(৬) ১. গোতমীৱগ্গো

১-৩. গোতমীসুত্তাদিৱণ্ণনা

৫১-৫৩. ছট্ঠস্স পঠমে (সাৰত্থ. টী. চূড়ৱগ্গ ৩.৪০২) গোতমীতি গোত্তং. নামকৰণদিৱসে পনস্সা লদ্ধসক্কাৰা ব্ৰাহ্মণা লক্খণসম্পত্তিং দিস্ৱা ‘‘সচে অযং ধীতৰং লভিস্সতি, চক্কৱত্তিৰঞ্ঞো মহেসী ভৱিস্সতি. সচে পুত্তং লভিস্সতি, চক্কৱত্তিৰাজা ভৱিস্সতীতি উভযথাপি মহতীযেৱস্সা পজা ভৱিস্সতী’’তি ব্যাকৰিংসু. অথস্সা ‘‘মহাপজাপতী’’তি নামং অকংসু. তেনাহ ‘‘পুত্তপজায চেৱ ধীতুপজায চ মহন্তত্তা এৱংলদ্ধনামা’’তি.

‘‘অত্তদণ্ডা ভযং জাতং, জনং পস্সথ মেধগং;

সংৱেগং কিত্তযিস্সামি, যথা সংৱিজিতং মযা’’তি. (সু. নি. ৯৪১; মহানি. ১৭০) –

আদিনা অত্তদণ্ডসুত্তং কথেসি. তংতংপলোভনকিৰিযা কাযৱাচাহি পৰক্কমন্তিযো উক্কণ্ঠন্তূতি সাসনং পেসেন্তি নামাতি কত্ৱা ৱুত্তং ‘‘সাসনং পেসেত্ৱা’’তি. কুণালদহন্তি কুণালদহতীৰং. অনভিৰতিং ৱিনোদেত্ৱাতি ইত্থীনং দোসদস্সনমুখেন কামানং ৱোকাৰসংকিলেসৱিভাৱনেন অনভিৰতিং ৱিনোদেত্ৱা.

আপাদিকাতি সংৱদ্ধকা, তুম্হাকং হত্থপাদেসু কিচ্চং অসাধেন্তেসু হত্থে চ পাদে চ ৱড্ঢেত্ৱা পটিজগ্গিতাতি অত্থো. পোসিকাতি দিৱসস্স দ্ৱে তযো ৱাৰে নহাপেত্ৱা ভোজেত্ৱা পাযেত্ৱা তুম্হে পোসেসি. থঞ্ঞং পাযেসীতি নন্দকুমাৰো কিৰ বোধিসত্ততো কতিপাহেনেৱ দহৰো, তস্মিং জাতে মহাপজাপতী অত্তনো পুত্তং ধাতীনং দত্ৱা সযং বোধিসত্তস্স ধাতিকিচ্চং সাধযমানা অত্তনো থঞ্ঞং পাযেসি. তং সন্ধায থেৰো এৱমাহ. দহৰোতি তৰুণো. যুৱাতি যোব্বঞ্ঞে ঠিতো. মণ্ডনকজাতিকোতি অলঙ্কাৰসভাৱো. তত্থ কোচি তৰুণোপি যুৱা ন হোতি যথা অতিতৰুণো. কোচি যুৱাপি মণ্ডনকজাতিকো ন হোতি যথা উপসন্তসভাৱো, আলসিযব্যসনাদীহি ৱা অভিভূতো. ইধ পন দহৰো চেৱ যুৱা চ মণ্ডনকজাতিকো চ অধিপ্পেতো, তস্মা এৱমাহ. উপ্পলাদীনি মণ্ডনকজাতিকো চ লোকসম্মতত্তা ৱুত্তানি.

মাতুগামস্স পব্বজিতত্তাতি ইদং পঞ্চৱস্সসততো উদ্ধং অট্ঠত্ৱা পঞ্চসুযেৱ ৱস্সসতেসু সদ্ধম্মট্ঠিতিযা কাৰণনিদস্সনং. পটিসম্ভিদাপভেদপ্পত্তখীণাসৱৱসেনেৱ ৱুত্তন্তি এত্থ পটিসম্ভিদাপ্পত্তখীণাসৱগ্গহণেন ঝানানিপি গহিতানেৱ হোন্তি. ন হি নিজ্ঝানকানং সব্বপ্পকাৰসম্পত্তি ইজ্ঝতীতি ৱদন্তি. সুক্খৱিপস্সকখীণাসৱৱসেন ৱস্সসহস্সন্তিআদিনা চ যং ৱুত্তং, তং খন্ধকভাণকানং মতেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. ৱিনযট্ঠকথাযম্পি (চূড়ৱ. অট্ঠ. ৪০৩) ইমিনাৱ নযেন ৱুত্তং.

দীঘনিকাযট্ঠকথাযং (দী. নি. অট্ঠ. ৩.১৬১) পন ‘‘পটিসম্ভিদাপ্পত্তেহি ৱস্সসহস্সং অট্ঠাসি, ছড়ভিঞ্ঞেহি ৱস্সসহস্সং, তেৱিজ্জেহি ৱস্সসহস্সং, সুক্খৱিপস্সকেহি ৱস্সসহস্সং, পাতিমোক্খেন ৱস্সসহস্সং অট্ঠাসী’’তি ৱুত্তং. ইধাপি সাসনন্তৰধানকথাযং (অ. নি. অট্ঠ. ১.১.১৩০) ‘‘বুদ্ধানঞ্হি পৰিনিব্বানতো ৱস্সসহস্সমেৱ পটিসম্ভিদা নিব্বত্তেতুং সক্কোন্তি, ততো পৰং ছ অভিঞ্ঞা, ততো তাপি নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তা তিস্সো ৱিজ্জা নিব্বত্তেন্তি, গচ্ছন্তে গচ্ছন্তে কালে তাপি নিব্বত্তেতুং অসক্কোন্তা সুক্খৱিপস্সকা হোন্তি. এতেনেৱ উপাযেন অনাগামিনো, সকদাগামিনো, সোতাপন্না’’তি ৱুত্তং.

সংযুত্তনিকাযট্ঠকথাযং (সং. নি. অট্ঠ. ২.২.১৫৬) পন ‘‘পঠমবোধিযঞ্হি ভিক্খূ পটিসম্ভিদাপ্পত্তা অহেসুং. অথ কালে গচ্ছন্তে পটিসম্ভিদা পাপুণিতুং ন সক্খিংসু, ছড়ভিঞ্ঞা অহেসুং. ততো ছ অভিঞ্ঞা পত্তুং অসক্কোন্তা তিস্সো ৱিজ্জা পাপুণিংসু. ইদানি কালে গচ্ছন্তে তিস্সো ৱিজ্জা পাপুণিতুং অসক্কোন্তা আসৱক্খযমত্তং পাপুণিস্সন্তি, তম্পি অসক্কোন্তা অনাগামিফলং, তম্পি অসক্কোন্তা সকদাগামিফলং, তম্পি অসক্কোন্তা সোতাপত্তিফলং, গচ্ছন্তে কালে সোতাপত্তিফলম্পি পত্তুং ন সক্খিস্সন্তী’’তি ৱুত্তং. যস্মা চেতং সব্বং অঞ্ঞমঞ্ঞপ্পটিৱিৰুদ্ধং, তস্মা তেসং তেসং ভাণকানং মতমেৱ আচৰিযেন তত্থ তত্থ দস্সিতন্তি গহেতব্বং. অঞ্ঞথা হি আচৰিযস্সেৱ পুব্বাপৰৱিৰোধপ্পসঙ্গো সিযাতি.

তানিযেৱাতি তানিযেৱ পঞ্চৱস্সসহস্সানি. পৰিযত্তিমূলকং সাসনন্তি আহ ‘‘ন হি পৰিযত্তিযা অসতি পটিৱেধো অত্থী’’তিআদি. পৰিযত্তিযা হি অন্তৰহিতায পটিপত্তিঅন্তৰধাযতি, পটিপত্তিযা অন্তৰহিতায অধিগমো অন্তৰধাযতি. কিংকাৰণা? অযঞ্হি পৰিযত্তি পটিপত্তিযা পচ্চযো হোতি, পটিপত্তি অধিগমস্স. ইতি পটিপত্তিতোপি পৰিযত্তিযেৱ পমাণং. দুতিযততিযেসু নত্থি ৱত্তব্বং.

গোতমীসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪-৫. দীঘজাণুসুত্তাদিৱণ্ণনা

৫৪-৫৫. চতুত্থে (দী. নি. অট্ঠ. ৩.২৬৫) একেন ভোগে ভুঞ্জেয্যাতি একেন কোট্ঠাসেন ভোগে ভুঞ্জেয্য, ৱিনিভুঞ্জেয্য ৱাতি অত্থো. দ্ৱীহি কম্মন্তি দ্ৱীহি কোট্ঠাসেহি কসিৱণিজ্জাদিকম্মং পযোজেয্য. নিধাপেয্যাতি চতুত্থকোট্ঠাসং নিধেত্ৱা ঠপেয্য, নিদহিত্ৱা ভূমিগতং কত্ৱা ঠপেয্যাতি অত্থো. আপদাসু ভৱিস্সতীতি কুলানঞ্হি ন সব্বকালং একসদিসং ৱত্ততি, কদাচি ৰাজঅগ্গিচোৰদুব্ভিক্খাদিৱসেন আপদা উপ্পজ্জন্তি, তস্মা এৱং আপদাসু উপ্পন্নাসু ভৱিস্সতীতি একং কোট্ঠাসং নিধাপেয্যাতি ৱুত্তং. ইমেসু পন চতূসু কোট্ঠাসেসু কতৰং কোট্ঠাসং গহেত্ৱা কুসলং কাতব্বন্তি? ‘‘ভোগে ভুঞ্জেয্যা’’তি ৱুত্তকোট্ঠাসং. ততো গণ্হিত্ৱা হি ভিক্খূনম্পি কপণদ্ধিকানম্পি দানং দাতব্বং, পেসকাৰন্হাপিতাদীনম্পি ৱেতনং দাতব্বং. সমণব্ৰাহ্মণকপণদ্ধিকাদীনং দানৱসেন চেৱ, অধিৱত্থদেৱতাদীনং পেতবলিৱসেন, ন্হাপিতাদীনং ৱেতনৱসেন চ ৱিনিযোগোপি উপযোগো এৱ.

অপেন্তি গচ্ছন্তি, অপেন্তা ৱা এতেহীতি অপাযা, অপাযা এৱ মুখানি দ্ৱাৰানীতি অপাযমুখানি. ৱিনাসদ্ৱাৰানীতি এত্থাপি এসেৱ নযো. পঞ্চমে নত্থি ৱত্তব্বং.

দীঘজাণুসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬-৮. ভযসুত্তাদিৱণ্ণনা

৫৬-৫৮. ছট্ঠে গব্ভৱাসো ইধ উত্তৰপদলোপেন গব্ভো ৱুত্তোতি আহ ‘‘গব্ভোতি গব্ভৱাসো’’তি. সত্তমট্ঠমানি উত্তানত্থানি.

ভযসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬-১০. পুগ্গলসুত্তাদিৱণ্ণনা

৫৯-৬০. নৱমে দানং দদন্তানন্তি দক্খিণেয্যং উদ্দিস্স দানং দেন্তানং. উপধী ৱিপচ্চন্তি এতেন, উপধীসু ৱা ৱিপচ্চতি, উপধযো ৱা ৱিপাকা এতস্সাতি উপধিৱিপাকং. সঙ্ঘে দিন্নং মহপ্ফলন্তি অৰিযসঙ্ঘে দিন্নং ৱিপ্ফাৰট্ঠানং হোতি, ৱিপুলফলন্তি অত্থো. দসমে নত্থি ৱত্তব্বং.

পুগ্গলসুত্তাদিৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.

গোতমীৱগ্গৱণ্ণনা নিট্ঠিতা.