৩. উপনীযসুত্তৰণ্ণনা

৩. ততিযে উপনীযতীতি পরিক্খীযতি নিরুজ্ঝতি, উপগচ্ছতি ৰা, অনুপুব্বেন মরণং উপেতীতি অত্থো. যথা ৰা গোপালেন গোগণো নীযতি, এৰং জরায মরণসন্তিকং উপনীযতীতি অত্থো. জীৰিতন্তি জীৰিতিন্দ্রিযং. অপ্পন্তি পরিত্তং থোকং. তস্স দ্ৰীহাকারেহি পরিত্ততা ৰেদিতব্বা সরসপরিত্ততায চ খণপরিত্ততায চ. সরসপরিত্ততাযপি হি ‘‘যো, ভিক্খৰে, চিরং জীৰতি, সো ৰস্সসতং অপ্পং ৰা ভিয্যো’’তি (দী. নি. ২.৭; সং. নি. ২.১৪৩) ৰচনতো পরিত্তং. খণপরিত্ততাযপি. পরমত্থতো হি অতিপরিত্তো সত্তানং জীৰিতক্খণো একচিত্তপ্পৰত্তিমত্তোযেৰ. যথা নাম রথচক্কং পৰত্তমানম্পি একেনেৰ নেমিপ্পদেসেন পৰত্ততি, তিট্ঠমানম্পি একেনেৰ তিট্ঠতি, এৰমেৰং একচিত্তক্খণিকং সত্তানং জীৰিতং, তস্মিং চিত্তে নিরুদ্ধমত্তে সত্তো নিরুদ্ধোতি ৰুচ্চতি. যথাহ – অতীতে চিত্তক্খণে জীৰিত্থ ন জীৰতি ন জীৰিস্সতি, অনাগতে চিত্তক্খণে জীৰিস্সতি ন জীৰতি ন জীৰিত্থ, পচ্চুপ্পন্নে চিত্তক্খণে জীৰতি ন জীৰিত্থ ন জীৰিস্সতি.

‘‘জীৰিতং অত্তভাৰো চ, সুখদুক্খা চ কেৰলা;

একচিত্তসমাযুত্তা, লহুসো ৰত্ততে খণো.

‘‘যে নিরুদ্ধা মরন্তস্স, তিট্ঠমানস্স ৰা ইধ;

সব্বেপি সদিসা খন্ধা, গতা অপ্পটিসন্ধিকা.

‘‘অনিব্বত্তেন ন জাতো, পচ্চুপ্পন্নেন জীৰতি;

চিত্তভঙ্গা মতো লোকো, পঞ্ঞত্তি পরমত্থিযা’’তি. (মহানি. ১০);

জরূপনীতস্সাতি জরং উপগতস্স, জরায ৰা মরণসন্তিকং উপনীতস্স. ন সন্তি তাণাতি তাণং লেণং সরণং ভৰিতুং সমত্থা নাম কেচি নত্থি. এতং ভযন্তি এতং জীৰিতিন্দ্রিযস্স মরণূপগমনং, আযুপরিত্ততা, জরূপনীতস্স তাণাভাৰোতি তিৰিধং ভযং ভযৰত্থু ভযকারণন্তি অত্থো. পুঞ্ঞানি কযিরাথ সুখাৰহানীতি ৰিঞ্ঞূ পুরিসো সুখাৰহানি সুখদাযকানি পুঞ্ঞানি করেয্য. ইতি দেৰতা রূপাৰচরজ্ঝানং সন্ধায পুব্বচেতনং অপরচেতনং মুঞ্চচেতনঞ্চ গহেত্ৰা বহুৰচনৰসেন ‘‘পুঞ্ঞানী’’তি আহ. ঝানস্সাদং ঝাননিকন্তিং ঝানসুখঞ্চ গহেত্ৰা ‘‘সুখাৰহানী’’তি আহ. তস্সা কির দেৰতায সযং দীঘাযুকট্ঠানে ব্রহ্মলোকে নিব্বত্তত্তা হেট্ঠা কামাৰচরদেৰেসু পরিত্তাযুকট্ঠানে চৰমানে উপপজ্জমানে চ থুল্লফুসিতকে ৰুট্ঠিপাতসদিসে সত্তে দিস্ৰা এতদহোসি ‘‘অহোৰতিমে সত্তা ঝানং ভাৰেত্ৰা অপরিহীনজ্ঝানা কালং কত্ৰা ব্রহ্মলোকে এককপ্প-দ্ৰেকপ্প-চতুকপ্প-অট্ঠকপ্প-সোল়সকপ্প-দ্ৰত্তিংসকপ্প-চতুসট্ঠিকপ্পপ্পমাণং অদ্ধানং তিট্ঠেয্যু’’ন্তি. তস্মা এৰমাহ.

অথ ভগৰা – ‘‘অযং দেৰতা অনিয্যানিকং ৰট্টকথং কথেতী’’তি ৰিৰট্টমস্সা দস্সেন্তো দুতিযং গাথমাহ. তত্থ লোকামিসন্তি দ্ৰে লোকামিসা পরিযাযেন চ নিপ্পরিযাযেন চ. পরিযাযেন তেভূমকৰট্টং লোকামিসং, নিপ্পরিযাযেন চত্তারো পচ্চযা. ইধ পরিযাযলোকামিসং অধিপ্পেতং. নিপ্পরিযাযলোকামিসম্পি ৰট্টতিযেৰ. সন্তিপেক্খোতি নিব্বানসঙ্খাতং অচ্চন্তসন্তিং পেক্খন্তো ইচ্ছন্তো পত্থযন্তোতি.

উপনীযসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.