২. পরিযাযসুত্তৰণ্ণনা
২৩৩. দুতিযে সম্বহুলাতি ৰিনযপরিযাযেন তযো জনা সম্বহুলাতি ৰুচ্চন্তি, ততো পরং সঙ্ঘো. সুত্তন্তপরিযাযেন তযো তযো এৰ, ততো উদ্ধং সম্বহুলা. ইধ সুত্তন্তপরিযাযেন সম্বহুলাতি ৰেদিতব্বা. পিণ্ডায পৰিসিংসূতি পিণ্ডায পৰিট্ঠা. তে পন ন তাৰ পৰিট্ঠা, ‘‘পৰিসিস্সামা’’তি নিক্খন্তত্তা পন পৰিসিংসূতি ৰুত্তা. যথা কিং? যথা ‘‘গামং গমিস্সামী’’তি নিক্খন্তপুরিসো তং গামং অপত্তোপি ‘‘কহং ইত্থন্নামো’’তি ৰুত্তে ‘‘গামং গতো’’তি ৰুচ্চতি, এৰং. পরিব্বাজকানং আরামোতি জেতৰনস্স অৰিদূরে অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং আরামো অত্থি, তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং. সমণো আৰুসোতি আৰুসো তুম্হাকং সত্থা সমণো গোতমো.
মযম্পি খো আৰুসো সাৰকানং এৰং ধম্মং দেসেমাতি তিত্থিযানং সমযে ‘‘পঞ্চ নীৰরণা পহাতব্বা, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৰেতব্বা’’তি এতং নত্থি. তে পন আরামং গন্ত্ৰা পরিসপরিযন্তে ঠত্ৰা অঞ্ঞং ওলোকেন্তো ৰিয অঞ্ঞৰিহিতকা ৰিয হুত্ৰা ভগৰতো ধম্মদেসনং সুণন্তি. ততো ‘‘সমণো গোতমো ‘ইদং পজহথ ইদং ভাৰেথা’তি ৰদতী’’তি সল্লক্খেত্ৰা অত্তনো আরামং গন্ত্ৰা আরামমজ্ঝে আসনং পঞ্ঞাপেত্ৰা উপট্ঠাযকউপট্ঠাযিকাহি পরিৰুতা সীসং উক্খিপিত্ৰা কাযং উন্নামেত্ৰা অত্তনো সযম্ভূঞাণেন পটিৰিদ্ধাকারং দস্সেন্তা – ‘‘পঞ্চ নীৰরণা নাম পহাতব্বা, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা নাম ভাৰেতব্বা’’তি কথেন্তি.
ইধ নো আৰুসোতি এত্থ ইধাতি ইমস্মিং পঞ্ঞাপনে. কো ৰিসেসোতি কিং অধিকং? কো অধিপ্পযাসোতি কো অধিকপ্পযোগো? কিং নানাকরণন্তি কিং নানত্তং? ধম্মদেসনায ৰা ধম্মদেসনন্তি যদিদং সমণস্স ৰা গোতমস্স ধম্মদেসনায সদ্ধিং অম্হাকং ধম্মদেসনং, অম্হাকং ৰা ধম্মদেসনায সদ্ধিং সমণস্স গোতমস্স ধম্মদেসনং আরব্ভ নানাকরণং ৰুচ্চেয্য, তং কিন্নামাতি ৰদন্তি. দুতিযপদেপি এসেৰ নযো.
নেৰ অভিনন্দিংসূতি ‘‘এৰমেৰ’’ন্তি ন সম্পটিচ্ছিংসু. নপ্পটিক্কোসিংসূতি ‘‘নযিদং এৰ’’ন্তি ন পটিসেধিংসু. কিং পন তে পহোন্তা এৰং অকংসু, উদাহু অপ্পহোন্তাতি? পহোন্তা. ন হি তে এত্তকং কথং কথেতুং ন সক্কোন্তি ‘‘আৰুসো তুম্হাকং সমযে পঞ্চ নীৰরণা পহাতব্বা নাম নত্থি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৰেতব্বা নাম নত্থী’’তি. এৰং পন তেসং অহোসি – ‘‘অত্থি নো এতং কথাপাভতং, মযং এতং সত্থু আরোচেস্সাম, অথ নো সত্থা মধুরধম্মদেসনং দেসেস্সতী’’তি.
পরিযাযোতি কারণং. ন চেৰ সম্পাযিস্সন্তীতি সম্পাদেত্ৰা কথেতুং ন সক্খিস্সন্তি. উত্তরিঞ্চ ৰিঘাতন্তি অসম্পাযনতো উত্তরিম্পি দুক্খং আপজ্জিস্সন্তি. সম্পাদেত্ৰা কথেতুং অসক্কোন্তানঞ্হি দুক্খং উপ্পজ্জতি. যথা তং, ভিক্খৰে, অৰিসযস্মিন্তি এত্থ তন্তি নিপাতমত্তং, যথাতি কারণৰচনং, যস্মা অৰিসযে পঞ্হো পুচ্ছিতোতি অত্থো. সদেৰকেতি সহ দেৰেহি সদেৰকে. সমারকাদীসুপি এসেৰ নযো. এৰং তীণি ঠানানি লোকে পক্খিপিত্ৰা দ্ৰে পজাযাতি, পঞ্চহিপি সত্তলোকমেৰ পরিযাদিযিত্ৰা এতস্মিং সদেৰকাদিভেদে লোকে দেৰং ৰা মনুস্সং ৰা ন সমনুপস্সামীতি দীপেতি. ইতো ৰা পন সুত্ৰাতি ইতো ৰা পন মম সাসনতো সুত্ৰা. ইতো সুত্ৰা হি তথাগতো তথাগতসাৰকোপি আরাধেয্য, পরিতোসেয্য, অঞ্ঞথা আরাধনা নাম নত্থীতি দস্সেতি.
ইদানি অত্তনো তেসং পঞ্হানং ৰেয্যাকরণেন চিত্তারাধনং দস্সেন্তো কতমো চ ভিক্খৰে পরিযাযোতিআদিমাহ. তত্থ অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দোতি অত্তনো পঞ্চক্খন্ধে আরব্ভ উপ্পন্নছন্দরাগো. বহিদ্ধা কামচ্ছন্দোতি পরেসং পঞ্চক্খন্ধে আরব্ভ উপ্পন্নছন্দরাগো. উদ্দেসং গচ্ছতীতি গণনং গচ্ছতি. অজ্ঝত্তং ব্যাপাদোতি অত্তনো হত্থপাদাদীসু উপ্পন্নপটিঘো. বহিদ্ধা ব্যাপাদোতি পরেসং তেসু উপ্পন্নপটিঘো. অজ্ঝত্তং ধম্মেসু ৰিচিকিচ্ছাতি অত্তনো খন্ধেসু ৰিমতি. বহিদ্ধা ধম্মেসু ৰিচিকিচ্ছাতি বহিদ্ধা অট্ঠসু ঠানেসু মহাৰিচিকিচ্ছা. অজ্ঝত্তং ধম্মেসু সতীতি অজ্ঝত্তিকে সঙ্খারে পটিগ্গণ্হন্তস্স উপ্পন্না সতি. বহিদ্ধা ধম্মেসু সতীতি বহিদ্ধা সঙ্খারে পরিগ্গণ্হন্তস্স উপ্পন্না সতি. ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গেপি এসেৰ নযো.
কাযিকন্তি চঙ্কমং অধিট্ঠহন্তস্স উপ্পন্নৰীরিযং. চেতসিকন্তি – ‘‘ন তাৰাহং ইমং পল্লঙ্কং ভিন্দিস্সামি, যাৰ মে অনুপাদায আসৰেহি চিত্তং ৰিমুচ্চিস্সতী’’তি এৰং কাযপযোগং ৰিনা উপ্পন্নৰীরিযং. কাযপ্পস্সদ্ধীতি তিণ্ণং খন্ধানং দরথপস্সদ্ধি. চিত্তপ্পস্সদ্ধীতি ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধস্স দরথপস্সদ্ধি. উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গে সতিসম্বোজ্ঝঙ্গসদিসোৰ ৰিনিচ্ছযো.
ইমস্মিং সুত্তে মিস্সকসম্বোজ্ঝঙ্গা কথিতা. এতেসু হি অজ্ঝত্তধম্মেসু সতি, পৰিচযো, উপেক্খাতি ইমে অত্তনো খন্ধারম্মণত্তা লোকিযাৰ হোন্তি, তথা মগ্গং অপত্তং কাযিকৰীরিযং. অৰিতক্কঅৰিচারা পন পীতিসমাধী কিঞ্চাপি রূপাৰচরা হোন্তি, রূপাৰচরে পন বোজ্ঝঙ্গা ন লব্ভন্তীতি লোকুত্তরাৰ হোন্তি. যে চ থেরা ব্রহ্মৰিহারৰিপস্সনাপাদকজ্ঝানাদীসু বোজ্ঝঙ্গে উদ্ধরন্তি, তেসং মতেন রূপাৰচরাপি অরূপাৰচরাপি হোন্তি. বোজ্ঝঙ্গেসু হি অরূপাৰচরে পীতিযেৰ একন্তেন ন লব্ভতি, সেসা ছ মিস্সকাৰ হোন্তীতি. দেসনাপরিযোসানে কেচি ভিক্খূ সোতাপন্না জাতা, কেচি সকদাগামী, কেচি অনাগামী, কেচি অরহন্তোতি.