৪. মহাসালসুত্তৰণ্ণনা

২০০. চতুত্থে লূখো লূখপাৰুরণোতি জিণ্ণো জিণ্ণপাৰুরণো. উপসঙ্কমীতি কস্মা উপসঙ্কমি? তস্স কির ঘরে অট্ঠসতসহস্সধনং অহোসি. সো চতুন্নং পুত্তানং আৰাহং কত্ৰা চত্তারি সতসহস্সানি অদাসি. অথস্স ব্রাহ্মণিযা কালঙ্কতায পুত্তা সম্মন্তযিংসু – ‘‘সচে অঞ্ঞং ব্রাহ্মণিং আনেস্সতি, তস্সা কুচ্ছিযং নিব্বত্তৰসেন কুলং ভিজ্জিস্সতি. হন্দ নং মযং সঙ্গণ্হামা’’তি. তে চত্তারোপি পণীতেহি ঘাসচ্ছাদনাদীহি উপট্ঠহন্তা হত্থপাদসম্বাহনাদীনি করোন্তা সঙ্গণ্হিত্ৰা একদিৰসং দিৰা নিদ্দাযিত্ৰা ৰুট্ঠিতস্স হত্থপাদে সম্বাহমানা পাটিযেক্কং ঘরাৰাসে আদীনৰং ৰত্ৰা – ‘‘মযং তুম্হে ইমিনা নীহারেন যাৰজীৰং উপট্ঠহিস্সাম, সেসধনম্পি নো দেথা’’তি যাচিংসু. ব্রাহ্মণো পুন একেকস্স সতসহস্সং সতসহস্সং দত্ৰা অত্তনো নিৰত্থপারুপনমত্তং ঠপেত্ৰা সব্বং উপভোগপরিভোগং চত্তারো কোট্ঠাসে কত্ৰা নিয্যাদেসি. তং জেট্ঠপুত্তো কতিপাহং উপট্ঠহি.

অথ নং একদিৰসং ন্হত্ৰা আগচ্ছন্তং দ্ৰারকোট্ঠকে ঠত্ৰা সুণ্হা এৰমাহ – ‘‘কিং তযা জেট্ঠপুত্তস্স সতং ৰা সহস্সং ৰা অতিরেকং দিন্নমত্থি? ননু সব্বেসং দ্ৰে দ্ৰে সতসহস্সানি দিন্নানি, কিং সেসপুত্তানং ঘরস্স মগ্গং ন জানাসী’’তি? সো ‘‘নস্স ৰসলী’’তি কুজ্ঝিত্ৰা অঞ্ঞস্স ঘরং অগমাসি, ততোপি কতিপাহচ্চযেন ইমিনাৰ উপাযেন পলাপিতো অঞ্ঞস্সাতি এৰং একঘরেপি পৰেসনং অলভমানো পণ্ডরঙ্গপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা ভিক্খায চরন্তো কালানমচ্চযেন জরাজিণ্ণো দুব্ভোজনদুক্খসেয্যাহি মিলাতসরীরো ভিক্খাচারতো আগম্ম, পীঠকায নিপন্নো নিদ্দং ওক্কমিত্ৰা ৰুট্ঠায নিসিন্নো অত্তানং ওলোকেত্ৰা পুত্তেসু পতিট্ঠং অপস্সন্তো চিন্তেসি – ‘‘সমণো কির গোতমো অব্ভাকুটিকো উত্তানমুখো সুখসম্ভাসো পটিসন্থারকুসলো, সক্কা সমণং গোতমং উপসঙ্কমিত্ৰা পটিসন্থারং লভিতু’’ন্তি নিৰাসনপাৰুরণং সণ্ঠপেত্ৰা ভিক্খাভাজনমাদায যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি.

দারেহি সংপুচ্ছ ঘরা নিক্খামেন্তীতি সব্বং মম সন্তকং গহেত্ৰা ময্হং নিদ্ধনভাৰং ঞত্ৰা অত্তনো ভরিযাহি সদ্ধিং মন্তযিত্ৰা মং ঘরা নিক্কড্ঢাপেন্তি.

নন্দিস্সন্তি নন্দিজাতো তুট্ঠো পমুদিতো অহোসিং. ভৰমিচ্ছিসন্তি ৰুড্ঢিং পত্থযিং. সাৰ ৰারেন্তি সূকরন্তি যথা সুনখা ৰগ্গৰগ্গা হুত্ৰা ভুস্সন্তা ভুস্সন্তা সূকরং ৰারেন্তি, পুনপ্পুনং মহারৰং রৰাপেন্তি, এৰং দারেহি সদ্ধিং মং বহুং ৰত্ৰা ৰিরৰন্তং পলাপেন্তীতি অত্থো.

অসন্তাতি অসপ্পুরিসা. জম্মাতি লামকা. ভাসরেতি ভাসন্তি. পুত্তরূপেনাতি পুত্তৰেসেন. ৰযোগতন্তি তযো ৰযে গতং অতিক্কন্তং পচ্ছিমৰযে ঠিতং মং. জহন্তীতি পরিচ্চজন্তি.

নিব্ভোগোতি নিপ্পরিভোগো. খাদনা অপনীযতীতি অস্সো হি যাৰদেৰ তরুণো হোতি জৰসম্পন্নো, তাৰস্স নানারসং খাদনং দদন্তি, জিণ্ণং নিব্ভোগং ততো অপনেন্তি, অন্তিমৰযে তং ৰত্তং ন লভতি, গাৰীহি সদ্ধিং অটৰিযং সুক্খতিণানি খাদন্তো চরতি. যথা সো অস্সো, এৰং জিণ্ণকালে ৰিলুত্তসব্বধনত্তা নিব্ভোগো মাদিসোপি বালকানং পিতা থেরো পরঘরেসু ভিক্খতি.

যঞ্চেতি নিপাতো. ইদং ৰুত্তং হোতি – যে মম পুত্তা অনস্সৰা অপ্পতিস্সা অৰসৰত্তিনো, তেহি দণ্ডোৰ কির সেয্যো সুন্দরতরোতি. ইদানিস্স সেয্যভাৰং দস্সেতুং চণ্ডম্পি গোণন্তিআদি ৰুত্তং.

পুরে হোতীতি অগ্গতো হোতি, তং পুরতো কত্ৰা গন্তুং সুখং হোতীতি অত্থো. গাধমেধতীতি উদকং ওতরণকালে গম্ভীরে উদকে পতিট্ঠং লভতি.

পরিযাপুণিত্ৰাতি উগ্গণ্হিত্ৰা ৰা ৰাচুগ্গতা কত্ৰা. সন্নিসিন্নেসূতি তথারূপে ব্রাহ্মণানং সমাগমদিৰসে সব্বালঙ্কারপটিমণ্ডিতেসু পুত্তেসু তং সভং ওগাহেত্ৰা ব্রাহ্মণানং মজ্ঝে মহারহে আসনে নিসিন্নেসু. অভাসীতি ‘অযং মে কালো’তি সভায মজ্ঝে পৰিসিত্ৰা হত্থং উক্খিপিত্ৰা, ‘‘ভো অহং তুম্হাকং গাথা ভাসিতুকামো, ভাসিতে সুণিস্সথা’’তি ৰত্ৰা – ‘‘ভাস, ব্রাহ্মণ, সুণোমা’’তি ৰুত্তো ঠিতকোৰ অভাসি. ‘‘তেন চ সমযেন মনুস্সানং ৰত্তং হোতি যো মাতাপিতূনং সন্তকং খাদন্তো মাতাপিতরো ন পোসেতি, সো মারেতব্বো’’তি. তস্মা তে ব্রাহ্মণপুত্তা পিতুপাদেসু নিপতিত্ৰা ‘‘জীৰিতং নো তাত, দেহী’’তি যাচিংসু. সো পিতুহদযস্স পুত্তানং মুদুত্তা ‘‘মা মে, ভো, বালকে ৰিনাসযিত্থ, পোসিস্সন্তি ম’’ন্তি আহ.

অথস্স পুত্তে মনুস্সা আহংসু – ‘‘সচে, ভো, অজ্জ পট্ঠায পিতরং ন সম্মা পটিজগ্গিস্সথ, ঘাতেস্সাম ৰো’’তি. তে ভীতা ঘরং নেত্ৰা পটিজগ্গিংসু. তং দস্সেতুং অথ খো নং ব্রাহ্মণমহাসালন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ নেত্ৰাতি পীঠে নিসীদাপেত্ৰা সযং উক্খিপিত্ৰা নযিংসু. ন্হাপেত্ৰাতি সরীরং তেলেন অব্ভঞ্জিত্ৰা উব্বট্টেত্ৰা গন্ধচুণ্ণাদীহি ন্হাপেসুং. ব্রাহ্মণিযোপি পক্কোসাপেত্ৰা, ‘‘অজ্জ পট্ঠায অম্হাকং পিতরং সম্মা পটিজগ্গথ. সচে পমাদং আপজ্জিস্সথ, ঘরতো ৰো নিক্কড্ঢিস্সামা’’তি ৰত্ৰা, পণীতভোজনং ভোজেসুং.

ব্রাহ্মণো সুভোজনঞ্চ সুখসেয্যঞ্চ আগম্ম কতিপাহচ্চযেন সঞ্জাতবলো পীণিতিন্দ্রিযো অত্তভাৰং ওলোকেত্ৰা, ‘‘অযং মে সম্পত্তি সমণং গোতমং নিস্সায লদ্ধা’’তি পণ্ণাকারং আদায ভগৰতো সন্তিকং অগমাসি. তং দস্সেতুং অথ খো সোতিআদি ৰুত্তং. তত্থ এতদৰোচাতি দুস্সযুগং পাদমূলে ঠপেত্ৰা এতং অৰোচ. সরণগমনাৰসানে চাপি ভগৰন্তং এৰমাহ – ‘‘ভো গোতম, ময্হং পুত্তেহি চত্তারি ধুরভত্তানি দিন্নানি, ততো অহং দ্ৰে তুম্হাকং দম্মি, দ্ৰে সযং পরিভুঞ্জিস্সামী’’তি. কল্যাণং, ব্রাহ্মণ, পাটিযেক্কং পন মা নিয্যাদেহি, অম্হাকং রুচ্চনট্ঠানমেৰ গমিস্সামাতি. ‘‘এৰং, ভো’’তি খো ব্রাহ্মণো ভগৰন্তং ৰন্দিত্ৰা ঘরং গন্ত্ৰা পুত্তে আমন্তেসি ‘‘তাতা, সমণো গোতমো ময্হং সহাযো, তস্স দ্ৰে ধুরভত্তানি দিন্নানি, তুম্হে তস্মিং সম্পত্তে মা পমজ্জথা’’তি. সাধু, তাতাতি. পুনদিৰসে ভগৰা পুব্বণ্হসমযে পত্তচীৰরং আদায জেট্ঠপুত্তস্স নিৰেসনদ্ৰারং গতো. সো সত্থারং দিস্ৰাৰ হত্থতো পত্তং গহেত্ৰা ঘরং পৰেসেত্ৰা মহারহে পল্লঙ্কে নিসীদাপেত্ৰা পণীতভোজনমদাসি. সত্থা পুনদিৰসে ইতরস্স, পুনদিৰসে ইতরস্সাতি পটিপাটিযা সব্বেসং ঘরানি অগমাসি. সব্বে তথেৰ সক্কারং অকংসু.

অথেকদিৰসং জেট্ঠপুত্তস্স ঘরে মঙ্গলং পচ্চুপট্ঠিতং. সো পিতরং আহ – ‘‘তাত, কস্স মঙ্গলং দেমা’’তি. অম্হে অঞ্ঞং ন জানাম? ননু সমণো গোতমো ময্হং সহাযোতি? তেন হি তুম্হে পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং স্ৰাতনায সমণং গোতমং নিমন্তেথাতি. ব্রাহ্মণো তথা অকাসি. ভগৰা অধিৰাসেত্ৰা পুনদিৰসে ভিক্খুসঙ্ঘপরিৰুতো তস্স গেহদ্ৰারং অগমাসি. সো হরিতুপলিত্তং সব্বালঙ্কারপটিমণ্ডিতং গেহং সত্থারং পৰেসেত্ৰা বুদ্ধপ্পমুখং ভিক্খুসঙ্ঘং পঞ্ঞত্তাসনেসু নিসীদাপেত্ৰা অপ্পোদকপাযাসঞ্চেৰ খজ্জকৰিকতিঞ্চ অদাসি. অন্তরভত্তস্মিংযেৰ ব্রাহ্মণস্স চত্তারোপি পুত্তা সত্থু সন্তিকে নিসীদিত্ৰা আহংসু – ‘‘ভো গোতম, মযং অম্হাকং পিতরং পটিজগ্গাম নপ্পমজ্জাম, পস্সথস্স অত্তভাৰ’’ন্তি. সত্থা ‘‘কল্যাণং ৰো কতং, মাতাপিতুপোসকং নাম পোরাণকপণ্ডিতানং আচিণ্ণমেৰা’’তি ৰত্ৰা মহানাগজাতকং (জা. ১.১১.১ আদযো; চরিযা. ২.১ আদযো) নাম কথেত্ৰা, চত্তারি সচ্চানি দীপেত্ৰা ধম্মং দেসেসি. দেসনাপরিযোসানে ব্রাহ্মণো সদ্ধিং চতূহি পুত্তেহি চতূহি চ সুণ্হাহি দেসনানুসারেন ঞাণং পেসেত্ৰা সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠিতো. ততো পট্ঠায সত্থা ন সব্বকালং তেসং গেহং অগমাসীতি. চতুত্থং.