৮. ছেত্ৰাৰগ্গো

১. ছেত্ৰাসুত্তৰণ্ণনা

৭১. ছেত্ৰাৰগ্গস্স পঠমে ছেত্ৰাতি ৰধিত্ৰা. সুখং সেতীতি কোধপরিল়াহেন অপরিদয্হমানত্তা সুখং সযতি. ন সোচতীতি কোধৰিনাসেন ৰিনট্ঠদোমনস্সত্তা ন সোচতি. ৰিসমূলস্সাতি দুক্খৰিপাকস্স. মধুরগ্গস্সাতি কুদ্ধস্স পটিকুজ্ঝিত্ৰা, অক্কুট্ঠস্স পচ্চক্কোসিত্ৰা, পহটস্স চ পটিপহরিত্ৰা সুখং উপ্পজ্জতি, তং সন্ধায মধুরগ্গোতি ৰুত্তো. ইমস্মিং হি ঠানে পরিযোসানং অগ্গন্তি ৰুত্তং. অরিযাতি বুদ্ধাদযো. পঠমং.

২. রথসুত্তৰণ্ণনা

৭২. দুতিযে পঞ্ঞাযতি এতেনাতি পঞ্ঞাণং. ধজো রথস্সাতি মহন্তস্মিং হি সঙ্গামসীসে দূরতোৰ ধজং দিস্ৰা ‘‘অসুকরঞ্ঞো নাম অযং রথো’’তি রথো পাকটো হোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘ধজো রথস্স পঞ্ঞাণ’’ন্তি. অগ্গিপি দূরতোৰ ধূমেন পঞ্ঞাযতি. চোল়রট্ঠং পণ্ডুরট্ঠন্তি এৰং রট্ঠম্পি রঞ্ঞা পঞ্ঞাযতি. চক্কৰত্তিরঞ্ঞো ধীতাপি পন ইত্থী ‘‘অসুকস্স নাম ভরিযা’’তি ভত্তারং পত্ৰাৰ পঞ্ঞাযতি. তস্মা ধূমো পঞ্ঞাণমগ্গিনোতিআদি ৰুত্তং. দুতিযং.

৩. ৰিত্তসুত্তৰণ্ণনা

৭৩. ততিযে সদ্ধীধ ৰিত্তন্তি যস্মা সদ্ধো সদ্ধায মুত্তমণিআদীনিপি ৰিত্তানি লভতি, তিস্সোপি কুলসম্পদা, ছ কামসগ্গানি, নৰ ব্রহ্মলোকে পত্ৰা পরিযোসানে অমতমহানিব্বানদস্সনম্পি লভতি, তস্মা মণিমুত্তাদীহি ৰিত্তেহি সদ্ধাৰিত্তমেৰ সেট্ঠং. ধম্মোতি দসকুসলকম্মপথো. সুখমাৰহতীতি সব্বম্পি সাসৰানাসৰং অসংকিলিট্ঠসুখং আৰহতি. সাদুতরন্তি লোকস্মিং লোণম্বিলাদীনং সব্বরসানং সচ্চমেৰ মধুরতরং. সচ্চস্মিং হি ঠিতা সীঘৰেগং নদিম্পি নিৰত্তেন্তি, ৰিসম্পি নিম্মদ্দেন্তি, অগ্গিম্পি পটিবাহন্তি, দেৰম্পি ৰস্সাপেন্তি, তস্মা তং সব্বরসানং মধুরতরন্তি ৰুত্তং. পঞ্ঞাজীৰিং জীৰিতমাহু সেট্ঠন্তি যো পঞ্ঞাজীৰী গহট্ঠো সমানো পঞ্চসু সীলেসু পতিট্ঠায সলাকভত্তাদীনি পট্ঠপেত্ৰা পঞ্ঞায জীৰতি, পব্বজিতো ৰা পন ধম্মেন উপ্পন্নে পচ্চযে ‘‘ইদমত্থ’’ন্তি পচ্চৰেক্খিত্ৰা পরিভুঞ্জন্তো কম্মট্ঠানং আদায ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা অরিযফলাধিগমৰসেন পঞ্ঞায জীৰতি, তং পঞ্ঞাজীৰিং পুগ্গলং সেট্ঠং জীৰিতং জীৰতীতি আহু. ততিযং.

৪. ৰুট্ঠিসুত্তৰণ্ণনা

৭৪. চতুত্থে বীজন্তি উপ্পতন্তানং সত্তৰিধং ধঞ্ঞবীজং সেট্ঠং. তস্মিঞ্হি উগ্গতে জনপদো খেমো হোতি সুভিক্খো. নিপততন্তি নিপতন্তানং মেঘৰুট্ঠি সেট্ঠা. মেঘৰুট্ঠিযঞ্হি সতি ৰিৰিধানি সস্সানি উপ্পজ্জন্তি, জনপদা ফীতা হোন্তি খেমা সুভিক্খা. পৰজমানানন্তি জঙ্গমানং পদসা চরমানানং গাৰো সেট্ঠা. তা নিস্সায হি সত্তা পঞ্চ গোরসে পরিভুঞ্জমানা সুখং ৰিহরন্তি. পৰদতন্তি রাজকুলমজ্ঝাদীসু ৰদন্তানং পুত্তো ৰরো. সো হি মাতাপিতূনং অনত্থাৰহং ন ৰদতি.

ৰিজ্জা উপ্পততং সেট্ঠাতি পুরিমপঞ্হে কির সুত্ৰা সমীপে ঠিতা একা দেৰতা ‘‘দেৰতে, কস্মা ত্ৰং এতং পঞ্হং দসবলং পুচ্ছসি? অহং তে কথেস্সামী’’তি অত্তনো খন্তিযা লদ্ধিযা পঞ্হং কথেসি. অথ নং ইতরা দেৰতা আহ – ‘‘যাৰ পধংসী ৰদেসি দেৰতে যাৰ পগব্ভা মুখরা, অহং বুদ্ধং ভগৰন্তং পুচ্ছামি. ত্ৰং ময্হং কস্মা কথেসী’’তি? নিৰত্তেত্ৰা তদেৰ পঞ্হং দসবলং পুচ্ছি. অথস্সা সত্থা ৰিস্সজ্জেন্তো ৰিজ্জা উপ্পততন্তিআদিমাহ. তত্থ ৰিজ্জাতি চতুমগ্গৰিজ্জা. সা হি উপ্পতমানা সব্বাকুসলধম্মে সমুগ্ঘাতেতি. তস্মা ‘‘উপ্পততং সেট্ঠা’’তি ৰুত্তা. অৰিজ্জাতি ৰট্টমূলকমহাঅৰিজ্জা. সা হি নিপতন্তানং ওসীদন্তানং ৰরা. পৰজমানানন্তি পদসা চরমানানং জঙ্গমানং অনোমপুঞ্ঞক্খেত্তভূতো সঙ্ঘো ৰরো. তঞ্হি তত্থ তত্থ দিস্ৰা পসন্নচিত্তা সত্তা সোত্থিং পাপুণন্তি. বুদ্ধোতি যাদিসো পুত্তো ৰা হোতু অঞ্ঞো ৰা, যেসং কেসঞ্চি ৰদমানানং বুদ্ধো ৰরো. তস্স হি ধম্মদেসনং আগম্ম অনেকসতসহস্সানং পাণানং বন্ধনমোক্খো হোতীতি. চতুত্থং.

৫. ভীতাসুত্তৰণ্ণনা

৭৫. পঞ্চমে কিংসূধ ভীতাতি কিং ভীতা? মগ্গো চনেকাযতনপ্পৰুত্তোতি অট্ঠতিংসারম্মণৰসেন অনেকেহি কারণেহি কথিতো. এৰং সন্তে কিস্স ভীতা হুত্ৰা অযং জনতা দ্ৰাসট্ঠি দিট্ঠিযো অগ্গহেসীতি ৰদতি. ভূরিপঞ্ঞাতি বহুপঞ্ঞ উস্সন্নপঞ্ঞ. পরলোকং ন ভাযেতি ইমস্মা লোকা পরং লোকং গচ্ছন্তো ন ভাযেয্য. পণিধাযাতি ঠপেত্ৰা. বহ্ৰন্নপানং ঘরমাৰসন্তোতি অনাথপিণ্ডিকাদযো ৰিয বহ্ৰন্নপানে ঘরে ৰসন্তো. সংৰিভাগীতি অচ্ছরায গহিতম্পি নখেন ফালেত্ৰা পরস্স দত্ৰাৰ ভুঞ্জনসীলো. ৰদঞ্ঞূতি ৰুত্তত্থমেৰ.

ইদানি গাথায অঙ্গানি উদ্ধরিত্ৰা দস্সেতব্বানি – ‘‘ৰাচ’’ন্তি হি ইমিনা চত্তারি ৰচীসুচরিতানি গহিতানি, ‘‘মনেনা’’তিপদেন তীণি মনোসুচরিতানি, ‘‘কাযেনা’’তি পদেন তীণি কাযসুচরিতানি. ইতি ইমে দস কুসলকম্মপথা পুব্বসুদ্ধিঅঙ্গং নাম. বহ্ৰন্নপানং ঘরমাৰসন্তোতি ইমিনা যঞ্ঞউপক্খরো গহিতো. সদ্ধোতি একমঙ্গং, মুদূতি একং, সংৰিভাগীতি একং, ৰদঞ্ঞূতি একং. ইতি ইমানি চত্তারি অঙ্গানি সন্ধায ‘‘এতেসু ধম্মেসু ঠিতো চতূসূ’’তি আহ.

অপরোপি পরিযাযো – ৰাচন্তিআদীনি তীণি অঙ্গানি, বহ্ৰন্নপানন্তি ইমিনা যঞ্ঞউপক্খরোৰ গহিতো, সদ্ধো মুদূ সংৰিভাগী ৰদঞ্ঞূতি একং অঙ্গং. অপরো দুকনযো নাম হোতি. ‘‘ৰাচং মনঞ্চা’’তি ইদমেকং অঙ্গং, ‘‘কাযেন পাপানি অকুব্বমানো, বহ্ৰন্নপানং ঘরমাৰসন্তো’’তি একং, ‘‘সদ্ধো মুদূ’’তি একং, ‘‘সংৰিভাগী ৰদঞ্ঞূ’’তি একং. এতেসু চতূসু ধম্মেসু ঠিতো ধম্মে ঠিতো নাম হোতি. সো ইতো পরলোকং গচ্ছন্তো ন ভাযতি. পঞ্চমং.

৬. নজীরতিসুত্তৰণ্ণনা

৭৬. ছট্ঠে নামগোত্তং ন জীরতীতি অতীতবুদ্ধানং যাৰজ্জদিৰসা নামগোত্তং কথিযতি, তস্মা ন জীরতীতি ৰুচ্চতি. পোরাণা পন ‘‘অদ্ধানে গচ্ছন্তে ন পঞ্ঞাযিস্সতি, জীরণসভাৰো পন ন হোতিযেৰা’’তি ৰদন্তি. আলস্যন্তি আলসিযং, যেন ঠিতট্ঠানে ঠিতোৰ, নিসিন্নট্ঠানে নিসিন্নোৰ হোতি, তেলেপি উত্তরন্তে ঠিতিং ন করোতি. পমাদোতি নিদ্দায ৰা কিলেসৰসেন ৰা পমাদো. অনুট্ঠানন্তি কম্মসমযে কম্মকরণৰীরিযাভাৰো. অসংযমোতি সীলসঞ্ঞমাভাৰো ৰিস্সট্ঠাচারতা. নিদ্দাতি সোপ্পবহুলতা. তায গচ্ছন্তোপি ঠিতোপি নিসিন্নোপি নিদ্দাযতি, পগেৰ নিপন্নো. তন্দীতি অতিচ্ছাতাদিৰসেন আগন্তুকালসিযং. তে ছিদ্দেতি তানি ছ ছিদ্দানি ৰিৰরানি. সব্বসোতি সব্বাকারেন. তন্তি নিপাতমত্তং. ৰিৰজ্জযেতি ৰজ্জেয্য জহেয্য. ছট্ঠং.

৭. ইস্সরিযসুত্তৰণ্ণনা

৭৭. সত্তমে সত্থমলন্তি মলগ্গহিতসত্থং. কিং সু হরন্তং ৰারেন্তীতি কং হরন্তং নিসেধেন্তি. ৰসোতি আণাপৰত্তনং. ইত্থীতি অৰিস্সজ্জনীযভণ্ডত্তা ‘‘ইত্থী ভণ্ডানমুত্তমং, ৰরভণ্ড’’ন্তি আহ. অথ ৰা সব্বেপি বোধিসত্তা চ চক্কৰত্তিনো চ মাতুকুচ্ছিযংযেৰ নিব্বত্তন্তীতি ‘‘ইত্থী ভণ্ডানমুত্তম’’ন্তি আহ. কোধো সত্থমলন্তি কোধো মলগ্গহিতসত্থসদিসো, পঞ্ঞাসত্থস্স ৰা মলন্তি সত্থমলং. অব্বুদন্তি ৰিনাসকারণং, চোরা লোকস্মিং ৰিনাসকাতি অত্থো. হরন্তোতি সলাকভত্তাদীনি গহেত্ৰা গচ্ছন্তো. সলাকভত্তাদীনি হি পট্ঠপিতকালেযেৰ মনুস্সেহি পরিচ্চত্তানি. তেসং তানি হরন্তো সমণো পিযো হোতি, অনাহরন্তে পুঞ্ঞহানিং নিস্সায ৰিপ্পটিসারিনো হোন্তি. সত্তমং.

৮. কামসুত্তৰণ্ণনা

৭৮. অট্ঠমে অত্তানং ন দদেতি পরস্স দাসং কত্ৰা অত্তানং ন দদেয্য ঠপেত্ৰা সব্ববোধিসত্তেতি ৰুত্তং. ন পরিচ্চজেতি সীহব্যগ্ঘাদীনং ন পরিচ্চজেয্য সব্ববোধিসত্তে ঠপেত্ৰাযেৰাতি ৰুত্তং. কল্যাণন্তি সণ্হং মুদুকং. পাপিকন্তি ফরুসং ৰাচং. অট্ঠমং.

৯. পাথেয্যসুত্তৰণ্ণনা

৭৯. নৰমে সদ্ধা বন্ধতি পাথেয্যন্তি সদ্ধং উপ্পাদেত্ৰা দানং দেতি, সীলং রক্খতি, উপোসথকম্মং করোতি, তেনেতং ৰুত্তং. সিরীতি ইস্সরিযং. আসযোতি ৰসনট্ঠানং. ইস্সরিযে হি অভিমুখীভূতে থলতোপি জলতোপি ভোগা আগচ্ছন্তিযেৰ. তেনেতং ৰুত্তং. পরিকস্সতীতি পরিকড্ঢতি. নৰমং.

১০. পজ্জোতসুত্তৰণ্ণনা

৮০. দসমে পজ্জোতোতি পদীপো ৰিয হোতি. জাগরোতি জাগরব্রাহ্মণো ৰিয হোতি. গাৰো কম্মে সজীৰানন্তি কম্মেন সহ জীৰন্তানং গাৰোৰ কম্মে কম্মসহাযা কম্মদুতিযকা নাম হোন্তি. গোমণ্ডলেহি সদ্ধিং কসিকম্মাদীনি নিপ্ফজ্জন্তি. সীতস্স ইরিযাপথোতি সীতং অস্স সত্তকাযস্স ইরিযাপথো জীৰিতৰুত্তি. সীতন্তি নঙ্গলং. যস্স হি নঙ্গলেহি খেত্তং অপ্পমত্তকম্পি কট্ঠং ন হোতি, সো কথং জীৰিস্সতীতি ৰদতি. দসমং.

১১. অরণসুত্তৰণ্ণনা

৮১. একাদসমে অরণাতি নিক্কিলেসা. ৰুসিতন্তি ৰুসিতৰাসো. ভোজিস্সিযন্তি অদাসভাৰো. সমণাতি খীণাসৰসমণা. তে হি একন্তেন অরণা নাম. ৰুসিতং ন নস্সতীতি তেসং অরিযমগ্গৰাসো ন নস্সতি. পরিজানন্তীতি পুথুজ্জনকল্যাণকতো পট্ঠায সেখা লোকিযলোকুত্তরায পরিঞ্ঞায পরিজানন্তি. ভোজিস্সিযন্তি খীণাসৰসমণানংযেৰ নিচ্চং ভুজিস্সভাৰো নাম. ৰন্দন্তীতি পব্বজিতদিৰসতো পট্ঠায ৰন্দন্তি. পতিট্ঠিতন্তি সীলে পতিট্ঠিতং. সমণীধাতি সমণং ইধ. জাতিহীনন্তি অপি চণ্ডালকুলা পব্বজিতং. খত্তিযাতি ন কেৰলং খত্তিযাৰ, দেৰাপি সীলসম্পন্নং সমণং ৰন্দন্তিযেৰাতি. একাদসমং.

ছেত্ৰাৰগ্গো অট্ঠমো.

ইতি সারত্থপ্পকাসিনিযা

সংযুত্তনিকায-অট্ঠকথায

দেৰতাসংযুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.