১. পঠমৰগ্গো
১. অট্ঠিসুত্তৰণ্ণনা
২০২. লক্খণসংযুত্তে য্ৰাযং আযস্মা চ লক্খণোতি লক্খণত্থেরো ৰুত্তো, এস জটিলসহস্সব্ভন্তরে এহিভিক্খূপসম্পদায উপসম্পন্নো আদিত্তপরিযাযাৰসানে অরহত্তং পত্তো একো মহাসাৰকোতি ৰেদিতব্বো. যস্মা পনেস লক্খণসম্পন্নেন সব্বাকারপরিপূরেন ব্রহ্মসমেন অত্তভাৰেন সমন্নাগতো, তস্মা ‘‘লক্খণো’’তি সঙ্খং গতো. মহামোগ্গল্লানো পন পব্বজিতদিৰসতো সত্তমে দিৰসে অরহত্তং পত্তো দুতিযো অগ্গসাৰকো.
সিতং পাত্ৰাকাসীতি মন্দহসিতং পাতুঅকাসি, পকাসযি দস্সেসীতি ৰুত্তং হোতি. কিং পন দিস্ৰা থেরো সিতং পাত্ৰাকাসীতি? উপরি পাল়িযং আগতং অট্ঠিকসঙ্খলিকং একং পেতলোকে নিব্বত্তং সত্তং দিস্ৰা. তঞ্চ খো দিব্বেন চক্খুনা, ন পসাদচক্খুনা. পসাদচক্খুস্স হি এতে অত্তভাৰা ন আপাথং আগচ্ছন্তি. এৰরূপং পন অত্তভাৰং দিস্ৰা কারুঞ্ঞে কত্তব্বে কস্মা সিতং পাত্ৰাকাসীতি? অত্তনো চ বুদ্ধঞাণস্স চ সম্পত্তিং সমনুস্সরণতো. তঞ্হি দিস্ৰা থেরো ‘‘অদিট্ঠসচ্চেন নাম পুগ্গলেন পটিলভিতব্বা এৰরূপা অত্তভাৰা মুত্তো অহং, লাভা ৰত মে, সুলদ্ধং ৰত মে’’তি অত্তনো চ সম্পত্তিং অনুস্সরিত্ৰা – ‘‘অহো বুদ্ধস্স ভগৰতো ঞাণসম্পত্তি, ‘যো কম্মৰিপাকো, ভিক্খৰে, অচিন্তেয্যো ন চিন্তেতব্বো’তি দেসেসি, পচ্চক্খং ৰত কত্ৰা বুদ্ধা দেসেন্তি, সুপ্পটিৰিদ্ধা বুদ্ধানং ধম্মধাতূ’’তি এৰং বুদ্ধঞাণসম্পত্তিঞ্চ অনুস্সরিত্ৰা সিতং পাত্ৰাকাসীতি.
অথ লক্খণত্থেরো কস্মা ন অদ্দস, কিমস্স দিব্বচক্খু নত্থীতি? নো নত্থি, মহামোগ্গল্লানো পন আৰজ্জেন্তো অদ্দস, ইতরো পন অনাৰজ্জনেন ন অদ্দস. যস্মা পন খীণাসৰা নাম ন অকারণা সিতং করোন্তি, তস্মা তং লক্খণত্থেরো পুচ্ছি কো নু খো, আৰুসো মোগ্গল্লান, হেতু, কো পচ্চযো সিতস্স পাতুকম্মাযাতি? থেরো পন যস্মা যেহি অযং উপপত্তি সামং অদিট্ঠা, তে দুস্সদ্ধাপযা হোন্তি, তস্মা ভগৰন্তং সক্খিং কত্ৰা ব্যাকাতুকামতায অকালো খো, আৰুসোতিআদিমাহ. ততো ভগৰতো সন্তিকে পুট্ঠো ইধাহং, আৰুসোতিআদিনা নযেন ব্যাকাসি.
তত্থ অট্ঠিকসঙ্খলিকন্তি সেতং নিম্মংসলোহিতং অট্ঠিসঙ্ঘাতং. গিজ্ঝাপি কাকাপি কুললাপীতি এতেপি যক্খগিজ্ঝা চেৰ যক্খকাকা চ যক্খকুললা চ পচ্চেতব্বা. পাকতিকানং পন গিজ্ঝাদীনং আপাথম্পি এতং রূপং নাগচ্ছতি. অনুপতিত্ৰা অনুপতিত্ৰাতি অনুবন্ধিত্ৰা অনুবন্ধিত্ৰা. ৰিতুদেন্তীতি অসিধারূপমেহি তিখিণেহি লোহতুণ্ডকেহি ৰিজ্ঝিত্ৰা ৰিজ্ঝিত্ৰা ইতো চিতো চ চরন্তি গচ্ছন্তি. সা সুদং অট্টস্সরং করোতীতি এত্থ সুদন্তি নিপাতো, সা অট্ঠিকসঙ্খলিকা অট্টস্সরং আতুরস্সরং করোতীতি অত্থো. অকুসলৰিপাকানুভৰনত্থং কির যোজনপ্পমাণাপি তাদিসা অত্তভাৰা নিব্বত্তন্তি, পসাদুস্সদা চ হোন্তি পক্কগণ্ডসদিসা. তস্মা সা অট্ঠিকসঙ্খলিকা বলৰৰেদনাতুরা তাদিসং সদ্দমকাসীতি.
এৰঞ্চ পন ৰত্ৰা পুন আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ‘‘ৰট্টগামিসত্তা নাম এৰরূপা অত্তভাৰা ন মুচ্চন্তী’’তি সত্তেসু কারুঞ্ঞং পটিচ্চ উপ্পন্নং ধম্মসংৰেগং দস্সেন্তো তস্স ময্হং, আৰুসো, এতদহোসি অচ্ছরিযং ৰত ভোতিআদিমাহ. ততো ভগৰা থেরস্স আনুভাৰং পকাসেন্তো চক্খুভূতা ৰত, ভিক্খৰে, সাৰকা ৰিহরন্তীতিআদিমাহ. তত্থ চক্খু ভূতং জাতং উপ্পন্নং এতেসন্তি চক্খুভূতা, ভূতচক্খুকা উপ্পন্নচক্খুকা চক্খুং উপ্পাদেত্ৰা ৰিহরন্তীতি অত্থো. দুতিযপদেপি এসেৰ নযো. যত্র হি নামাতি এত্থ যত্রাতি কারণৰচনং. তত্রাযং অত্থযোজনা – যস্মা নাম সাৰকোপি এৰরূপং ঞস্সতি ৰা দক্খতি ৰা সক্খিং ৰা করিস্সতি, তস্মা অৰোচুম্হ – ‘‘চক্খুভূতা ৰত, ভিক্খৰে, সাৰকা ৰিহরন্তি, ঞাণভূতা ৰত, ভিক্খৰে, সাৰকা ৰিহরন্তী’’তি. পুব্বেৰ মে সো, ভিক্খৰে, সত্তো দিট্ঠোতি বোধিমণ্ডে সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণপটিৰেধেন অপ্পমাণেসু চক্কৰাল়েসু অপ্পমাণে সত্তনিকাযে ভৰগতিযোনিঠিতিনিৰাসে চ পচ্চক্খং করোন্তেন মযা পুব্বেৰ সো সত্তো দিট্ঠোতি ৰদতি.
গোঘাতকোতি গাৰো ৰধিত্ৰা অট্ঠিতো মংসং মোচেত্ৰা ৰিক্কিণিত্ৰা জীৰিকং কপ্পনকসত্তো. তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসেনাতি তস্স নানাচেতনাহি আযূহিতস্স অপরাপরিযকম্মস্স. তত্র হি যায চেতনায নরকে পটিসন্ধি জনিতা, তস্সা ৰিপাকে পরিক্খীণে অৰসেসকম্মং ৰা কম্মনিমিত্তং ৰা আরম্মণং কত্ৰা পুন পেতাদীসু পটিসন্ধি নিব্বত্ততি, তস্মা সা পটিসন্ধি কম্মসভাগতায আরম্মণসভাগতায ৰা ‘‘তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসো’’তি ৰুচ্চতি. অযঞ্চ সত্তো এৰং উপ্পন্নো. তেনাহ – ‘‘তস্সেৰ কম্মস্স ৰিপাকাৰসেসেনা’’তি. তস্স কির নরকা চৰনকালে নিম্মংসকতানং গুন্নং অট্ঠিরাসিযেৰ নিমিত্তং অহোসি. সো পটিচ্ছন্নম্পি তং কম্মং ৰিঞ্ঞূনং পাকটং ৰিয করোন্তো অট্ঠিসঙ্খলিকপেতো জাতো. পঠমং.
২. পেসিসুত্তৰণ্ণনা
২০৩. মংসপেসিৰত্থুস্মিং গোঘাতকোতি গোমংসপেসিযো কত্ৰা সুক্খাপেত্ৰা ৰল্লূরৰিক্কযেন অনেকানি ৰস্সানি জীৰিকং কপ্পেসি, তেনস্স নরকা চৰনকালে মংসপেসিযেৰ নিমিত্তং অহোসি. সো মংসপেসিপেতো জাতো. দুতিযং.
৩. পিণ্ডসুত্তৰণ্ণনা
২০৪. মংসপিণ্ডৰত্থুস্মিং সাকুণিকোতি সকুণে গহেত্ৰা ৰিক্কিণনকালে নিপ্পক্খচম্মে মংসপিণ্ডমত্তে কত্ৰা ৰিক্কিণন্তো জীৰিকং কপ্পেসি, তেনস্স নরকা চৰনকালে মংসপিণ্ডোৰ নিমিত্তং অহোসি. সো মংসপিণ্ডপেতো জাতো. ততিযং.
৪. নিচ্ছৰিসুত্তৰণ্ণনা
২০৫. নিচ্ছৰিৰত্থুস্মিং তস্স ওরব্ভিকস্স এল়কে ৰধিত্ৰা ৰধিত্ৰা নিচ্চম্মে কত্ৰা কপ্পিতজীৰিকস্স পুরিমনযেনেৰ নিচ্চম্মং এল়কসরীরং নিমিত্তং অহোসি. সো নিচ্ছৰিপেতো জাতো. চতুত্থং.
৫. অসিলোমসুত্তৰণ্ণনা
২০৬. অসিলোমৰত্থুস্মিং সো সূকরিকো দীঘরত্তং নিৰাপপুট্ঠে সূকরে অসিনা ৰধিত্ৰা ৰধিত্ৰা দীঘরত্তং জীৰিকং কপ্পেসি, তস্স উক্খিত্তাসিকভাৰোৰ নিমিত্তং অহোসি. তস্মা অসিলোমপেতো জাতো. পঞ্চমং.
৬. সত্তিসুত্তৰণ্ণনা
২০৭. সত্তিলোমৰত্থুস্মিং সো মাগৰিকো একং মিগঞ্চ সত্তিঞ্চ গহেত্ৰা ৰনং গন্ত্ৰা তস্স মিগস্স সমীপং আগতাগতে মিগে সত্তিযা ৰিজ্ঝিত্ৰা মারেসি, তস্স সত্তিযা ৰিজ্ঝনকভাৰোযেৰ নিমিত্তং অহোসি. তস্মা সত্তিলোমপেতো জাতো. ছট্ঠং.
৭. উসুলোমসুত্তৰণ্ণনা
২০৮. উসুলোমৰত্থুস্মিং কারণিকোতি রাজাপরাধিকে অনেকাহি কারণাহি পীল়েত্ৰা অৰসানে কণ্ডেন ৰিজ্ঝিত্ৰা মারণকপুরিসো. সো কির ‘‘অমুকস্মিং পদেসে ৰিদ্ধো মরতী’’তি ঞত্ৰাৰ ৰিজ্ঝতি. তস্সেৰং জীৰিকং কপ্পেত্ৰা নরকে উপ্পন্নস্স ততো পক্কাৰসেসেন ইধূপপত্তিকালে উসুনা ৰিজ্ঝনভাৰোযেৰ নিমিত্তং অহোসি. তস্মা উসুলোমপেতো জাতো. সত্তমং.
৮. সূচিলোমসুত্তৰণ্ণনা
২০৯. সূচিলোমৰত্থুস্মিং সূতোতি অস্সদমকো. গোদমকোতিপি ৰদন্তিযেৰ. তস্স পতোদসূচিযা ৰিজ্ঝনভাৰোযেৰ নিমিত্তং অহোসি. তস্মা সূচিলোমপেতো জাতো. অট্ঠমং.
৯. দুতিযসূচিলোমসুত্তৰণ্ণনা
২১০. দুতিযে সূচিলোমৰত্থুস্মিং সূচকোতি পেসুঞ্ঞকারকো. সো কির মনুস্সে অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্চ ভিন্দি, রাজকুলে চ ‘‘ইমস্স ইমং নাম অত্থি, ইমিনা ইদং নাম কত’’ন্তি সূচেত্ৰা সূচেত্ৰা অনযব্যসনং পাপেসি. তস্মা যথা তেন সূচেত্ৰা মনুস্সা ভিন্না, তথা সূচীহি ভেদনদুক্খং পচ্চনুভোতুং কম্মমেৰ নিমিত্তং কত্ৰা সূচিলোমপেতো জাতো. নৰমং.
১০. কুম্ভণ্ডসুত্তৰণ্ণনা
২১১. অণ্ডভারিৰত্থুস্মিং গামকূটকোতি ৰিনিচ্ছযামচ্চো. তস্স কম্মসভাগতায কুম্ভমত্তা মহাঘটপ্পমাণা অণ্ডা অহেসুং. সো হি যস্মা রহো পটিচ্ছন্নে ঠানে লঞ্জং গহেত্ৰা কূটৰিনিচ্ছযেন পাকটং দোসং করোন্তো সামিকে অস্সামিকে অকাসি, তস্মাস্স রহস্সং অঙ্গং পাকটং নিব্বত্তং. যস্মা দণ্ডং পট্ঠপেন্তো পরেসং অসয্হং ভারং আরোপেসি, তস্মাস্স রহস্সং অঙ্গং অসয্হভারো হুত্ৰা নিব্বত্তং. যস্মা যস্মিং ঠানে ঠিতেন সমেন ভৰিতব্বং, তস্মিং ঠত্ৰা ৰিসমো অহোসি, তস্মাস্স রহস্সঙ্গে ৰিসমা নিসজ্জাৰ অহোসীতি. দসমং.
পঠমো ৰগ্গো.