৫. ভাৰাৰবোধ-পঞ্চমপরিচ্ছেদ
৩৩৮. পটিভানৰতা লোক, ৰোহার’মনুসারিনা;
ততো’চিত্য সমুল্লাস, ৰেদিনা কৰিনা পরং.
৩৩৯. ঠাযিসম্বন্ধিনো ভাৰ, ৰিভাৰা সা’নুভাৰকা;
সম্বজ্ঝন্তি নিবন্ধা তে, রস’স্সাদায সাধুনং.
ভাৰঅধিপ্পায
৩৪০. চিত্ত ৰুত্তি ৰিসেসা তু, ভাৰযন্তি রসে যতো;
রত্যাদযো ততো ভাৰ, সদ্দেন পরিকিত্তিতা.
ঠাযীভাৰঅধিপ্পায
৩৪১. ৰিরোধিনা’ঞ্ঞভাৰেন, যো ভাৰো ন তিরোহিতো;
সীলেন তিট্ঠতি’চ্চেসো, ‘ঠাযীভাৰো’তি সদ্দিতো.
ঠাযীভাৰপ্পভেদউদ্দেস
৩৪২. রতি, হস্সো, চ সোকো, চ,
কোধু, স্সাহা, ভযং,পি চ;
জিগুচ্ছা, ৰিম্হযো, চেৰ, সমো চ নৰ ঠাযিনো.
ব্যভিচারীভাৰঅধিপ্পায
৩৪৩. তিরোভাৰা, ৰিভাৰা’দি, ৰিসেসনা’ভিমুখ্যতো;
যে তে চরন্তি সীলেন, তে হোন্তি ব্যভিচারিনো.
ব্যভিচারিভাৰপভেদ
৩৪৪. নিব্বেদো, তক্ক, সঙ্কা, সম,
ধিতি, জল়তা, দীনতু, গ্গা, লসত্তং,
সুত্তং, তাসো, গিলানু, স্সুক, হরিস,
সতি, স্সা, ৰিসাদা, বহিত্থা [বহিদ্ধা (ক.)];
চিন্তা, গব্বা, পমারো, মরিস, মদ,
মতু, ম্মাদ, মোহা, ৰিবোধো,
নিদ্দা, ৰেগা, সবিলং, মরণ,
চপলতা [সচপলা (ক.)], ব্যাধি, তেত্তিংস মেতে.
সত্তিকভাৰঅধিপ্পায
৩৪৫. সমাহিত’ত্ত’প্পভৰং, সত্তং [সত্ৰং (ক.)] তেনো’পপাদিতা;
সত্তিকা [সাত্ৰিকা (ক.)] প্য’নুভাৰত্তে, ৰিসুং ভাৰা ভৰন্তি তে.
সত্তিকভাৰপ্পভেদ
৩৪৬. থম্ভো, পল়য, রোমঞ্চা, তথা সেদ, স্সু, ৰেপথু;
ৰেৰণ্ণিযং, ৰিসরতা, ভাৰা’ট্ঠে’তে তু সত্তিকা.
৩৪৭. যদা রত্যাদযো ভাৰা, ঠিতিসীলা ন হোন্তি চে;
তদা সব্বেপি তে ভাৰা, ভৰন্তি ব্যভিচারিনো.
৩৪৮. ৰিভাৰো কারণং তেসু, প্পত্তিযু’দ্দীপনে তথা;
যো সিযা বোধকো তেসং,
অনুভাৰো’য মীরিতো.
৩৪৯. নেকহেতুং মনোৰুত্তি, ৰিসেসঞ্চ ৰিভাৰিতুং;
ভাৰং ৰিভাৰা’নুভাৰা, ৰণ্ণিযা বন্ধনে ফুটং.
৩৫০. সৰিভাৰা’নুভাৰেহি, ভাৰা তে তে যথারহং;
ৰণ্ণনীযা যথো’চিত্যং, লোকরূপা’নুগামিনা.
৩৫১. চিত্ত ৰুত্তি ৰিসেসত্তা, মানসা সত্তিকা’ঙ্গতো;
বহি নিস্সট সেদাদি, অনুভাৰেহি ৰণ্ণিযা.
রসঅধিপ্পায
৩৫২. সামাজিকান মানন্দো, যো বন্ধত্থা’নুসারিনং;
রসীযতীতি তঞ্ঞূহি, রসো নামা’য’মীরিতো.
রসপ্পভেদ
৩৫৩. সৰিভাৰা, নুভাৰেহি, সত্তিক,ব্যভিচারিভি;
অস্সাদিযত্ত মানীয, মানো ঠাযে’ৰ সো রসো.
৩৫৪. সিঙ্গার,হস্স,করুণা, রুদ্দ,ৰীর,ভযানকা;
বীভচ্ছ,ব্ভুত,সন্তা, চ, রসা ঠাযীন নুক্কমা.
৩৫৫. দুক্খরূপে’য’ মানন্দো, কথং নু করুণাদিকে?
সিযা সোতূনমানন্দো,
সোকো ৰেস্সন্তরস্স হি.
ঠাযীভাৰ নিদ্দেস রতিট্ঠাযীভাৰ
৩৫৬. রম্ম,দেস, কলা, কাল, ৰেসাদি, পটিসেৰনা;
যুৰান’ঞ্ঞোঞ্ঞরত্তানং, পমোদো রতি রুচ্চতে.
৩৫৭. যুত্যা ভাৰানুভাৰা তে, নিবন্ধা পোসযন্তি নং;
সোপ্য’যোগ, ৰিপ্পযোগ, সম্ভোগানং ৰসা তিধা.
হস্সট্ঠাযীভাৰ
৩৫৮. ৰিকারা’কতিআদীহি, অত্তনো থ পরস্স ৰা;
হস্সো নিদ্দা, সমা’লস্য, মুচ্ছাদি,ব্যভিচারিভি;
পরিপোসে সিযা হস্সো, ভিয্যো’ত্থিপভুতীনং সো.
হস্সপ্পভেদ
৩৫৯. সিত মিহ ৰিকাসি নযনং,
কিঞ্চা’লক্খিয দিজং তু তং হসিতং;
মধুরস্সরং ৰিহসিতং, অংসসিরোকম্পমুপহসিতং.
৩৬০. অপহসিতং সজল’ক্খি, ৰিক্খিত্তঙ্গং ভৰত্য’তিহসিতং;
দ্ৰে দ্ৰে কথিতা চে’সং,
জেট্ঠে [মজ্ঝে’ধমেতি এত্থ মজ্ঝে অধমেতি পদচ্ছেদো] মজ্ঝে’ধমে চ কমসো.
করুণট্ঠাযীভাৰ
৩৬১. সোকরূপো তু করুণো, নিট্ঠপ্পত্তি’ট্ঠ নাসতো;
তত্থা’নুভাৰা রুদিত, পল়য,ত্থম্ভকাদযো;
ৰিসাদা,লস্য,মরণ, চিন্তা’দী ব্যভিচারিনো.
রুদ্দট্ঠাযীভাৰ
৩৬২. কোধো মচ্ছরিযা’দীহি, পোসে তাস, মদাদিভি;
নযনা’রুণতাদীহি, রুদ্দো নাম রসো ভৰে.
ৰীরট্ঠাযীভাৰ
৩৬৩. পতাপ, ৰিক্কমা’দীহু, স্সাহো ‘ৰীরো’তি সঞ্ঞিতো;
রণ,দান,দযাযোগা, ৰীরো’যং তিৰিধো ভৰে;
তেৰা’নুভাৰা ধিতি,ম, ত্যা’দযো ব্যভিচারিনো.
ভযট্ঠাযীভাৰ
৩৬৪. ৰিকারা,সনি,সত্তা’দি, ভযু’ক্কংসো ভযানকো;
সেদা’দযো নুভাৰে’ত্থ, তাসা’দী ব্যভিচারিনো.
জিগুচ্ছাট্ঠাযীভাৰ
৩৬৫. জিগুচ্ছা রুধিরা’দীহি, পূত্যা’দীহি ৰিরাগতো;
বীভচ্ছো খোভনু’ব্বেগী, কমেন করুণাযুতো;
নাসা ৰিকূণনাদীহি, সঙ্কাদীহি’স্স পোসনং.
ৰিম্হযট্ঠাযীভাৰ
৩৬৬. অতি লোক পদত্থেহি, ৰিম্হযো’যং রসো’ব্ভুতো;
তস্সা’নুভাৰা সেদ,স্সু, সাধুৰাদা’দযো সিযুং;
তাসা,ৰেগ,ধিতি,প্পঞ্ঞা, হোন্তে’ত্থ ব্যভিচারিনো.
সমট্ঠাযীভাৰ
৩৬৭. ঠাযীভাৰো সমো মেত্তা, দযা,মোদা’দি সম্ভৰো;
ভাৰাদীহি ত’দুক্কংসো, সন্তো সন্ত নিসেৰিতো.
ইতি সঙ্ঘরক্খিত মহাসামিৰিরচিতে সুবোধালঙ্কারে
রসভাৰা’ৰবোধো নাম
পঞ্চমো পরিচ্ছেদো.
সুবোধালঙ্কারো সমত্তো.