২. দুতিযপণ্ণাসকং

(৬) ১. পুগ্গলৰগ্গো

৫৩. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি বহুজনহিতায বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সানং. কতমে দ্ৰে? তথাগতো চ অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো, রাজা চ চক্কৰত্তী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি বহুজনহিতায বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৰমনুস্সান’’ন্তি.

৫৪. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি অচ্ছরিযমনুস্সা. কতমে দ্ৰে? তথাগতো চ অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো, রাজা চ চক্কৰত্তী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি অচ্ছরিযমনুস্সা’’তি.

৫৫. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, পুগ্গলানং কালকিরিযা বহুনো জনস্স অনুতপ্পা হোতি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? তথাগতস্স চ অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স, রঞ্ঞো চ চক্কৰত্তিস্স. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং পুগ্গলানং কালকিরিযা বহুনো জনস্স অনুতপ্পা হোতী’’তি.

৫৬. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, থূপারহা. কতমে দ্ৰে? তথাগতো চ অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো, রাজা চ চক্কৰত্তী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে থূপারহা’’তি.

৫৭. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, বুদ্ধা. কতমে দ্ৰে? তথাগতো চ অরহং সম্মাসম্বুদ্ধো, পচ্চেকবুদ্ধো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে বুদ্ধা’’তি.

৫৮. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তি. কতমে দ্ৰে? ভিক্খু চ খীণাসৰো, হত্থাজানীযো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তী’’তি.

৫৯. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তি. কতমে দ্ৰে? ভিক্খু চ খীণাসৰো, অস্সাজানীযো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তী’’তি.

৬০. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তি. কতমে দ্ৰে? ভিক্খু চ খীণাসৰো, সীহো চ মিগরাজা. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তী’’তি.

৬১. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, অত্থৰসে সম্পস্সমানা কিংপুরিসা মানুসিং ৰাচং ন ভাসন্তি. কতমে দ্ৰে? মা চ মুসা ভণিম্হা, মা চ পরং অভূতেন অব্ভাচিক্খিম্হাতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে অত্থৰসে সম্পস্সমানা কিংপুরিসা মানুসিং ৰাচং ন ভাসন্তী’’তি.

৬২. ‘‘দ্ৰিন্নং ধম্মানং, ভিক্খৰে, অতিত্তো অপ্পটিৰানো মাতুগামো কালং করোতি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? মেথুনসমাপত্তিযা চ ৰিজাযনস্স চ. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং ধম্মানং অতিত্তো অপ্পটিৰানো মাতুগামো কালং করোতী’’তি.

৬৩. ‘‘অসন্তসন্নিৰাসঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি সন্তসন্নিৰাসঞ্চ. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, অসন্তসন্নিৰাসো হোতি, কথঞ্চ অসন্তো সন্নিৰসন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, থেরস্স ভিক্খুনো এৰং হোতি – ‘থেরোপি মং ন ৰদেয্য, মজ্ঝিমোপি মং ন ৰদেয্য, নৰোপি মং ন ৰদেয্য; থেরম্পাহং ন ৰদেয্যং, মজ্ঝিমম্পাহং ন ৰদেয্যং, নৰম্পাহং ন ৰদেয্যং. থেরো চেপি মং ৰদেয্য অহিতানুকম্পী মং ৰদেয্য নো হিতানুকম্পী, নোতি নং ৰদেয্যং ৰিহেঠেয্যং [ৰিহেসেয্যং (সী. স্যা. কং. পী.)] পস্সম্পিস্স নপ্পটিকরেয্যং. মজ্ঝিমো চেপি মং ৰদেয্য…পে… নৰো চেপি মং ৰদেয্য অহিতানুকম্পী মং ৰদেয্য নো হিতানুকম্পী, নোতি নং ৰদেয্যং ৰিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স নপ্পটিকরেয্যং’. মজ্ঝিমস্সপি ভিক্খুনো এৰং হোতি…পে… নৰস্সপি ভিক্খুনো এৰং হোতি – ‘থেরোপি মং ন ৰদেয্য, মজ্ঝিমোপি মং ন ৰদেয্য, নৰোপি মং ন ৰদেয্য; থেরম্পাহং ন ৰদেয্যং, মজ্ঝিমম্পাহং ন ৰদেয্যং, নৰম্পাহং ন ৰদেয্যং. থেরো চেপি মং ৰদেয্য অহিতানুকম্পী মং ৰদেয্য নো হিতানুকম্পী নোতি নং ৰদেয্যং ৰিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স নপ্পটিকরেয্যং. মজ্ঝিমো চেপি মং ৰদেয্য…পে… নৰো চেপি মং ৰদেয্য অহিতানুকম্পী মং ৰদেয্য নো হিতানুকম্পী, নোতি নং ৰদেয্যং ৰিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স নপ্পটিকরেয্যং’. এৰং খো, ভিক্খৰে, অসন্তসন্নিৰাসো হোতি, এৰঞ্চ অসন্তো সন্নিৰসন্তি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, সন্তসন্নিৰাসো হোতি, কথঞ্চ সন্তো সন্নিৰসন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, থেরস্স ভিক্খুনো এৰং হোতি – ‘থেরোপি মং ৰদেয্য, মজ্ঝিমোপি মং ৰদেয্য, নৰোপি মং ৰদেয্য; থেরম্পাহং ৰদেয্যং, মজ্ঝিমম্পাহং ৰদেয্যং, নৰম্পাহং ৰদেয্যং. থেরো চেপি মং ৰদেয্য হিতানুকম্পী মং ৰদেয্য নো অহিতানুকম্পী, সাধূতি নং ৰদেয্যং ন ৰিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স পটিকরেয্যং. মজ্ঝিমো চেপি মং ৰদেয্য…পে… নৰো চেপি মং ৰদেয্য হিতানুকম্পী মং ৰদেয্য নো অহিতানুকম্পী, সাধূতি নং ৰদেয্যং ন নং ৰিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স পটিকরেয্যং’. মজ্ঝিমস্সপি ভিক্খুনো এৰং হোতি…পে… নৰস্সপি ভিক্খুনো এৰং হোতি – ‘থেরোপি মং ৰদেয্য, মজ্ঝিমোপি মং ৰদেয্য, নৰোপি মং ৰদেয্য; থেরম্পাহং ৰদেয্যং, মজ্ঝিমম্পাহং ৰদেয্যং, নৰম্পাহং ৰদেয্যং. থেরো চেপি মং ৰদেয্য হিতানুকম্পী মং ৰদেয্য নো অহিতানুকম্পী, সাধূতি নং ৰদেয্যং ন নং ৰিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স পটিকরেয্যং. মজ্ঝিমো চেপি মং ৰদেয্য…পে… নৰো চেপি মং ৰদেয্য হিতানুকম্পী মং ৰদেয্য নো অহিতানুকম্পী, সাধূতি নং ৰদেয্যং ন নং ৰিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স পটিকরেয্যং’. এৰং খো, ভিক্খৰে, সন্তসন্নিৰাসো হোতি, এৰঞ্চ সন্তো সন্নিৰসন্তী’’তি.

৬৪. ‘‘যস্মিং, ভিক্খৰে, অধিকরণে উভতো ৰচীসংসারো দিট্ঠিপল়াসো চেতসো আঘাতো অপ্পচ্চযো অনভিরদ্ধি অজ্ঝত্তং অৰূপসন্তং হোতি, তস্মেতং, ভিক্খৰে, অধিকরণে পাটিকঙ্খং – ‘দীঘত্তায খরত্তায ৰাল়ত্তায সংৰত্তিস্সতি, ভিক্খূ চ ন ফাসুং [ফাসু (ক.)] ৰিহরিস্সন্তি’. যস্মিঞ্চ খো, ভিক্খৰে, অধিকরণে উভতো ৰচীসংসারো দিট্ঠিপল়াসো চেতসো আঘাতো অপ্পচ্চযো অনভিরদ্ধি অজ্ঝত্তং সুৰূপসন্তং হোতি, তস্মেতং, ভিক্খৰে, অধিকরণে পাটিকঙ্খং – ‘ন দীঘত্তায খরত্তায ৰাল়ত্তায সংৰত্তিস্সতি, ভিক্খূ চ ফাসুং ৰিহরিস্সন্তী’’’তি.

পুগ্গলৰগ্গো পঠমো.

(৭) ২. সুখৰগ্গো

৬৫. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? গিহিসুখঞ্চ পব্বজিতসুখঞ্চ. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং পব্বজিতসুখ’’ন্তি.

৬৬. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? কামসুখঞ্চ নেক্খম্মসুখঞ্চ. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং নেক্খম্মসুখ’’ন্তি.

৬৭. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? উপধিসুখঞ্চ নিরুপধিসুখঞ্চ. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং নিরুপধিসুখ’’ন্তি.

৬৮. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? সাসৰসুখঞ্চ অনাসৰসুখঞ্চ. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং অনাসৰসুখ’’ন্তি.

৬৯. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? সামিসঞ্চ সুখং নিরামিসঞ্চ সুখং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং নিরামিসং সুখ’’ন্তি.

৭০. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? অরিযসুখঞ্চ অনরিযসুখঞ্চ. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং অরিযসুখ’’ন্তি.

৭১. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? কাযিকঞ্চ সুখং চেতসিকঞ্চ সুখং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং চেতসিকং সুখ’’ন্তি.

৭২. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? সপ্পীতিকঞ্চ সুখং নিপ্পীতিকঞ্চ সুখং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং নিপ্পীতিকং সুখ’’ন্তি.

৭৩. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? সাতসুখঞ্চ উপেক্খাসুখঞ্চ. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং উপেক্খাসুখ’’ন্তি.

৭৪. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? সমাধিসুখঞ্চ অসমাধিসুখঞ্চ. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং সমাধিসুখ’’ন্তি.

৭৫. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? সপ্পীতিকারম্মণঞ্চ সুখং নিপ্পীতিকারম্মণঞ্চ সুখং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং নিপ্পীতিকারম্মণং সুখ’’ন্তি.

৭৬. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? সাতারম্মণঞ্চ সুখং উপেক্খারম্মণঞ্চ সুখং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং উপেক্খারম্মণং সুখ’’ন্তি.

৭৭. ‘‘দ্ৰেমানি, ভিক্খৰে, সুখানি. কতমানি দ্ৰে? রূপারম্মণঞ্চ সুখং অরূপারম্মণঞ্চ সুখং. ইমানি খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে সুখানি. এতদগ্গং, ভিক্খৰে, ইমেসং দ্ৰিন্নং সুখানং যদিদং অরূপারম্মণং সুখ’’ন্তি.

সুখৰগ্গো দুতিযো.

(৮) ৩. সনিমিত্তৰগ্গো

৭৮. ‘‘সনিমিত্তা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অনিমিত্তা. তস্সেৰ নিমিত্তস্স পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

৭৯. ‘‘সনিদানা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অনিদানা. তস্সেৰ নিদানস্স পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

৮০. ‘‘সহেতুকা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অহেতুকা. তস্সেৰ হেতুস্স পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

৮১. ‘‘সসঙ্খারা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অসঙ্খারা. তেসংযেৰ সঙ্খারানং পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

৮২. ‘‘সপ্পচ্চযা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অপ্পচ্চযা. তস্সেৰ পচ্চযস্স পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

৮৩. ‘‘সরূপা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অরূপা. তস্সেৰ রূপস্স পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

৮৪. ‘‘সৰেদনা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অৰেদনা. তস্সাযেৰ ৰেদনায পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

৮৫. ‘‘সসঞ্ঞা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অসঞ্ঞা. তস্সাযেৰ সঞ্ঞায পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

৮৬. ‘‘সৰিঞ্ঞাণা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অৰিঞ্ঞাণা. তস্সেৰ ৰিঞ্ঞাণস্স পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

৮৭. ‘‘সঙ্খতারম্মণা, ভিক্খৰে, উপ্পজ্জন্তি পাপকা অকুসলা ধম্মা, নো অসঙ্খতারম্মণা. তস্সেৰ সঙ্খতস্স পহানা এৰং তে পাপকা অকুসলা ধম্মা ন হোন্তী’’তি.

সনিমিত্তৰগ্গো ততিযো.

(৯) ৪. ধম্মৰগ্গো

৮৮. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? চেতোৰিমুত্তি চ পঞ্ঞাৰিমুত্তি চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৮৯. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? পগ্গাহো চ অৰিক্খেপো চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৯০. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? নামঞ্চ রূপঞ্চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৯১. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? ৰিজ্জা চ ৰিমুত্তি চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৯২. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? ভৰদিট্ঠি চ ৰিভৰদিট্ঠি চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৯৩. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? অহিরিকঞ্চ অনোত্তপ্পঞ্চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৯৪. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? হিরী চ ওত্তপ্পঞ্চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৯৫. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? দোৰচস্সতা চ পাপমিত্ততা চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৯৬. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? সোৰচস্সতা চ কল্যাণমিত্ততা চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৯৭. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? ধাতুকুসলতা চ মনসিকারকুসলতা চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

৯৮. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, ধম্মা. কতমে দ্ৰে? আপত্তিকুসলতা চ আপত্তিৰুট্ঠানকুসলতা চ. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে ধম্মা’’তি.

ধম্মৰগ্গো চতুত্থো.

(১০) ৫. বালৰগ্গো

৯৯. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, বালা. কতমে দ্ৰে? যো চ অনাগতং ভারং ৰহতি, যো চ আগতং ভারং ন ৰহতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে বালা’’তি.

১০০. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, পণ্ডিতা. কতমে দ্ৰে? যো চ অনাগতং ভারং ন ৰহতি, যো চ আগতং ভারং ৰহতি. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে পণ্ডিতা’’তি.

১০১. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, বালা. কতমে দ্ৰে? যো চ অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞী, যো চ কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে বালা’’তি.

১০২. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, পণ্ডিতা. কতমে দ্ৰে? যো চ অকপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞী, যো চ কপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে পণ্ডিতা’’তি.

১০৩. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, বালা. কতমে দ্ৰে? যো চ অনাপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞী, যো চ আপত্তিযা অনাপত্তিসঞ্ঞী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে বালা’’তি.

১০৪. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, পণ্ডিতা. কতমে দ্ৰে? যো চ অনাপত্তিযা অনাপত্তিসঞ্ঞী, যো চ আপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে পণ্ডিতা’’তি.

১০৫. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, বালা. কতমে দ্ৰে? যো চ অধম্মে ধম্মসঞ্ঞী, যো চ ধম্মে অধম্মসঞ্ঞী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে বালা’’তি.

১০৬. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, পণ্ডিতা. কতমে দ্ৰে? যো চ ধম্মে ধম্মসঞ্ঞী, যো চ অধম্মে অধম্মসঞ্ঞী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে পণ্ডিতা’’তি.

১০৭. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, বালা. কতমে দ্ৰে? যো চ অৰিনযে ৰিনযসঞ্ঞী, যো চ ৰিনযে অৰিনযসঞ্ঞী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে বালা’’তি.

১০৮. ‘‘দ্ৰেমে, ভিক্খৰে, পণ্ডিতা. কতমে দ্ৰে? যো চ অৰিনযে অৰিনযসঞ্ঞী, যো চ ৰিনযে ৰিনযসঞ্ঞী. ইমে খো, ভিক্খৰে, দ্ৰে পণ্ডিতা’’তি.

১০৯. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং কুক্কুচ্চাযতি, যো চ কুক্কুচ্চাযিতব্বং ন কুক্কুচ্চাযতি. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ৰড্ঢন্তী’’তি.

১১০. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ন ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং ন কুক্কুচ্চাযতি, যো চ কুক্কুচ্চাযিতব্বং কুক্কুচ্চাযতি. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ন ৰড্ঢন্তী’’তি.

১১১. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ অকপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞী, যো চ কপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞী. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ৰড্ঢন্তী’’তি.

১১২. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ন ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ অকপ্পিযে অকপ্পিযসঞ্ঞী, যো চ কপ্পিযে কপ্পিযসঞ্ঞী. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ন ৰড্ঢন্তী’’তি.

১১৩. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ আপত্তিযা অনাপত্তিসঞ্ঞী, যো চ অনাপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞী. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ৰড্ঢন্তী’’তি.

১১৪. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ন ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ আপত্তিযা আপত্তিসঞ্ঞী, যো চ অনাপত্তিযা অনাপত্তিসঞ্ঞী. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ন ৰড্ঢন্তী’’তি.

১১৫. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ অধম্মে ধম্মসঞ্ঞী, যো চ ধম্মে অধম্মসঞ্ঞী. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ৰড্ঢন্তী’’তি.

১১৬. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ন ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ ধম্মে ধম্মসঞ্ঞী, যো চ অধম্মে অধম্মসঞ্ঞী. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ন ৰড্ঢন্তী’’তি.

১১৭. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ অৰিনযে ৰিনযসঞ্ঞী, যো চ ৰিনযে অৰিনযসঞ্ঞী. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ৰড্ঢন্তী’’তি.

১১৮. ‘‘দ্ৰিন্নং, ভিক্খৰে, আসৰা ন ৰড্ঢন্তি. কতমেসং দ্ৰিন্নং? যো চ অৰিনযে অৰিনযসঞ্ঞী, যো চ ৰিনযে ৰিনযসঞ্ঞী. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, দ্ৰিন্নং আসৰা ন ৰড্ঢন্তী’’তি.

বালৰগ্গো পঞ্চমো.

দুতিযো পণ্ণাসকো সমত্তো.