ধাতুৰংসো |ও০.০০০১|

নমো তস্স ভগৰতো অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

১. তথাগতস্সাগমনকথা

সম্বুদ্ধমতুলং সুদ্ধং ধম্মং সঙ্ঘং অনুত্তরং,

নমস্সিত্ৰা পৰক্খামি ধাতুৰংসপ্পকাসনং;

তিক্খত্তুমগমা নাথো লঙ্কাদীপং মনোরমং,

সত্তানং হিতমিচ্ছন্তো সাসনস্স চিরট্ঠিতিং.

তত্থ তিক্খত্তুমগমা নাথো’তি অনমতগ্গে সংসারৰট্টে পরিনামেত্ৰা অপ্পতিসরণভাৰপ্পত্তানং লোকিযলোকুত্তরসুখনিপ্ফাদনভাৰেন নাথো পতিসরণ ভূতো ভগৰা বুদ্ধধম্মসঙ্ঘরতনত্তযমগ্গং আচিক্খন্তো লঙ্কাদীপং তিক্খত্তুং গতো. তত্থ পঠমগমনে তাৰ বোধিমণ্ডং আরুয্হ পুরত্থীমাভিমুখো নিসীদিত্ৰা সূরিযে অনত্থমিতেযেৰ মারবলং ৰিধমেত্ৰা, পঠমযামে পুব্বেনিৰাসঞাণং অনুস্সরিত্ৰা মজ্ঝিমযামে চুতুপপাতঞাণং পত্ৰা পচ্ছিমযামাৰসানে পচ্চযাকারে ঞাণং ওতারেত্ৰা দসবলচতুৰেসারজ্জাদি গুণপতিমণ্ডিতং সব্বঞ্ঞুতঞাণং পটিৰিজ্ঝিত্ৰা বোধিমণ্ডপ্পদেসে অনুক্কমেন সত্তসত্তাহং ৰীতিনামেত্ৰা অট্ঠমে সত্তাহে অজপালনিগ্রোধমূলে নিসিন্নো ধম্মগম্ভিরতং পচ্চৰেক্খনেন অপ্পোস্সুক্কতং আপজ্জমানো দসসহস্স ব্রহ্মপরিৰারেন সহম্পতিমহাব্রহ্মুনা আযাচিতধম্মদেসনো হুত্ৰা |ও০.০০০২| বুদ্ধচক্খুনা লোকং ওলোকেন্তো পঞ্চৰগ্গিযানং ভিক্খুনং বহূপকারকং অনুস্সরিত্ৰা উট্ঠাযাসনা কাসীনং পুরং গন্ত্ৰা অঞ্ঞাকোণডঞ্ঞপ্পমুখে অট্ঠারস ব্রহ্মকোটিযো অমতং পাযেন্তো ধম্মচক্কং পৰত্তেত্ৰা পক্খস্স পঞ্চমিযং পঞ্চৰগ্গিযে সব্বেপি তে অরহন্তে পতিট্ঠাপেত্ৰা তং দিৰসমেৰ যসকুলপুত্তস্স রত্তিভাগে সোতাপত্তিফলং দত্ৰা পুনদিৰসে অরহন্তং দত্ৰা তস্স সহাযকে চতুপঞ্ঞাসজনে অরহন্তং পাপেত্ৰা এৰং লোকে একসট্ঠিযা অরহন্তেসু জাতেসু ৰুত্থৰস্সো পৰারেত্ৰা, ‘চরথ ভিক্খৰে চারিক’ ন্তি ভিক্খু দিসাসু পেসেত্ৰা সযং উরুৰেলং গচ্ছন্তো অন্তরামগ্গে কপ্পাসিকৰনসণ্ডে ভদ্দৰগ্গিযে কুমারে তিংসজনে ৰিনেত্ৰা এহিভিক্খুভাৰেন পব্বাজেত্ৰা উরুৰেলং গন্ত্ৰা অড্ঢুড্ঢানি পাটিহারিযসহস্সানি দস্সেন্তো উরুৰেলকস্সপাদযো সহস্সজটিলপরিৰারে তেভাতিকজটিলে ৰিনেন্তো তত্থেৰ ৰিহাসি. অপরভাগে অঙ্গমগধরট্ঠৰাসিনো উরুৰেলকস্সপস্স মহাযঞ্ঞং উপট্ঠাপেসুং. সো পন ইচ্ছাচারাভিভূতো চিন্তেসি? ‘‘সচাযং মহাসমণো ইমস্স সমাগমস্স মজ্ঝে পাটিহারিযং করেয্য লাভসক্কারো মে পরিহাযিস্সতি’’তি. তস্সেৰং পৰত্তঅজ্ঝাসযং ঞত্ৰা পাতোৰ উত্তরকুরুতো ভিক্খং আহরিত্ৰা অনোতত্তে আহারং পরিভুঞ্জিত্ৰা সাযন্হ সমযে ফুস্সপুণ্ণমীউপোসথদিৰসে লঙ্কাদীপস্সত্থায লঙ্কাদীপমুপাগমি.

তস্স পন দীপস্স মহাগঙ্গায দক্খিণপস্সে আযামতো তিযোজনে পুথুলতো একযোজনপ্পমাণে মহানাগৰনুয্যানে যক্খসমাগমস্স মজ্ঝে তস্স উপরি মহিযঙ্গণথূপস্স পতিট্ঠানট্ঠানে আকাসেযেৰ ঠীতো ৰুট্ঠিৰাতন্ধকারং দস্সেত্ৰা তেসং ভযং উপ্পাদেসি. তে ভযেন উপদ্দুতা ‘‘কস্স নু খো ইমং কম্ম’’ন্তি ইতো চিতো ওলোকেন্তো অদ্দসংসু ভগৰন্তং আকাসে নিসিন্নং. দিস্ৰান ভগৰন্তং অভযং যাৰিংসু. তেসং ভগৰা আহ?

‘‘সচে |ও০.০০০৩| তুম্হে অভযং ইচ্ছথ ময্হং নিসজ্জট্ঠানস্স ওকাসং দেথা’’তি. সব্বেপি তে তস্স নিসজ্জট্ঠানং অদংসু. ভগৰা নিসজ্জায ওকাসং গহেত্ৰা তেসং ভযং ৰিনোদেত্ৰা তেহি দিন্নে ভুমিভাগে চম্মখণ্ডং পত্থরিত্ৰা নিসীদি. নিসিন্নোৰ পন ভগৰা চম্মখণ্ডং পসারেসি. তে যক্খা ভীততসিতা অঞ্ঞত্থ গন্তুং অসহমানা সমন্ততো সাগরতীরে রাসিভূতা অহেসুং. সত্থা গিরিদীপং ইদ্ধানুভাৰেন আহরিত্ৰা দস্সেসি. তেসু তত্থ পতিট্ঠিতেসু পুন যথাট্ঠানেৰ ঠপেত্ৰা পত্থরিতচম্মখণ্ডম্পি সংখিপি. তস্মিং খণে ততো ততো দেৰা সন্নিপতিংসু. তেসং সমাগমে ধম্মং দেসেসি. অনেকেসং পাণকোটীনং ধম্মাভিসমযো অহোসি. সরণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠিতা অসঙ্খেয্যা অহেসুং. সুমনকূটে পন মহাসুমনদেৰো সোতাপত্তিফলং পত্ৰা অত্তনো পূজনীযং ভগৰন্তং যাচি. ভগৰা তেন যাচিতো সীসং পাণিনা পরামসিত্ৰা কেসধাতুংগহেত্ৰা তস্স অদাসি. দত্ৰা চ পন লঙ্কাদীপং তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৰা পরিত্তং কত্ৰা আরক্খং সংৰিধায পুন উরুৰেলমেৰ আগতো. সো পন কেসধাতুযো সুৰণ্ণচঙ্গোটকেনাদায সত্থু নিসিন্নট্ঠানে নানারতনেহি ৰিচিত্তং থূপং পতিট্ঠাপেত্ৰা উপরি ইন্দনীলমণিথূপিকাহি পিদহিত্ৰা গন্ধমালাদীহি পূজেন্তো ৰিহাসি. পরিনিব্বুতে পন ভগৰতি সারিপুত্তস্স অন্তেৰাসিকো সরভূ নাম থেরো খীণাসৰো চিতকতো ইদ্ধিযা তথাগতস্স গীৰট্ঠিং আদায তস্মিং ইন্দনীলমণিথূপে পতিট্ঠাপেত্ৰা মেঘৰণ্ণপাসাণেহি দ্ৰাদসহত্থং থূপং কারাপেত্ৰা গতো. ততো দেৰানম্পিযতিস্সরঞ্ঞো ভাতা চূল়াভযো নাম কুমারো তমব্ভুতং চেতিযং দিস্ৰা অভিপ্পসন্নো তং পটিচ্ছাদেন্তো তিংসহত্থং চেতিযং পতিট্ঠাপেসি. পুন দুট্ঠগামণী অভযমহারাজা তং পটিচ্ছাদেত্ৰা অসীতিহত্থং কঞ্চুকচেতিযং কারাপেসি. মহিযঙ্গণ |ও০.০০০৪| থূপস্স পতিট্ঠানাধিকারো এৰং ৰিত্থারতো ৰেদিতব্বো?

বোধিং পত্ৰান সম্বুদ্ধো বোধিমূলে নরাসভো

নিসীদিত্ৰান সত্তাহং পাটিহীরং ততো অকা.

ততো পুব্বুত্তরে ঠত্ৰা পল্লঙ্কা ঈসকে জিনো

অনিমিসেন নেত্তেন সত্তাহং তং উদিক্খযি.

চঙ্কমিত্ৰান সত্তাহং চক্খমে রতনামযে

ৰিচিনিত্ৰা জিনো ধম্মং ৰরং সো রতনাঘরে.

অজপালম্হি সত্তাহং অনুভোসি সমাধিজং

রম্মে চ মুচলিন্দস্মিং ৰিমুত্তিসুখমুত্তমং.

রাজাযতনমূলম্হি সত্তরত্তিন্দিৰং ৰসী

দন্তপোনোদকং সক্কো অদাসি সত্থুনো তদা.

চতুহি লোকপালেহি সিলাপত্তং সমাহটং চতুক্কমেককং কত্ৰা অধিট্ঠানেন নাযকো.

ৰাণিজেহি তদা দিন্নং মন্থঞ্চ মধুপিণ্ডিকং

তহিং পন গহেত্ৰান ভত্তকিচ্চং অকা জিনো.

গণ্হিংসু সরণং তস্স তপুস্সভল্লিকা উভো

সরণং অগমুং তে তং সত্থু দিন্নসিরোরুহা.

গন্ত্ৰান তে সকং রট্ঠং থূপং কত্ৰা মনোরমং

নমস্সিংসু চ পূজেসুং দ্ৰেভাতিকোপাসকা.

ইতি সো সত্তসত্তাহং ৰীতিনামেসি নাযকো?

ব্রহ্মুনা যাচিতো সত্থা ধম্মচক্কং পৰত্তিতুং.

ততো বারাণসিং গন্ত্ৰা ধম্মচক্কং পৰত্তযি

কোণ্ডঞ্ঞো দেসিতে ধম্মে সোতাপত্তিফলং লভি.

ব্রহ্মানো’ট্ঠারসকোটী দেৰতা চ অসঙ্খিযা

সোতাপত্তিফলং পত্তা ধম্মচক্কে পৰত্তিতে.

পত্তো |ও০.০০০৫| পাটিপদে ৰপ্পো ভদ্দিযো দুতিযে ফলং,

ততিযে চ মহানামো অস্সজী চ চতুত্থীযং.

তে সব্বে সন্নিপাতেত্ৰা পঞ্চ’মে পঞ্চৰগ্গিযে,

অনত্তসুত্তং দেসেত্ৰা বোধিযগ্গ ফলেন তে.

বোধিং পাপেত্ৰা পঞ্চাহে যসত্থেরাদিকে জনে,

ততো মগ্গন্তরে তিংসকুমারে ভদ্দৰগ্গিযে.

উরুৰেলং ততো গন্ত্ৰা উরুৰেলায সঞ্ঞিতং,

উরুৰেলেননুঞ্ঞাতো উরুৰেলনাগং দমি.

তং তং দমী জিনো নাগং দমনেন উরাদিগং,

তথাগতং নিমন্তিংসু দিস্ৰা তে পাটিহারিযং.

ইধেৰ ৰনসণ্ডস্মিং ৰিহারেত্ৰা মহামুনী,

উপট্ঠাহামসে সব্বে নিচ্চভত্তেন তং মযং.

উরুৰেলকস্সপস্স মহাযঞ্ঞে উপট্ঠিতে,

তস্স’ত্তনো নাগমনে ইচ্ছাচারং ৰিজানিয.

উত্তরকুরুতো ভিক্খং হরিত্ৰা দিপদুত্তমো,

অনোতত্তদহে ভুত্ৰা সাযন্হ সমযে সযং.

বোধিতো নৰমে মাসে ফুস্সপুণ্ণমিযং জিনো,

লঙ্কাদীপং ৰিসোধেতুং লঙ্কাদীপমুপাগমি.

যক্খে দমিত্ৰা সম্বুদ্ধো ধাতুং দত্ৰান নাযকো,

গন্ত্ৰান উরুৰেলং সো ৰসী তত্থ ৰনে জিনো.

পঠমগমনকথা সমত্তা.

দুতিযগমনে পন বোধিতো পঞ্চমে ৰস্সে জেতৰনমহাৰিহারে ৰসন্তো চূল়োদর’মহোদরানং মাতুলভাগিনেয্যানং নাগানং মণিপল্লঙ্কং নিস্সায সঙ্গামং পচ্চুপট্ঠিতং দিস্ৰা সযং পত্তচীৰরমাদায চিত্তমাসস্স কাল়পক্খে উপোসথদিৰসে |ও০.০০০৬| নাগদীপং গন্ত্ৰা তেসং সঙ্গামমজ্ঝে আকাসে নিসিন্নো অন্ধকারং অকাসি. তে অন্ধকারাভিভূতে সমস্সাসেত্ৰা আলোকং দস্সেত্ৰা অত্তনো সরণভূতানং তেসং সামগ্গিকরণত্থং ফলভরিতরুক্খং চালেন্তো ৰিয ধম্মং দেসেসি. তে উভোপি ধম্মে পসীদিত্ৰা তম্পি পল্লঙ্কং তথাগতস্স অদংসু. ভগৰা পল্লঙ্কে নিসিন্নো দিব্বন্নপানেহি সন্তপ্পিতো ভত্তানুমোদনং কত্ৰা অসীতিকোটিযো নাগে সরণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেসি. তস্মিং সমাগমে মহোদরস্স মাতুলো মণিঅক্খিকো নাম নাগরাজা ভগৰন্তং পুন কল্যাণিদেসমাগমনত্থং. অযাচি. ভগৰা পন তুণ্হীভাৰেন অধিৰাসেত্ৰা ‘‘জেতৰনমেৰ গতো.

এৰঞ্হি সো নাগদীপং উপেতো,

মারাভিভু সব্বৰিদু সুমেধো;

দমেত্ৰ নাগে করুণাযুপেতো,

গন্ত্ৰা ৰসী জেতৰনে মুনিন্দো.

দুতিযগমনকথা সমত্তা.

ততিযগমনে পন বোধিতো অট্ঠমে ৰস্সে জেতৰনমহাৰিহারে ৰিহরন্তো ভগৰা? ‘‘মম পরিনিব্বানতো পচ্ছা তম্বপণ্ণিদীপে সাসনং পতিট্ঠহিস্সতি, সো দীপো বহু ভিক্খুভিক্খুনীউপাসকোপাসিকাদি অরিযগণসেৰিতো কাসাৰপজ্জোতো ভৰিস্সতি, ময্হং চতুন্নং দাঠাধাতুনং অন্তরে একা দাঠা চ দক্খিণঅক্খধাতু চ নলাটধাতু চ রামগামৰাসীহি লদ্ধো এককোট্ঠাসো চ অঞ্ঞে বহুসরীরধাতু চ কেসধাতুযো চ তত্থেৰ পতিট্ঠহিস্সন্তি অনেকানি সঙ্ঘারামসহস্সানি চ. বুদ্ধধম্মসঙ্ঘরতনে পতিট্ঠিতসদ্ধো মহাজনো ভৰিস্সতি. তস্মা লঙ্কাদীপং গন্ত্ৰা তত্থ সমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৰা আগন্তুং ৰট্টতী ‘‘তি চিন্তেত্ৰা আনন্দত্থেরং আমন্তেসি? ‘‘আনন্দ চতুপটিসম্ভিদপ্পত্তানং পঞ্চসতমহাখীণাসৰানং ভিক্খূনং পটিৰেদেসি. অম্হেহি সদ্ধিং গন্তব্ব ‘‘ন্তি. আনন্দত্থেরো কপিলৰত্থুকোল়িয নগরৰাসীনং পঞ্চসতমহাখীণাসৰানং ভিক্খূনং পটিৰেদেসি. তে পটিৰেদিতা পঞ্চসতখীণাসৰা পত্তচীৰরধারা হুত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা |ও০.০০০৭| অঞ্জলিং পগ্গয্হ নমস্সমানা অট্ঠংসু. সত্থুনো পন সললায নাম গন্ধকুটিযা অৰিদূরে রত্তসেতনীলুপ্পলকুমুদপদুমপুণ্ডরীকসতপত্তসহস্সপত্তজলজেহি সোগন্ধিক নানাপুপ্ফেহি সঞ্চন্না,সুভসোপানা, পসাদিতসমতিত্তিককাকপেয্যসুরমণীযসীতলমধুরোদকা সুফুল্লপুপ্ফফলধারিত নানাৰিধৰিচিত্তসালসললচম্পকাসোকরুক্খানাগরুক্খাদীহি সুসজ্জিতভূমিপদেসা অচ্চন্তরমণিযা পোক্খরণী অত্থি. তত্থ অধিৰত্থো মহানুভাৰো সুমনোনাম নাগরাজা সোল়সসহস্সমত্তাহি নাগমাণৰিকাহি পরিৰুতো মহন্তং সিরিসম্পত্তিং অনুভৰমানো তথাগতস্স রূপসোভগ্গপ্পত্তং অত্তভাৰং ওলোকেত্ৰা মহন্তং সুখসোমনস্সং অনুভৰমানো অত্তনো মাতরং নন্দনাগমানৰিকং গরুট্ঠানে ঠপেত্ৰা তস্সা ৰেয্যাৰচ্চং কুরুমানো তস্মিংযেৰ পোক্খরণিং অজ্ঝাৰসতি. সত্থা পন অত্তনো গমনং সংৰিধানানন্তরে সুমনং নাগরাজানং অৰিদুরে ঠিতং আমন্তেত্ৰা সপরিৰারো আগচ্ছা হীতি আহ. সো সাধুতি সম্পটিচ্ছিত্ৰা অত্তনো পরিৰারে ছকোটিমত্তে নাগে গহেত্ৰা সুপুপ্পীতচম্পকরুক্খং তথাগতস্স সূরিযরংসিনিৰারণত্থং ছত্তং কত্ৰা গণ্হি. অথ ভগৰা রৰিরস্মিপত্থটসুৰণ্ণপব্বতো ৰিয ৰিরোচমানো অত্তনো পত্তচীৰরমাদায আকাসং অব্ভূগ্গঞ্ছি. সত্থারং পরিৰারেত্ৰা ঠীতা তে পঞ্চসতখীণাসৰাপি সকং সকং পত্তচীৰরমাদায আকাসং উগ্গন্ত্ৰা সত্থারং পরিৰারযিংসু. সত্থা পঞ্চসতখীণাসৰপরিৰুতো ৰিসাখপুণ্ণমুপোসথদিৰসে কল্যাণিযং গন্ত্ৰা মহারহে মণ্ডপমজ্ঝে পঞ্ঞত্তৰর বুদ্ধাসনে পঞ্চসতখীণাসৰপরিৰুতো হুত্ৰা নিসীদি.

অথ মণিঅক্খিকো নাম নাগরাজা বুদ্ধপমুখং ভিক্খু সঙ্ঘং অনেকেহি দিব্বেহি খজ্জভোজ্জেহি সন্তপ্পেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. সত্থা তস্স ভত্তানুমোদনং কত্ৰা সুমনকুটে পদলঞ্ছনং দস্সেত্ৰা তস্মিং পব্বতপাদে অনেকপাদপাকিণ্ণভূমিপ্পদেসে নিসিন্নো দিৰাৰিহারং কত্ৰা ততো ৰুট্ঠায দীঘৰাপিচেতিযট্ঠানে সমাপত্তিং সমাপজ্জি. মহাপথৰী উদকপরিযন্তং কত্ৰা সতৰারং সহস্সৰারং সঙ্কম্পি. তত্থ মহাসেনং নাম দেৰপুত্তং আরক্খত্থায নিৰত্তেত্ৰা ততো |ও০.০০০৮| ৰুট্ঠায মহাথূপট্ঠানে তথেৰ সমাপত্তিং সমাপজ্জি. মহাপথৰি তথেৰ কম্পি. তত্রাপি ৰিসালরূপ দেৰপুত্তং আরক্খং গণ্হনত্থায ঠপেত্ৰা ততো ৰুট্ঠায থূপারাম চেতিযট্ঠানে তথেৰ নিরোধসমাপত্তিং সমাপজ্জি. মহাপথৰী তথেৰ কম্পি. তত্থ চ পথৰিপাল দেৰপুত্তং আরক্খত্থায. নিৰত্তেত্ৰা ততো ৰুট্ঠায মরিচৰট্টিচেতিযট্ঠানং গন্ত্ৰা পঞ্চহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং সমাপত্তিং অপ্পযি. পথৰি তথেৰ কম্পি. তস্মিং ঠানে ইন্দকদেৰপুত্তং আরক্খং গণ্হনত্থায ঠপেসি. ততো ৰুট্ঠায কাচরগামচেতিযট্ঠানে তথেৰ সমাপত্তিং সমাপজ্জি. পথৰি তথেৰ কম্পি. (তস্মিং ঠানে মহাঘোস দেৰপুত্তং আরক্খং গণ্হনত্থায নিয্যাদেসি) এতস্মিং মহাচেতিযট্ঠানে মহাঘোসং নাম দেৰপুত্তং আরক্খং গহণত্থায নিৰত্তেত্ৰা ততো ৰুট্ঠায তিস্সমহাৰিহারচেতিযট্ঠানে তথেৰ সমাপত্তিং সমাপজ্জি. পথৰি তথেৰ কম্পি. তত্থ মণিমেখলং নাম দেৰধীতরং আরক্খং গাহাপেত্ৰা ততো নাগমহাৰিহারচেতিযট্ঠানে তথেৰ সমাপত্তিং সমাপজ্জি. পথৰি তথেৰ কম্পি. তস্মিম্পি মহিন্দং নাম দেৰপুত্তং আরক্খং গহণত্থায ঠপেসি. ততো ৰুট্ঠায মহাগঙ্গায দক্খিণদিসাভাগে সেরু নাম দহস্স অন্তে ৰরাহ নাম সোণ্ডিমত্থকে অতিমনোরমং উদকবুব্বুল়কেলাসকূটপটিভাগং চেতিযং পতিট্ঠহিস্সতী’তি পঞ্চসতখীণাসৰেহি সদ্ধিং নিরোধসমাপত্তিং সমাপজ্জি. বহলঘনমহাপথৰি পরিব্ভমিতকুম্ভকারচক্কং ৰিয পভিন্তমদমহা হত্থিনাগস্স কুঞ্চনাদকরণং ৰিয উচ্ছুকোট্টন যন্ত-মুখসদ্দো |ও০.০০০৯| ৰিয (চ) সতৰারং সহস্সৰারং নদমানা সোমনস্সপ্পত্তা ৰিয সকললঙ্কাদীপং উন্নাদং কুরুমানা সংকম্পি. ততো ৰুট্ঠায সুমননাগরঞ্ঞো হত্থেসু ঠিত চম্পকরুক্খতো পুপ্ফানি আদায তত্থ পূজেত্ৰা পুনপ্পুনং তং ওলোকেসি. সো সত্থারং ৰন্দিত্ৰা মযা ভন্তে কিং কত্তব্বন্তি পুচ্ছি. ইমস্স ঠানস্স আরক্খং করোহীতি আহ. সো তং সুত্ৰা ভন্তে তুম্হাকং গন্ধকুটিং মম আরক্খং করোন্তস্স রূপসোভগ্গপ্পত্তং অসীত্যানুব্যঞ্জনব্যামপ্পভাদ্ৰত্তিংসমহাপুরিসলক্খণৰিচিত্তং দস্সনানুত্তরিযভূতং পস্সন্তস্স মনোসিলাতলে সীহনাদং নদন্তো তরুণসীহো ৰিয গজ্জন্তো পাৰুস্সকমহামেঘো ৰিয আকাসগঙ্গং ওতরন্তো ৰিয রতনদামং গন্থেন্তো ৰিয চ অট্ঠঙ্গসমন্নাগতং সৰনীযসরং ৰিস্সজ্জেত্ৰা ব্রম্হঘোসং নিচ্ছারেন্তো নানানযেহি ৰিচিত্তকথং কথযমানানং সৰনানুরিত্তযভূতং সংসারণ্ণৰনিমুগ্গানং তারণসমত্থং মধুর ধম্মদেসনং সুণন্তস্স, ঞাণিদ্ধিযা কোটিপ্পত্তে সারিপুত্তমোগ্গল্লানাদযো অসীতিমহাসাৰকে পস্সন্তস্স, তত্থেৰ ময্হং ৰসনং রুচ্চতি. ন সক্কোমি অঞ্ঞত্থ তুম্হেহি ৰিনা ৰসিতুন্তি আহ. ভগৰা তস্স কথং সুত্ৰা নগরাজ, ইমং পদেসং তযা চিরং ৰসিতট্ঠানং. ককুসন্ধস্স ভগৰতো ধাতু ইমস্মিংযেৰ ঠানে পতিট্ঠিতা, ত্ৰমেৰ তস্মিং কালে ৰরনিদ্দো নাম নাগরাজা হুত্ৰা তস্সা ধাতুযা আরক্খং গহেত্ৰা গন্ধমালাদীহি পূজং করোন্তো চিরং ৰিহাসি. পুন কোণাগমনস্স ভগৰতো ধাতু ইমস্মিংযেৰ ঠানে পতিট্ঠিতা ত্ৰমেৰ তস্মিং কালে জযসেনো নাম দেৰপুত্তো হুত্ৰা তস্সা ধাতুযা আরক্খং গহেত্ৰা গন্ধমালাদীহি পূজং কত্ৰা তত্থেৰ চিরং ৰিহাসি. পুন কস্সপস্স ভগৰতো ধাতু ইমস্মিংযেৰ ঠানে পতিট্ঠিতা. ত্ৰমেৰ তস্মিং কালে দীঘসালো নাম নাগরাজা হুত্ৰা তায ধাতুযা আরক্খং গহেত্ৰা গন্ধমালাদীহি পূজং করোন্তো ৰিহাসি. মযি পন পরিনিব্বুতে কাকৰণ্ণতিস্সমহারাজা ময্হং নলাটধাতুং ইমস্মিংযেৰ |ও০.০০১০| ঠানে পতিট্ঠাপেস্সতি, তস্মা ত্ৰং ইমস্স ঠানস্স আরক্খং করোহীতি ৰত্ৰা পঞ্চসীলেসু পতিট্ঠাপেত্ৰা পঞ্চসতখীণাসৰেহি সদ্ধিং চেতিযট্ঠানং পদক্খিণং কত্ৰা ত্ৰং অপ্পমত্তো হোহীতি ৰত্ৰা আকাসং উপ্পতিত্ৰা জেতৰনমেৰ গতো.

তস্স পন নাগরঞ্ঞো মাতা ইন্দমানৰিকা নাম আগন্ত্ৰা তথাগতং ৰন্দিত্ৰা একমন্তং ঠিতা, ভন্তে মম পুত্তো সুমনো নাম নাগরাজা কুহিন্তি আহ. তৰ পুত্তো তম্বপণ্ণিদীপে মহাৰালুকগঙ্গায দক্খিণভাগে সেরু নাম দহস্স সমীপে ৰরাহ নাম সোণ্ডিযং সমাধি অপ্পিতত্তা অত্তনো পরিৰারে ছকোটিমত্তে নাগে গহেত্ৰা সত্থারং ৰন্দিত্ৰা ভন্তে ইতো পট্ঠায তুম্হাকং দস্সনং দুল্লভং, খমথ মেতি অচ্চযং দেসেত্ৰা মহতিং নাগসম্পত্তিং গহেত্ৰা পুত্তস্স সুমননাগরাজস্স সন্তিকং গন্ত্ৰা মহতিং ইস্সরিযসম্পত্তিং অনুভৰন্তি তত্থেৰ আরক্খং গহেত্ৰা চিরং ৰিহাসি.

মহাপঞ্ঞো মহাসদ্ধো মহাৰীরো মহাইসি,

মহাবলেন সম্পন্নো মহন্তগুণভুসিতো;

গন্ত্ৰান তম্বপণ্ণিং সো সত্তানুদ্দযমানসো,

গন্ত্ৰা নাগৰরং দীপং অগা জেতৰনং ৰিদু.

অতিসযমতিসারো সারদানং করোন্তো,

অতিঅধিরমণিযো সব্বলোকেকনেত্তো;

অতিগুণধরণীযো সব্বসত্তে তমগ্গং,

অতিৰিপুলদযো তানেতুমাগা সুদীপং.

ততিযগমনকথা সমত্তা.

ইতি অরিযজনপসাদনত্থায কতে ধাতুৰংসে তথাগতস্স গমনং নাম পঠমো পরিচ্ছেদো.

আগন্ত্ৰা তম্বপণ্ণিং সো সত্তানুদ্দযমানসো

পুন গন্ত্ৰা নাগদীপং অগা জেতৰনং ৰরং

অতিসযমতিসারো সারদানেক রত্তো

অতিধিতিরমণিযো সব্বলোকেকনেত্তো

অতিগুণরমণীযং সব্বসন্তেকমগ্গং

অতিৰিপুলদযত্তা লঙ্কমাগা সুদীপং

ইতি সীহল়ভাসায কতে ধাতুৰংসে দিস্সতে.

২. |ও০.০০১১| পরিনিব্বানকথা

সত্থা পন ততো পঞ্চচত্তালীসৰস্সানি তিপিটকপরিযত্তিধম্মং দেসেত্ৰা ৰেনেয্যজনে সংসারতো চতুঅরিযমগ্গফলপটিলাভৰসেন উদ্ধারেত্ৰা নিব্বানে পতিট্ঠাপেত্ৰা পচ্ছিমে কালে ৰেসালিনগরং উপনিস্সায চাপালচেতিযং নিস্সায ৰিহরন্তো মারেন পরিনিব্বানত্থায আরাধিতো সতো সম্পজানো আযুসঙ্খারে ৰিস্সজ্জেসি. তস্স ৰিস্সট্ঠভাৰং আনন্দোযেৰ অঞ্ঞাসি. অঞ্ঞো কোচিপি জানন্তো নাম নত্থি. তস্মা ভিক্খুসঙ্ঘম্পি জানাপেস্সামীতি জেতৰনমহাৰিহারং গন্ত্ৰা সব্বং ভিক্খুসঙ্ঘং সন্নিপাতাপেত্ৰা ভিক্খৰে তথাগতস্স ন চিরস্সেৰ তিণ্ণং মাসানং অচ্চযেন পরিনিব্বানং ভৰিস্সতি, তুম্হে সত্ততিংসবোধি পক্খিযধম্মেসু সমগ্গা হুত্ৰা একীভাৰা হোথ, তুম্হে ৰিৰাদং মা করোথ. অপ্পমাদেন তিস্সো সিক্খা সম্পাদেথাতি ৰত্ৰা পুন দিৰসে ৰেসালিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পিণ্ডপাতা পটিক্কমিত্ৰা ভণ্ডগামং গতো. ভণ্ডগামতো হত্থিগামং হত্থিগামতো অম্বগামং অম্বগামতো জম্বুগামং জম্বুগামতো নিগ্রোধগামং নিগ্রোধগামতো ভোগনগরং ভোগনগরতো পাৰানগরং পাৰানগরতো কুসিনারানগরং পত্তো. তত্থ যমকসালানমন্তরে ঠীতো আনন্দত্থেরং আমন্তেত্ৰা উন্তরসীসকং কত্ৰা মঞ্চকং পঞ্ঞাপেহি কিলন্তোস্মি আনন্দ নিপজ্জিস্সামি’তি আহ. তং সুত্ৰা আনন্দত্থেরো উত্তরসীসকং কত্ৰা মঞ্চকং পঞ্ঞাপেত্ৰা চতুগ্গুণং সঙ্ঘাটিং অত্থরিত্ৰা পঞ্চচত্তালীসৰস্সানি অসযিতবুদ্ধসেয্যং সযন্তো দক্খিণপস্সেন সতো সম্পজানো অনুট্ঠানসঞ্ঞং মনসিকরিত্ৰা সীহসেয্যং কপ্পেসি.

অতীতমদ্ধান ভৰে চরন্তো,

অনন্তসত্তে করুণাযুপেতো;

কত্ৰান পুঞ্ঞানি অনপ্পকানি,

পত্তো সিৰং লোকহিতায নাথো.

এৰং |ও০.০০১২| হি সো দসবলোপি ৰিহীনথামো,

যমস্স সালান নিপজ্জি মজ্ঝে;

কত্ৰান সঞ্ঞঞ্হি অনুট্ঠহানং,

স ইদ্ধিমা মারমুখং পৰিট্ঠো.

তস্মিং খণে সমকসালা সুপুপ্ফিতা অহেসুং. ন কেৰলং যমকসালাযেৰ সুপুপ্ফীতা, অথ খো দসসহস্সী লোকধাতু চক্কৰাল়েসু সালরুক্খাপি পুপ্ফিতা. ন সালরুক্খাযেৰ সুপুপ্ফিতা, অথ খো যং কিঞ্চি পুপ্ফুপগফলূপগ রুক্খজাতং সব্বম্পি পুপ্ফঞ্চ ফলঞ্চ গণ্হি. জলেসু জলপদুমানি থলেসু থলপদুমানি খন্ধেসু খন্ধপদুমানি সাখাসু সাখাপদুমানি লতাসু লতাপদুমানি আকাসে ওলম্বপদুমানি পিট্ঠিপাসাণে হিন্দিত্ৰা সতপত্তপদুমানি সুপুপ্ফিতানি অহেসুং. পথৰিতো যাৰ ব্রহ্মলোকো তাৰ দসসহস্সি চক্কৰাল়া একমালাগুণা ৰিয অহেসুং. দেৰা আকাসতো দিব্বমন্দারৰপারিচ্ছত্তককোৰিল়ারপুপ্ফানি চ চন্দনচুণ্ণানি চ সমাকিরন্তি. দিব্বতুরিযসঙ্গিতিযো চ অন্তলিক্খে পৰত্তন্তি. অনেকানি অচ্ছরিযসহস্সানি অহেসুং. এৰং পূজাৰিসেসে পৰত্তমানে পঠমযামে সুভদ্দপরিব্বাজকং ৰিনেত্ৰা মজ্ঝিমযামে দসসহস্সি লোকধাতু দেৰতানং অনুসাসিত্ৰা পচ্ছিমযামাৰসানে পঠমজ্ঝানং সমাপজ্জিত্ৰা ততো ৰুট্ঠায দুতিযজ্ঝানং চতুত্থজ্ঝানং সমাপজ্জি. ততো ৰুট্ঠায আকাসানঞ্চাযতনং ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং সমাপজ্জিত্ৰা ততো ৰুট্ঠায নিরোধসমাপত্তিং সমাপজ্জি. ততো ৰুট্ঠায পঠমজ্ঝানং দুতিযজ্ঝানং ততিযজ্ঝানং চতুত্থজ্ঝানঞ্চ সমাপজ্জি. ততো ৰুট্ঠায এত্থন্তরতো অনুপাদিসেসনিব্বানধাতুযা পরিনিব্বাযি.

মহামোহতমং হন্ত্ৰা সত্তানং হদযস্সিতং,

রৰীৰ জোতমানো সো লোকস্স অনুকম্পকো;

ৰস্সানি |ও০.০০১৩| পঞ্চতালীসং কত্ৰা সত্তহিতং বহুং,

অধুনা অগ্গিক্খন্ধোৰ পরিনিব্বাযি সো জিনো.

এৰং পন ভগৰতি পরিনিব্বুতে ৰিস্সকম্মদেৰপুত্তো তথাগতস্স সরীরপ্পমাণং ৰরদোণিং রতনেহি মাপেত্ৰা ৰিসুদ্ধকপ্পাসেহি তথাগতস্স সরীরং ৰেঠেত্ৰা রতনদোণিযং পক্খিপিত্ৰা গন্ধতেলেহি পূরেত্ৰা অপরায দোণিযা পিদহিত্ৰা সব্বগন্ধদারুচিতকং কত্ৰা যেভুয্যেন দেৰতাযো লোহিতচন্দনঘটিকাযো আদায চিতকাযং পক্খিপিত্ৰা অগ্গিং গাহাপেতুং নাসক্খিংসু. কস্মা? মহাকস্সপত্থেরস্স অনাগতত্তা. সো আযস্মা মহাকস্সপত্থেরো যেভুয্যেন বহুন্নং দেৰানং পিযো মনাপো. থেরস্স হি দানং দত্ৰা সগ্গে নিব্বত্তানং পমাণো নাম নত্থি. তস্মা দেৰতা তস্মিং সমাগমে অত্তনো কুলূপগত্থেরং অদিস্ৰা অম্হাকং মহাকস্সপত্থেরো কুহিন্তি ওলোকেন্তো অত্তনো পরিৰারেহি পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং মগ্গং পটিপন্নোতি ঞত্ৰা যাৰ থেরো ইমস্মিং ন সম্পত্তো চিতকং তাৰ ন পজ্জলতুতি অধিট্ঠহিংসু. তস্মিং কালে থেরো যেভুয্যেন তেরসধুতঙ্গধরেহি পঞ্চমত্তেহি ভিক্খুসতেহি সদ্ধিং আগন্ত্ৰা চিতকং তিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৰা পাদপস্সে ঠীতো, ভন্তে তুম্হাকং দস্সনত্থায ইতো কপ্পসতসহস্সমত্থকে পদুমুত্তরসত্থুনো পাদমুলে অভিনীহারতো পট্ঠায অৰিজহিত্ৰা আগতো. ইদানি মে অৰসানদস্সনন্তি পাদে গহেত্ৰা ৰন্দিতুং অধিট্ঠাসি.

মহাকস্সপথেরো সো ভিক্খুসঙ্ঘপুরক্খতো;

একংসং চীৰরং কত্ৰা পগ্গহেত্ৰান অঞ্জলিং.

পদক্খিণঞ্চ তিক্খত্তুং কত্ৰা ঠত্ৰা পদন্তিকে;

পতিট্ঠহন্তু সীসে মে জিনপাদেতি’ধিট্ঠহি.

সহাধিট্ঠানং চিতকা দুস্সানি চ ৰিভিন্দিয;

নিক্খমিংসু তদা পাদা ঘনমুত্তোৰ চন্দিমা.

উহো হত্থেহি পগ্গয্হ ঠপেত্ৰা অত্তনো সিরে;

ৰন্দিত্ৰা সত্থুনো পাদে খমাপেত্ৰা ৰিসজ্জযী.

পুণ্ণচন্দো যথা অব্ভং চিতকং পাৰিসি তদা;

ইদং অচ্ছেরকং দিস্ৰা রৰং রৰি মহাজনো.

উট্ঠহিত্ৰান পাচীনা ৰন্দো অত্থঙ্গতো যথা;

পাদে অন্তরধাযন্তে অরোদিংসু মহাজনা.

তদা মল্লরাজানো ভগৰতো সরীরকিচ্চং করিস্সামাতি ৰত্ৰা নানাৰত্থাভরণানি নিৰাসেত্ৰা পরিৰারযিংসু. ততো রাজানো মনুস্সা চ অগ্গিং দাতুং আরহিংসু. তদা সক্কো? মযি পন পরিনিব্বুতে সক্কো দেৰরাজা মণিজোতিরসং পসারেত্ৰা নিক্খন্তঅগ্গিনা মম সরীরকিচ্চং করিস্সতি. মণিঅগ্গিনো অৰসানে মনুস্সা অগ্গিং করিস্সন্তিতি. এৰং বুদ্ধৰচনং পরিভাৰেত্ৰা নিক্খত্তুং পদক্খিণং কত্ৰা ভগৰতো সরীরকিচ্চং কত্ৰা সমন্ততো উট্ঠহতুতি অধিট্ঠহি.

তস্মিং খণে সযমেৰ চিতকং অগ্গি গণ্হি. সরীরং পন ভগৰতো ঝাযামানং ছৰিচম্মমংসনহারুঅট্ঠিঅট্ঠিমিঞ্জং অসেসেত্ৰা সুমনমকুল়মুত্তারাসিসদিসমেৰ ধাতুযো অৰসেসা অহেসুং.

পরিনিব্বুতকালেপি সকলং কলুনং অহু;

পরিদেৰো মহা আসি মহী উদ্রিযনং যথা.

দেৰতাযানুভাৰেন সত্থুনো চিতকো সযং;

ততো একপ্পহারেন পজ্জলিত্থ সমন্ততো.

যঞ্চ অব্ভন্তরং দুস্সং যং দুস্সং সব্ববাহিরং

দুস্সে দ্ৰেৰ ন ঝাযিংসু তেসং দুস্সানমন্তরে;

যথা নিরুদ্ধতেলস্স ন মসী ন চ ছারিকা;

এৰমস্স ন দিস্সতি বুদ্ধগত্তস্স ঝাযতো.

সুমনমকুল়সভাৰা চ ধোতমুত্তাভমেৰ চ;

সুৰণ্ণৰণ্ণসংকাসা অৰসিস্সংসু ধাতুযো.

দাঠা চতস্সো উণ্হীসং অক্খকা দ্ৰে চ সত্তিমা;

ন ৰিকিণ্ণা ততো সেসা ৰিপ্পকিণ্ণাৰ ধাতুযো.

অহোসি তনুকা ধাতু সাসপবীজমত্তিকা;

ধাতুযো মজ্ঝিমা মজ্ঝেভিন্নতণ্ডুলমত্তিকা.

ধাতুযো |ও০.০০১৫| মহতি মজ্ঝে ভিন্নমুগ্গপ্পমাণিকা;

ধাতুৰণ্ণা তযো আসুং বুদ্ধাধিট্ঠানতেজসা.

সারিপুত্তস্স থেরস্স সিস্সো সরভুনামকো;

আদায জিনগীৰট্ঠিং চিতকাতোৰ ধাতু সো.

সদ্ধিং সিস্সসহস্সেন চেতিযে মহিযঙ্গণে;

ঠপেত্ৰা চেতিযং কত্ৰা কুসিনারমগা মুনি.

ছল়ভিঞ্ঞো ৰসিপ্পত্তো খেমো কারুণিকো মুনি;

সহসা চিতকাতোৰ ৰামদাঠং সমগ্গহী.

আকাসতো পতিত্ৰাপি নিক্খমিত্ৰাপি সালতো;

সমন্ততোম্বুমুগ্গন্ত্ৰা নিব্বাপেসুং জলানলং.

মল্লরাজগণা সব্বে সব্বগন্ধোদকেন তং;

চিতকং লোকনাথস্স নিব্বাপেসুং মহেসিনো.

এৰং পন সব্বলোকে করুণাধিকো সম্মাসম্বুদ্ধো ৰেসাখপুণ্ণমুপোসথে অঙ্গারদিৰসে পরিনিব্বুতো. দেৰমনুস্সানং সঙ্গহকরণত্থায যমকসালানমন্তরে চিতকং সত্তরত্তিন্দিৰং ৰসী. ততো ৰীসং হত্থসতিকস্স উপরি সত্তরত্তিন্দিৰং ৰসি. যাৰ অগ্গিপরিনিব্বাপনং সত্তরত্তিন্দিৰং হোতি.

ততো সত্তদিৰসানি কুসিনারাযং মল্লরাজপুত্তেসু গন্ধোদকেন চিতকং নিব্বাপযমানেসু সালরুক্খতো উদকধারা নিক্খমিত্ৰা চিতকং নিব্বাপযিংসু. ততো দসবলস্স ধাতুযো সুৰণ্ণচঙ্গোটকে পক্খিপিত্ৰা অত্তনো নগরে সন্থাগারে ঠপেত্ৰা সত্তিপঞ্জরং কত্ৰা ধনুপাকারেহি পরিক্খিপাপেত্ৰা সত্তাহং নচ্চগীতৰাদিতগন্ধমালাদীহি মল্লরাজপুত্তা সক্কারং করিংসু.

ততো তে মল্লরাজানো রম্মং দেৰসভোপমং;

সব্বথা মণ্ডুযিত্ৰান সন্থাগারং ততো পন.

মগ্গং |ও০.০০১৬| অলঙ্করিত্ৰান যাৰ মকুটচেতিযা;

হত্থীক্খন্ধে ঠপেত্ৰান হেমদোণিং সধাতুকং.

গন্ধাদীহিপি পূজেত্ৰা কীল়ন্তা সাধুকীল়িতং;

পৰেসেত্ৰান নগরং সন্থাগারে মনোরমে.

দসভূমস্মিং পল্লঙ্কে ঠপেত্ৰা জিনধাতুযো;

উস্সযুং তে তদা ছত্তে সন্থাগারসমন্ততো.

হত্থীহি পরিক্খিপাপেসুং ততো অস্সে ততো রথে,

অঞ্ঞো’ঞ্ঞং পরিৰারেত্ৰা ততো যোধে ততো ধনু;

ইতি পরিক্খিপাপেসুং সমন্তা যোজনং কমা,

তদা নচ্চেহি গীতেহি ৰাদিতেহি চ পূজযুং.)