৪. ধাতুযমকং
১. পণ্ণত্তিৰারো
(ক) উদ্দেসো
১. অট্ঠারস ধাতুযো – চক্খুধাতু, সোতধাতু, ঘানধাতু, জিৰ্হাধাতু, কাযধাতু, রূপধাতু, সদ্দধাতু, গন্ধধাতু, রসধাতু, ফোট্ঠব্বধাতু, চক্খুৰিঞ্ঞাণধাতু, সোতৰিঞ্ঞাণধাতু, ঘানৰিঞ্ঞাণধাতু, জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণধাতু, কাযৰিঞ্ঞাণধাতু, মনোধাতু, মনোৰিঞ্ঞাণধাতু, ধম্মধাতু.
১. পদসোধনৰারো
(ক) অনুলোমং
২. (ক) চক্খু চক্খুধাতু?
(খ) চক্খুধাতু চক্খু?
(ক) সোতং সোতধাতু?
(খ) সোতধাতু সোতং?…পে…
(ক) চক্খুৰিঞ্ঞাণং চক্খুৰিঞ্ঞাণধাতু?
(খ) চক্খুৰিঞ্ঞাণধাতু চক্খুৰিঞ্ঞাণং?…পে…
(ক) মনো মনোধাতু?
(খ) মনোধাতু মনো?
(ক) মনোৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণধাতু?
(খ) মনোৰিঞ্ঞাণধাতু মনোৰিঞ্ঞাণং?
(ক) ধম্মো ধম্মধাতু?
(খ) ধম্মধাতু ধম্মো?
(খ) পচ্চনীকং
৩. (ক) ন চক্খু ন চক্খুধাতু?
(খ) ন চক্খুধাতু ন চক্খু?
(ক) ন সোতং ন সোতধাতু?
(খ) ন সোতধাতু ন সোতং?…পে…
(ক) ন চক্খুৰিঞ্ঞাণং ন চক্খুৰিঞ্ঞাণধাতু?
(খ) ন চক্খুৰিঞ্ঞাণধাতু ন চক্খুৰিঞ্ঞাণং?…পে…
(ক) ন মনো ন মনোধাতু?
(খ) ন মনোধাতু ন মনো?
(ক) ন মনোৰিঞ্ঞাণং ন মনোৰিঞ্ঞাণধাতু?
(খ) ন মনোৰিঞ্ঞাণধাতু ন মনোৰিঞ্ঞাণং?
(ক) ন ধম্মো ন ধম্মধাতু?
(খ) ন ধম্মধাতু ন ধম্মো?
২. পদসোধনমূলচক্কৰারো
(ক) অনুলোমং
৪. (ক) চক্খু চক্খুধাতু?
(খ) ধাতূ [ধাতু (সী. ক.) অঞ্ঞেহি যমকেহি সংসন্দিতব্বং] সোতধাতু?…পে…
(ক) চক্খু চক্খুধাতু?
(খ) ধাতূ ধম্মধাতু?
(যথা আযতনযমকে চক্কং বন্ধিতং এৰমিধ চক্কং বন্ধিতব্বং.)
(খ) পচ্চনীকং
৫. (ক) ন চক্খু ন চক্খুধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন সোতধাতু?
(ক) ন চক্খু ন চক্খুধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন ঘানধাতু?…পে…
(ক) ন চক্খু ন চক্খুধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন ধম্মধাতু?…পে…
(ক) ন ধম্মো ন ধম্মধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন চক্খুধাতু?…পে…
(ক) ন ধম্মো ন ধম্মধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন মনোৰিঞ্ঞাণধাতু? (চক্কং বন্ধিতব্বং).
৩. সুদ্ধধাতুৰারো
(ক) অনুলোমং
৬. (ক) চক্খু ধাতু?
(খ) ধাতূ চক্খু?
(ক) সোতং ধাতু?
(খ) ধাতূ সোতং?
ঘানং ধাতু?…পে… জিৰ্হা ধাতু?… কাযো ধাতু?… রূপং ধাতু?… সদ্দো ধাতু?… গন্ধো ধাতু?… রসো ধাতু?… ফোট্ঠব্বো ধাতু?…
(ক) চক্খুৰিঞ্ঞাণং ধাতু?
(খ) ধাতূ চক্খুৰিঞ্ঞাণং?
(ক) সোতৰিঞ্ঞাণং ধাতু?
(খ) ধাতূ সোতৰিঞ্ঞাণং?
… ঘানৰিঞ্ঞাণং?…পে… জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং?… কাযৰিঞ্ঞাণং?
(ক) মনো ধাতু?
(খ) ধাতূ মনো?
(ক) মনোৰিঞ্ঞাণং ধাতু?
(খ) ধাতূ মনোৰিঞ্ঞাণং?
(ক) ধম্মো ধাতু?
(খ) ধাতূ ধম্মো?
(খ) পচ্চনীকং
৭. (ক) ন চক্খু ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন চক্খু?
(ক) ন সোতং ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন সোতং?
… ন ঘানং?… ন জিৰ্হা?… ন কাযো?… ন রূপং? … ন সদ্দো?… ন গন্ধো?… ন রসো?… ন ফোট্ঠব্বো?
(ক) ন চক্খুৰিঞ্ঞাণং ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন চক্খুৰিঞ্ঞাণং?
… ন সোতৰিঞ্ঞাণং?…পে… ন ঘানৰিঞ্ঞাণং?… ন জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং?
(ক) ন কাযৰিঞ্ঞাণং ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন কাযৰিঞ্ঞাণং?
(ক) ন মনো ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন মনো?
(ক) ন মনোৰিঞ্ঞাণং ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন মনোৰিঞ্ঞাণং?
(ক) ন ধম্মো ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন ধম্মো?
৪. সুদ্ধধাতুমূলচক্কৰারো
(ক) অনুলোমং
৮. (ক) চক্খু ধাতু?
(খ) ধাতূ সোতং?…পে…
(ক) চক্খু ধাতু?
(খ) ধাতূ ধম্মো?…পে…
(ক) ধম্মো ধাতু?
(খ) ধাতূ চক্খু?…পে…
(ক) ধম্মো ধাতু?
(খ) ধাতূ মনোৰিঞ্ঞাণং? (চক্কং বন্ধিতব্বং).
(খ) পচ্চনীকং
৯. (ক) ন চক্খু ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন সোতং?
(ক) ন চক্খু ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন ঘানং?…পে….
(ক) ন চক্খু ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন ধম্মো?…পে…
(ক) ন ধম্মো ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন চক্খু?…পে…
(ক) ন ধম্মো ন ধাতু?
(খ) ন ধাতূ ন মনোৰিঞ্ঞাণং? (চক্কং বন্ধিতব্বং).
পণ্ণত্তিউদ্দেসৰারো.
(খ) নিদ্দেসো
১. পদসোধনৰারো
(ক) অনুলোমং
১০. (ক) চক্খু চক্খুধাতূতি?
দিব্বচক্খু পঞ্ঞাচক্খু চক্খু, ন চক্খুধাতু. চক্খুধাতু চক্খু চেৰ চক্খুধাতু চ.
(খ) চক্খুধাতু চক্খূতি? আমন্তা.
(ক) সোতং সোতধাতূতি?
দিব্বসোতং তণ্হাসোতং সোতং, ন সোতধাতু. সোতধাতু সোতঞ্চেৰ সোতধাতু চ.
(খ) সোতধাতু সোতন্তি? আমন্তা.
(ক) ঘানং ঘানধাতূতি? আমন্তা.
(খ) ঘানধাতু ঘানন্তি? আমন্তা. (জিৰ্হাপি ঘানধাতুসদিসা).
(ক) কাযো কাযধাতূতি?
কাযধাতুং ঠপেত্ৰা অৰসেসো কাযো [অৰসেসো কাযো কাযো (স্যা.)], ন কাযধাতু. কাযধাতু কাযো চেৰ কাযধাতু চ.
(খ) কাযধাতু কাযোতি? আমন্তা.
(ক) রূপং রূপধাতূতি?
রূপধাতুং ঠপেত্ৰা অৰসেসং রূপং, ন রূপধাতু. রূপধাতু রূপঞ্চেৰ রূপধাতু চ.
(খ) রূপধাতু রূপন্তি? আমন্তা. (সদ্দো ঘানসদিসো).
(ক) গন্ধো গন্ধধাতূতি?
সীলগন্ধো সমাধিগন্ধো পঞ্ঞাগন্ধো গন্ধো, ন গন্ধধাতু. গন্ধধাতু গন্ধো চেৰ গন্ধধাতু চ.
(খ) গন্ধধাতু গন্ধোতি? আমন্তা.
(ক) রসো রসধাতূতি?
অত্থরসো ধম্মরসো ৰিমুত্তিরসো রসো, ন রসধাতু. রসধাতু রসো চেৰ রসধাতু চ.
(খ) রসধাতু রসোতি? আমন্তা. (ফোট্ঠব্বো ঘানসদিসো).
(ক) চক্খুৰিঞ্ঞাণং চক্খুৰিঞ্ঞাণধাতূতি? আমন্তা.
(খ) চক্খুৰিঞ্ঞাণধাতু চক্খুৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা.
সোতৰিঞ্ঞাণং…পে… ঘানৰিঞ্ঞাণং… জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং… কাযৰিঞ্ঞাণং….
(ক) মনো মনোধাতূতি?
মনোধাতুং ঠপেত্ৰা অৰসেসো মনো, ন মনোধাতু. মনোধাতু মনো চেৰ মনোধাতু চ.
(খ) মনোধাতু মনোতি? আমন্তা.
(ক) মনোৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণধাতূতি? আমন্তা.
(খ) মনোৰিঞ্ঞাণধাতু মনোৰিঞ্ঞাণন্তি? আমন্তা.
(ক) ধম্মো ধম্মধাতূতি?
ধম্মধাতুং ঠপেত্ৰা অৰসেসো ধম্মো, ন ধম্মধাতু. ধম্মধাতু ধম্মো চেৰ ধম্মধাতু চ.
(খ) ধম্মধাতু ধম্মোতি? আমন্তা.
(খ) পচ্চনীকং
১১. (ক) ন চক্খু ন চক্খুধাতূতি? আমন্তা.
(খ) ন চক্খুধাতু ন চক্খূতি?
দিব্বচক্খু পঞ্ঞাচক্খু ন চক্খুধাতু, চক্খু. চক্খুঞ্চ চক্খুধাতুঞ্চ ঠপেত্ৰা অৰসেসং ন চেৰ চক্খু ন চ চক্খুধাতু.
(ক) ন সোতং ন সোতধাতূতি? আমন্তা.
(খ) ন সোতধাতু ন সোতন্তি?
দিব্বসোতং তণ্হাসোতং ন সোতধাতু, সোতং. সোতঞ্চ সোতধাতুঞ্চ ঠপেত্ৰা অৰসেসং ন চেৰ সোতং ন চ সোতধাতু.
(ক) ন ঘানং ন ঘানধাতূতি? আমন্তা.
(খ) ন ঘানধাতু ন ঘানন্তি? আমন্তা.
ন জিৰ্হা… (সংখিত্তং [যং সংখিত্তং (স্যা.)], উভতো আমন্তা).