২. ৱিভঙ্গমাতিকা

খন্ধৱিভঙ্গো

পঞ্চক্খন্ধা – (ৱিভ. ১) ৰূপক্খন্ধো ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো সঙ্খাৰক্খন্ধো ৱিঞ্ঞাণক্খন্ধোতি. খন্ধৱিভঙ্গং.

আযতনৱিভঙ্গো

দ্ৱাদসাযতনানি (ৱিভ. ১৫৪) – চক্খাযতনং ৰূপাযতনং সোতাযতনং সদ্দাযতনং ঘানাযতনং গন্ধাযতনং জিৱ্হাযতনং ৰসাযতনং কাযাযতনং ফোট্ঠব্বাযতনং মনাযতনং ধম্মাযতনন্তি. আযতনৱিভঙ্গং.

ধাতুৱিভঙ্গো

অট্ঠাৰস ধাতুযো (ৱিভ. ১৮৩) – চক্খুধাতু ৰূপধাতু চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু, সোতধাতু সদ্দধাতু সোতৱিঞ্ঞাণধাতু, ঘানধাতু গন্ধধাতু ঘানৱিঞ্ঞাণধাতু, জিৱ্হাধাতু ৰসধাতু জিৱ্হাৱিঞ্ঞাণধাতু, কাযধাতু ফোট্ঠব্বধাতু কাযৱিঞ্ঞাণধাতু, মনোধাতু ধম্মধাতু মনোৱিঞ্ঞাণধাতূতি. ধাতুৱিভঙ্গং.

সচ্চৱিভঙ্গো

চত্তাৰি অৰিযসচ্চানি (ৱিভ. ১৮৯) – দুক্খং অৰিযসচ্চং, দুক্খসমুদযং অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধং অৰিযসচ্চং, দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা অৰিযসচ্চন্তি. সচ্চৱিভঙ্গং.

ইন্দ্ৰিযৱিভঙ্গো

বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি (ৱিভ. ২১৯) – চক্খুন্দ্ৰিযং সোতিন্দ্ৰিযং ঘানিন্দ্ৰিযং জিৱ্হিন্দ্ৰিযং কাযিন্দ্ৰিযং মনিন্দ্ৰিযং ইত্থিন্দ্ৰিযং পুৰিসিন্দ্ৰিযং জীৱিতিন্দ্ৰিযং সুখিন্দ্ৰিযং দুক্খিন্দ্ৰিযং সোমনস্সিন্দ্ৰিযং দোমনস্সিন্দ্ৰিযং উপেক্খিন্দ্ৰিযং সদ্ধিন্দ্ৰিযং ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং সতিন্দ্ৰিযং সমাধিন্দ্ৰিযং পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযন্তি. ইন্দ্ৰিযৱিভঙ্গং.

পটিচ্চসমুপ্পাদৱিভঙ্গো

অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰা (ৱিভ. ২২৫), সঙ্খাৰপচ্চযা ৱিঞ্ঞাণং, ৱিঞ্ঞাণপচ্চযা নামৰূপং, নামৰূপপচ্চযা সড়াযতনং, সড়াযতনপচ্চযা ফস্সো, ফস্সপচ্চযা ৱেদনা, ৱেদনাপচ্চযা তণ্হা, তণ্হাপচ্চযা উপাদানং, উপাদানপচ্চযা ভৱো, ভৱপচ্চযা জাতি, জাতিপচ্চযা জৰামৰণং সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসা সম্ভৱন্তি, এৱমেতস্স কেৱলস্স দুক্খক্খন্ধস্স সমুদযো হোতি. পটিচ্চসমুপ্পাদৱিভঙ্গং.

সতিপট্ঠানৱিভঙ্গো

চত্তাৰো সতিপট্ঠানা (ৱিভ. ৩৫৫) – ইধ ভিক্খু অজ্ঝত্তং কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

অজ্ঝত্তং ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

অজ্ঝত্তং চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

অজ্ঝত্তং ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, বহিদ্ধা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৱিহৰতি আতাপী সম্পজানো সতিমা ৱিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. সতিপট্ঠানৱিভঙ্গং.

সম্মপ্পধানৱিভঙ্গো

চত্তাৰো সম্মপ্পধানা (ৱিভ. ৩৯০) – ইধ ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি.

উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. সম্মপ্পধানৱিভঙ্গং.

ইদ্ধিপাদৱিভঙ্গো

চত্তাৰো ইদ্ধিপাদা (ৱিভ. ৪৩০) – ইধ ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, চিত্তসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি. ইদ্ধিপাদৱিভঙ্গং.

বোজ্ঝঙ্গৱিভঙ্গো

সত্ত বোজ্ঝঙ্গা (ৱিভ. ৪৬৬) – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো. বোজ্ঝঙ্গৱিভঙ্গং.

মগ্গঙ্গৱিভঙ্গো

অৰিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো (ৱিভ. ৪৮৬). সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি সম্মাসঙ্কপ্পো সম্মাৱাচা সম্মাকম্মন্তো সম্মাআজীৱো সম্মাৱাযামো সম্মাসতি সম্মাসমাধি. মগ্গঙ্গৱিভঙ্গং.

ঝানৱিভঙ্গো

ইধ ভিক্খু পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি (ৱিভ. ৫০৮) আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰো ভোজনে মত্তঞ্ঞূ পুব্বৰত্তাপৰৰত্তং জাগৰিযানুযোগমনুযুত্তো সাতচ্চং নেপক্কং বোধিপক্খিকানং ধম্মানং ভাৱনানুযোগমনুযুত্তো.

সো অভিক্কন্তে পটিক্কন্তে সম্পজানকাৰী হোতি, আলোকিতে ৱিলোকিতে সম্পজানকাৰী হোতি, সমিঞ্জিতে পসাৰিতে সম্পজানকাৰী হোতি, সঙ্ঘাটিপত্তচীৱৰধাৰণে সম্পজানকাৰী হোতি, অসিতে পীতে খাযিতে সাযিতে সম্পজানকাৰী হোতি, উচ্চাৰপস্সাৱকম্মে সম্পজানকাৰী হোতি, গতে ঠিতে নিসিন্নে সুত্তে জাগৰিতে ভাসিতে তুণ্হীভাৱে সম্পজানকাৰী হোতি.

সো ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজতি অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং অপ্পসদ্দং অপ্পনিগ্ঘোসং ৱিজনৱাতং মনুস্সৰাহস্সেয্যকং পটিসল্লানসাৰুপ্পং.

সো অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা, সো অভিজ্ঝং লোকে পহায ৱিগতাভিজ্ঝেন চেতসা ৱিহৰতি, অভিজ্ঝায চিত্তং পৰিসোধেতি, ব্যাপাদপদোসং পহায অব্যাপন্নচিত্তো ৱিহৰতি সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী, ব্যাপাদপদোসা চিত্তং পৰিসোধেতি, থিনমিদ্ধং পহায ৱিগতথিনমিদ্ধো ৱিহৰতি আলোকসঞ্ঞী সতো সম্পজানো, থিনমিদ্ধা চিত্তং পৰিসোধেতি, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পহায অনুদ্ধতো ৱিহৰতি অজ্ঝত্তং ৱূপসন্তচিত্তো, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চা চিত্তং পৰিসোধেতি, ৱিচিকিচ্ছং পহায তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো ৱিহৰতি অকথংকথী কুসলেসু ধম্মেসু, ৱিচিকিচ্ছায চিত্তং পৰিসোধেতি.

সো ইমে পঞ্চ নীৱৰণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণে ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি ‘‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’’তি, ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.

সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা ‘‘অনন্তো আকাসো’’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘অনন্তং ৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘‘নত্থি কিঞ্চী’’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, সব্বসো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং সমতিক্কম্ম নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ঝানৱিভঙ্গং.

অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গো

চতস্সো অপ্পমঞ্ঞাযো (ৱিভ. ৬৪২) – ইধ ভিক্খু মেত্তাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মেত্তাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি.

কৰুণাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধিসব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং কৰুণাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি.

মুদিতাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং মুদিতাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি.

উপেক্খাসহগতেন চেতসা একং দিসং ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি, তথা দুতিযং, তথা ততিযং, তথা চতুত্থং. ইতি উদ্ধমধো তিৰিযং সব্বধি সব্বত্ততায সব্বাৱন্তং লোকং উপেক্খাসহগতেন চেতসা ৱিপুলেন মহগ্গতেন অপ্পমাণেন অৱেৰেন অব্যাপজ্জেন ফৰিত্ৱা ৱিহৰতি. অপ্পমঞ্ঞাৱিভঙ্গং.

সিক্খাপদৱিভঙ্গো

পঞ্চ সিক্খাপদানি (ৱিভ. ৭০৩) – পাণাতিপাতা ৱেৰমণী সিক্খাপদং, অদিন্নাদানা ৱেৰমণী সিক্খাপদং, কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণী সিক্খাপদং, মুসাৱাদা ৱেৰমণী সিক্খাপদং, সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা ৱেৰমণী সিক্খাপদং. সিক্খাপদৱিভঙ্গং.

পটিসম্ভিদাৱিভঙ্গো

চতস্সো পটিসম্ভিদা (ৱিভ. ৭১৮) – অত্থপটিসম্ভিদা ধম্মপটিসম্ভিদা নিৰুত্তিপটিসম্ভিদা পটিভানপটিসম্ভিদা. পটিসম্ভিদাৱিভঙ্গং.

ঞাণৱিভঙ্গো

একৱিধেন ঞাণৱত্থু (ৱিভ. ৭৫১) – পঞ্চ ৱিঞ্ঞাণা ন হেতূ, অহেতুকা, হেতুৱিপ্পযুত্তা, সপ্পচ্চযা, সঙ্খতা, অৰূপা, লোকিযা, সাসৱা, সংযোজনিযা, গন্থনিযা, ওঘনিযা, যোগনিযা, নীৱৰণিযা, পৰামট্ঠা, উপাদানিযা, সংকিলেসিকা, অব্যাকতা, সাৰম্মণা, অচেতসিকা, ৱিপাকা, উপাদিণ্ণুপাদানিযা, অসংকিলিট্ঠসংকিলেসিকা, ন সৱিতক্কসৱিচাৰা, ন অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা, অৱিতক্কঅৱিচাৰা, ন পীতিসহগতা, নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বা, নেৱ দস্সনেন ন ভাৱনায পহাতব্বহেতুকা, নেৱাচযগামিনাপচযগামিনো, নেৱসেক্খনাসেক্খা, পৰিত্তা, কামাৱচৰা, ন ৰূপাৱচৰা, ন অৰূপাৱচৰা, পৰিযাপন্না, নো অপৰিযাপন্না, অনিযতা, অনিয্যানিকা.

উপ্পন্নৱত্থুকা, উপ্পন্নাৰম্মণা, পুৰেজাতৱত্থুকা, পুৰেজাতাৰম্মণা, অজ্ঝত্তিকৱত্থুকা, বাহিৰাৰম্মণা, অসম্ভিন্নৱত্থুকা, অসম্ভিন্নাৰম্মণা, নানাৱত্থুকা, নানাৰম্মণা, ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স গোচৰৱিসযং পচ্চনুভোন্তি, ন অসমন্নাহাৰা উপ্পজ্জন্তি, ন অমনসিকাৰা উপ্পজ্জন্তি, ন অব্বোকিণ্ণা উপ্পজ্জন্তি, ন অপুব্বং অচৰিমং উপ্পজ্জন্তি, ন অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সমনন্তৰা উপ্পজ্জন্তি.

পঞ্চ ৱিঞ্ঞাণা অনাভোগা, পঞ্চহি ৱিঞ্ঞাণেহি ন কঞ্চি ধম্মং পটিৱিজানাতি, অঞ্ঞত্ৰ অভিনিপাতমত্তা, পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সমনন্তৰাপি ন কঞ্চি ধম্মং পটিৱিজানাতি, পঞ্চহি ৱিঞ্ঞাণেহি ন কঞ্চি ইৰিযাপথং কপ্পেতি, পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সমনন্তৰাপি ন কঞ্চি ইৰিযাপথং কপ্পেতি, পঞ্চহি ৱিঞ্ঞাণেহি ন কাযকম্মং ন ৱচীকম্মং পট্ঠপেতি, পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সমনন্তৰাপি ন কাযকম্মং ন ৱচীকম্মং পট্ঠপেতি, পঞ্চহি ৱিঞ্ঞাণেহি ন কুসলাকুসলং ধম্মং সমাদিযতি, পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সমনন্তৰাপি ন কুসলাকুসলং ধম্মং সমাদিযতি, পঞ্চহি ৱিঞ্ঞাণেহি ন সমাপজ্জতি ন ৱুট্ঠাতি, পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সমনন্তৰাপি ন সমাপজ্জতি ন ৱুট্ঠাতি, পঞ্চহি ৱিঞ্ঞাণেহি ন চৱতি ন উপ্পজ্জতি, পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সমনন্তৰাপি ন চৱতি ন উপ্পজ্জতি, পঞ্চহি ৱিঞ্ঞাণেহি ন সুপতি ন পটিবুজ্ঝতি ন সুপিনং পস্সতি, পঞ্চন্নং ৱিঞ্ঞাণানং সমনন্তৰাপি ন সুপতি ন পটিবুজ্ঝতি ন সুপিনং পস্সতি, যাথাৱকৱত্থুৱিভাৱনা পঞ্ঞা. এৱং একৱিধেন ঞাণৱত্থু.

দুৱিধেন ঞাণৱত্থু – লোকিযা পঞ্ঞা, লোকুত্তৰা পঞ্ঞা. কেনচি ৱিঞ্ঞেয্যা পঞ্ঞা, কেনচি ন ৱিঞ্ঞেয্যা পঞ্ঞা. সাসৱা পঞ্ঞা, অনাসৱা পঞ্ঞা. আসৱৱিপ্পযুত্তা সাসৱা পঞ্ঞা, আসৱৱিপ্পযুত্তা অনাসৱা পঞ্ঞা. সংযোজনিযা পঞ্ঞা, অসংযোজনিযা পঞ্ঞা. সংযোজনৱিপ্পযুত্তা সংযোজনিযা পঞ্ঞা, সংযোজনৱিপ্পযুত্তা অসংযোজনিযা পঞ্ঞা. গন্থনিযা পঞ্ঞা, অগন্থনিযা পঞ্ঞা. গন্থৱিপ্পযুত্তা গন্থনিযা পঞ্ঞা, গন্থৱিপ্পযুত্তা অগন্থনিযা পঞ্ঞা.

ওঘনিযা পঞ্ঞা, অনোঘনিযা পঞ্ঞা. ওঘৱিপ্পযুত্তা ওঘনিযা পঞ্ঞা, ওঘৱিপ্পযুত্তা অনোঘনিযা পঞ্ঞা. যোগনিযা পঞ্ঞা, অযোগনিযা পঞ্ঞা. যোগৱিপ্পযুত্তা যোগনিযা পঞ্ঞা, যোগৱিপ্পযুত্তা অযোগনিযা পঞ্ঞা. নীৱৰণিযা পঞ্ঞা, অনীৱৰণিযা পঞ্ঞা. নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা নীৱৰণিযা পঞ্ঞা, নীৱৰণৱিপ্পযুত্তা অনীৱৰণিযা পঞ্ঞা. পৰামট্ঠা পঞ্ঞা, অপৰামট্ঠা পঞ্ঞা. পৰামাসৱিপ্পযুত্তা পৰামট্ঠা পঞ্ঞা, পৰামাসৱিপ্পযুত্তা অপৰামট্ঠা পঞ্ঞা. উপাদিণ্ণা পঞ্ঞা, অনুপাদিণ্ণা পঞ্ঞা. উপাদানিযা পঞ্ঞা, অনুপাদানিযা পঞ্ঞা. উপাদানৱিপ্পযুত্তা উপাদানিযা পঞ্ঞা, উপাদানৱিপ্পযুত্তা অনুপাদানিযা পঞ্ঞা.

সংকিলেসিকা পঞ্ঞা, অসংকিলেসিকা পঞ্ঞা. কিলেসৱিপ্পযুত্তা সংকিলেসিকা পঞ্ঞা, কিলেসৱিপ্পযুত্তা অসংকিলেসিকা পঞ্ঞা. সৱিতক্কা পঞ্ঞা, অৱিতক্কা পঞ্ঞা. সৱিচাৰা পঞ্ঞা, অৱিচাৰা পঞ্ঞা. সপ্পীতিকা পঞ্ঞা, অপ্পীতিকা পঞ্ঞা. পীতিসহগতা পঞ্ঞা, ন পীতিসহগতা পঞ্ঞা. সুখসহগতা পঞ্ঞা, ন সুখসহগতা পঞ্ঞা. উপেক্খাসহগতা পঞ্ঞা, ন উপেক্খাসহগতা পঞ্ঞা. কামাৱচৰা পঞ্ঞা, ন কামাৱচৰা পঞ্ঞা. ৰূপাৱচৰা পঞ্ঞা, ন ৰূপাৱচৰা পঞ্ঞা. অৰূপাৱচৰা পঞ্ঞা, ন অৰূপাৱচৰা পঞ্ঞা. পৰিযাপন্না পঞ্ঞা, অপৰিযাপন্না পঞ্ঞা. নিয্যানিকা পঞ্ঞা, অনিয্যানিকা পঞ্ঞা. নিযতা পঞ্ঞা, অনিযতা পঞ্ঞা. সউত্তৰা পঞ্ঞা, অনুত্তৰা পঞ্ঞা. অত্থজাপিকা পঞ্ঞা, জাপিতত্থা পঞ্ঞা. এৱং দুৱিধেন ঞাণৱত্থু.

তিৱিধেন ঞাণৱত্থু – চিন্তামযা পঞ্ঞা, সুতমযা পঞ্ঞা, ভাৱনামযা পঞ্ঞা. দানমযা পঞ্ঞা, সীলমযা পঞ্ঞা, ভাৱনামযা পঞ্ঞা. অধিসীলে পঞ্ঞা, অধিচিত্তে পঞ্ঞা, অধিপঞ্ঞায পঞ্ঞা. আযকোসল্লং, অপাযকোসল্লং, উপাযকোসল্লং.

ৱিপাকা পঞ্ঞা, ৱিপাকধম্মধম্মা পঞ্ঞা, নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা পঞ্ঞা. উপাদিণ্ণুপাদানিযা পঞ্ঞা, অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা পঞ্ঞা, অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা পঞ্ঞা. সৱিতক্কসৱিচাৰা পঞ্ঞা, অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা পঞ্ঞা, অৱিতক্কঅৱিচাৰা পঞ্ঞা. পীতিসহগতা পঞ্ঞা, সুখসহগতা পঞ্ঞা, উপেক্খাসহগতা পঞ্ঞা. আচযগামিনী পঞ্ঞা, অপচযগামিনী পঞ্ঞা, নেৱাচযগামিনাপচযগামিনী পঞ্ঞা. সেক্খা পঞ্ঞা, অসেক্খা পঞ্ঞা, নেৱসেক্খনাসেক্খা পঞ্ঞা. পৰিত্তা পঞ্ঞা, মহগ্গতা পঞ্ঞা, অপ্পমাণা পঞ্ঞা. পৰিত্তাৰম্মণা পঞ্ঞা, মহগ্গতাৰম্মণা পঞ্ঞা, অপ্পমাণাৰম্মণা পঞ্ঞা. মগ্গাৰম্মণা পঞ্ঞা, মগ্গহেতুকা পঞ্ঞা, মগ্গাধিপতিনী পঞ্ঞা. উপ্পন্না পঞ্ঞা, অনুপ্পন্না পঞ্ঞা, উপ্পাদিনী পঞ্ঞা. অতীতা পঞ্ঞা, অনাগতা পঞ্ঞা, পচ্চুপ্পন্না পঞ্ঞা. অতীতাৰম্মণা পঞ্ঞা, অনাগতাৰম্মণা পঞ্ঞা, পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা পঞ্ঞা. অজ্ঝত্তা পঞ্ঞা, বহিদ্ধা পঞ্ঞা, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা পঞ্ঞা. অজ্ঝত্তাৰম্মণা পঞ্ঞা, বহিদ্ধাৰম্মণা পঞ্ঞা, অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা পঞ্ঞা.

সৱিতক্কসৱিচাৰা পঞ্ঞা অত্থি ৱিপাকা, অত্থি ৱিপাকধম্মধম্মা, অত্থি নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. অত্থি উপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা. অত্থি পীতিসহগতা, অত্থি সুখসহগতা, অত্থি উপেক্খাসহগতা. অত্থি আচযগামিনী, অত্থি অপচযগামিনী, অত্থি নেৱাচযগামিনাপচযগামিনী. অত্থি সেক্খা, অত্থি অসেক্খা, অত্থি নেৱসেক্খনাসেক্খা. অত্থি পৰিত্তা, অত্থি মহগ্গতা, অত্থি অপ্পমাণা. অত্থি পৰিত্তাৰম্মণা, অত্থি মহগ্গতাৰম্মণা, অত্থি অপ্পমাণাৰম্মণা. অত্থি মগ্গাৰম্মণা, অত্থি মগ্গহেতুকা, অত্থি মগ্গাধিপতিনী. অত্থি উপ্পন্না, অত্থি অনুপ্পন্না, অত্থি উপ্পাদিনী. অত্থি অতীতা, অত্থি অনাগতা, অত্থি পচ্চুপ্পন্না. অত্থি অতীতাৰম্মণা, অত্থি অনাগতাৰম্মণা, অত্থি পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা. অত্থি অজ্ঝত্তা, অত্থি বহিদ্ধা, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণা, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণা, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা.

অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা পঞ্ঞা অত্থি ৱিপাকা, অত্থি ৱিপাকধম্মধম্মা, অত্থি নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. অত্থি উপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা. অত্থি আচযগামিনী, অত্থি অপচযগামিনী, অত্থি নেৱাচযগামিনাপচযগামিনী. অত্থি সেক্খা, অত্থি অসেক্খা, অত্থি নেৱসেক্খনাসেক্খা. অত্থি উপ্পন্না, অত্থি অনুপ্পন্না, অত্থি উপ্পাদিনী. অত্থি অতীতা, অত্থি অনাগতা, অত্থি পচ্চুপ্পন্না. অত্থি অজ্ঝত্তা, অত্থি বহিদ্ধা, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধা.

অৱিতক্কঅৱিচাৰা পঞ্ঞা অত্থি ৱিপাকা, অত্থি ৱিপাকধম্মধম্মা, অত্থি নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. অত্থি উপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা. অত্থি পীতিসহগতা, অত্থি সুখসহগতা, অত্থি উপেক্খাসহগতা. অত্থি আচযগামিনী, অত্থি অপচযগামিনী, অত্থি নেৱাচযগামিনাপচযগামিনী. অত্থি সেক্খা, অত্থি অসেক্খা, অত্থি নেৱসেক্খনাসেক্খা. অত্থি পৰিত্তাৰম্মণা, অত্থি মহগ্গতাৰম্মণা, অত্থি অপ্পমাণাৰম্মণা. অত্থি মগ্গাৰম্মণা, অত্থি মগ্গহেতুকা, অত্থি মগ্গাধিপতিনী. অত্থি উপ্পন্না, অত্থি অনুপ্পন্না, অত্থি উপ্পাদিনী. অত্থি অতীতা, অত্থি অনাগতা, অত্থি পচ্চুপ্পন্না. অত্থি অতীতাৰম্মণা, অত্থি অনাগতাৰম্মণা, অত্থি পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা. অত্থি অজ্ঝত্তা, অত্থি বহিদ্ধা, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণা, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণা, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা.

পীতিসহগতা পঞ্ঞা, সুখসহগতা পঞ্ঞা অত্থি ৱিপাকা, অত্থি ৱিপাকধম্মধম্মা, অত্থি নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. অত্থি উপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা. অত্থি সৱিতক্কসৱিচাৰা, অত্থি অৱিতক্কৱিচাৰমত্তা, অত্থি অৱিতক্কঅৱিচাৰা. অত্থি আচযগামিনী, অত্থি অপচযগামিনী, অত্থি নেৱাচযগামিনাপচযগামিনী. অত্থি সেক্খা, অত্থি অসেক্খা, অত্থি নেৱসেক্খনাসেক্খা. অত্থি পৰিত্তা, অত্থি মহগ্গতা, অত্থি অপ্পমাণা. অত্থি পৰিত্তাৰম্মণা, অত্থি মহগ্গতাৰম্মণা, অত্থি অপ্পমাণাৰম্মণা. অত্থি মগ্গাৰম্মণা, অত্থি মগ্গহেতুকা, অত্থি মগ্গাধিপতিনী. অত্থি উপ্পন্না, অত্থি অনুপ্পন্না, অত্থি উপ্পাদিনী. অত্থি অতীতা, অত্থি অনাগতা, অত্থি পচ্চুপ্পন্না. অত্থি অতীতাৰম্মণা, অত্থি অনাগতাৰম্মণা, অত্থি পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা. অত্থি অজ্ঝত্তা, অত্থি বহিদ্ধা, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণা, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণা, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা.

উপেক্খাসহগতা পঞ্ঞা অত্থি ৱিপাকা, অত্থি ৱিপাকধম্মধম্মা, অত্থি নেৱৱিপাকনৱিপাকধম্মধম্মা. অত্থি উপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণুপাদানিযা, অত্থি অনুপাদিণ্ণঅনুপাদানিযা. অত্থি আচযগামিনী, অত্থি অপচযগামিনী, অত্থি নেৱাচযগামিনাপচযগামিনী. অত্থি সেক্খা, অত্থি অসেক্খা, অত্থি নেৱসেক্খনাসেক্খা. অত্থি পৰিত্তা, অত্থি মহগ্গতা, অত্থি অপ্পমাণা. অত্থি পৰিত্তাৰম্মণা, অত্থি মহগ্গতাৰম্মণা, অত্থি অপ্পমাণাৰম্মণা. অত্থি মগ্গাৰম্মণা, অত্থি মগ্গহেতুকা, অত্থি মগ্গাধিপতিনী. অত্থি উপ্পন্না, অত্থি অনুপ্পন্না, অত্থি উপ্পাদিনী. অত্থি অতীতা, অত্থি অনাগতা, অত্থি পচ্চুপ্পন্না. অত্থি অতীতাৰম্মণা, অত্থি অনাগতাৰম্মণা, অত্থি পচ্চুপ্পন্নাৰম্মণা. অত্থি অজ্ঝত্তা, অত্থি বহিদ্ধা, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধা. অত্থি অজ্ঝত্তাৰম্মণা, অত্থি বহিদ্ধাৰম্মণা, অত্থি অজ্ঝত্তবহিদ্ধাৰম্মণা. এৱং তিৱিধেন ঞাণৱত্থু.

চতুব্বিধেন ঞাণৱত্থু – কম্মস্সকতঞাণং, সচ্চানুলোমিকং ঞাণং, মগ্গসমঙ্গিস্স ঞাণং, ফলসমঙ্গিস্স ঞাণং. দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং. কামাৱচৰা পঞ্ঞা, ৰূপাৱচৰা পঞ্ঞা, অৰূপাৱচৰা পঞ্ঞা, অপৰিযাপন্না পঞ্ঞা. ধম্মে ঞাণং, অন্ৱযে ঞাণং, পৰিচ্চে ঞাণং, সম্মুতি ঞাণং. অত্থি পঞ্ঞা আচযায, নো অপচযায, অত্থি পঞ্ঞা অপচযায, নো আচযায, অত্থি পঞ্ঞা আচযায চেৱ, অপচযায চ, অত্থি পঞ্ঞা নেৱাচযায, নো অপচযায. অত্থি পঞ্ঞা নিব্বিদায, নো পটিৱেধায, অত্থি পঞ্ঞা পটিৱেধায, নো নিব্বিদায, অত্থি পঞ্ঞা নিব্বিদায চেৱ, পটিৱেধায চ, অত্থি পঞ্ঞা নেৱ নিব্বিদায, নো পটিৱেধায. হানভাগিনী পঞ্ঞা, ঠিতিভাগিনী পঞ্ঞা, ৱিসেসভাগিনী পঞ্ঞা, নিব্বেধভাগিনী পঞ্ঞা.

চতস্সো পটিসম্ভিদা. চতস্সো পটিপদা. চত্তাৰি আৰম্মণানি. জৰামৰণে ঞাণং, জৰামৰণসমুদযে ঞাণং, জৰামৰণনিৰোধে ঞাণং, জৰামৰণনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং. জাতিযা ঞাণং…পে… ভৱে ঞাণং…পে… উপাদানে ঞাণং…পে… তণ্হায ঞাণং…পে… ৱেদনায ঞাণং…পে… ফস্সে ঞাণং…পে… সড়াযতনে ঞাণং…পে… নামৰূপে ঞাণং…পে… ৱিঞ্ঞাণে ঞাণং…পে… সঙ্খাৰেসু ঞাণং, সঙ্খাৰসমুদযে ঞাণং, সঙ্খাৰনিৰোধে ঞাণং, সঙ্খাৰনিৰোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং. এৱং চতুব্বিধেন ঞাণৱত্থু.

পঞ্চৱিধেন ঞাণৱত্থু – পঞ্চঙ্গিকো সম্মাসমাধি, পঞ্চঞাণিকো সম্মাসমাধি. এৱং পঞ্চৱিধেন ঞাণৱত্থু.

ছব্বিধেন ঞাণৱত্থু – ছসু অভিঞ্ঞাসু পঞ্ঞা. এৱং ছব্বিধেন ঞাণৱত্থু.

সত্তৱিধেন ঞাণৱত্থু – সত্তসত্ততি ঞাণৱত্থূনি. এৱং সত্তৱিধেন ঞাণৱত্থু.

অট্ঠৱিধেন ঞাণৱত্থু – চতূসু মগ্গেসু, চতূসু ফলেসু পঞ্ঞা. এৱং অট্ঠৱিধেন ঞাণৱত্থু.

নৱৱিধেন ঞাণৱত্থু – নৱসু অনুপুব্বৱিহাৰসমাপত্তীসু পঞ্ঞা. এৱং নৱৱিধেন ঞাণৱত্থু.

দসৱিধেন ঞাণৱত্থু – দস তথাগতস্স তথাগতবলানি, যেহি বলেহি সমন্নাগতো তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি. কতমানি দস? ইধ তথাগতো ঠানঞ্চ ঠানতো অট্ঠানঞ্চ অট্ঠানতো যথাভূতং পজানাতি, যম্পি তথাগতো ঠানঞ্চ ঠানতো অট্ঠানঞ্চ অট্ঠানতো যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

পুন চপৰং তথাগতো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং কম্মসমাদানানং ঠানসো হেতুসো ৱিপাকং যথাভূতং পজানাতি. যম্পি তথাগতো অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং কম্মসমাদানানং ঠানসো হেতুসো ৱিপাকং যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

পুন চপৰং তথাগতো সব্বত্থগামিনিং পটিপদং যথাভূতং পজানাতি, যম্পি তথাগতো সব্বত্থগামিনিং পটিপদং যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

পুন চপৰং তথাগতো অনেকধাতুনানাধাতুলোকং যথাভূতং পজানাতি, যম্পি তথাগতো অনেকধাতুনানাধাতুলোকং যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

পুন চপৰং তথাগতো সত্তানং নানাধিমুত্তিকতং যথাভূতং পজানাতি, যম্পি তথাগতো সত্তানং নানাধিমুত্তিকতং যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

পুন চপৰং তথাগতো পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তং যথাভূতং পজানাতি, যম্পি তথাগতো পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং ইন্দ্ৰিযপৰোপৰিযত্তং যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

পুন চপৰং তথাগতো ঝানৱিমোক্খসমাধিসমাপত্তীনং সংকিলেসং ৱোদানং ৱুট্ঠানং যথাভূতং পজানাতি, যম্পি তথাগতো ঝানৱিমোক্খসমাধিসমাপত্তীনং সংকিলেসং ৱোদানং ৱুট্ঠানং যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

পুন চপৰং তথাগতো পুব্বেনিৱাসানুস্সতিং যথাভূতং পজানাতি, যম্পি তথাগতো পুব্বেনিৱাসানুস্সতিং যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

পুন চপৰং তথাগতো সত্তানং চুতূপপাতং যথাভূতং পজানাতি, যম্পি তথাগতো সত্তানং চুতূপপাতং যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

পুন চপৰং তথাগতো আসৱানং খযং যথাভূতং পজানাতি, যম্পি তথাগতো আসৱানং খযং যথাভূতং পজানাতি, ইদম্পি তথাগতস্স তথাগতবলং হোতি. যং বলং আগম্ম তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি.

ইমানি দস তথাগতস্স তথাগতবলানি. যেহি বলেহি সমন্নাগতো তথাগতো আসভং ঠানং পটিজানাতি, পৰিসাসু সীহনাদং নদতি, ব্ৰহ্মচক্কং পৱত্তেতি. এৱং দসৱিধেন ঞাণৱত্থু.

ঞাণৱিভঙ্গং.

খুদ্দকৱত্থুৱিভঙ্গো

এককং

জাতিমদো (ৱিভ. ৮৩২), গোত্তমদো, আৰোগ্যমদো, যোব্বনমদো, জীৱিতমদো, লাভমদো, সক্কাৰমদো, গৰুকাৰমদো, পুৰেক্খাৰমদো, পৰিৱাৰমদো, ভোগমদো, ৱণ্ণমদো, সুতমদো, পটিভানমদো, ৰত্তঞ্ঞুমদো, পিণ্ডপাতিকমদো, অনৱঞ্ঞাতমদো, ইৰিযাপথমদো, ইদ্ধিমদো, যসমদো, সীলমদো, ঝানমদো, সিপ্পমদো, আৰোহমদো, পৰিণাহমদো, সণ্ঠানমদো, পাৰিপূৰিমদো, মদো, পমাদো, থম্ভো, সাৰম্ভো, অত্ৰিচ্ছতা, মহিচ্ছতা, পাপিচ্ছতা, সিঙ্গং, তিন্তিণং, চাপল্যং, অসভাগৱুত্তি, অৰতি, তন্দী, ৱিজম্ভিতা, ভত্তসম্মদো, চেতসো চ লীনত্তং, কুহনা, লপনা, নেমিত্তিকতা, নিপ্পেসিকতা, লাভেন লাভং নিজিগীসনতা, ‘‘সেয্যোহমস্মী’’তি মানো, ‘‘সদিসোহমস্মী’’তি মানো, ‘‘হীনোহমস্মী’’তি মানো. সেয্যস্স ‘‘সেয্যোহমস্মী’’তি মানো, সেয্যস্স ‘‘সদিসোহমস্মী’’তি মানো, সেয্যস্স ‘‘হীনোহমস্মী’’তি মানো, সদিসস্স ‘‘সেয্যোহমস্মী’’তি মানো, সদিসস্স ‘‘সদিসোহমস্মী’’তি মানো, সদিসস্স ‘‘হীনোহমস্মী’’তি মানো, হীনস্স ‘‘সেয্যোহমস্মী’’তি মানো, হীনস্স ‘‘সদিসোহমস্মী’’তি মানো, হীনস্স ‘‘হীনোহমস্মী’’তি মানো, মানো, অতিমানো, মানাতিমানো, ওমানো, অধিমানো, অস্মিমানো, মিচ্ছামানো, ঞাতিৱিতক্কো, জনপদৱিতক্কো, অমৰৱিতক্কো, পৰানুদ্দযতাপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো, লাভসক্কাৰসিলোকপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো, অনৱঞ্ঞত্তিপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো (ৱিভ. ৮৩২). এককং.

দুকং

কোধো চ উপনাহো চ, মক্খো চ পড়াসো চ, ইস্সা চ মচ্ছৰিযঞ্চ, মাযা চ সাঠেয্যঞ্চ, অৱিজ্জা চ ভৱতণ্হা চ, ভৱদিট্ঠি চ ৱিভৱদিট্ঠি চ, সস্সতদিট্ঠি চ উচ্ছেদদিট্ঠি চ, অন্তৱাদিট্ঠি চ অনন্তৱাদিট্ঠি চ, পুব্বন্তানুদিট্ঠি চ অপৰন্তানুদিট্ঠি চ, অহিৰিকঞ্চ অনোত্তপ্পঞ্চ, দোৱচস্সতা চ পাপমিত্ততা চ, অনজ্জৱো চ অমদ্দৱো চ, অক্খন্তি চ অসোৰচ্চঞ্চ, অসাখল্যঞ্চ অপ্পটিসন্থাৰো চ, ইন্দ্ৰিযেসু অগুত্তদ্ৱাৰতা চ ভোজনে অমত্তঞ্ঞুতা চ, মুট্ঠস্সচ্চঞ্চ অসম্পজঞ্ঞঞ্চ, সীলৱিপত্তি চ দিট্ঠিৱিপত্তি চ, অজ্ঝত্তসংযোজনঞ্চ বহিদ্ধাসংযোজনঞ্চ. দুকং.

তিকং

তীণি অকুসলমূলানি, তযো অকুসলৱিতক্কা, তিস্সো অকুসলসঞ্ঞা, তিস্সো অকুসলধাতুযো, তীণি দুচ্চৰিতানি, তযো আসৱা, তীণি সংযোজনানি, তিস্সো তণ্হা, অপৰাপি তিস্সো তণ্হা, অপৰাপি তিস্সো তণ্হা, তিস্সো এসনা, তিস্সো ৱিধা, তীণি ভযানি, তীণি তমানি, তীণি তিত্থাযতনানি, তযো কিঞ্চনা, তীণি অঙ্গণানি, তীণি মলানি, তীণি ৱিসমানি, অপৰানিপি তীণি ৱিসমানি, তযো অগ্গী, তযো কসাৱা, অপৰেপি তযো কসাৱা.

অস্সাদদিট্ঠি অত্তানুদিট্ঠি মিচ্ছাদিট্ঠি, অৰতি ৱিহেসা অধম্মচৰিযা, দোৱচস্সতা পাপমিত্ততা নানত্তসঞ্ঞা, উদ্ধচ্চং কোসজ্জং পমাদো, অসন্তুট্ঠিতা অসম্পজঞ্ঞতা মহিচ্ছতা, অহিৰিকং অনোত্তপ্পং পমাদো, অনাদৰিযং দোৱচস্সতা পাপমিত্ততা, অস্সদ্ধিযং অৱদঞ্ঞুতা কোসজ্জং, উদ্ধচ্চং অসংৱৰো দুস্সীল্যং, অৰিযানং অদস্সনকম্যতা সদ্ধম্মং অসোতুকম্যতা উপাৰম্ভচিত্ততা, মুট্ঠস্সচ্চং অসম্পজঞ্ঞং চেতসো ৱিক্খেপো, অযোনিসো মনসিকাৰো কুম্মগ্গসেৱনা চেতসো চ লীনত্তং. তিকং.

চতুক্কং

চত্তাৰো আসৱা, চত্তাৰো গন্থা, চত্তাৰো ওঘা, চত্তাৰো যোগা, চত্তাৰি উপাদানানি, চত্তাৰো তণ্হুপ্পাদা, চত্তাৰি অগতিগমনানি, চত্তাৰো ৱিপৰিযাসা, চত্তাৰো অনৰিযৱোহাৰা, অপৰেপি চত্তাৰো অনৰিযৱোহাৰা, চত্তাৰি দুচ্চৰিতানি, অপৰাপি চত্তাৰি দুচ্চৰিতানি, চত্তাৰি ভযানি, (অপৰানিপি চত্তাৰি ভযানি,) চতস্সো দিট্ঠিযো. চতুক্কং.

পঞ্চকং

পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি, পঞ্চুদ্ধম্ভাগিযানি সংযোজনানি, পঞ্চ মচ্ছৰিযানি, পঞ্চ সঙ্গা, পঞ্চ সল্লা, পঞ্চ চেতোখিলা, পঞ্চ চেতসোৱিনিবন্ধা, পঞ্চ নীৱৰণানি, পঞ্চ কম্মানি আনন্তৰিকানি, পঞ্চ দিট্ঠিযো, পঞ্চ ৱেৰা, পঞ্চ ব্যসনা, পঞ্চ অক্খন্তিযা আদীনৱা, পঞ্চ ভযানি, পঞ্চ দিট্ঠধম্মনিব্বানৱাদা. পঞ্চকং.

ছক্কং

ছ ৱিৱাদমূলানি, ছ ছন্দৰাগা ধম্মা, ছ ৱিৰোধৱত্থূনি, ছ তণ্হাকাযা, ছ অগাৰৱা, ছ পৰিহানিযা ধম্মা, অপৰেপি ছ পৰিহানিযা ধম্মা, ছ সোমনস্সুপৱিচাৰা, ছ দোমনস্সুপৱিচাৰা, ছ উপেক্খুপৱিচাৰা, ছ গেহসিতানি সোমনস্সানি, ছ গেহসিতানি দোমনস্সানি, ছ গেহসিতা উপেক্খা, ছ দিট্ঠিযো. ছক্কং.

সত্তকং

সত্ত অনুসযা, সত্ত সংযোজনানি, সত্ত পৰিযুট্ঠানানি, সত্ত অসদ্ধম্মা, সত্ত দুচ্চৰিতানি, সত্ত মানা, সত্ত দিট্ঠিযো. সত্তকং.

অট্ঠকং

অট্ঠ কিলেসৱত্থূনি, অট্ঠ কুসীতৱত্থূনি, অট্ঠসু লোকধম্মেসু চিত্তস্স পটিঘাতো, অট্ঠ অনৰিযৱোহাৰা, অট্ঠ মিচ্ছত্তা, অট্ঠ পুৰিসদোসা, অট্ঠ অসঞ্ঞিৱাদা, অট্ঠ নেৱসঞ্ঞিনাসঞ্ঞিৱাদা. অট্ঠকং.

নৱকং

নৱ আঘাতৱত্থূনি, নৱ পুৰিসমলানি, নৱৱিধা মানা, নৱ তণ্হামূলকা ধম্মা, নৱ ইঞ্জিতানি, নৱ মঞ্ঞিতানি, নৱ ফন্দিতানি, নৱ পপঞ্চিতানি, নৱ সঙ্খতানি. নৱকং.

দসকং

দস কিলেসৱত্থূনি, দস আঘাতৱত্থূনি, দস অকুসলকম্মপথা, দস সংযোজনানি, দস মিচ্ছত্তা, দসৱত্থুকা মিচ্ছাদিট্ঠি, দসৱত্থুকা অন্তগ্গাহিকা দিট্ঠি. দসকং.

অট্ঠাৰস তণ্হাৱিচৰিতানি অজ্ঝত্তিকস্স উপাদায, অট্ঠাৰস তণ্হাৱিচৰিতানি বাহিৰস্স উপাদায, তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞুহিত্ৱা অভিসঙ্খিপিত্ৱা ছত্তিংস তণ্হাৱিচৰিতানি হোন্তি, ইতি অতীতানি ছত্তিংস তণ্হাৱিচৰিতানি, অনাগতানি ছত্তিংস তণ্হাৱিচৰিতানি, পচ্চুপ্পন্নানি ছত্তিংস তণ্হাৱিচৰিতানি, তদেকজ্ঝং অভিসঞ্ঞুহিত্ৱা অভিসঙ্খিপিত্ৱা অট্ঠ তণ্হাৱিচৰিতসতং হোতি, যানি চ দ্ৱাসট্ঠি দিট্ঠিগতানি ব্ৰহ্মজালে ৱেয্যাকৰণে ৱুত্তানি ভগৱতা.

খুদ্দকৱত্থুৱিভঙ্গং.

ধম্মহদযৱিভঙ্গো

কতি খন্ধা, কতি আযতনানি, কতি ধাতুযো, কতি সচ্চানি, কতি ইন্দ্ৰিযানি, কতি হেতূ, কতি আহাৰা, কতি ফস্সা, কতি ৱেদনা, কতি সঞ্ঞা, কতি চেতনা, কতি চিত্তানি (ৱিভ. ৯৭৮)?

পঞ্চক্খন্ধা, দ্ৱাদসাযতনানি, অট্ঠাৰস ধাতুযো, চত্তাৰি সচ্চানি, বাৱীসতিন্দ্ৰিযানি, নৱ হেতূ, চত্তাৰো আহাৰা, সত্ত ফস্সা, সত্ত ৱেদনা, সত্ত সঞ্ঞা, সত্ত চেতনা, সত্ত চিত্তানি (ৱিভ. ৯৭৮).

ধম্মহদযৱিভঙ্গং.

ৱিভঙ্গমাতিকা নিট্ঠিতা.