৫. পকিণ্ণক-পরিচ্ছেদো
নামং আরোপনং পোত্থকং গন্থকারস্স চ. লেখংলেখাপনঞ্চেৰ, ৰদামি তদনন্তরন্তি. তত্থ চতুরাসীতিযা ধম্মক্খন্ধসহস্সানি পিটক, নিকাযঙ্গ, ৰগ্গ, নিপাতাদিকং নামং, কেনারোপিতং, কত্থ আরোপিতং, কদা আরোপিতং, কিমত্থং আরোপিতন্তি? তত্রাযং পিৰিসজ্জনাকেন আরোপিতন্তি পঞ্চসতখীণাসৰেহি আরোপিতং. তেহি সব্ববুদ্ধৰচনং সঙ্গাযন্তি, ইদং পিটকং, অযং নিকাযো, ইদং অঙ্গং, অযং ৰগ্গো, অযং নিপাতোতি. এৰমাদিকং নামং আরোপেন্তি. কত্থ আরোপিতন্তি? রাজগহে ৰেভারপব্বতস্স পাদে ধম্মমণ্ডপ্পে আরোপিতং. কদা আরোপিতন্তি? ভগৰতো পরিনিব্বুতে পঠমসঙ্গাযনকালে আরোপিতং. কিমত্থং আরোপিতন্তি? ধম্মক্খন্ধানং ৰোহারসুখত্থায সুখধারণত্থায চ আরোপিতং. সঙ্গীতিকালে পঞ্চসতা খীণাসৰা তেসঞ্চ ধম্মক্খন্ধানং নাম ৰগ্গনিপাততো. ইমস্স ধম্মক্খন্ধস্স অযং নামো হোতু, ইমস্স চ পকরণস্স অযং নামোতি, অব্রৰুং সব্বং নামাদিকং কিচ্চং অকংসু. তে খীণাসৰা, যদি নামাদিকং কিচ্চং অকতং ন সুপাকতং তস্মা ৰোহারসুখত্থাযনামাদিকং কিচ্চং কতং অনাগতে পনত্থায নামাদিকং পৰত্তিতং অসঞ্জাতনামো ন সুট্ঠু পাকতো সব্বসো ভৰেতি. ধম্মক্খন্ধানং নাম দীপনা নিট্ঠিতা.
চতুরাসীতি ধম্মক্খন্ধসহস্সানি কেন পোত্থকে আরোপিতানি, কদা আরোপিতানি, কিমত্থং আরোপিতানীতি. তত্রাযং ৰিসজ্জনা কেনারোপিতানিতি? খীণাসৰমহানাগেহি আরোপিতানি. কত্থ আরোপিতানীতি? লঙ্কাদীপে আরোপিতানি. কদা আরোপিতানীতি? সদ্ধাতিস্সস্সরাজিনো পুত্তস্স ৰট্টগামনি রাজস্স কালে আরোপিতানি. কিমত্থং আরোপিতানীতি? ধম্মক্খন্ধানং অৰিধংসনত্থায সদ্ধম্মট্ঠিতিযা চ আরোপিতানি.
ধরমানো হি ভগৰা, অম্হাকং সুগতোধীরো;
নিকাযে পঞ্চদেসেতি, যাৰ নিব্বানগমনা.
সব্বেপি তে ভিক্খু আদি, মনসা ৰচসাহারো;
সব্বে চ ৰাচুগ্গতা হোন্তি, মহাপঞ্ঞাসতিৰরা.
নিব্বূতে লোকনাথম্হি, ততো ৰস্সসতং ভৰে;
অরিযানরিযা চাপি চ, সব্বে ৰাচুগ্গতা ধুৰং.
ততো পরং অট্ঠরসং, দ্ৰিসতংৰস্স গণনং;
সব্বে পুথুজ্জনা চেৰ, অরিযা চ সব্বেপিতে.
মনসাৰচসাযেৰ, ৰাচুগ্গতাৰ সব্বদা;
দুট্ঠগামণিরঞ্ঞো চ, কালে ৰাচুগ্গতা ধুৰং.
অরিযানরিযাপি চ, নিকাযে ধারণাসদা;
ততো পরম্হি রাজা চ, ততো চুতো চ তুসিতে.
উপ্পজ্জি দেৰ লোকে সো, দেৰেহি পরিৰারিতো;
সদ্ধা তিস্সোতি নামেন, তস্স কনিট্ঠকো হিতো.
ততো লদ্ধরট্ঠো হোতি, বুদ্ধসাসনপালকো.
তদা কালে ভিক্খূ আসুং, সব্বে ৰাচুগ্গতা সদা;
নিকাযে পঞ্চৰেধেৰ, যাৰ রঞ্ঞো চ ধারণা;
ততো চুতো সো রাজা চ, তুস্সীতে উপপজ্জতি;
দেৰলোকেট্ঠিতো সন্তো, তদা ৰাচুগ্গতা ততো.
তস্স পুত্তাপি অহেসুং, অনেকা ৰরজ্জং গতা;
অনুক্কমেন চুততে, দেৰলোকং গতা ধুৰং;
তদাপিতে সব্বে ভিক্খূ, ৰাচুগ্গতাৰ সব্বদা;
নিকাযে পঞ্চৰিধেৰ, ধারণাৰসতিমতা.
ততো পরং পোত্থকেসু, নিকাযা পঞ্চ পিট্ঠিতা;
তদা অট্ঠকথা টীকা, সব্বে গন্থা পোত্থকে গতা;
সব্বে পোত্থেসু যে গন্থা, পাল়ি অট্ঠকথা টীকা;
সংট্ঠিতাসং ঠিতা হোন্তি, সব্বেপি নো ন সন্তিতে.
তদা তে পোত্থকেযেৰ, নিকাযা পিঠিতা খিলা;
তদা অট্ঠকথাদীনি, ভৰন্তীতি ৰদন্তি চ.
পরিহারো পণ্ডিতেহি ৰত্তব্বোৰ;
লঙ্কাদীপস্স রঞ্ঞোৰ, সদ্ধা তিস্সস্স রাজিনো.
পুত্তকো লঙ্কাদীপস্স, ইস্সরো ধম্মিকো ৰরো;
তদা খীণাসৰা সব্বে, ওলোকেন্তি অনগতে.
খীণাসৰা পস্সন্তি তে, দুপঞ্ঞেৰ পুথুজ্জনে;
সব্বেপি তে ভিক্খূ আসুং, বহুংতরা পুথুজ্জনা;
ন সক্খিস্সন্তি তে পঞ্চ, নিকাযে ৰাচুগ্গতং ইতি;
পোত্থকেসু সব্বে পঞ্চ, আরোপেন্তি খীণাসৰা.
সদ্ধম্মট্ঠিতি চিরত্তায, জনানং পুঞ্ঞত্থায চ;
ততো পট্ঠাযতে সব্বে, নিকাযা হোন্তি পোত্থকে;
অট্ঠকথা টীকা সব্বে, তে হোন্তি পোত্থকেট্ঠিতা.
ততো পট্ঠাযতে সব্বে, ভিক্খু আদি মহাগণা;
পোত্থকেসু ঠিতেযেৰ, সব্বে পস্সন্তি সব্বদা.
[পোত্থকে আরোপন দীপকা নিট্ঠিতা.]
যো কোচি পণ্ডিতো ধীরো, অট্ঠকথাদিকং গন্থং করোতি ৰা কারাপেতি ৰা, তস্স অনন্তকো হোতি পুঞ্ঞসংচযো, অনন্তকো হোতি পুঞ্ঞানিসংসো. চতুরাসীতি চেতিযসহস্স করণসদিসো, চতুরাসীতি বুদ্ধরূপসহস্স করণসদিসো, চতুরাসীতি বোধিরুক্খসহস্সরোপনসদিসো, চতুরাসীতি ৰিহারসহস্স করণসদিসো, যো চ বুদ্ধৰচনমঞ্জূসং করোতি ৰা কারাপেতি ৰা, যো চ বুদ্ধৰচনং মণ্ডনং করোতি ৰা কারাপেতি ৰা, যো চ বুদ্ধৰচনং লেখং করোতি ৰা কারাপেতি ৰা, যো চ পোত্থকং ৰা, যো চ পোত্থকমূলং ৰা, দেতি ৰা দাপেতি ৰা, যো চ তেলং ৰা চুণ্ণং ৰা, ধঞ্ঞং ৰা পোত্থকভঞ্জনত্থায যং কিঞ্চি নিত্থং ৰা পোত্থকছিদ্দে আৰুনত্থায, যং কিঞ্চি সুত্তং ৰা কট্ঠফলকদ্ৰযং ৰা পোত্থকং পুটনত্থায যং কিঞ্চি ৰত্থং ৰা, পোত্থক-বন্ধনত্থায, যং কিঞ্চি যোত্তং ৰা পোত্থকলাপ পূটনত্থায যং কিঞ্চি থৰিকং দেতি ৰা দাপেতি ৰা.
যো চ হরিতালেন ৰা মনোসিলায ৰা, সুৰণ্ণেন ৰা রজতেন ৰা পোত্থকমণ্ডনং ৰা কট্ঠফলকমণ্ডনং ৰা করোতি ৰা কারাপেতি ৰা, তস্স অনন্তকো হোতি পুঞ্ঞসংচযো, অনন্তকো হোতি পুঞ্ঞানিসংসো. চতুরাসীতি চেতিযসহস্স করণসদিসো, চতুরাসীতি ৰিহারসহস্স করণসদিসো.
ভৰে নিব্বত্তমানো সো, সীলগুণমুপাগতা;
মহা তেজো সদা হোতি, সীহনাদো ৰিসারদো.
আযুৰণ্ণবলুপ্পেতো, ধম্মকামো ভৰে সদ্দা;
দেৰমনুস্সলোকেসু, মহেসক্খো অনামযো.
ভৰে নিব্বত্তমানো সো, পঞ্ঞৰা সুসমাহিতো;
অধিপচ্চ পরিৰারো, সব্বসুখাধি গচ্ছতি.
সদ্দোহীরিমা ৰদঞ্ঞূ, সংৰিগ্গ মানসো ভৰে;
অঙ্গপচ্চঙ্গ সম্পন্নো, আরোহ পরিণাহৰা.
সব্বে সত্তাপি যো লোকে, সব্বত্থ পূজিতাভৰে;
দেৰমনুস্স সঞ্চরো, মিত্তসহায পালিতো.
দেৰমনুস্স সম্পত্তিং, অনুভোতি পুনপ্পুনং;
অরহত্ত ফলং পত্তো, নিব্বানং পাপুণিস্সতি.
পটিসম্ভিদা চতস্সো, অভিঞ্ঞা ছব্বিধে ৰরে;
ৰিমোক্খে অট্ঠকে সেট্ঠে, গমিস্সতি অনাগতে.
তস্মাহি পণ্ডিতো পোসো, সংপস্সং হিত মত্তনো;
কারেয্য সাম গন্থে চ, অঞ্ঞে চাপি কারাপযে.
পোত্থকে চ ঠিতে গন্থে, পাল়ি অট্ঠকথাদিকে;
ধম্মমঞ্জূসা গন্থে চ, লেখং করে কারাপযে.
পোত্থকং পোত্থকমূলঞ্চ, তেসং চুল্লথূসম্পি চ;
পিলোতিকাদিকং সুত্তং, কট্ঠফলদ্ৰযম্হি চ.
ধম্মবন্ধনত্থায চ, যং কিঞ্চি মহগ্ঘং ৰত্থং;
ধম্মবন্ধনযোত্তঞ্চ, যং কিঞ্চি থৰিকম্পি চ.
দদেয্য ধম্মখেত্তম্হি, ৰিপ্পস্সন্নেন চেতসা;
অঞ্ঞো চাপি দজ্জাপেয্য, মিত্তসহাযবন্ধৰেতি.
গন্থাকরলেখলেখাপনানিসংস দীপনা নিট্ঠিতা.
[ইতি চূলগন্থৰংসে পকিণ্ণকদীপকো নাম পঞ্চমো পরিচ্ছেদো.]
সোহং হংসারট্ঠ জাতো, নন্তপঞ্ঞোতি ৰিস্সুতো
সদ্ধা সীল ৰীরপ্পেতো, ধম্মরসং গৰেসনো.
সোহং ততো গন্ত্ৰা চিমং, জিন নৰং যং পূরং;
সব্ব ধম্মং ৰিচিনন্তো, ৰীসতি ৰস্সমাগতো.
সব্ব ধম্মং ৰিস্সেজ্জেন্তো, কিকারে নেৰ ভিক্খুনো;
ছ ৰস্সানং গণং ভিত্ৰা, কামানং অভিমদ্দনং.
সন্তি সভা চ নিব্বানং, গৰেসিঞ্চ পুনপ্পুনং;
ৰসন্তোহং, ৰনারম্মং, পিটকত্তয সঙ্গহং;
গন্থৰংসং ইমং খুদ্দং, অরিযসঙ্ঘদাসকন্তি.
ইতি পামোজ্জত্থায অরঞ্ঞৰাসিনা, নন্দপঞ্ঞাচরিযেন কতো চূল়গন্থৰংসো নিট্ঠিতো.
ধম্মৰটংসকনামেন ৰিসুতো থেরো, যং পকরণং লিক্খিতং তং পরিপুণ্ণং তেন পুঞ্ঞেন তং পিটকং পরিসিপ্পং পরিনিট্ঠিতং.
মমেৰ সিস্সসমূহানঞ্চ পরিসিপ্পং পরিনিট্ঠিতং. তৰে সিস্সানূ সিস্সানি চ, পরিসিপ্পং পরিনিট্ঠিতং.
চূল়গন্থৰংসো নিট্ঠিতো.