আজীৰপারিসুদ্ধিসীলৰণ্ণনা

১৬. ৰুত্তেতি ইধেৰ উদ্দেসৰসেন পুব্বে ৰুত্তে. তথা হি ‘‘আজীৰহেতু পঞ্ঞত্তানং ছন্নং সিক্খাপদান’’ন্তি পদুদ্ধারং কত্ৰা তানি পাল়িৰসেনেৰ দস্সেতুং ‘‘যানি তানী’’তিআদি আরদ্ধং. তত্থ যানি তানি এৰং পঞ্ঞত্তানি ছ সিক্খাপদানীতি সম্বন্ধো. আজীৰহেতূতি জীৰিকনিমিত্তং, ‘‘এৰাহং পচ্চযেহি অকিলমন্তো জীৰিস্সামী’’তি অধিপ্পাযেন. আজীৰকারণাতি তস্সেৰ ৰেৰচনং. পাপিচ্ছোতি পাপিকায অসন্তগুণসম্ভাৰনিচ্ছায সমন্নাগতো. ইচ্ছাপকতোতি ইচ্ছায অপকতো উপদ্দুতো, অভিভূতো ৰা. অসন্তন্তি অৰিজ্জমানং. অভূতন্তি অনুপ্পন্নং. অনুপ্পন্নত্তা হি তস্স তং অসন্তন্তি পুরিমস্স পচ্ছিমং কারণৰচনং. উত্তরিমনুস্সধম্মন্তি উত্তরিমনুস্সানং উক্কট্ঠপুরিসানং ধম্মং, মনুস্সধম্মতো ৰা উত্তরি উক্কট্ঠং. উল্লপতীতি উগ্গতাযুকো লপতি. সীলং হি ভিক্খুনো আযু, তং তস্স তথালপনসমকালমেৰ ৰিগচ্ছতি. তেনাহ ‘‘আপত্তি পারাজিকস্সা’’তি পারাজিকসঙ্খাতা আপত্তি অস্স, পারাজিকসঞ্ঞিতস্স ৰা ৰীতিক্কমস্স আপজ্জনং উল্লপনন্তি অত্থো. সঞ্চরিত্তং সমাপজ্জতীতি সঞ্চরণভাৰং আপজ্জতি, ইত্থিযা ৰা পুরিসমতিং, পুরিসস্স ৰা ইত্থিমতিং আরোচেতীতি অধিপ্পাযো. ‘‘ইমেসং ছন্নং সিক্খাপদানং ৰীতিক্কমস্স ৰসেনা’’তি সম্বন্ধো হেট্ঠা দস্সিতো এৰ.

কুহনাতিআদীসূতি হেট্ঠা উদ্দিট্ঠপাল়িযাৰ পদুদ্ধারো. অযং পাল়ীতি অযং ৰিভঙ্গে (ৰিভ. ৮৬১) আগতা নিদ্দেসপাল়ি.

১৭. চীৰরাদিপচ্চযা লব্ভন্তীতি লাভা. তে এৰ সক্কচ্চং আদরৰসেন দিয্যমানা সক্কারা. পত্থটযসতা কিত্তিসদ্দো. তং লাভঞ্চ সক্কারঞ্চ কিত্তিসদ্দঞ্চ. সন্নিস্সিতস্সাতি এত্থ তণ্হানিস্সযো অধিপ্পেতোতি আহ ‘‘পত্থযন্তস্সা’’তি. অসন্তগুণদীপনকামস্সাতি অসন্তে অত্তনি অৰিজ্জমানে সদ্ধাদিগুণে সম্ভাৰেতুকামস্স. অসন্তগুণসম্ভাৰনতালক্খণা, পটিগ্গহণে চ অমত্তঞ্ঞুতালক্খণা হি পাপিচ্ছতা. ইচ্ছায অপকতস্সাতি পাপিকায ইচ্ছায সম্মাআজীৰতো অপেতো কতোতি অপকতো. তথাভূতো চ আজীৰূপদ্দৰেন উপদ্দুতোতি কত্ৰা আহ ‘‘উপদ্দুতস্সাতি অত্থো’’তি.

কুহনমেৰ পচ্চযুপ্পাদনস্স ৰত্থূতি কুহনৰত্থু. তিৰিধম্পেতং তত্থ আগতং তস্স নিস্সযভূতায ইমায পাল়িযা দস্সেতুন্তি এৰমত্থো দট্ঠব্বো. তদত্থিকস্সেৰাতি তেহি চীৰরাদীহি অত্থিকস্সেৰ. পটিক্খিপনেনাতি চীৰরাদীনং পটিক্খিপনহেতু. অস্সাতি ভৰেয্য. পটিগ্গহণেন চাতি চ-সদ্দেন পুব্বে ৰুত্তং পটিক্খিপনং সমুচ্চিনোতি.

ভিয্যোকম্যতন্তি বহুকামতং. যন্তি কিরিযাপরামসনং, তস্মা ‘‘ধারেয্যা’’তি এত্থ যদেতং সঙ্ঘাটিং কত্ৰা ধারণং, এতং সমণস্স সারুপ্পন্তি যোজনা. পাপণিকানীতি আপণতো ছড্ডিতানি. নন্তকানীতি অন্তরহিতানি চোল়খণ্ডানি. উচ্চিনিত্ৰাতি উঞ্ছনেন চিনিত্ৰা সঙ্গহেত্ৰা. উঞ্ছাচরিযাযাতি উঞ্ছাচরিযায লদ্ধেন. গিলানস্স পচ্চযভূতা ভেসজ্জসঙ্খাতা জীৰিতপরিক্খারা গিলানপচ্চযভেসজ্জপরিক্খারা. পূতিমুত্তন্তি পুরাণস্স, অপুরাণস্স চ সব্বস্স গোমুত্তস্সেতং নামং. পূতিমুত্তেনাতি পূতিভাৰেন মুত্তেন পরেহি ছড্ডিতেন, পূতিভূতেন ৰা গোমুত্তেন. ধুতৰাদোতি পরেসম্পি ধুতগুণৰাদী. সম্মুখীভাৰাতি সম্মুখতো ৰিজ্জমানত্তা, লব্ভমানতাযাতি অত্থো.

অত্তানং উত্তরিমনুস্সধম্মাধিগমস্স সামন্তে কত্ৰা জপ্পনং সামন্তজপ্পনং. মহেসক্খোতি মহানুভাৰো, উত্তরিমনুস্সধম্মাধিগমেনাতি অধিপ্পাযো. ‘‘মিত্তো’’তি সামঞ্ঞতো ৰত্ৰা পুন তং ৰিসেসেতি ‘‘সন্দিট্ঠো সম্ভত্তো’’তি. দিট্ঠমত্তো হি মিত্তো সন্দিট্ঠো. দল়্হভত্তিকো সম্ভত্তো. সহাযোতি সহ আযনকো, সখাতি অত্থো. সত্তপদিনো হি ‘‘সখা’’তি ৰুচ্চন্তি. ৰিহারো পাকারপরিচ্ছিন্নো সকলো আৰাসো. অড্ঢযোগো দীঘপাসাদো, গরুল়সণ্ঠানপাসাদোতিপি ৰদন্তি. পাসাদো চতুরস্সপাসাদো. হম্মিযং মুণ্ডচ্ছদনপাসাদো. কূটাগারং দ্ৰীহি কণ্ণিকাহি কত্তব্বপাসাদো. অট্টো পটিরাজূনম্পি পটিবাহনযোগ্যো চতুপঞ্চভূমকো পটিস্সযৰিসেসো. মাল়ো এককূটসঙ্গহিতো অনেককোণৰন্তো পটিস্সযৰিসেসো. উদ্দণ্ডো অগব্ভিকা একদ্ৰারা দীঘসালাতি ৰদন্তি. অপরে পন ভণন্তি – ৰিহারো নাম দীঘমুখপাসাদো. অড্ঢযোগো একপস্সেন ছদনকসেনাসনং. তস্স কির একপস্সে ভিত্তি উচ্চতরা হোতি, ইতরপস্সে নীচা, তেন তং একপস্সছদনকং হোতি. পাসাদো আযতচতুরস্সপাসাদো. হম্মিযং মুণ্ডচ্ছদনং চন্দিকঙ্গণযুত্তং. গুহা কেৰলা পব্বতগুহা. লেণং দ্ৰারবদ্ধং. কূটাগারং যো কোচি কণ্ণিকাবদ্ধপাসাদো. অট্টো বহলভিত্তিগেহং. যস্স গোপানসিযো অগ্গহেত্ৰা ইট্ঠকাহি এৰ ছদনং হোতি. অট্টালকাকারেন করীযতীতিপি ৰদন্তি. মাল়ো ৰট্টাকারেন কতসেনাসনং. উদ্দণ্ডো একো পটিস্সযৰিসেসো. যো ‘‘ভণ্ডসালা, উদোসিত’’ন্তিপি ৰুচ্চতি. উপট্ঠানসালা সন্নিপতনট্ঠানং.

কুচ্ছিতরজভূতায পাপিচ্ছতায নিরত্থকং কাযৰচীৰিপ্ফন্দনিগ্গণ্হনং কোরজং, তং এতস্স অত্থীতি কোরজিকো, কোহঞ্ঞেন সংযতকাযো, অতিৰিয, অভিণ্হং ৰা কোরজিকো কোরজিককোরজিকো. অতিপরিসঙ্কিতোতি কেচি. অতিৰিয কুহো কুহককুহকো, সাতিসযৰিম্হাপকোতি অত্থো. অতিৰিয লপো লপনকো লপকলপকো. মুখসম্ভাৰিকোতি কোরজিককোরজিকাদিভাৰেন পৰত্তৰচনেহি অত্তনো মুখমত্তেন অঞ্ঞেহি সম্ভাৰিকো. সো এৰরূপো এৰরূপতায এৰ অত্তানং পরং ৰিয কত্ৰা ‘‘অযং সমণো’’তিআদীনি কথেতি. গম্ভীরন্তিআদি তস্সা কথায উত্তরিমনুস্সধম্মপটিবদ্ধতায ৰুত্তং.

সম্ভাৰনাধিপ্পাযকতেনাতি ‘‘কথং নু খো মং জনো ‘অরিযো’তি ৰা ‘ৰিসেসলাভী’তি ৰা সম্ভাৰেয্যা’’তি ইমিনা অধিপ্পাযেন কতেন. গমনং সণ্ঠপেতীতি ৰিসেসলাভীনং গমনং ৰিয অত্তনো গমনং সক্কচ্চং ঠপেতি, সতো সম্পজানোৰ গচ্ছন্তো ৰিয হোতি. পণিধাযাতি ‘‘অরহাতি মং জানন্তূ’’তি চিত্তং সণ্ঠপেত্ৰা, পত্থেত্ৰা ৰা. সমাহিতো ৰিযাতি ঝানসমাধিনা সমাহিতো ৰিয. আপাথকজ্ঝাযীতি মনুস্সানং আপাথট্ঠানে সমাধিসমাপন্নো ৰিয নিসীদন্তো আপাথকে জনস্স পাকটট্ঠানে ঝাযী. ইরিযাপথসঙ্খাতন্তি ইরিযাপথসণ্ঠপনসঙ্খাতং.

পচ্চযপটিসেৰনসঙ্খাতেনাতি অযোনিসো উপ্পাদিতানং পচ্চযানং পটিসেৰনন্তি এৰং কথিতেন, তেন ৰা পচ্চযপটিসেৰনেন সঙ্খাতব্বেন কথিতব্বেন. অঞ্ঞং ৰিয কত্ৰা অত্তনো সমীপে ভণনং সামন্তজপ্পিতং. আ-কারস্স রস্সত্তং কত্ৰা ‘‘অট্ঠপনা’’তি ৰুত্তং. কুহনং কুহো, তস্স অযনা পৰত্তি কুহাযনা, কুহস্স ৰা পুগ্গলস্স অযনা গতি কিরিযা কুহাযনা. কুহেতি, কুহেন ৰা ইতোতি কুহিতো, কুহকো.

পুট্ঠস্সাতি ‘‘কো তিস্সো, কো রাজপূজিতো’’তি পুট্ঠস্স. উদ্ধং কত্ৰাতি উক্খিপিত্ৰা ৰিভৰসম্পত্তিআদিনা পগ্গহেত্ৰা.

উন্নহনাতি উদ্ধং উদ্ধং বন্ধনা পলিৰেঠনা. দ্ৰে কির ভিক্খূ একং গামং পৰিসিত্ৰা আসনসালায নিসীদিত্ৰা একং কুমারিকং পক্কোসিংসু. তায আগতায তত্রেকো একং পুচ্ছি ‘‘অযং, ভন্তে, কস্স কুমারিকা’’তি? ‘‘অম্হাকং উপট্ঠাযিকায তেলকন্দরিকায ধীতা, ইমিস্সা মাতা মযি গেহং গতে সপ্পিং দদমানা ঘটেনেৰ দেতি, অযম্পি মাতা ৰিয ঘটেন দেতী’’তি (ৰিভ. অট্ঠ. ৮৬২) উক্কাচেসি. ইমং সন্ধায ৰুত্তং ‘‘তেলকন্দরিকৰত্থু চেত্থ ৰত্তব্ব’’ন্তি.

ধম্মানুরূপা ৰাতি মত্তাৰচনানুরূপং ৰা. মত্তাৰচনং হি ‘‘ধম্মো’’তি ৰুচ্চতি. যথাহ ‘‘সুভাসিতং উত্তমমাহু সন্তো, ধম্মং ভণে নাধম্মং তং দুতিয’’ন্তি (সং. নি. ১.২১৩; সু. নি. ৪৫২). তেন বহুং ৰিপ্পলপনমাহ, সচ্চতো ৰা অঞ্ঞা সুভাসিতা ৰাচা ‘‘ধম্মো’’তি ৰেদিতব্বো. মুগ্গসূপসদিসকম্মো পুগ্গলো মুগ্গসূপ্যো. তেনাহ ‘‘অযং পুগ্গলো মুগ্গসূপ্যোতি ৰুচ্চতী’’তি. পরিভটস্স কম্মং পারিভট্যং, তদেৰ পারিভট্যতা.

নিমিত্তেন চরন্তো, জীৰন্তো ৰা নিমিত্তকো, তস্স ভাৰো নেমিত্তিকতা. অত্তনো ইচ্ছায পকাসনং ওভাসো. কো পন সোতি? ‘‘অজ্জ ভিক্খূনং পচ্চযা দুল্লভা জাতা’’তিআদিকা পচ্চযপটিসংযুত্তকথা. ইচ্ছিতৰত্থুস্স সমীপে কথনং সামন্তজপ্পা.

অক্কোসনভযেনাপি দদেয্যাতি দসহি অক্কোসৰত্থূহি অক্কোসনং. তথা ৰম্ভনাদযো. উপেক্খনা উপাসকানং দাযকাদিভাৰতো বহি ছড্ডনা. খিপনাতি খেপৰচনং. তং পন অৰহসিত্ৰা ৰচনং হোতীতি আহ ‘‘উপ্পণ্ডনা’’তি. পাপনাতি অদাযকত্তস্স, অৰণ্ণস্স ৰা পতিট্ঠাপনং. পরেসং পিট্ঠিমংসখাদনসীলো পরপিট্ঠিমংসিকো, তস্স ভাৰো পরপিট্ঠিমংসিকতা. অব্ভঙ্গন্তি অব্ভঞ্জনং. নিপিসিত্ৰা গন্ধমগ্গনা ৰিযাতি অনিপ্পিসিতে অলব্ভমানস্স গন্ধস্স নিপিসনে লাভো ৰিয পরগুণে অনিপ্পিসিতে অলব্ভমানানং পচ্চযানং নিপিসনেন লাভো দট্ঠব্বোতি.

নিকত্তুং অপ্পেন লাভেন বহুকং ৰঞ্চেত্ৰা গহেতুং ইচ্ছনং নিজিগীসনং, তস্স ভাৰো নিজিগীসনতা. তস্সেৰ ইচ্ছনস্স পৰত্তিআকারো, তংসহজাতং ৰা গৰেসনকম্মং.

অঙ্গন্তি হত্থপাদাদিঅঙ্গানি উদ্দিস্স পৰত্তং ৰিজ্জং. নিমিত্তন্তি নিমিত্তসত্থং. উপ্পাতন্তি উক্কাপাতদিসাডাহ-ভূমিচালাদিউপ্পাতপটিবদ্ধৰিজ্জং. সুপিনন্তি সুপিনসত্থং. লক্খণন্তি ইত্থিপুরিসানং লক্খণজাননসত্থং. মূসিকচ্ছিন্নন্তি ৰত্থাদীনং অসুকভাগে মূসিকচ্ছেদে সতি ইদং নাম ফলং হোতীতি জাননকসত্থং. পলাসগ্গিআদীসু ইমিনা নাম অগ্গিনা হুতে ইদং নাম হোতীতি অগ্গিৰসেন হোমৰিধানং অগ্গিহোমং. ইমিনা নযেন দব্বিহোমং ৰেদিতব্বং. আদি-সদ্দেন থুসহোমাদীনং, অঞ্ঞেসঞ্চ সুত্তে আগতানং মিচ্ছাজীৰানং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. ৰীরিযসাধনত্তা আজীৰপারিসুদ্ধিসীলস্স ‘‘পচ্চযপরিযেসনৰাযামো’’তি ৰুত্তং. তস্স পারিসুদ্ধি অনৰজ্জভাৰো, যেন ধম্মেন সমেন পচ্চযলাভো হোতি. ন হি অলসো ঞাযেন পচ্চযে পরিযেসিতুং সক্কোতীতি.