৪. মহাৱগ্গো
১. অনুপুব্বৱিহাৰসুত্তৱণ্ণনা
৩২. চতুত্থস্স পঠমে অনুপুব্বতো ৱিহৰিতব্বাতি অনুপুব্বৱিহাৰা. অনুপটিপাটিযাতি অনুক্কমেন. সমাপজ্জিতব্বৱিহাৰাতি সমাপজ্জিত্ৱা সমঙ্গিনো হুত্ৱা ৱিহৰিতব্বৱিহাৰা.
অনুপুব্বৱিহাৰসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২-৩. অনুপুব্বৱিহাৰসমাপত্তিসুত্তাদিৱণ্ণনা
৩৩-৩৪. দুতিযে ছাতং ৱুচ্চতি তণ্হাদিট্ঠিযো কামানং পাতব্বতো তাসং ৱসেন ৱত্তনতো, তন্নিন্নত্তা নত্থি এতেসু ছাতন্তি নিচ্ছাতা. তেনাহ ‘‘তণ্হাদিট্ঠিচ্ছাতান’’ন্তিআদি. ততিযে নত্থি ৱত্তব্বং.
অনুপুব্বৱিহাৰসমাপত্তিসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. গাৱীউপমাসুত্তৱণ্ণনা
৩৫. চতুত্থে পব্বতচাৰিনীতি পকতিযা পব্বতে বহুলচাৰিনী. অখেত্তঞ্ঞূতি (ৱিসুদ্ধি. মহাটী. ১.৭৭) অগোচৰঞ্ঞূ. সমাধিপৰিপন্তানং ৱিসোধনানভিঞ্ঞতায বালো. ঝানস্স পগুণভাৱাপাদনৱেয্যত্তিযস্স অভাৱেন অব্যত্তো. উপৰিঝানস্স পদট্ঠানভাৱানৱবোধেন অখেত্তঞ্ঞূ. সব্বথাপি সমাপত্তিকোসল্লাভাৱেন অকুসলো. সমাধিনিমিত্তস্স ৱা অনাসেৱনায বালো. অভাৱনায অব্যত্তো. অবহুলীকাৰেন অখেত্তঞ্ঞূ. সম্মদেৱ অনধিট্ঠানতো অকুসলোতি যোজেতব্বং. উভতো ভট্ঠোতি উভযতো ঝানতো ভট্ঠো. সো হি অপ্পগুণতায ন সুপ্পতিট্ঠিততায সউস্সাহোপি ৱিনাসতো অসামত্থিযতো চ ঝানদ্ৱযতো পৰিহীনো.
গাৱীউপমাসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫. ঝানসুত্তৱণ্ণনা
৩৬. পঞ্চমে অনিচ্চতোতি ইমিনা নিচ্চপ্পটিক্খেপতো তেসং অনিচ্চতমাহ. ততো এৱ উদযৱযৱন্ততো ৱিপৰিণামতো তাৱকালিকতো চ তে অনিচ্চাতি জোতিতং হোতি. যঞ্হি নিচ্চং ন হোতি, তং উদযৱযপৰিচ্ছিন্নজৰায মৰণেন চাতি দ্ৱেধা ৱিপৰিণতং ইত্তৰক্খণমেৱ চ হোতি. দুক্খতোতি ন সুখতো. ইমিনা সুখপ্পটিক্খেপতো তেসং দুক্খতমাহ. ততো এৱ চ অভিণ্হপ্পটিপীড়নতো দুক্খৱত্থুতো চ তে দুক্খাতি জোতিতং হোতি. উদযৱযৱন্ততায হি তে অভিণ্হপ্পটিপীড়নতো নিৰন্তৰদুক্খতায দুক্খস্সেৱ চ অধিট্ঠানভূতো. পচ্চযযাপনীযতায ৰোগমূলতায চ ৰোগতো. দুক্খতাসূলযোগতো কিলেসাসুচিপগ্ঘৰতো উপ্পাদজৰাভঙ্গেহি উদ্ধুমাতপক্কভিজ্জনতো চ গণ্ডতো. পীড়াজননতো অন্তোতুদনতো দুন্নীহৰণতো চ সল্লতো. অৱড্ঢিআৱহনতো অঘৱত্থুতো চ অঘতো. অসেৰিভাৱজননতো আবাধপ্পতিট্ঠানতায চ আবাধতো. অৱসৱত্তনতো অৱিধেয্যতায চ পৰতো. ব্যাধিজৰামৰণেহি পলুজ্জনীযতায পলোকতো. সামিনিৱাসীকাৰকৱেদকঅধিট্ঠাযকৱিৰহতো সুঞ্ঞতো. অত্তপ্পটিক্খেপট্ঠেন অনত্ততো. ৰূপাদিধম্মাপি যথা ন এত্থ অত্তা অত্থীতি অনত্তা, এৱং সযম্পি অত্তা ন হোন্তীতি অনত্তা. তেন অব্যাপাৰতো নিৰীহতো তুচ্ছতো অনত্তাতি দীপিতং হোতি.
লক্খণত্তযমেৱ সুখাৱবোধনত্থং একাদসহি পদেহি ৱিভজিত্ৱা গহিতন্তি দস্সেতুং ‘‘যস্মা অনিচ্চতো’’তিআদি ৱুত্তং. অন্তোসমাপত্তিযন্তি সমাপত্তীনং সহজাততায সমাপত্তীনং অব্ভন্তৰে চিত্তং পটিসংহৰতীতি তপ্পটিবদ্ধছন্দৰাগাদিকিলেসৱিক্খম্ভনেন ৱিপস্সনাচিত্তং পটিসংহৰতি. তেনাহ ‘‘মোচেতি অপনেতী’’তি. সৱনৱসেনাতি ‘‘সব্বসঙ্খাৰসমথো’’তিআদিনা সৱনৱসেন. থুতিৱসেনাতি তথেৱ থোমনাৱসেন গুণতো সংকিত্তনৱসেন. পৰিযত্তিৱসেনাতি তস্স ধম্মস্স পৰিযাপুণনৱসেন. পঞ্ঞত্তিৱসেনাতি তদত্থস্স পঞ্ঞাপনৱসেন. আৰম্মণকৰণৱসেনেৱ উপসংহৰতি মগ্গচিত্তং, ‘‘এতং সন্ত’’ন্তিআদি পন অৱধাৰণনিৱত্তিতত্থদস্সনং. যথা ৱিপস্সনা ‘‘এতং সন্তং এতং পণীত’’ন্তিআদিনা অসঙ্খতায ধাতুযা চিত্তং উপসংহৰতি, এৱং মগ্গো নিব্বানং সচ্ছিকিৰিযাভিসমযৱসেন অভিসমেন্তো তত্থ লব্ভমানে সব্বেপি ৱিসেসে অসম্মোহতো পটিৱিজ্ঝন্তো তত্থ চিত্তং উপসংহৰতি. তেনাহ ‘‘ইমিনা পন আকাৰেনা’’তিআদি.
সো তত্থ ঠিতোতি সো অদন্ধৱিপস্সকো যোগী তত্থ তায অনিচ্চাদিলক্খণত্তযাৰম্মণায ৱিপস্সনায ঠিতো. সব্বসোতি সব্বত্থ তস্স তস্স মগ্গস্স অধিগমায নিব্বত্তিতসমথৱিপস্সনাসু. অসক্কোন্তো অনাগামী হোতীতি হেট্ঠিমমগ্গাৱহাসু এৱ সমথৱিপস্সনায ছন্দৰাগং পহায অগ্গমগ্গাৱহাসু নিকন্তিং পৰিযাদাতুং অসক্কোন্তো অনাগামিতাযমেৱ সণ্ঠাতি.
সমতিক্কন্তত্তাতি সমথৱসেন ৱিপস্সনাৱসেন চাতি সব্বথাপি ৰূপস্স সমতিক্কন্তত্তা. তেনাহ ‘‘অযং হী’’তিআদি. অনেনাতি যোগিনা. তং অতিক্কম্মাতি ইদং যো পঠমং পঞ্চৱোকাৰএকৱোকাৰপৰিযাপন্নে ধম্মে সম্মদেৱ সম্মসিত্ৱা তে ৱিস্সজ্জেত্ৱা ততো অৰূপসমাপত্তিং সমাপজ্জিত্ৱা অৰূপধম্মে সম্মসতি, তং সন্ধায ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘ইদানি অৰূপং সম্মসতী’’তি.
ঝানসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৬. আনন্দসুত্তৱণ্ণনা
৩৭. ছট্ঠে ওকাসং অৱসৰং অধিগচ্ছতি এতেনাতি ওকাসাধিগমো, মগ্গফলসুখাধিগমায ওকাসভাৱতো ৱা ওকাসো, তস্স অধিগমো ওকাসাধিগমো. এত্থ চ দীঘনিকাযেনেৱ (দী. নি. ২.২৮৮) পন সুত্তন্তদেসনাযং পঠমজ্ঝানং, চতুত্থজ্ঝানং, অৰহত্তমগ্গোতি তযো ওকাসাধিগমা আগতা. তত্থ (দী. নি. অট্ঠ. ২.২৮৮) পঠমং ঝানং পঞ্চ নীৱৰণানি ৱিক্খম্ভেত্ৱা অত্তনো ওকাসং গহেত্ৱা তিট্ঠতীতি ‘‘পঠমো ওকাসাধিগমো’’তি ৱুত্তং. চতুত্থজ্ঝানং পন সুখদুক্খং ৱিক্খম্ভেত্ৱা অত্তনো ওকাসং গহেত্ৱা তিট্ঠতীতি দুতিযো ওকাসাধিগমো. অৰহত্তমগ্গো সব্বকিলেসে ৱিক্খম্ভেত্ৱা অত্তনো ওকাসং গহেত্ৱা তিট্ঠতীতি ‘‘ততিযো ওকাসাধিগমো’’তি ৱুত্তো. ইধ পন ৱক্খমানানি তীণি অৰূপজ্ঝানানি সন্ধায ‘‘ওকাসাধিগমো’’তি ৱুত্তং. তেসংযেৱ চ গহণে কাৰণং সযমেৱ ৱক্খতি.
সত্তানং ৱিসুদ্ধিং পাপনত্থাযাতি ৰাগাদীহি মলেহি অভিজ্ঝাৱিসমলোভাদীহি চ উপক্কিলেসেহি কিলিট্ঠচিত্তানং সত্তানং ৱিসুদ্ধিপাপনত্থায সমতিক্কমনত্থায. আযতিং অনুপ্পজ্জনঞ্হি ইধ ‘‘সমতিক্কমো’’তি ৱুত্তং. অত্থং গমনত্থাযাতি কাযিকদুক্খস্স চ চেতসিকদোমনস্সস্স চাতি ইমেসং দ্ৱিন্নং অত্থঙ্গমায, নিৰোধাযাতি অত্থো. ঞাযতি নিচ্ছযেন কমতি নিব্বানং, তং ৱা ঞাযতি পটিৱিজ্ঝীযতি এতেনাতি ঞাযো, সমুচ্ছেদভাৱো অৰিযমগ্গোতি আহ ‘‘সহৱিপস্সনকস্স মগ্গস্সা’’তি. পচ্চক্খকৰণত্থাযাতি অত্তপচ্চক্খতায. পৰপচ্চযেন ৱিনা পচ্চক্খকৰণঞ্হি ‘‘সচ্ছিকিৰিযা’’তি ৱুচ্চতি. অসম্ভিন্নন্তি পিত্তসেম্হাদীহি অপলিবুদ্ধং অনুপহতং.
ৰাগানুগতো সমাধি অভিনতো নাম হোতি আৰম্মণে অভিমুখাভাৱেন পৱত্তিযা, দোসানুগতো পন অপনতো অপগমনৱসেন পৱত্তিযা, তদুভযপ্পটিক্খেপেন ‘‘ন চাভিনতো ন চাপনতো’’তি ৱুত্তন্তি আহ ‘‘ৰাগৱসেনা’’তিআদি. ন সসঙ্খাৰনিগ্গয্হৱাৰিতগতোতি লোকিযজ্ঝানচিত্তানি ৱিয ন সসঙ্খাৰেন সপ্পযোগেন তদঙ্গপ্পহানৱিক্খম্ভনপ্পহানৱসেন চ নিগ্গহেত্ৱা ৱাৰেত্ৱা ঠিতো. কিঞ্চৰহি কিলেসানং ছিন্নন্তে উপ্পন্নো. তথাভূতং ফলসমাধিং সন্ধাযেতং ৱুত্তং. তেনাহ ‘‘ন সসঙ্খাৰেন…পে… ছিন্নন্তে উপ্পন্নো’’তি.
আনন্দসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. লোকাযতিকসুত্তৱণ্ণনা
৩৮. সত্তমে লোকাযতৱাদকাতি আযতিং হিতং লোকো ন যততি ন ৱিৰুহতি এতেনাতি লোকাযতং, ৱিতণ্ডসত্থং. তঞ্হি গন্থং নিস্সায সত্তা পুঞ্ঞকিৰিযায চিত্তম্পি ন উপ্পাদেন্তি, তং ৱদন্তীতি লোকাযতৱাদকা.
দড়্হং থিৰং ধনু এতস্সাতি দড়্হধন্ৱা (অ. নি. টী. ২.৪.৪৫-৪৬; সং. নি. টী. ১.১.১০৭), সো এৱ ‘‘দড়্হধম্মা’’তি ৱুত্তো. পটিসত্তুৱিধমনত্থং ধনুং গণ্হাতীতি ধনুগ্গহো. সো এৱ উসুং সৰং অসতি খিপতীতি ইস্সাসো. দ্ৱিসহস্সথামন্তি লোহাদিভাৰং ৱহিতুং সমত্থং দ্ৱিসহস্সথামং. তেনাহ ‘‘দ্ৱিসহস্সথামং নামা’’তিআদি. দণ্ডেতি ধনুদণ্ডে. যাৱ কণ্ডপ্পমাণাতি দীঘতো যত্তকং কণ্ডস্স পমাণং, তত্তকে ধনুদণ্ডে উক্খিত্তমত্তে আৰোপিতেসুযেৱ জিযাদণ্ডেসু সো চে ভাৰো পথৱিতো মুচ্চতি, এৱং ইদং দ্ৱিসহস্সথামং নাম ধনূতি দট্ঠব্বং. উগ্গহিতসিপ্পোতি উগ্গহিতধনুসিপ্পো. কতহত্থোতি থিৰতৰং লক্খেসু অৱিৰজ্ঝনসৰক্খেপো. ঈদিসো পন তত্থ ৱসিভূতো কতহত্থো নাম হোতীতি আহ ‘‘চিণ্ণৱসিভাৱো’’তি. কতং ৰাজকুলাদীসু উপেচ্চ অসনং এতেন সো কতূপাসনোতি আহ ‘‘ৰাজকুলাদীসু দস্সিতসিপ্পো’’তি. এৱং কতন্তি এৱং অন্তোসুসিৰকৰণাদিনা সল্লহুকং কতং.
লোকাযতিকসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮-৯. দেৱাসুৰসঙ্গামসুত্তাদিৱণ্ণনা
৩৯-৪০. অট্ঠমে অভিযিংসূতি কদা অভিযিংসু? যদা বলৱন্তো অহেসুং, তদা. তত্ৰাযমনুপুব্বিকথা (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৪৭; সাৰত্থ. টী. ১.ৱেৰঞ্জকণ্ডৱণ্ণনা) – সক্কো কিৰ মগধৰট্ঠে মচলগামকে মঘো নাম মাণৱো হুত্ৱা তেত্তিংস পুৰিসে গহেত্ৱা কল্যাণকম্মং কৰোন্তো সত্ত ৱতপদানি পূৰেত্ৱা তত্থ কালঙ্কতো দেৱলোকে নিব্বত্তি. তং বলৱকম্মানুভাৱেন সপৰিসং সেসদেৱতা দসহি ঠানেহি অধিগণ্হন্তং দিস্ৱা ‘‘আগন্তুকদেৱপুত্তা আগতা’’তি নেৱাসিকা গন্ধপানং সজ্জযিংসু. সক্কো সকপৰিসায সঞ্ঞং অদাসি ‘‘মাৰিসা মা গন্ধপানং পিৱিত্থ, পিৱনাকাৰমত্তমেৱ দস্সেথা’’তি. তে তথা অকংসু. নেৱাসিকদেৱতা সুৱণ্ণসৰকেহি উপনীতং গন্ধপানং যাৱদত্থং পিৱিত্ৱা মত্তা তত্থ তত্থ সুৱণ্ণপথৱিযং পতিত্ৱা সযিংসু. সক্কো ‘‘গণ্হথ পুত্তহতায পুত্তে’’তি তে পাদেসু গহেত্ৱা সিনেৰুপাদে খিপাপেসি. সক্কস্স পুঞ্ঞতেজেন তদনুৱত্তকাপি সব্বে তত্থেৱ পতিংসু. তে সিনেৰুৱেমজ্ঝকালে সঞ্ঞং লভিত্ৱা, ‘‘তাতা, সুৰং ন পিৱিম্হ, সুৰং ন পিৱিম্হা’’তি আহংসু. ততো পট্ঠায অসুৰা নাম জাতা. অথ নেসং কম্মপচ্চযউতুসমুট্ঠানং সিনেৰুস্স হেট্ঠিমতলে দসযোজনসহস্সং অসুৰভৱনং নিব্বত্তি. সক্কো তেসং নিৱত্তিত্ৱা অনাগমনত্থায আৰক্খং ঠপেসি. যং সন্ধায ৱুত্তং –
‘‘অন্তৰা দ্ৱিন্নং অযুজ্ঝপুৰানং,
পঞ্চৱিধা ঠপিতা অভিৰক্খা;
উৰগ-কৰোটি-পযস্স চ হাৰী,
মদনযুতা চতুৰো চ মহত্থা’’তি. (সং. নি. অট্ঠ. ১.১.২৪৭; সাৰত্থ. টী. ১.১ ৱেৰঞ্জকণ্ডৱণ্ণনা);
দ্ৱে নগৰানি হি যুদ্ধেন গহেতুং অসক্কুণেয্যতায অযুজ্ঝপুৰানি নাম জাতানি দেৱনগৰঞ্চ অসুৰনগৰঞ্চ. যদা হি অসুৰা বলৱন্তো হোন্তি, অথ দেৱেহি পলাযিত্ৱা দেৱনগৰং পৱিসিত্ৱা দ্ৱাৰে পিদহিতে অসুৰানং সতসহস্সম্পি কিঞ্চি কাতুং ন সক্কোতি. যদা দেৱা বলৱন্তো হোন্তি, অথাসুৰেহি পলাযিত্ৱা অসুৰনগৰস্স দ্ৱাৰে পিদহিতে সক্কানং সতসহস্সম্পি কিঞ্চি কাতুং ন সক্কোতি. ইতি ইমানি দ্ৱে নগৰানি অযুজ্ঝপুৰানি নাম. তেসং অন্তৰা এতেসু উৰগাদীসু পঞ্চসু ঠানেসু সক্কেন আৰক্খা ঠপিতা. তত্থ উৰগসদ্দেন নাগা গহিতা. তে হি উদকে বলৱন্তো হোন্তি, তস্মা সিনেৰুস্স পঠমালিন্দে এতেসং আৰক্খা. কৰোটিসদ্দেন সুপণ্ণা গহিতা. তেসং কিৰ কৰোটি নাম পানভোজনং, তেন তং নামং লভিংসু, দুতিযালিন্দে তেসং আৰক্খা. পযস্সহাৰিসদ্দেন কুম্ভণ্ডা গহিতা, দানৱৰক্খসা কিৰ তে, ততিযালিন্দে তেসং আৰক্খা. মদনযুতসদ্দেন যক্খা গহিতা. ৱিসমচাৰিনো কিৰ তে যুজ্ঝসোণ্ডা, চতুত্থালিন্দে তেসং আৰক্খা. চতুৰো চ মহত্তাতি চত্তাৰো মহাৰাজানো ৱুত্তা, পঞ্চমালিন্দে তেসং আৰক্খা, তস্মা যদি অসুৰা কুপিতাৱিলচিত্তা দেৱপুৰং উপযন্তি যুজ্ঝিতুং. যং গিৰিনো পঠমং পৰিভণ্ডং, তং উৰগা পটিবাহযন্তি. এৱং সেসেসু সেসা.
তে পন অসুৰা আযুৱণ্ণযসইস্সৰিযসম্পত্তীহি তাৱতিংসসদিসাৱ, তস্মা অন্তৰা অত্তানং অজানিত্ৱা পাটলিযা পুপ্ফিতায ‘‘ন ইদং দেৱনগৰং, তত্থ পাৰিচ্ছত্তকো পুপ্ফতি, ইধ পন চিত্তপাটলী, জৰসক্কেনাম্হাকং সুৰং পাযেত্ৱা ৱঞ্চিতা, দেৱনগৰঞ্চ নো গহিতং, গচ্ছাম, তেন সদ্ধিং যুজ্ঝিস্সামা’’তি হত্থিঅস্সৰথে আৰুয্হ সুৱণ্ণৰজতমণিফলকানি গহেত্ৱা যুদ্ধসজ্জা হুত্ৱা অসুৰভেৰিযো ৱাদেন্তা মহাসমুদ্দে উদকং দ্ৱিধা ভেত্ৱা উট্ঠহন্তি. তে দেৱে ৱুট্ঠে ৱম্মিকমক্খিকা ৱম্মিকং ৱিয সিনেৰুং আৰুহিতুং আৰভন্তি. অথ নেসং পঠমং নাগেহি সদ্ধিং যুদ্ধং হোতি. তস্মিং খো পন যুদ্ধে ন কস্সচি ছৱি ৱা চম্মং ৱা ছিজ্জতি, ন লোহিতং উপ্পজ্জতি, কেৱলং কুমাৰকানং দাৰুমেণ্ডকযুদ্ধং ৱিয অঞ্ঞমঞ্ঞসন্তাসনমত্তমেৱ হোতি. কোটিসতাপি কোটিসহস্সাপি নাগা তেহি সদ্ধিং যুজ্ঝিত্ৱা তে অসুৰপুৰংযেৱ পৱেসেত্ৱা নিৱত্তন্তি. যদা পন অসুৰা বলৱন্তো হোন্তি, অথ নাগা ওসক্কিত্ৱা দুতিযে আলিন্দে সুপণ্ণেহি সদ্ধিং একতোৱ হুত্ৱা যুজ্ঝন্তি. এস নযো সুপণ্ণাদীসুপি. যদা পন তানি পঞ্চপি ঠানানি অসুৰা মদ্দন্তি, তদা একতো সম্পিণ্ডিতানিপি তানি পঞ্চ বলানি ওসক্কন্তি. অথ চত্তাৰো মহাৰাজানো গন্ত্ৱা সক্কস্স তং পৱত্তিং আৰোচেন্তি. সক্কো তেসং ৱচনং সুত্ৱা দিযড্ঢযোজনসতিকং ৱেজযন্তৰথং আৰুয্হ সযং ৱা নিক্খমতি, একং পুত্তং ৱা পেসেতি. যদা দেৱা পুন অপচ্চাগমনায অসুৰে জিনিংসু, তদা সক্কো অসুৰে পলাপেত্ৱা পঞ্চসু ঠানেসু আৰক্খং দত্ৱা ৱেদিযপাদে ৱজিৰহত্থা ইন্দপটিমাযো ঠপেসি. অসুৰা কালেন কালং উট্ঠহিত্ৱা পটিমাযো দিস্ৱা ‘‘সক্কো অপ্পমত্তো তিট্ঠতী’’তি ততোৱ নিৱত্তন্তি. ইধ পন যদা অসুৰানং জযো অহোসি, দেৱানং পৰাজযো, তং সন্ধাযেতং ৱুত্তং – ‘‘পৰাজিতা চ, ভিক্খৱে, দেৱা অপযিংসুযেৱ উত্তৰেনাভিমুখা, অভিযিংসু অসুৰা’’তি.
দক্খিণাভিমুখা হুত্ৱাতি চক্কৱাড়পব্বতাভিমুখা হুত্ৱা. অসুৰা কিৰ দেৱেহি পৰাজিতা পলাযন্তা চক্কৱাড়পব্বতাভিমুখং গন্ত্ৱা চক্কৱাড়মহাসমুদ্দপিট্ঠিযং ৰজতপট্টৱণ্ণে ৱালিকাপুলিনে যত্থ পণ্ণকুটিযো মাপেত্ৱা ইসযো ৱসন্তি, তত্থ গন্ত্ৱা ইসীনং অস্সমপদেন গচ্ছন্তা ‘‘সক্কো ইমেহি সদ্ধিং মন্তেত্ৱা অম্হে নাসেতি, গণ্হথ পুত্তহতায পুত্তে’’তি কুপিতা অস্সমপদে পানীযঘটচঙ্কমনপণ্ণসালাদীনি ৱিদ্ধংসেন্তি. ইসযো অৰঞ্ঞতো ফলাফলং আদায আগতা দিস্ৱা পুন দুক্খেন পটিপাকতিকং কৰোন্তি, তেপি পুনপ্পুনং তথেৱ পৰাজিতা গন্ত্ৱা ৱিনাসেন্তি. তেন ৱুত্তং – ‘‘পৰাজিতা চ খো, ভিক্খৱে, অসুৰা অপযিংসুযেৱ দক্খিণেনাভিমুখা’’তি. নৱমং উত্তানত্থমেৱ.
দেৱাসুৰসঙ্গামসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. তপুস্সসুত্তৱণ্ণনা
৪১. দসমে পক্খন্দতীতি পৱিসতি. পসীদতীতি পসাদং অভিৰুচিং আপজ্জতি, পতিট্ঠাতি ৱিমুচ্চতীতি অত্থো. কথাপাভতন্তি কথায মূলং. মূলঞ্হি ‘‘পাভত’’ন্তি ৱুচ্চতি. যথাহ –
‘‘অপ্পকেনপি মেধাৱী, পাভতেন ৱিচক্খণো;
সমুট্ঠাপেতি অত্তানং, অণুং অগ্গিংৱ সন্ধম’’ন্তি. (জা. ১.১.৪);
তেনেৱাহ ‘‘কথাপাভতন্তি কথামূল’’ন্তি. ৱিতক্কগ্গহণেনেৱ তংসহচৰিতো ৱিচাৰোপি গহিতো. তেনেৱেত্থ বহুৱচননিদ্দেসো কতোতি আহ ‘‘ৱিতক্কেসূতি ৱিতক্কৱিচাৰেসূ’’তি.
তপুস্সসুত্তৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মহাৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.