২. কাযসুত্তৰণ্ণনা

১৮৩. দুতিযে আহারট্ঠিতিকোতি পচ্চযট্ঠিতিকো. আহারং পটিচ্চাতি পচ্চযং পটিচ্চ. সুভনিমিত্তন্তি সুভম্পি সুভনিমিত্তং, সুভস্স আরম্মণম্পি সুভনিমিত্তং. অযোনিসোমনসিকারোতি অনুপাযমনসিকারো উপ্পথমনসিকারো অনিচ্চে ‘‘নিচ্চ’’ন্তি ৰা, দুক্খে ‘‘সুখ’’ন্তি, অনত্তনি ‘‘অত্তা’’তি ৰা, অসুভে ‘‘সুভ’’ন্তি ৰা, মনসিকারো. তং তস্মিং সুভারম্মণে বহুলং পৰত্তযতো কামচ্ছন্দো উপ্পজ্জতি. তেন ৰুত্তং ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, সুভনিমিত্ত’’ন্তিআদি. এৰং সব্বনীৰরণেসু যোজনা ৰেদিতব্বা.

পটিঘনিমিত্তন্তিআদীসু পন পটিঘোপি পটিঘনিমিত্তং পটিঘারম্মণম্পি. অরতীতি উক্কণ্ঠিতা. যং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘তত্থ কতমা অরতি? পন্তেসু ৰা সেনাসনেসু অঞ্ঞতরঞ্ঞতরেসু ৰা অধিকুসলেসু ধম্মেসু অরতি অরতিতা অনভিরতি অনভিরমনা উক্কণ্ঠিতা পরিতস্সিতা, অযং ৰুচ্চতি অরতী’’তি (ৰিভ. ৮৫৬).

তন্দীতি অতিসীতাদিপচ্চযা উপ্পন্নং আগন্তুককাযালসিযং. যস্মিং উপ্পন্নে ‘‘অতিসীতং অতিউণ্হং অতিচ্ছাতোস্মি অতিধাতোস্মি অতিদূরমগ্গং গতোস্মী’’তি ৰদতি, যং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘তত্থ কতমা তন্দি, যা তন্দী তন্দিযনা তন্দিমনকতা আলস্যং আলস্যাযনা আলস্যাযিতত্তং, অযং ৰুচ্চতি তন্দী’’তি (ৰিভ. ৮৫৭).

ৰিজম্ভিতাতি কিলেসৰসেন কাযৰিনমনা. যং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘তত্থ কতমা ৰিজম্ভিতা? যা কাযস্স জম্ভনা ৰিজম্ভনা আনমনা ৰিনমনা সন্নমনা পণমনা ব্যাধিযকং, অযং ৰুচ্চতি ৰিজম্ভিতা’’তি (ৰিভ. ৮৫৮).

ভত্তসম্মদোতি ভত্তপরিল়াহো. যং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘তত্থ কতমো ভত্তসম্মদো? যা ভুত্তাৰিস্স ভত্তমুচ্ছা ভত্তকিলমথো ভত্তপরিল়াহো কাযদুট্ঠুল্লং, অযং ৰুচ্চতি ভত্তসম্মদো’’তি (ৰিভ. ৮৫৯).

চেতসো চ লীনত্তন্তি চিত্তস্স লীযনাকারো, যং সন্ধায ৰুত্তং – ‘‘তত্থ কতমং চেতসো লীনত্তং? যা চিত্তস্স অকল্যতা অকম্মঞ্ঞতা ওলীযনা সল্লীযনা লীনং লীযনা লীযিতত্তং থিনং থিযনা থিযিতত্তং চিত্তস্স, ইদং ৰুচ্চতি চেতসো লীনত্ত’’ন্তি (ৰিভ. ৮৬০).

চেতসো অৰূপসমোতি যথা নাম ৰীতচ্চিকোপি অঙ্গারো নেৰ তাৰ সন্নিসীদতি পতাপং করোতিযেৰ, যথা চ পত্তপচনট্ঠানে নেৰ তাৰ সন্নিসীদতি পতাপং করোতিযেৰ, এৰং চিত্তস্স অৰূপসন্তাকারো, অত্থতো পনেতং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চমেৰ হোতি.

ৰিচিকিচ্ছট্ঠানীযা ধম্মাতি ৰিচিকিচ্ছায আরম্মণধম্মা. অযোনিসোমনসিকারো সব্বত্থ ৰুত্তনযোৰ. এৰমেত্থ কামচ্ছন্দো ৰিচিকিচ্ছাতি ইমে দ্ৰে ধম্মা আরম্মণেন কথিতা, ব্যাপাদো আরম্মণেন চ উপনিস্সযেন চ, সেসা সহজাতেন চ উপনিস্সযেন চাতি.

সতিসম্বোজ্ঝঙ্গট্ঠানীযা ধম্মাতি সতিযা আরম্মণধম্মা সত্ততিংস বোধিপক্খিযা চ নৰ লোকুত্তরধম্মা চ. তত্থ যোনিসোমনসিকারবহুলীকারোতি তত্থ উপাযমনসিকারস্স পুনপ্পুনং করণং.

কুসলাকুসলা ধম্মাতিআদীসু কুসলাতি কোসল্লসম্ভূতা অনৰজ্জসুখৰিপাকা. অকুসলাতি অকোসল্লসম্ভূতা সাৰজ্জদুক্খৰিপাকা. সাৰজ্জাতি অকুসলা. অনৰজ্জাতি কুসলা. হীনপণীতকণ্হসুক্কেসুপি এসেৰ নযো. সপ্পটিভাগাতি কণ্হসুক্কাযেৰ. কণ্হা হি কণ্হৰিপাকদানতো, সুক্কা চ সুক্কৰিপাকদানতো সপ্পটিভাগা নাম, সদিসৰিপাককোট্ঠাসাতি অত্থো. পটিপক্খভূতস্স ৰা ভাগস্স অত্থিতায সপ্পটিভাগা. কণ্হানঞ্হি সুক্কা পটিপক্খভাগা, সুক্কানঞ্চ কণ্হা পটিপক্খভাগাতি এৰম্পি সপ্পটিভাগা. সপ্পটিবাহিতট্ঠেন ৰা সপ্পটিভাগা. অকুসলঞ্হি কুসলং পটিবাহিত্ৰা অত্তনো ৰিপাকং দেতি, কুসলঞ্চ অকুসলং পটিবাহিত্ৰাতি এৰম্পি কণ্হসুক্কা সপ্পটিভাগা.

আরম্ভধাতূতি পঠমারম্ভৰীরিযং. নিক্কমধাতূতি কোসজ্জতো নিক্খন্তত্তা ততো বলৰতরং. পরক্কমধাতূতি পরং পরং ঠানং অক্কমনতায ততোপি বলৰতরন্তি তীহিপি পদেহি ৰীরিযমেৰ কথিতং.

পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গট্ঠানীযাতি পীতিযা আরম্মণধম্মা. কাযপস্সদ্ধীতি তিণ্ণং খন্ধানং দরথপস্সদ্ধি. চিত্তপস্সদ্ধীতি ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধস্স দরথপস্সদ্ধি. সমথনিমিত্তন্তি সমথোপি সমথনিমিত্তং, আরম্মণম্পি. অব্যগ্গনিমিত্তন্তি তস্সেৰ ৰেৰচনং.

উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গট্ঠানীযাতি উপেক্খায আরম্মণধম্মা, অত্থতো পন মজ্ঝত্তাকারো উপেক্খাট্ঠানীযা ধম্মোতি ৰেদিতব্বো. এৰমেত্থ সতিধম্মৰিচযউপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গা আরম্মণেন কথিতা, সেসা আরম্মণেনপি উপনিস্সযেনপি.