৫. সম্মপ্পধানসংযুত্তং
১. গঙ্গাপেয্যালৱগ্গো
১-১২. পাচীনাদিসুত্তদ্ৱাদসকং
৬৫১-৬৬২. সাৱত্থিনিদানং. তত্ৰ খো ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, সম্মপ্পধানা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো সম্মপ্পধানাতি’’.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, গঙ্গা নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভাৰা; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু চত্তাৰো সম্মপ্পধানে ভাৱেন্তো চত্তাৰো সম্মপ্পধানে বহুলীকৰোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভাৰো. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু চত্তাৰো সম্মপ্পধানে ভাৱেন্তো চত্তাৰো সম্মপ্পধানে বহুলীকৰোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু চত্তাৰো সম্মপ্পধানে ভাৱেন্তো চত্তাৰো সম্মপ্পধানে বহুলীকৰোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভাৰো’’তি. দ্ৱাদসমং. (সম্মপ্পধানসংযুত্তস্স গঙ্গাপেয্যালী সম্মপ্পধানৱসেন ৱিত্থাৰেতব্বা).
গঙ্গাপেয্যালৱগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
ছ পাচীনতো নিন্না, ছ নিন্না চ সমুদ্দতো;
দ্ৱেতে ছ দ্ৱাদস হোন্তি, ৱগ্গো তেন পৱুচ্চতীতি.
২. অপ্পমাদৱগ্গো
(অপ্পমাদৱগ্গো সম্মপ্পধানৱসেন ৱিত্থাৰেতব্বো).
তস্সুদ্দানং –
তথাগতং পদং কূটং, মূলং সাৰেন ৱস্সিকং;
ৰাজা চন্দিমসূৰিযা, ৱত্থেন দসমং পদন্তি.
৩. বলকৰণীযৱগ্গো
১-১২. বলকৰণীযাদিসুত্তদ্ৱাদসকং
৬৭৩-৬৮৪. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যে কেচি বলকৰণীযা কম্মন্তা কযিৰন্তি, সব্বে তে পথৱিং নিস্সায পথৱিযং পতিট্ঠায এৱমেতে বলকৰণীযা কম্মন্তা কযিৰন্তি; এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায চত্তাৰো সম্মপ্পধানে ভাৱেতি, চত্তাৰো সম্মপ্পধানে বহুলীকৰোতি. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায চত্তাৰো সম্মপ্পধানে ভাৱেতি, চত্তাৰো সম্মপ্পধানে বহুলীকৰোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি…পে… উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায চত্তাৰো সম্মপ্পধানে ভাৱেতি, চত্তাৰো সম্মপ্পধানে বহুলীকৰোতী’’তি. (এৱং বলকৰণীযৱগ্গো সম্মপ্পধানৱসেন ৱিত্থাৰেতব্বো). দ্ৱাদসমং.
বলকৰণীযৱগ্গো ততিযো.
তস্সুদ্দানং –
বলং বীজঞ্চ নাগো চ, ৰুক্খো কুম্ভেন সূকিযা;
আকাসেন চ দ্ৱে মেঘা, নাৱা আগন্তুকা নদীতি.
৪. এসনাৱগ্গো
১-১০. এসনাদিসুত্তদসকং
৬৮৫-৬৯৪. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, এসনা. কতমা তিস্সো? কামেসনা, ভৱেসনা, ব্ৰহ্মচৰিযেসনা – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো এসনা. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ভাৱেতব্বা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং…পে… উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. ইমাসং খো, ভিক্খৱে, তিস্সন্নং এসনানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায ইমে চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ভাৱেতব্বা’’তি. (ৱিত্থাৰেতব্বং). দসমং.
এসনাৱগ্গো চতুত্থো.
তস্সুদ্দানং –
এসনা ৱিধা আসৱো, ভৱো চ দুক্খতা তিস্সো;
খিলং মলঞ্চ নীঘো চ, ৱেদনা তণ্হা তসিনা চাতি.
৫. ওঘৱগ্গো
১-১০. ওঘাদিসুত্তদসকং
৬৯৫-৭০৪. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, উদ্ধম্ভাগিযানি সংযোজনানি. কতমানি পঞ্চ? ৰূপৰাগো, অৰূপৰাগো, মানো, উদ্ধচ্চং, অৱিজ্জা – ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চুদ্ধম্ভাগিযানি সংযোজনানি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং উদ্ধম্ভাগিযানং সংযোজনানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ভাৱেতব্বা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং…পে… উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায ভাৱনায পাৰিপূৰিযা ছন্দং জনেতি ৱাযমতি ৱীৰিযং আৰভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চন্নং উদ্ধম্ভাগিযানং সংযোজনানং অভিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞায পৰিক্খযায পহানায ইমে চত্তাৰো সম্মপ্পধানা ভাৱেতব্বা’’তি. (ৱিত্থাৰেতব্বা). দসমং.
ওঘৱগ্গো পঞ্চমো.
তস্সুদ্দানং –
ওঘো যোগো উপাদানং, গন্থা অনুসযেন চ;
কামগুণা নীৱৰণা, খন্ধা ওৰুদ্ধম্ভাগিযাতি.
সম্মপ্পধানসংযুত্তং পঞ্চমং.