৫. ভাৰাৰবোধ-পঞ্চমপরিচ্ছেদ

৩৩৮. পটিভানৰতা লোক, ৰোহার’মনুসারিনা;

ততো’চিত্য সমুল্লাস, ৰেদিনা কৰিনা পরং.

৩৩৯. ঠাযিসম্বন্ধিনো ভাৰ, ৰিভাৰা সা’নুভাৰকা;

সম্বজ্ঝন্তি নিবন্ধা তে, রস’স্সাদায সাধুনং.

ভাৰঅধিপ্পায

৩৪০. চিত্ত ৰুত্তি ৰিসেসা তু, ভাৰযন্তি রসে যতো;

রত্যাদযো ততো ভাৰ, সদ্দেন পরিকিত্তিতা.

ঠাযীভাৰঅধিপ্পায

৩৪১. ৰিরোধিনা’ঞ্ঞভাৰেন, যো ভাৰো ন তিরোহিতো;

সীলেন তিট্ঠতি’চ্চেসো, ‘ঠাযীভাৰো’তি সদ্দিতো.

ঠাযীভাৰপ্পভেদউদ্দেস

৩৪২. রতি, হস্সো, চ সোকো, চ,

কোধু, স্সাহা, ভযং,পি চ;

জিগুচ্ছা, ৰিম্হযো, চেৰ, সমো চ নৰ ঠাযিনো.

ব্যভিচারীভাৰঅধিপ্পায

৩৪৩. তিরোভাৰা, ৰিভাৰা’দি, ৰিসেসনা’ভিমুখ্যতো;

যে তে চরন্তি সীলেন, তে হোন্তি ব্যভিচারিনো.

ব্যভিচারিভাৰপভেদ

৩৪৪. নিব্বেদো, তক্ক, সঙ্কা, সম,

ধিতি, জল়তা, দীনতু, গ্গা, লসত্তং,

সুত্তং, তাসো, গিলানু, স্সুক, হরিস,

সতি, স্সা, ৰিসাদা, বহিত্থা [বহিদ্ধা (ক.)];

চিন্তা, গব্বা, পমারো, মরিস, মদ,

মতু, ম্মাদ, মোহা, ৰিবোধো,

নিদ্দা, ৰেগা, সবিলং, মরণ,

চপলতা [সচপলা (ক.)], ব্যাধি, তেত্তিংস মেতে.

সত্তিকভাৰঅধিপ্পায

৩৪৫. সমাহিত’ত্ত’প্পভৰং, সত্তং [সত্ৰং (ক.)] তেনো’পপাদিতা;

সত্তিকা [সাত্ৰিকা (ক.)] প্য’নুভাৰত্তে, ৰিসুং ভাৰা ভৰন্তি তে.

সত্তিকভাৰপ্পভেদ

৩৪৬. থম্ভো, পল়য, রোমঞ্চা, তথা সেদ, স্সু, ৰেপথু;

ৰেৰণ্ণিযং, ৰিসরতা, ভাৰা’ট্ঠে’তে তু সত্তিকা.

৩৪৭. যদা রত্যাদযো ভাৰা, ঠিতিসীলা ন হোন্তি চে;

তদা সব্বেপি তে ভাৰা, ভৰন্তি ব্যভিচারিনো.

৩৪৮. ৰিভাৰো কারণং তেসু, প্পত্তিযু’দ্দীপনে তথা;

যো সিযা বোধকো তেসং,

অনুভাৰো’য মীরিতো.

৩৪৯. নেকহেতুং মনোৰুত্তি, ৰিসেসঞ্চ ৰিভাৰিতুং;

ভাৰং ৰিভাৰা’নুভাৰা, ৰণ্ণিযা বন্ধনে ফুটং.

৩৫০. সৰিভাৰা’নুভাৰেহি, ভাৰা তে তে যথারহং;

ৰণ্ণনীযা যথো’চিত্যং, লোকরূপা’নুগামিনা.

৩৫১. চিত্ত ৰুত্তি ৰিসেসত্তা, মানসা সত্তিকা’ঙ্গতো;

বহি নিস্সট সেদাদি, অনুভাৰেহি ৰণ্ণিযা.

রসঅধিপ্পায

৩৫২. সামাজিকান মানন্দো, যো বন্ধত্থা’নুসারিনং;

রসীযতীতি তঞ্ঞূহি, রসো নামা’য’মীরিতো.

রসপ্পভেদ

৩৫৩. সৰিভাৰা, নুভাৰেহি, সত্তিক,ব্যভিচারিভি;

অস্সাদিযত্ত মানীয, মানো ঠাযে’ৰ সো রসো.

৩৫৪. সিঙ্গার,হস্স,করুণা, রুদ্দ,ৰীর,ভযানকা;

বীভচ্ছ,ব্ভুত,সন্তা, চ, রসা ঠাযীন নুক্কমা.

৩৫৫. দুক্খরূপে’য’ মানন্দো, কথং নু করুণাদিকে?

সিযা সোতূনমানন্দো,

সোকো ৰেস্সন্তরস্স হি.

ঠাযীভাৰ নিদ্দেস রতিট্ঠাযীভাৰ

৩৫৬. রম্ম,দেস, কলা, কাল, ৰেসাদি, পটিসেৰনা;

যুৰান’ঞ্ঞোঞ্ঞরত্তানং, পমোদো রতি রুচ্চতে.

৩৫৭. যুত্যা ভাৰানুভাৰা তে, নিবন্ধা পোসযন্তি নং;

সোপ্য’যোগ, ৰিপ্পযোগ, সম্ভোগানং ৰসা তিধা.

হস্সট্ঠাযীভাৰ

৩৫৮. ৰিকারা’কতিআদীহি, অত্তনো থ পরস্স ৰা;

হস্সো নিদ্দা, সমা’লস্য, মুচ্ছাদি,ব্যভিচারিভি;

পরিপোসে সিযা হস্সো, ভিয্যো’ত্থিপভুতীনং সো.

হস্সপ্পভেদ

৩৫৯. সিত মিহ ৰিকাসি নযনং,

কিঞ্চা’লক্খিয দিজং তু তং হসিতং;

মধুরস্সরং ৰিহসিতং, অংসসিরোকম্পমুপহসিতং.

৩৬০. অপহসিতং সজল’ক্খি, ৰিক্খিত্তঙ্গং ভৰত্য’তিহসিতং;

দ্ৰে দ্ৰে কথিতা চে’সং,

জেট্ঠে [মজ্ঝে’ধমেতি এত্থ মজ্ঝে অধমেতি পদচ্ছেদো] মজ্ঝে’ধমে চ কমসো.

করুণট্ঠাযীভাৰ

৩৬১. সোকরূপো তু করুণো, নিট্ঠপ্পত্তি’ট্ঠ নাসতো;

তত্থা’নুভাৰা রুদিত, পল়য,ত্থম্ভকাদযো;

ৰিসাদা,লস্য,মরণ, চিন্তা’দী ব্যভিচারিনো.

রুদ্দট্ঠাযীভাৰ

৩৬২. কোধো মচ্ছরিযা’দীহি, পোসে তাস, মদাদিভি;

নযনা’রুণতাদীহি, রুদ্দো নাম রসো ভৰে.

ৰীরট্ঠাযীভাৰ

৩৬৩. পতাপ, ৰিক্কমা’দীহু, স্সাহো ‘ৰীরো’তি সঞ্ঞিতো;

রণ,দান,দযাযোগা, ৰীরো’যং তিৰিধো ভৰে;

তেৰা’নুভাৰা ধিতি,ম, ত্যা’দযো ব্যভিচারিনো.

ভযট্ঠাযীভাৰ

৩৬৪. ৰিকারা,সনি,সত্তা’দি, ভযু’ক্কংসো ভযানকো;

সেদা’দযো নুভাৰে’ত্থ, তাসা’দী ব্যভিচারিনো.

জিগুচ্ছাট্ঠাযীভাৰ

৩৬৫. জিগুচ্ছা রুধিরা’দীহি, পূত্যা’দীহি ৰিরাগতো;

বীভচ্ছো খোভনু’ব্বেগী, কমেন করুণাযুতো;

নাসা ৰিকূণনাদীহি, সঙ্কাদীহি’স্স পোসনং.

ৰিম্হযট্ঠাযীভাৰ

৩৬৬. অতি লোক পদত্থেহি, ৰিম্হযো’যং রসো’ব্ভুতো;

তস্সা’নুভাৰা সেদ,স্সু, সাধুৰাদা’দযো সিযুং;

তাসা,ৰেগ,ধিতি,প্পঞ্ঞা, হোন্তে’ত্থ ব্যভিচারিনো.

সমট্ঠাযীভাৰ

৩৬৭. ঠাযীভাৰো সমো মেত্তা, দযা,মোদা’দি সম্ভৰো;

ভাৰাদীহি ত’দুক্কংসো, সন্তো সন্ত নিসেৰিতো.

ইতি সঙ্ঘরক্খিত মহাসামিৰিরচিতে সুবোধালঙ্কারে

রসভাৰা’ৰবোধো নাম

পঞ্চমো পরিচ্ছেদো.

সুবোধালঙ্কারো সমত্তো.