঠানে ঠপেস্সামি, গোৰিন্দিযে অভিসিঞ্চিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভো’’তি খো, ভো, সো জোতিপালো মাণৰো দিসম্পতিস্স রঞ্ঞো পচ্চস্সোসি. অথ খো, ভো, রাজা দিসম্পতি জোতিপালং মাণৰং গোৰিন্দিযে অভিসিঞ্চি, তং পেত্তিকে ঠানে ঠপেসি. অভিসিত্তো জোতিপালো মাণৰো গোৰিন্দিযে পেত্তিকে ঠানে ঠপিতো যেপিস্স পিতা অত্থে অনুসাসি তেপি অত্থে অনুসাসতি, যেপিস্স পিতা অত্থে নানুসাসি, তেপি অত্থে অনুসাসতি; যেপিস্স পিতা কম্মন্তে অভিসম্ভোসি, তেপি কম্মন্তে অভিসম্ভোতি, যেপিস্স পিতা কম্মন্তে নাভিসম্ভোসি, তেপি কম্মন্তে অভিসম্ভোতি. তমেনং মনুস্সা এৰমাহংসু – ‘‘গোৰিন্দো ৰত, ভো, ব্রাহ্মণো, মহাগোৰিন্দো ৰত, ভো, ব্রাহ্মণো’’তি. ইমিনা খো এৰং, ভো, পরিযাযেন জোতিপালস্স মাণৰস্স গোৰিন্দো মহাগোৰিন্দোত্ৰেৰ সমঞ্ঞা উদপাদি.

রজ্জসংৰিভজনং

৩০৬. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন তে ছ খত্তিযা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে ছ খত্তিযে এতদৰোচ – ‘‘দিসম্পতি খো, ভো, রাজা জিণ্ণো ৰুদ্ধো মহল্লকো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো, কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৰিতং? ঠানং খো পনেতং ৰিজ্জতি, যং দিসম্পতিম্হি রঞ্ঞে কালঙ্কতে রাজকত্তারো রেণুং রাজপুত্তং রজ্জে অভিসিঞ্চেয্যুং. আযন্তু, ভোন্তো, যেন রেণু রাজপুত্তো তেনুপসঙ্কমথ; উপসঙ্কমিত্ৰা রেণুং রাজপুত্তং এৰং ৰদেথ – ‘‘মযং খো ভোতো রেণুস্স সহাযা পিযা মনাপা অপ্পটিকূলা, যংসুখো ভৰং তংসুখা মযং, যংদুক্খো ভৰং তংদুক্খা মযং. দিসম্পতি খো, ভো, রাজা জিণ্ণো ৰুদ্ধো মহল্লকো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো, কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৰিতং? ঠানং খো পনেতং ৰিজ্জতি, যং দিসম্পতিম্হি রঞ্ঞে কালঙ্কতে রাজকত্তারো ভৰন্তং রেণুং রজ্জে অভিসিঞ্চেয্যুং. সচে ভৰং রেণু রজ্জং লভেথ, সংৰিভজেথ নো রজ্জেনা’’তি. ‘‘এৰং ভো’’তি খো, ভো, তে ছ খত্তিযা মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৰা যেন রেণু রাজপুত্তো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা রেণুং রাজপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘মযং খো ভোতো রেণুস্স সহাযা পিযা মনাপা অপ্পটিকূলা; যংসুখো ভৰং তংসুখা মযং, যংদুক্খো ভৰং তংদুক্খা মযং. দিসম্পতি খো, ভো, রাজা জিণ্ণো ৰুদ্ধো মহল্লকো অদ্ধগতো ৰযোঅনুপ্পত্তো, কো নু খো পন ভো জানাতি জীৰিতং? ঠানং খো পনেতং ৰিজ্জতি, যং দিসম্পতিম্হি রঞ্ঞে কালঙ্কতে রাজকত্তারো ভৰন্তং রেণুং রজ্জে অভিসিঞ্চেয্যুং. সচে ভৰং রেণু রজ্জং লভেথ, সংৰিভজেথ নো রজ্জেনা’’তি. ‘‘কো নু খো, ভো, অঞ্ঞো মম ৰিজিতে সুখো ভৰেথ [সুখা ভৰেয্যাথ (ক.), সুখং ভৰেয্যাথ, সুখমেধেয্যাথ (সী. পী.),সুখ মেধেথ (?)], অঞ্ঞত্র ভৰন্তেভি? সচাহং, ভো, রজ্জং লভিস্সামি, সংৰিভজিস্সামি ৰো রজ্জেনা’’’তি.

৩০৭. ‘‘অথ খো, ভো, অহোরত্তানং অচ্চযেন রাজা দিসম্পতি কালমকাসি. দিসম্পতিম্হি রঞ্ঞে কালঙ্কতে রাজকত্তারো রেণুং রাজপুত্তং রজ্জে অভিসিঞ্চিংসু. অভিসিত্তো রেণু রজ্জেন পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পরিচারেতি. অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন তে ছ খত্তিযা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে ছ খত্তিযে এতদৰোচ – ‘‘দিসম্পতি খো, ভো, রাজা কালঙ্কতো. অভিসিত্তো রেণু রজ্জেন পঞ্চহি কামগুণেহি সমপ্পিতো সমঙ্গীভূতো পরিচারেতি. কো নু খো পন, ভো, জানাতি, মদনীযা কামা? আযন্তু, ভোন্তো, যেন রেণু রাজা তেনুপসঙ্কমথ; উপসঙ্কমিত্ৰা রেণুং রাজানং এৰং ৰদেথ – দিসম্পতি খো, ভো, রাজা কালঙ্কতো, অভিসিত্তো ভৰং রেণু রজ্জেন, সরতি ভৰং তং ৰচন’’’ন্তি?

৩০৮. ‘‘‘এৰং, ভো’’তি খো, ভো, তে ছ খত্তিযা মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স পটিস্সুত্ৰা যেন রেণু রাজা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা রেণুং রাজানং এতদৰোচুং – ‘‘দিসম্পতি খো, ভো, রাজা কালঙ্কতো, অভিসিত্তো ভৰং রেণু রজ্জেন, সরতি ভৰং তং ৰচন’’ন্তি? ‘‘সরামহং, ভো, তং ৰচনং [ৰচনন্তি (স্যা. ক.)]. কো নু খো, ভো, পহোতি ইমং মহাপথৰিং উত্তরেন আযতং দক্খিণেন সকটমুখং সত্তধা সমং সুৰিভত্তং ৰিভজিতু’’ন্তি? ‘‘কো নু খো, ভো, অঞ্ঞো পহোতি, অঞ্ঞত্র মহাগোৰিন্দেন ব্রাহ্মণেনা’’তি? অথ খো, ভো, রেণু রাজা অঞ্ঞতরং পুরিসং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৰং, অম্ভো পুরিস, যেন মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৰা মহাগোৰিন্দং ব্রাহ্মণং এৰং ৰদেহি – ‘রাজা তং, ভন্তে, রেণু আমন্তেতী’’’তি. ‘‘এৰং দেৰা’’তি খো, ভো, সো পুরিসো রেণুস্স রঞ্ঞো পটিস্সুত্ৰা যেন মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা মহাগোৰিন্দং ব্রাহ্মণং এতদৰোচ – ‘‘রাজা তং, ভন্তে, রেণু আমন্তেতী’’তি. ‘‘এৰং, ভো’’তি খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো তস্স পুরিসস্স পটিস্সুত্ৰা যেন রেণু রাজা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা রেণুনা রঞ্ঞা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো, ভো, মহাগোৰিন্দং ব্রাহ্মণং রেণু রাজা এতদৰোচ – ‘‘এতু, ভৰং গোৰিন্দো, ইমং মহাপথৰিং উত্তরেন আযতং দক্খিণেন সকটমুখং সত্তধা সমং সুৰিভত্তং ৰিভজতূ’’তি. ‘‘এৰং, ভো’’তি খো মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো রেণুস্স রঞ্ঞো পটিস্সুত্ৰা ইমং মহাপথৰিং উত্তরেন আযতং দক্খিণেন সকটমুখং সত্তধা সমং সুৰিভত্তং ৰিভজি. সব্বানি সকটমুখানি পট্ঠপেসি [অট্ঠপেসি (সী. পী.)]. তত্র সুদং মজ্ঝে রেণুস্স রঞ্ঞো জনপদো হোতি.

৩০৯. দন্তপুরং কলিঙ্গানং [কালিঙ্গানং (স্যা. পী. ক.)], অস্সকানঞ্চ পোতনং.

মহেসযং [মাহিস্সতি (সী. স্যা. পী.)] অৰন্তীনং, সোৰীরানঞ্চ রোরুকং.

মিথিলা চ ৰিদেহানং, চম্পা অঙ্গেসু মাপিতা;

বারাণসী চ কাসীনং, এতে গোৰিন্দমাপিতাতি.

৩১০. ‘‘অথ খো, ভো, তে ছ খত্তিযা যথাসকেন লাভেন অত্তমনা অহেসুং পরিপুণ্ণসঙ্কপ্পা – ‘‘যং ৰত নো অহোসি ইচ্ছিতং, যং আকঙ্খিতং, যং অধিপ্পেতং, যং অভিপত্থিতং, তং নো লদ্ধ’’ন্তি.

‘‘সত্তভূ ব্রহ্মদত্তো চ, ৰেস্সভূ ভরতো সহ;

রেণু দ্ৰে ধতরট্ঠা চ, তদাসুং সত্ত ভারধা’তি.

পঠমভাণৰারো নিট্ঠিতো.

কিত্তিসদ্দঅব্ভুগ্গমনং

৩১১. ‘‘অথ খো, ভো, তে ছ খত্তিযা যেন মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা মহাগোৰিন্দং ব্রাহ্মণং এতদৰোচুং – ‘‘যথা খো ভৰং গোৰিন্দো রেণুস্স রঞ্ঞো সহাযো পিযো মনাপো অপ্পটিকূলো. এৰমেৰ খো ভৰং গোৰিন্দো অম্হাকম্পি সহাযো পিযো মনাপো অপ্পটিকূলো, অনুসাসতু নো ভৰং গোৰিন্দো; মা নো ভৰং গোৰিন্দো অনুসাসনিযা পচ্চব্যাহাসী’’তি. ‘‘এৰং, ভো’’তি খো মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো তেসং ছন্নং খত্তিযানং পচ্চস্সোসি. অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো সত্ত চ রাজানো খত্তিযে মুদ্ধাৰসিত্তে রজ্জে [মুদ্ধাভিসিত্তে রজ্জেন (স্যা.)] অনুসাসি, সত্ত চ ব্রাহ্মণমহাসালে সত্ত চ ন্হাতকসতানি মন্তে ৰাচেসি.

৩১২. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স অপরেন সমযেন এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছি [অব্ভুগ্গঞ্ছি (সী. পী.)] – ‘‘সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’’তি. অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘ময্হং খো এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং ব্রহ্মানং পস্সামি, ন ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্রহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্রহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্রাহ্মণানং ৰুদ্ধানং মহল্লকানং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং – ‘যো ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযতি, করুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্রহ্মানং পস্সতি ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি ব্রহ্মুনা সল্লপতি ব্রহ্মুনা মন্তেতী’তি. যংনূনাহং ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযেয্যং, করুণং ঝানং ঝাযেয্য’’ন্তি.

৩১৩. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন রেণু রাজা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা রেণুং রাজানং এতদৰোচ – ‘‘ময্হং খো, ভো, এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং, ভো, ব্রহ্মানং পস্সামি, ন ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্রহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্রহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্রাহ্মণানং ৰুদ্ধানং মহল্লকানং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং – ‘যো ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযতি, করুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্রহ্মানং পস্সতি, ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি ব্রহ্মুনা সল্লপতি ব্রহ্মুনা মন্তেতী’তি. ইচ্ছামহং, ভো, ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযিতুং, করুণং ঝানং ঝাযিতুং; নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্র একেন ভত্তাভিহারেনা’’তি. ‘‘যস্সদানি ভৰং গোৰিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’তি.

৩১৪. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন তে ছ খত্তিযা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে ছ খত্তিযে এতদৰোচ – ‘‘ময্হং খো, ভো, এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং, ভো, ব্রহ্মানং পস্সামি, ন ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্রহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্রহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্রাহ্মণানং ৰুদ্ধানং মহল্লকানং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং, ‘যো ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযতি, করুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্রহ্মানং পস্সতি ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি ব্রহ্মুনা সল্লপতি ব্রহ্মুনা মন্তেতী’তি. ইচ্ছামহং, ভো, ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযিতুং, করুণং ঝানং ঝাযিতুং; নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্র একেন ভত্তাভিহারেনা’’তি. ‘‘যস্সদানি ভৰং গোৰিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’’তি.

৩১৫. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন তে সত্ত চ ব্রাহ্মণমহাসালা সত্ত চ ন্হাতকসতানি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে সত্ত চ ব্রাহ্মণমহাসালে সত্ত চ ন্হাতকসতানি এতদৰোচ – ‘‘ময্হং খো, ভো, এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং, ভো, ব্রহ্মানং পস্সামি, ন ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্রহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্রহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্রাহ্মণানং ৰুদ্ধানং মহল্লকানং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং – ‘যো ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযতি, করুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্রহ্মানং পস্সতি, ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি, ব্রহ্মুনা সল্লপতি, ব্রহ্মুনা মন্তেতী’তি. তেন হি, ভো, যথাসুতে যথাপরিযত্তে মন্তে ৰিত্থারেন সজ্ঝাযং করোথ, অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্চ মন্তে ৰাচেথ; ইচ্ছামহং, ভো, ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযিতুং, করুণং ঝানং ঝাযিতুং; নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্র একেন ভত্তাভিহারেনা’’তি. ‘‘যস্স দানি ভৰং গোৰিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’তি.

৩১৬. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন চত্তারীসা ভরিযা সাদিসিযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা চত্তারীসা ভরিযা সাদিসিযো এতদৰোচ – ‘‘ময্হং খো, ভোতী, এৰং কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতো – ‘সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মানং পস্সতি, সক্খি মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি সল্লপতি মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং, ভোতী, ব্রহ্মানং পস্সামি, ন ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেমি, ন ব্রহ্মুনা সল্লপামি, ন ব্রহ্মুনা মন্তেমি. সুতং খো পন মেতং ব্রাহ্মণানং ৰুদ্ধানং মহল্লকানং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং ‘যো ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযতি, করুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্রহ্মানং পস্সতি, ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি, ব্রহ্মুনা সল্লপতি, ব্রহ্মুনা মন্তেতীতি, ইচ্ছামহং, ভোতী, ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযিতুং, করুণং ঝানং ঝাযিতুং; নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো অঞ্ঞত্র একেন ভত্তাভিহারেনা’’তি. ‘‘যস্স দানি ভৰং গোৰিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’’তি.

৩১৭. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো পুরত্থিমেন নগরস্স নৰং সন্ধাগারং কারাপেত্ৰা ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযি, করুণং ঝানং ঝাযি; নাস্সুধ কোচি উপসঙ্কমতি [উপসঙ্কমি (পী.)] অঞ্ঞত্র একেন ভত্তাভিহারেন. অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স চতুন্নং মাসানং অচ্চযেন অহুদেৰ উক্কণ্ঠনা অহু পরিতস্সনা – ‘‘সুতং খো পন মেতং ব্রাহ্মণানং ৰুদ্ধানং মহল্লকানং আচরিযপাচরিযানং ভাসমানানং – ‘যো ৰস্সিকে চত্তারো মাসে পটিসল্লীযতি, করুণং ঝানং ঝাযতি, সো ব্রহ্মানং পস্সতি, ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেতি ব্রহ্মুনা সল্লপতি ব্রহ্মুনা মন্তেতী’তি. ন খো পনাহং ব্রহ্মানং পস্সামি, ন ব্রহ্মুনা সাকচ্ছেমি ন ব্রহ্মুনা সল্লপামি ন ব্রহ্মুনা মন্তেমী’’’তি.

ব্রহ্মুনা সাকচ্ছা

৩১৮. ‘‘অথ খো, ভো, ব্রহ্মা সনঙ্কুমারো মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰ, ব্রহ্মলোকে অন্তরহিতো মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স সম্মুখে পাতুরহোসি. অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স অহুদেৰ ভযং অহু ছম্ভিতত্তং অহু লোমহংসো যথা তং অদিট্ঠপুব্বং রূপং দিস্ৰা. অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ভীতো সংৰিগ্গো লোমহট্ঠজাতো ব্রহ্মানং সনঙ্কুমারং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘‘ৰণ্ণৰা যসৰা সিরিমা, কো নু ত্ৰমসি মারিস;

অজানন্তা তং পুচ্ছাম, কথং জানেমু তং ময’’ন্তি.

‘‘মং ৰে কুমারং জানন্তি, ব্রহ্মলোকে সনন্তনং [সনন্তিচ (ক.)];

সব্বে জানন্তি মং দেৰা, এৰং গোৰিন্দ জানহি’’.

‘‘‘আসনং উদকং পজ্জং, মধুসাকঞ্চ [মধুপাকঞ্চ (সী. স্যা. পী.)] ব্রহ্মুনো;

অগ্ঘে ভৰন্তং পুচ্ছাম, অগ্ঘং কুরুতু নো ভৰং’’.

‘‘পটিগ্গণ্হাম তে অগ্ঘং, যং ত্ৰং গোৰিন্দ ভাসসি;

দিট্ঠধম্মহিতত্থায, সম্পরায সুখায চ;

কতাৰকাসো পুচ্ছস্সু, যং কিঞ্চি অভিপত্থিত’’ন্তি.

৩১৯. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘কতাৰকাসো খোম্হি ব্রহ্মুনা সনঙ্কুমারেন. কিং নু খো অহং ব্রহ্মানং সনঙ্কুমারং পুচ্ছেয্যং দিট্ঠধম্মিকং ৰা অত্থং সম্পরাযিকং ৰা’তি? অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দস্স ব্রাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘কুসলো খো অহং দিট্ঠধম্মিকানং অত্থানং, অঞ্ঞেপি মং দিট্ঠধম্মিকং অত্থং পুচ্ছন্তি. যংনূনাহং ব্রহ্মানং সনঙ্কুমারং সম্পরাযিকঞ্ঞেৰ অত্থং পুচ্ছেয্য’ন্তি. অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো ব্রহ্মানং সনঙ্কুমারং গাথায অজ্ঝভাসি –

‘‘পুচ্ছামি ব্রহ্মানং সনঙ্কুমারং,

কঙ্খী অকঙ্খিং পরৰেদিযেসু;

কত্থট্ঠিতো কিম্হি চ সিক্খমানো,

পপ্পোতি মচ্চো অমতং ব্রহ্মলোক’’ন্তি.

‘‘হিত্ৰা মমত্তং মনুজেসু ব্রহ্মে,

একোদিভূতো করুণেধিমুত্তো [করুণাধিমুত্তো (সী. স্যা. পী.)];

নিরামগন্ধো ৰিরতো মেথুনস্মা,

এত্থট্ঠিতো এত্থ চ সিক্খমানো;

পপ্পোতি মচ্চো অমতং ব্রহ্মলোক’’ন্তি.

৩২০. ‘‘হিত্ৰা মমত্ত’ন্তি অহং ভোতো আজানামি. ইধেকচ্চো অপ্পং ৰা ভোগক্খন্ধং পহায মহন্তং ৰা ভোগক্খন্ধং পহায অপ্পং ৰা ঞাতিপরিৰট্টং পহায মহন্তং ৰা ঞাতিপরিৰট্টং পহায কেসমস্সুং ওহারেত্ৰা কাসাযানি ৰত্থানি অচ্ছাদেত্ৰা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজতি, ‘ইতি হিত্ৰা মমত্ত’ন্তি অহং ভোতো আজানামি. ‘একোদিভূতো’তি অহং ভোতো আজানামি. ইধেকচ্চো ৰিৰিত্তং সেনাসনং ভজতি অরঞ্ঞং রুক্খমূলং পব্বতং কন্দরং গিরিগুহং সুসানং ৰনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং, ইতি একোদিভূতো’তি অহং ভোতো আজানামি. ‘করুণেধিমুত্তো’তি অহং ভোতো আজানামি. ইধেকচ্চো করুণাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফরিত্ৰা ৰিহরতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধোতিরিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৰন্তং লোকং করুণাসহগতেন চেতসা ৰিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৰেরেন অব্যাপজ্জেন ফরিত্ৰা ৰিহরতি. ইতি ‘করুণেধিমুত্তো’তি অহং ভোতো আজানামি. আমগন্ধে চ খো অহং ভোতো ভাসমানস্স ন আজানামি.

‘‘কে আমগন্ধা মনুজেসু ব্রহ্মে,

এতে অৰিদ্ৰা ইধ ব্রূহি ধীর;

কেনাৰটা [কেনাৰুটা (স্যা.)] ৰাতি পজা কুরুতু [কুরুরূ (স্যা.), কুরুট্ঠরূ (পী.), কুরূরু (?)],

আপাযিকা নিৰুতব্রহ্মলোকা’’তি.

‘‘কোধো মোসৰজ্জং নিকতি চ দুব্ভো,

কদরিযতা অতিমানো উসূযা;

ইচ্ছা ৰিৰিচ্ছা পরহেঠনা চ,

লোভো চ দোসো চ মদো চ মোহো;

এতেসু যুত্তা অনিরামগন্ধা,

আপাযিকা নিৰুতব্রহ্মলোকা’’তি.

‘‘যথা খো অহং ভোতো আমগন্ধে ভাসমানস্স আজানামি. তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা. পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি. ‘‘যস্সদানি ভৰং গোৰিন্দো কালং মঞ্ঞতী’’তি.

রেণুরাজআমন্তনা

৩২১. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন রেণু রাজা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা রেণুং রাজানং এতদৰোচ – ‘‘অঞ্ঞং দানি ভৰং পুরোহিতং পরিযেসতু, যো ভোতো রজ্জং অনুসাসিস্সতি. ইচ্ছামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতুং. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা. পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি.

‘‘আমন্তযামি রাজানং, রেণুং ভূমিপতিং অহং;

ত্ৰং পজানস্সু রজ্জেন, নাহং পোরোহিচ্চে রমে’’.

‘‘সচে তে ঊনং কামেহি, অহং পরিপূরযামি তে;

যো তং হিংসতি ৰারেমি, ভূমিসেনাপতি অহং;

তুৰং পিতা অহং পুত্তো, মা নো গোৰিন্দ পাজহি’’ [পাজেহি (অট্ঠকথাযং সংৰণ্ণিতপাঠন্তরং)].

‘‘নমত্থি ঊনং কামেহি, হিংসিতা মে ন ৰিজ্জতি;

অমনুস্সৰচো সুত্ৰা, তস্মাহং ন গহে রমে’’.

‘‘অমনুস্সো কথংৰণ্ণো, কিং তে অত্থং অভাসথ;

যঞ্চ সুত্ৰা জহাসি নো, গেহে অম্হে চ কেৰলী’’.

‘‘উপৰুত্থস্স মে পুব্বে, যিট্ঠুকামস্স মে সতো;

অগ্গি পজ্জলিতো আসি, কুসপত্তপরিত্থতো’’.

‘‘ততো মে ব্রহ্মা পাতুরহু, ব্রহ্মলোকা সনন্তনো;

সো মে পঞ্হং ৰিযাকাসি, তং সুত্ৰা ন গহে রমে’’.

‘‘সদ্দহামি অহং ভোতো, যং ত্ৰং গোৰিন্দ ভাসসি;

অমনুস্সৰচো সুত্ৰা, কথং ৰত্তেথ অঞ্ঞথা.

‘‘তে তং অনুৰত্তিস্সাম, সত্থা গোৰিন্দ নো ভৰং;

মণি যথা ৰেল়ুরিযো, অকাচো ৰিমলো সুভো;

এৰং সুদ্ধা চরিস্সাম, গোৰিন্দস্সানুসাসনে’’তি.

‘‘‘সচে ভৰং গোৰিন্দো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সতি, মযম্পি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সাম. অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৰিস্সতী’’তি.

ছ খত্তিযআমন্তনা

৩২২. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন তে ছ খত্তিযা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে ছ খত্তিযে এতদৰোচ – ‘‘অঞ্ঞং দানি ভৰন্তো পুরোহিতং পরিযেসন্তু, যো ভৰন্তানং রজ্জে অনুসাসিস্সতি. ইচ্ছামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতুং. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা. পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি. অথ খো, ভো, তে ছ খত্তিযা একমন্তং অপক্কম্ম এৰং সমচিন্তেসুং – ‘‘ইমে খো ব্রাহ্মণা নাম ধনলুদ্ধা; যংনূন মযং মহাগোৰিন্দং ব্রাহ্মণং ধনেন সিক্খেয্যামা’’তি. তে মহাগোৰিন্দং ব্রাহ্মণং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমাহংসু – ‘‘সংৰিজ্জতি খো, ভো, ইমেসু সত্তসু রজ্জেসু পহূতং সাপতেয্যং, ততো ভোতো যাৰতকেন অত্থো, তাৰতকং আহরীযত’’ন্তি. ‘‘অলং, ভো, মমপিদং পহূতং সাপতেয্যং ভৰন্তানংযেৰ ৰাহসা. তমহং সব্বং পহায অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সামি. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি. অথ খো, ভো, তে ছ খত্তিযা একমন্তং অপক্কম্ম এৰং সমচিন্তেসুং – ‘‘ইমে খো ব্রাহ্মণা নাম ইত্থিলুদ্ধা; যংনূন মযং মহাগোৰিন্দং ব্রাহ্মণং ইত্থীহি সিক্খেয্যামা’’তি. তে মহাগোৰিন্দং ব্রাহ্মণং উপসঙ্কমিত্ৰা এৰমাহংসু – ‘‘সংৰিজ্জন্তি খো, ভো, ইমেসু সত্তসু রজ্জেসু পহূতা ইত্থিযো, ততো ভোতো যাৰতিকাহি অত্থো, তাৰতিকা আনীযত’’ন্তি. ‘‘অলং, ভো, মমপিমা [মমপিতা (ক.), মমপি (সী.)] চত্তারীসা ভরিযা সাদিসিযো. তাপাহং সব্বা পহায অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সামি. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিযন্তি’’.

৩২৩. ‘‘সচে ভৰং গোৰিন্দো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সতি, মযম্পি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৰিস্সতীতি.

‘‘সচে জহথ কামানি, যত্থ সত্তো পুথুজ্জনো;

আরম্ভৰ্হো দল়্হা হোথ, খন্তিবলসমাহিতা.

‘‘এস মগ্গো উজুমগ্গো, এস মগ্গো অনুত্তরো;

সদ্ধম্মো সব্ভি রক্খিতো, ব্রহ্মলোকূপপত্তিযাতি.

‘‘তেন হি ভৰং গোৰিন্দো সত্ত ৰস্সানি আগমেতু. সত্তন্নং ৰস্সানং অচ্চযেন মযম্পি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৰিস্সতী’’তি.

‘‘‘অতিচিরং খো, ভো, সত্ত ৰস্সানি, নাহং সক্কোমি, ভৰন্তে, সত্ত ৰস্সানি আগমেতুং. কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৰিতানং! গমনীযো সম্পরাযো, মন্তাযং [মন্তায (বহূসু)] বোদ্ধব্বং, কত্তব্বং কুসলং, চরিতব্বং ব্রহ্মচরিযং, নত্থি জাতস্স অমরণং. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’’ন্তি. ‘‘তেন হি ভৰং গোৰিন্দো ছব্বস্সানি আগমেতু…পে… পঞ্চ ৰস্সানি আগমেতু… চত্তারি ৰস্সানি আগমেতু… তীণি ৰস্সানি আগমেতু… দ্ৰে ৰস্সানি আগমেতু… একং ৰস্সং আগমেতু, একস্স ৰস্সস্স অচ্চযেন মযম্পি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৰিস্সতী’’তি.

‘‘‘অতিচিরং খো, ভো, একং ৰস্সং, নাহং সক্কোমি ভৰন্তে একং ৰস্সং আগমেতুং. কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৰিতানং! গমনীযো সম্পরাযো, মন্তাযং বোদ্ধব্বং, কত্তব্বং কুসলং, চরিতব্বং ব্রহ্মচরিযং, নত্থি জাতস্স অমরণং. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি. ‘‘তেন হি ভৰং গোৰিন্দো সত্ত মাসানি আগমেতু, সত্তন্নং মাসানং অচ্চযেন মযম্পি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৰিস্সতী’’তি.

‘‘‘অতিচিরং খো, ভো, সত্ত মাসানি, নাহং সক্কোমি ভৰন্তে সত্ত মাসানি আগমেতুং. কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৰিতানং. গমনীযো সম্পরাযো, মন্তাযং বোদ্ধব্বং, কত্তব্বং কুসলং, চরিতব্বং ব্রহ্মচরিযং, নত্থি জাতস্স অমরণং. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি.

‘‘‘তেন হি ভৰং গোৰিন্দো ছ মাসানি আগমেতু…পে… পঞ্চ মাসানি আগমেতু… চত্তারি মাসানি আগমেতু… তীণি মাসানি আগমেতু… দ্ৰে মাসানি আগমেতু… একং মাসং আগমেতু… অদ্ধমাসং আগমেতু, অদ্ধমাসস্স অচ্চযেন মযম্পি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৰিস্সতী’’তি.

‘‘‘অতিচিরং খো, ভো, অদ্ধমাসো, নাহং সক্কোমি ভৰন্তে অদ্ধমাসং আগমেতুং. কো নু খো পন, ভো, জানাতি জীৰিতানং! গমনীযো সম্পরাযো, মন্তাযং বোদ্ধব্বং, কত্তব্বং কুসলং, চরিতব্বং ব্রহ্মচরিযং, নত্থি জাতস্স অমরণং. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি. ‘‘তেন হি ভৰং গোৰিন্দো সত্তাহং আগমেতু, যাৰ মযং সকে পুত্তভাতরো রজ্জেন [রজ্জে (স্যা.)] অনুসাসিস্সাম, সত্তাহস্স অচ্চযেন মযম্পি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৰিস্সতী’’তি. ‘‘ন চিরং খো, ভো, সত্তাহং, আগমেস্সামহং ভৰন্তে সত্তাহ’’ন্তি.

ব্রাহ্মণমহাসালাদীনং আমন্তনা

৩২৪. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন তে সত্ত চ ব্রাহ্মণমহাসালা সত্ত চ ন্হাতকসতানি তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে সত্ত চ ব্রাহ্মণমহাসালে সত্ত চ ন্হাতকসতানি এতদৰোচ – ‘‘অঞ্ঞং দানি ভৰন্তো আচরিযং পরিযেসন্তু, যো ভৰন্তানং মন্তে ৰাচেস্সতি. ইচ্ছামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতুং. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স. তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা, পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি. ‘‘মা ভৰং গোৰিন্দো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজি. পব্বজ্জা, ভো, অপ্পেসক্খা চ অপ্পলাভা চ; ব্রহ্মঞ্ঞং মহেসক্খঞ্চ মহালাভঞ্চা’’তি. ‘‘মা ভৰন্তো এৰং অৰচুত্থ – ‘‘পব্বজ্জা অপ্পেসক্খা চ অপ্পলাভা চ, ব্রহ্মঞ্ঞং মহেসক্খঞ্চ মহালাভঞ্চা’’তি. কো নু খো, ভো, অঞ্ঞত্র মযা মহেসক্খতরো ৰা মহালাভতরো ৰা! অহঞ্হি, ভো, এতরহি রাজাৰ রঞ্ঞং ব্রহ্মাৰ ব্রাহ্মণানং [ব্রহ্মানং (সী. পী. ক.)] দেৰতাৰ গহপতিকানং. তমহং সব্বং পহায অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সামি. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা. পব্বজিস্সামহং, ভো, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি. ‘‘সচে ভৰং গোৰিন্দো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সতি, মযম্পি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৰিস্সতী’’তি.

ভরিযানং আমন্তনা

৩২৫. ‘‘অথ খো, ভো, মহাগোৰিন্দো ব্রাহ্মণো যেন চত্তারীসা ভরিযা সাদিসিযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা চত্তারীসা ভরিযা সাদিসিযো এতদৰোচ – ‘‘যা ভোতীনং ইচ্ছতি, সকানি ৰা ঞাতিকুলানি গচ্ছতু অঞ্ঞং ৰা ভত্তারং পরিযেসতু. ইচ্ছামহং, ভোতী, অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতুং. যথা খো পন মে সুতং ব্রহ্মুনো আমগন্ধে ভাসমানস্স, তে ন সুনিম্মদযা অগারং অজ্ঝাৰসতা. পব্বজিস্সামহং, ভোতী, অগারস্মা অনগারিয’’ন্তি. ‘‘ত্ৰঞ্ঞেৰ নো ঞাতি ঞাতিকামানং, ত্ৰং পন ভত্তা ভত্তুকামানং. সচে ভৰং গোৰিন্দো অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সতি, মযম্পি অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিস্সাম, অথ যা তে গতি, সা নো গতি ভৰিস্সতী’’তি.

মহাগোৰিন্দপব্বজ্জা