৫. আদিত্তৰগ্গো
১. আদিত্তসুত্তৰণ্ণনা
৪১. আদিত্তৰগ্গস্স পঠমে জরায মরণেন চাতি দেসনাসীসমেতং, রাগাদীহি পন একাদসহি অগ্গীহি লোকো আদিত্তোৰ. দানেনাতি দানচেতনায. দিন্নং হোতি সুনীহতন্তি দানপুঞ্ঞচেতনাহি দাযকস্সেৰ হোতি ঘরসামিকস্স ৰিয নীহতভণ্ডকং, তেনেতং ৰুত্তং. চোরা হরন্তীতি অদিন্নে ভোগে চোরাপি হরন্তি রাজানোপি, অগ্গিপি ডহতি, ঠপিতট্ঠানেপি নস্সন্তি. অন্তেনাতি মরণেন. সরীরং সপরিগ্গহন্তি সরীরঞ্চেৰ চোরাদীনং ৰসেন অৰিনট্ঠভোগে চ. সগ্গমুপেতীতি ৰেস্সন্তরমহারাজাদযো ৰিয সগ্গে নিব্বত্ততীতি. পঠমং.
২. কিংদদসুত্তৰণ্ণনা
৪২. দুতিযে অন্নদোতি যস্মা অতিবলৰাপি দ্ৰে তীণি ভত্তানি অভুত্ৰা উট্ঠাতুং ন সক্কোতি, ভুত্ৰা পন দুব্বলোপি হুত্ৰা বলসম্পন্নো হোতি, তস্মা ‘‘অন্নদো বলদো’’তি আহ. ৰত্থদোতি যস্মা সুরূপোপি দুচ্চোল়ো ৰা অচোল়ো ৰা ৰিরূপো হোতি ওহীল়িতো দুদ্দসিকো, ৰত্থচ্ছন্নো দেৰপুত্তো ৰিয সোভতি, তস্মা ‘‘ৰত্থদো হোতি ৰণ্ণদো’’তি আহ. যানদোতি হত্থিযানাদীনং দাযকো. তেসু পন –
‘‘ন হত্থিযানং সমণস্স কপ্পতি,
ন অস্সযানং, ন রথেন যাতুং;
ইদঞ্চ যানং সমণস্স কপ্পতি,
উপাহনা রক্খতো সীলখন্ধ’’ন্তি.
তস্মা ছত্তুপাহনকত্তরযট্ঠিমঞ্চপীঠানং দাযকো, যো চ মগ্গং সোধেতি, নিস্সেণিং করোতি, সেতুং করোতি, নাৰং পটিযাদেতি, সব্বোপি যানদোৰ হোতি. সুখদো হোতীতি যানস্স সুখাৰহনতো সুখদো নাম হোতি. চক্খুদোতি অন্ধকারে চক্খুমন্তানম্পি রূপদস্সনাভাৰতো দীপদো চক্খুদো নাম হোতি, অনুরুদ্ধত্থেরো ৰিয দিব্বচক্খু সম্পদম্পি লভতি.
সব্বদদো হোতীতি সব্বেসংযেৰ বলাদীনং দাযকো হোতি. দ্ৰে তযো গামে পিণ্ডায চরিত্ৰা কিঞ্চি অলদ্ধা আগতস্সাপি সীতলায পোক্খরণিযা ন্হাযিত্ৰা পতিস্সযং পৰিসিত্ৰা মুহুত্তং মঞ্চে নিপজ্জিত্ৰা উট্ঠায নিসিন্নস্স হি কাযে বলং আহরিত্ৰা পক্খিত্তং ৰিয হোতি. বহি ৰিচরন্তস্স চ কাযে ৰণ্ণাযতনং ৰাতাতপেহি ঝাযতি, পতিস্সযং পৰিসিত্ৰা দ্ৰারং পিধায মুহুত্তং নিপন্নস্স চ ৰিসভাগসন্ততি ৰূপসম্মতি, সভাগসন্ততি ওক্কমতি, ৰণ্ণাযতনং আহরিত্ৰা পক্খিত্তং ৰিয হোতি. বহি ৰিচরন্তস্স পাদে কণ্টকো ৰিজ্ঝতি, খাণু পহরতি, সরীসপাদিপরিস্সযো চেৰ চোরভযঞ্চ উপ্পজ্জতি, পতিস্সযং পৰিসিত্ৰা দ্ৰারং পিধায নিপন্নস্স সব্বেতে পরিস্সযা ন হোন্তি, ধম্মং সজ্ঝাযন্তস্স ধম্মপীতিসুখং, কম্মট্ঠানং মনসিকরোন্তস্স উপসমসুখং উপ্পজ্জতি. তথা বহি ৰিচরন্তস্স চ সেদা মুচ্চন্তি, অক্খীনি ফন্দন্তি, সেনাসনং পৰিসনক্খণে কূপে ওতিণ্ণো ৰিয হোতি, মঞ্চপীঠাদীনি ন পঞ্ঞাযন্তি. মুহুত্তং নিসিন্নস্স পন অক্খিপসাদো আহরিত্ৰা পক্খিত্তো ৰিয হোতি, দ্ৰারকৰাটৰাতপানমঞ্চপীঠাদীনি পঞ্ঞাযন্তি. তেন ৰুত্তং – ‘‘সো চ সব্বদদো হোতি, যো দদাতি উপস্সয’’ন্তি.
অমতংদদো চ সো হোতীতি পণীতভোজনস্স পত্তং পূরেন্তো ৰিয অমরণদানং নাম দেতি. যো ধম্মমনুসাসতীতি যো ধম্মং অনুসাসতি, অট্ঠকথং কথেতি, পাল়িং ৰাচেতি, পুচ্ছিতপঞ্হং ৰিস্সজ্জেতি, কম্মট্ঠানং আচিক্খতি, ধম্মস্সৰনং করোতি, সব্বোপেস ধম্মং অনুসাসতি নাম. সব্বদানানঞ্চ ইদং ধম্মদানমেৰ অগ্গন্তি ৰেদিতব্বং. ৰুত্তম্পি চেতং –
‘‘সব্বদানং ধম্মদানং জিনাতি,
সব্বরসং ধম্মরসো জিনাতি;
সব্বরতিং ধম্মরতি জিনাতি,
তণ্হক্খযো সব্বদুক্খং জিনাতী’’তি. (ধ. প. ৩৫৪); দুতিযং;
৩. অন্নসুত্তৰণ্ণনা
৪৩. ততিযে অভিনন্দন্তীতি পত্থেন্তি. ভজতীতি উপগচ্ছতি, চিত্তগহপতিসীৰলিত্থেরাদিকে ৰিয পচ্ছতো অনুবন্ধতি. তস্মাতি যস্মা ইধলোকে পরলোকে চ অন্নদাযকমেৰ অনুগচ্ছতি, তস্মা. সেসং উত্তানমেৰাতি. ততিযং.
৪. একমূলসুত্তৰণ্ণনা
৪৪. চতুত্থে একমূলন্তি অৰিজ্জা তণ্হায মূলং, তণ্হা অৰিজ্জায. ইধ পন তণ্হা অধিপ্পেতা. দ্ৰীহি সস্সতুচ্ছেদদিট্ঠীহি আৰট্টতীতি দ্ৰিরাৰট্টা. সা চ রাগাদীহি তীহি মলেহি তিমলা. তত্রাস্সা মোহো সহজাতকোটিযা মলং হোতি, রাগদোসা উপনিস্সযকোটিযা. পঞ্চ পন কামগুণা অস্সা পত্থরণট্ঠানা, তেসু সা পত্থরতীতি পঞ্চপত্থরা. সা চ অপূরণীযট্ঠেন সমুদ্দো. অজ্ঝত্তিকবাহিরেসু পনেসা দ্ৰাদসাযতনেসু আৰট্টতি পরিৰট্টতীতি দ্ৰাদসাৰট্টা. অপতিট্ঠট্ঠেন পন পাতালোতি ৰুচ্চতীতি. একমূলং…পে… পাতালং, অতরি ইসি, উত্তরি সমতিক্কমীতি অত্থো. চতুত্থং.
৫. অনোমসুত্তৰণ্ণনা
৪৫. পঞ্চমে অনোমনামন্তি সব্বগুণসমন্নাগতত্তা অৰেকল্লনামং, পরিপূরনামন্তি অত্থো. নিপুণত্থদস্সিন্তি ভগৰা সণ্হসুখুমে খন্ধন্তরাদযো অত্থে পস্সতীতি নিপুণত্থদস্সী. পঞ্ঞাদদন্তি অন্ৰযপঞ্ঞাধিগমায পটিপদং কথনৰসেন পঞ্ঞায দাযকং. কামালযে অসত্তন্তি পঞ্চকামগুণালযে অলগ্গং. কমমানন্তি ভগৰা মহাবোধিমণ্ডেযেৰ অরিযমগ্গেন গতো, ন ইদানি গচ্ছতি, অতীতং পন উপাদায ইদং ৰুত্তং. মহেসিন্তি মহন্তানং সীলক্খন্ধাদীনং এসিতারং পরিযেসিতারন্তি. পঞ্চমং.
৬. অচ্ছরাসুত্তৰণ্ণনা
৪৬. ছট্ঠে অচ্ছরাগণসঙ্ঘুট্ঠন্তি অযং কির দেৰপুত্তো সত্থুসাসনে পব্বজিত্ৰা ৰত্তপটিপত্তিং পূরযমানো পঞ্চৰস্সকালে পৰারেত্ৰা দ্ৰেমাতিকং পগুণং কত্ৰা কম্মাকম্মং উগ্গহেত্ৰা চিত্তরুচিতং কম্মট্ঠানং উগ্গণ্হিত্ৰা সল্লহুকৰুত্তিকো অরঞ্ঞং পৰিসিত্ৰা যো ভগৰতা মজ্ঝিমযামো সযনস্স কোট্ঠাসোতি অনুঞ্ঞাতো. তস্মিম্পি সম্পত্তে ‘‘পমাদস্স ভাযামী’’তি মঞ্চকং উক্খিপিত্ৰা রত্তিঞ্চ দিৰা চ নিরাহারো কম্মট্ঠানমেৰ মনসাকাসি.
অথস্স অব্ভন্তরে সত্থকৰাতা উপ্পজ্জিত্ৰা জীৰিতং পরিযাদিযিংসু. সো ধুরস্মিংযেৰ কালমকাসি. যো হি কোচি ভিক্খু চঙ্কমে চঙ্কমমানো ৰা আলম্বনত্থম্ভং নিস্সায ঠিতো ৰা চঙ্কমকোটিযং চীৰরং সীসে ঠপেত্ৰা নিসিন্নো ৰা নিপন্নো ৰা পরিসমজ্ঝে অলঙ্কতধম্মাসনে ধম্মং দেসেন্তো ৰা কালং করোতি, সব্বো সো ধুরস্মিং কালং করোতি নাম. ইতি অযং চঙ্কমনে কালং কত্ৰা উপনিস্সযমন্দতায আসৰক্খযং অপ্পত্তো তাৰতিংসভৰনে মহাৰিমানদ্ৰারে নিদ্দাযিত্ৰা পবুজ্ঝন্তো ৰিয পটিসন্ধিং অগ্গহেসি. তাৰদেৰস্স সুৰণ্ণতোরণং ৰিয তিগাৰুতো অত্তভাৰো নিব্বত্তি.
অন্তোৰিমানে সহস্সমত্তা অচ্ছরা তং দিস্ৰা, ‘‘ৰিমানসামিকো দেৰপুত্তো আগতো, রমযিস্সাম ন’’ন্তি তূরিযানি গহেত্ৰা পরিৰারযিংসু. দেৰপুত্তো ন তাৰ চুতভাৰং জানাতি, পব্বজিতসঞ্ঞীযেৰ অচ্ছরা ওলোকেত্ৰা ৰিহারচারিকং আগতং মাতুগামং দিস্ৰা লজ্জী. পংসুকূলিকো ৰিয উপরি ঠিতং ঘনদুকূলং একংসং করোন্তো অংসকূটং পটিচ্ছাদেত্ৰা ইন্দ্রিযানি ওক্খিপিত্ৰা অধোমুখো অট্ঠাসি. তস্স কাযৰিকারেনেৰ তা দেৰতা ‘‘সমণদেৰপুত্তো অয’’ন্তি ঞত্ৰা এৰমাহংসু – ‘‘অয্য, দেৰপুত্ত, দেৰলোকো নামাযং, ন সমণধম্মস্স করণোকাসো, সম্পত্তিং অনুভৰনোকাসো’’তি. সো তথেৰ অট্ঠাসি. দেৰতা ‘‘ন তাৰাযং সল্লক্খেতী’’তি তূরিযানি পগ্গণ্হিংসু. সো তথাপি অনোলোকেন্তোৰ অট্ঠাসি.
অথস্স সব্বকাযিকং আদাসং পুরতো ঠপযিংসু. সো ছাযং দিস্ৰা চুতভাৰং ঞত্ৰা, ‘‘ন মযা ইমং ঠানং পত্থেত্ৰা সমণধম্মো কতো, উত্তমত্থং অরহত্তং পত্থেত্ৰা কতো’’তি সম্পত্তিযা ৰিপ্পটিসারী অহোসি, ‘‘সুৰণ্ণপটং পটিলভিস্সামী’’তি তক্কযিত্ৰা যুদ্ধট্ঠানং ওতিণ্ণমল্লো মূলকমুট্ঠিং লভিত্ৰা ৰিয. সো – ‘‘অযং সগ্গসম্পত্তি নাম সুলভা, বুদ্ধানং পাতুভাৰো দুল্লভো’’তি চিন্তেত্ৰা ৰিমানং অপৰিসিত্ৰাৰ অসম্ভিন্নেনেৰ সীলেন অচ্ছরাসঙ্ঘপরিৰুতো দসবলস্স সন্তিকং আগম্ম অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং ঠিতো ইমং গাথং অভাসি.
তত্থ অচ্ছরাগণসঙ্ঘুট্ঠন্তি অচ্ছরাগণেন গীতৰাদিতসদ্দেহি সঙ্ঘোসিতং. পিসাচগণসেৰিতন্তি তমেৰ অচ্ছরাগণং পিসাচগণং কত্ৰা ৰদতি. ৰনন্তি নন্দনৰনং সন্ধায ৰদতি. অযঞ্হি নিযামচিত্ততায অত্তনো গরুভাৰেন দেৰগণং ‘‘দেৰগণো’’তি ৰত্তুং ন রোচেতি. ‘‘পিসাচগণো’’তি ৰদতি. নন্দনৰনঞ্চ ‘‘নন্দন’’ন্তি অৰত্ৰা ‘‘মোহন’’ন্তি ৰদতি. কথং যাত্রা ভৰিস্সতীতি কথং নিগ্গমনং ভৰিস্সতি, কথং অতিক্কমো ভৰিস্সতি, অরহত্তস্স মে পদট্ঠানভূতং ৰিপস্সনং আচিক্খথ ভগৰাতি ৰদতি.
অথ ভগৰা ‘‘অতিসল্লিখতেৰ অযং দেৰপুত্তো, কিং নু খো ইদ’’ন্তি? আৰজ্জেন্তো অত্তনো সাসনে পব্বজিতভাৰং ঞত্ৰা – ‘‘অযং অচ্চারদ্ধৰীরিযতায কালং কত্ৰা দেৰলোকে নিব্বত্তো, অজ্জাপিস্স চঙ্কমনস্মিংযেৰ অত্তভাৰো অসম্ভিন্নেন সীলেন আগতো’’তি চিন্তেসি. বুদ্ধা চ অকতাভিনিৰেসস্স আদিকম্মিকস্স অকতপরিকম্মস্স অন্তেৰাসিনো চিত্তকারো ভিত্তিপরিকম্মং ৰিয – ‘‘সীলং তাৰ সোধেহি, সমাধিং ভাৰেহি, কম্মস্সকতপঞ্ঞং উজুং করোহী’’তি পঠমং পুব্বভাগপ্পটিপদং আচিক্খন্তি, কারকস্স পন যুত্তপযুত্তস্স অরহত্তমগ্গপদট্ঠানভূতং সণ্হসুখুমং সুঞ্ঞতাৰিপস্সনংযেৰ আচিক্খন্তি, অযঞ্চ দেৰপুত্তো কারকো অভিন্নসীলো, একো মগ্গো অস্স অনাগতোতি সুঞ্ঞতাৰিপস্সনং আচিক্খন্তো উজুকো নামাতিআদিমাহ.
তত্থ উজুকোতি কাযৰঙ্কাদীনং অভাৰতো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো উজুকো নাম. অভযা নাম সা দিসাতি নিব্বানং সন্ধাযাহ. তস্মিং হি কিঞ্চি ভযং নত্থি, তং ৰা পত্তস্স ভযং নত্থীতি ‘‘অভযা নাম সা দিসা’’তি ৰুত্তং. রথো অকূজনোতি অট্ঠঙ্গিকো মগ্গোৰ অধিপ্পেতো. যথা হি পাকতিকরথো অক্খে ৰা অনব্ভঞ্জিতে অতিরেকেসু ৰা মনুস্সেসু অভিরুল়্হেসু কূজতি ৰিরৰতি, ন এৰং অরিযমগ্গো. সো হি একপ্পহারেন চতুরাসীতিযাপি পাণসহস্সেসু অভিরুহন্তেসু ন কূজতি ন ৰিরৰতি. তস্মা ‘‘অকূজনো’’তি ৰুত্তো. ধম্মচক্কেহি সংযুতোতি কাযিকচেতসিকৰীরিযসঙ্খাতেহি ধম্মচক্কেহি সংযুত্তো.
হিরীতি এত্থ হিরিগ্গহণেন ওত্তপ্পম্পি গহিতমেৰ হোতি. তস্স অপালম্বোতি যথা বাহিরকরথস্স রথে ঠিতানং যোধানং অপতনত্থায দারুমযং অপালম্বনং হোতি, এৰং ইমস্স মগ্গরথস্স অজ্ঝত্তবহিদ্ধাসমুট্ঠানং হিরোত্তপ্পং অপালম্বনং. সত্যস্স পরিৰারণন্তি রথস্স সীহচম্মাদিপরিৰারো ৰিয ইমস্সাপি মগ্গরথস্স সম্পযুত্তা সতি পরিৰারণং. ধম্মন্তি লোকুত্তরমগ্গং. সম্মাদিট্ঠিপুরেজৰন্তি ৰিপস্সনাসম্মাদিট্ঠিপুরেজৰা অস্স পুব্বযাযিকাতি সম্মাদিট্ঠিপুরেজৰো, তং সম্মাদিট্ঠিপুরেজৰং. যথা হি পঠমতরং রাজপুরিসেহি কাণকুণিআদীনংনীহরণেন মগ্গে সোধিতে পচ্ছা রাজা নিক্খমতি, এৰমেৰং ৰিপস্সনা সম্মাদিট্ঠিযা অনিচ্চাদিৰসেন খন্ধাদীসু সোধিতেসু পচ্ছা ভূমিলদ্ধৰট্টং পরিজানমানা মগ্গসম্মাদিট্ঠি উপ্পজ্জতি. তেন ৰুত্তং ‘‘ধম্মাহং সারথিং ব্রূমি, সম্মাদিট্ঠিপুরেজৰ’’ন্তি.
ইতি ভগৰা দেসনং নিট্ঠাপেত্ৰা অৰসানে চত্তারি সচ্চানি দীপেসি. দেসনাপরিযোসানে দেৰপুত্তো সোতাপত্তিফলে পতিট্ঠাসি. যথা হি রঞ্ঞো ভোজনকালে অত্তনো মুখপ্পমাণে কবল়ে উক্খিত্তে অঙ্কে নিসিন্নো পুত্তো অত্তনো মুখপ্পমাণেনেৰ ততো কবল়ং করোতি, এৰমেৰং ভগৰতি অরহত্তনিকূটেন দেসনং দেসেন্তেপি সত্তা অত্তনো উপনিস্সযানুরূপেন সোতাপত্তিফলাদীনি পাপুণন্তি. অযম্পি দেৰপুত্তো সোতাপত্তিফলং পত্ৰা ভগৰন্তং গন্ধাদীহি পূজেত্ৰা পক্কামীতি. ছট্ঠং.
৭. ৰনরোপসুত্তৰণ্ণনা
৪৭. সত্তমে ধম্মট্ঠা সীলসম্পন্নাতি কে ধম্মট্ঠা, কে সীলসম্পন্নাতি পুচ্ছতি. ভগৰা ইমং পঞ্হং থাৰরৰত্থুনা দীপেন্তো আরামরোপাতিআদিমাহ. তত্থ আরামরোপাতি পুপ্ফারামফলারামরোপকা. ৰনরোপাতি সযংজাতে অরোপিমৰনে সীমং পরিক্খিপিত্ৰা চেতিযবোধিচঙ্কমনমণ্ডপকুটিলেণরত্তিট্ঠানদিৰাট্ঠানানং কারকা ছাযূপগে রুক্খে রোপেত্ৰা দদমানাপি ৰনরোপাযেৰ নাম. সেতুকারকাতি ৰিসমে সেতুং করোন্তি, উদকে নাৰং পটিযাদেন্তি. পপন্তি পানীযদানসালং. উদপানন্তি যংকিঞ্চি পোক্খরণীতল়াকাদিং. উপস্সযন্তি ৰাসাগারং. ‘‘উপাসয’’ন্তিপি পাঠো.
সদা পুঞ্ঞং পৰড্ঢতীতি ন অকুসলৰিতক্কং ৰা ৰিতক্কেন্তস্স নিদ্দাযন্তস্স ৰা পৰড্ঢতি. যদা যদা পন অনুস্সরতি, তদা তদা তস্স ৰড্ঢতি. ইমমত্থং সন্ধায ‘‘সদা পুঞ্ঞং পৰড্ঢতী’’তি ৰুত্তং. ধম্মট্ঠা সীলসম্পন্নাতি তস্মিং ধম্মে ঠিতত্তা তেনপি সীলেন সম্পন্নত্তা ধম্মট্ঠা সীলসম্পন্না. অথ ৰা এৰরূপানি পুঞ্ঞানি করোন্তানং দস কুসলা ধম্মা পূরেন্তি, তেসু ঠিতত্তা ধম্মট্ঠা. তেনেৰ চ সীলেন সম্পন্নত্তা সীলসম্পন্নাতি. সত্তমং.
৮. জেতৰনসুত্তৰণ্ণনা
৪৮. অট্ঠমে ইদং হি তং জেতৰনন্তি অনাথপিণ্ডিকো দেৰপুত্তো জেতৰনস্স চেৰ বুদ্ধাদীনঞ্চ ৰণ্ণভণনত্থং আগতো এৰমাহ. ইসিসঙ্ঘনিসেৰিতন্তি ভিক্খুসঙ্ঘনিসেৰিতং.
এৰং পঠমগাথায জেতৰনস্স ৰণ্ণং কথেত্ৰা ইদানি অরিযমগ্গস্স কথেন্তো কম্মং ৰিজ্জাতিআদিমাহ. তত্থ কম্মন্তি মগ্গচেতনা. ৰিজ্জাতি মগ্গপঞ্ঞা. ধম্মোতি সমাধিপক্খিকা ধম্মা. সীলং জীৰিতমুত্তমন্তি সীলে পতিট্ঠিতস্স জীৰিতং উত্তমন্তি দস্সেতি. অথ ৰা ৰিজ্জাতি দিট্ঠিসঙ্কপ্পা. ধম্মোতি ৰাযামসতিসমাধযো. সীলন্তি ৰাচাকম্মন্তাজীৰা. জীৰিতমুত্তমন্তি এতস্মিং সীলে ঠিতস্স জীৰিতং নাম উত্তমং. এতেন মচ্চা সুজ্ঝন্তীতি এতেন অট্ঠঙ্গিকমগ্গেন সত্তা ৰিসুজ্ঝন্তি.
তস্মাতি যস্মা মগ্গেন সুজ্ঝন্তি, ন গোত্তধনেহি, তস্মা. যোনিসো ৰিচিনে ধম্মন্তি উপাযেন সমাধিপক্খিযধম্মং ৰিচিনেয্য. এৰং তত্থ ৰিসুজ্ঝতীতি এৰং তস্মিং অরিযমগ্গে ৰিসুজ্ঝতি. অথ ৰা যোনিসো ৰিচিনে ধম্মন্তি উপাযেন পঞ্চক্খন্ধধম্মং ৰিচিনেয্য. এৰং তত্থ ৰিসুজ্ঝতীতি এৰং তেসু চতূসু সচ্চেসু ৰিসুজ্ঝতি.
ইদানি সারিপুত্তত্থেরস্স ৰণ্ণং কথেন্তো সারিপুত্তোৰাতিআদিমাহ. তত্থ সারিপুত্তোৰাতি অৰধারণৰচনং, এতেহি পঞ্ঞাদীহি সারিপুত্তোৰ সেয্যোতি ৰদতি. উপসমেনাতি কিলেসউপসমেন. পারং গতোতি নিব্বানং গতো. যো কোচি নিব্বানং পত্তো ভিক্খু, সো এতাৰপরমো সিযা, ন থেরেন উত্তরিতরো নাম অত্থীতি ৰদতি. সেসং উত্তানমেৰাতি. অট্ঠমং.
৯. মচ্ছরিসুত্তৰণ্ণনা
৪৯. নৰমে মচ্ছরিনোতি মচ্ছেরেন সমন্নাগতা. একচ্চো হি অত্তনো ৰসনট্ঠানে ভিক্খুং হত্থং পসারেত্ৰাপি ন ৰন্দতি, অঞ্ঞত্থ গতো ৰিহারং পৰিসিত্ৰা সক্কচ্চং ৰন্দিত্ৰা মধুরপটিসন্থারং করোতি – ‘‘ভন্তে, অম্হাকং ৰসনট্ঠানং নাগচ্ছথ, সম্পন্নো পদেসো, পটিবলা মযং অয্যানং যাগুভত্তাদীহি উপট্ঠানং কাতু’’ন্তি. ভিক্খূ ‘‘সদ্ধো অযং উপাসকো’’তি যাগুভত্তাদীহি সঙ্গণ্হন্তি. অথেকো থেরো তস্স গামং গন্ত্ৰা পিণ্ডায চরতি. সো তং দিস্ৰা অঞ্ঞেন ৰা গচ্ছতি, ঘরং ৰা পৰিসতি. সচেপি সম্মুখীভাৰং আগচ্ছতি, হত্থেন ৰন্দিত্ৰা – ‘‘অয্যস্স ভিক্খং দেথ, অহং একেন কম্মেন গচ্ছামী’’তি পক্কমতি. থেরো সকলগামং চরিত্ৰা তুচ্ছপত্তোৰ নিক্খমতি. ইদং তাৰ মুদুমচ্ছরিযং নাম, যেন সমন্নাগতো অদাযকোপি দাযকো ৰিয পঞ্ঞাযতি. ইধ পন থদ্ধমচ্ছরিযং অধিপ্পেতং, যেন সমন্নাগতো ভিক্খূসু পিণ্ডায পৰিট্ঠেসু, ‘‘থেরা ঠিতা’’তি ৰুত্তে, ‘‘কিং ময্হং পাদা রুজ্জন্তী’’তিআদীনি ৰত্ৰা সিলাথম্ভো ৰিয খাণুকো ৰিয চ থদ্ধো হুত্ৰা তিট্ঠতি, সামীচিম্পি ন করোতি. কদরিযাতি ইদং মচ্ছরিনোতি পদস্সেৰ ৰেৰচনং. মুদুকম্পি হি মচ্ছরিযং ‘‘মচ্ছরিয’’ন্তেৰ ৰুচ্চতি, থদ্ধং পন কদরিযং নাম. পরিভাসকাতি ভিক্খূ ঘরদ্ৰারে ঠিতে দিস্ৰা, ‘‘কিং তুম্হে কসিত্ৰা আগতা, ৰপিত্ৰা, লাযিত্ৰা? মযং অত্তনোপি ন লভাম, কুতো তুম্হাকং, সীঘং নিক্খমথা’’তিআদীহি সংতজ্জকা. অন্তরাযকরাতি দাযকস্স সগ্গন্তরাযো, পটিগ্গাহকানং লাভন্তরাযো, অত্তনো উপঘাতোতি ইমেসং অন্তরাযানং কারকা.
সম্পরাযোতি পরলোকো. রতীতি পঞ্চকামগুণরতি. খিড্ডাতি কাযিকখিড্ডাদিকা তিৰিধা খিড্ডা. দিট্ঠে ধম্মেস ৰিপাকোতি তস্মিং নিব্বত্তভৰনে দিট্ঠে ধম্মে এস ৰিপাকো. সম্পরাযে চ দুগ্গতীতি ‘‘যমলোকং উপপজ্জরে’’তি ৰুত্তে সম্পরাযে চ দুগ্গতি.
ৰদঞ্ঞূতি ভিক্খূ ঘরদ্ৰারে ঠিতা কিঞ্চাপি তুণ্হীৰ হোন্তি, অত্থতো পন – ‘‘ভিক্খং দেথা’’তি ৰদন্তি নাম. তত্র যে ‘‘মযং পচাম, ইমে পন ন পচন্তি, পচমানে পত্ৰা অলভন্তা কুহিং লভিস্সন্তী’’তি? দেয্যধম্মং সংৰিভজন্তি, তে ৰদঞ্ঞূ নাম. পকাসন্তীতি ৰিমানপ্পভায জোতন্তি. পরসম্ভতেসূতি পরেহি সম্পিণ্ডিতেসু. সম্পরাযে চ সুগ্গতীতি, ‘‘এতে সগ্গা’’তি এৰং ৰুত্তসম্পরাযে সুগতি. উভিন্নম্পি ৰা এতেসং ততো চৰিত্ৰা পুন সম্পরাযেপি দুগ্গতিসুগতিযেৰ হোতীতি. নৰমং.
১০. ঘটীকারসুত্তৰণ্ণনা
৫০. দসমে উপপন্নাসেতি নিব্বত্তিৰসেন উপগতা. ৰিমুত্তাতি অৰিহাব্রহ্মলোকস্মিং উপপত্তিসমনন্তরমেৰ অরহত্তফলৰিমুত্তিযা ৰিমুত্তা. মানুসং দেহন্তি ইধ পঞ্চোরম্ভাগিযসংযোজনানি এৰ ৰুত্তানি. দিব্বযোগন্তি পঞ্চ উদ্ধম্ভাগিযসংযোজনানি. উপচ্চগুন্তি অতিক্কমিংসু. উপকোতিআদীনি তেসং থেরানং নামানি. কুসলী ভাসসী তেসন্তি, ‘‘কুসল’’ন্তি ইদং ৰচনং ইমস্স অত্থীতি কুসলী, তেসং থেরানং ত্ৰং কুসলং অনৰজ্জং ভাসসি, থোমেসি পসংসসি, পণ্ডিতোসি দেৰপুত্তাতি ৰদতি. তং তে ধম্মং ইধঞ্ঞাযাতি তে থেরা তং ধম্মং ইধ তুম্হাকং সাসনে জানিত্ৰা. গম্ভীরন্তি গম্ভীরত্থং. ব্রহ্মচারী নিরামিসোতি নিরামিসব্রহ্মচারী নাম অনাগামী, অনাগামী অহোসিন্তি অত্থো. অহুৰাতি অহোসি. সগামেয্যোতি একগামৰাসী. পরিযোসানগাথা সঙ্গীতিকারেহি ঠপিতাতি. দসমং.
আদিত্তৰগ্গো পঞ্চমো.