২. অভিসমযসংযুত্তং
১. নখসিখাসুত্তং
৭৪. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো ভগৱা পৰিত্তং নখসিখাযং পংসুং আৰোপেত্ৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যো ৱাযং [যো চাযং (সব্বত্থ) দুতিযসুত্তাদীসু পন ৱাসদ্দোযেৱ দিস্সতি] মযা পৰিত্তো নখসিখাযং পংসু আৰোপিতো, অযং ৱা মহাপথৱী’’তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং, যদিদং মহাপথৱী. অপ্পমত্তকো ভগৱতা পৰিত্তো নখসিখাযং পংসু আৰোপিতো. নেৱ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি মহাপথৱিং উপনিধায ভগৱতা পৰিত্তো নখসিখাযং পংসু আৰোপিতো’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অভিসমেতাৱিনো এতদেৱ বহুতৰং দুক্খং যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকং অৱসিট্ঠং. নেৱ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি পুৰিমং দুক্খক্খন্ধং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং উপনিধায যদিদং সত্তক্খত্তুংপৰমতা. এৱং মহত্থিযো খো, ভিক্খৱে, ধম্মাভিসমযো; এৱং মহত্থিযো ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. পঠমং.
২. পোক্খৰণীসুত্তং
৭৫. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পোক্খৰণী পঞ্ঞাসযোজনানি আযামেন পঞ্ঞাসযোজনানি ৱিত্থাৰেন পঞ্ঞাসযোজনানি উব্বেধেন, পুণ্ণা উদকস্স সমতিত্তিকা কাকপেয্যা. ততো পুৰিসো কুসগ্গেন উদকং উদ্ধৰেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যং ৱা কুসগ্গেন উদকং উব্ভতং যং ৱা পোক্খৰণিযা উদক’’ন্তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং, যদিদং পোক্খৰণিযা উদকং. অপ্পমত্তকং কুসগ্গেন উদকং উব্ভতং. নেৱ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি পোক্খৰণিযা উদকং উপনিধায কুসগ্গেন উদকং উব্ভত’’ন্তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অভিসমেতাৱিনো এতদেৱ বহুতৰং দুক্খং যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকং অৱসিট্ঠং. নেৱ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি পুৰিমং দুক্খক্খন্ধং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং উপনিধায, যদিদং সত্তক্খত্তুংপৰমতা. এৱং মহত্থিযো খো, ভিক্খৱে, ধম্মাভিসমযো; এৱং মহত্থিযো ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. দুতিযং.
৩. সম্ভেজ্জউদকসুত্তং
৭৬. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যত্থিমা মহানদিযো সংসন্দন্তি সমেন্তি, সেয্যথিদং – গঙ্গা যমুনা অচিৰৱতী সৰভূ মহী, ততো পুৰিসো দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উদ্ধৰেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যানি ৱা দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানি যং ৱা সম্ভেজ্জউদক’’ন্তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং যদিদং সম্ভেজ্জউদকং; অপ্পমত্তকানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানি. নেৱ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি সম্ভেজ্জউদকং উপনিধায দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. ততিযং.
৪. দুতিযসম্ভেজ্জউদকসুত্তং
৭৭. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যত্থিমা মহানদিযো সংসন্দন্তি সমেন্তি, সেয্যথিদং – গঙ্গা যমুনা অচিৰৱতী সৰভূ মহী, তং উদকং পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছেয্য ঠপেত্ৱা দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যং ৱা সম্ভেজ্জউদকং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং যানি ৱা দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানী’’তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং সম্ভেজ্জউদকং যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানি. নেৱ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি সম্ভেজ্জউদকং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং উপনিধায দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. চতুত্থং.
৫. পথৱীসুত্তং
৭৮. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো মহাপথৱিযা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা উপনিক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যা ৱা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা উপনিক্খিত্তা অযং [যা (স্যা. ক.)] ৱা মহাপথৱী’’তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং, যদিদং মহাপথৱী; অপ্পমত্তিকা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা উপনিক্খিত্তা. নেৱ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি মহাপথৱিং উপনিধায সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা উপনিক্খিত্তা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. পঞ্চমং.
৬. দুতিযপথৱীসুত্তং
৭৯. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, মহাপথৱী পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছেয্য, ঠপেত্ৱা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যং ৱা মহাপথৱিযা পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং যা ৱা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা অৱসিট্ঠা’’তি?
‘‘এতদেৱ ভন্তে, বহুতৰং, মহাপথৱিযা, যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তিকা সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা অৱসিট্ঠা. নেৱ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি মহাপথৱিযা পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং উপনিধায সত্ত কোলট্ঠিমত্তিযো গুড়িকা অৱসিট্ঠা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. ছট্ঠং.
৭. সমুদ্দসুত্তং
৮০. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো মহাসমুদ্দতো দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উদ্ধৰেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যানি ৱা দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানি যং ৱা মহাসমুদ্দে উদক’’ন্তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং, যদিদং মহাসমুদ্দে উদকং; অপ্পমত্তকানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানি. নেৱ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি মহাসমুদ্দে উদকং উপনিধায দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি উব্ভতানী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. সত্তমং.
৮. দুতিযসমুদ্দসুত্তং
৮১. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছেয্য, ঠপেত্ৱা দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যং ৱা মহাসমুদ্দে উদকং পৰিক্খীণং পৰিযাদিন্নং যানি ৱা দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানী’’তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং মহাসমুদ্দে উদকং, যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকানি দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানি. নেৱ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি মহাসমুদ্দে উদকং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং উপনিধায দ্ৱে ৱা তীণি ৱা উদকফুসিতানি অৱসিট্ঠানী’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো ভিক্খৱে…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. অট্ঠমং.
৯. পব্বতসুত্তং
৮২. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো হিমৱতো পব্বতৰাজস্স সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যা ৱা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিত্তা যো ৱা হিমৱা [উপনিক্খিত্তা, হিমৱা ৱা (সী.)] পব্বতৰাজা’’তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং যদিদং হিমৱা পব্বতৰাজা; অপ্পমত্তিকা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিত্তা. নেৱ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি হিমৱন্তং পব্বতৰাজানং উপনিধায সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিত্তা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো…পে… ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. নৱমং.
১০. দুতিযপব্বতসুত্তং
৮৩. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, হিমৱা পব্বতৰাজা পৰিক্খযং পৰিযাদানং গচ্ছেয্য, ঠপেত্ৱা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যং ৱা হিমৱতো পব্বতৰাজস্স পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং যা ৱা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা অৱসিট্ঠা’’তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং হিমৱতো পব্বতৰাজস্স যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তিকা সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা অৱসিট্ঠা. নেৱ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি হিমৱতো পব্বতৰাজস্স পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং উপনিধায সত্ত সাসপমত্তিযো পাসাণসক্খৰা অৱসিট্ঠা’’তি.
‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অভিসমেতাৱিনো এতদেৱ বহুতৰং দুক্খং যদিদং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং; অপ্পমত্তকং অৱসিট্ঠং. নেৱ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি পুৰিমং দুক্খক্খন্ধং পৰিক্খীণং পৰিযাদিণ্ণং উপনিধায যদিদং সত্তক্খত্তুংপৰমতা. এৱং মহত্থিযো খো, ভিক্খৱে, ধম্মাভিসমযো, এৱং মহত্থিযো ধম্মচক্খুপটিলাভো’’তি. দসমং.
১১. ততিযপব্বতসুত্তং
৮৪. সাৱত্থিযং ৱিহৰতি…পে… ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো সিনেৰুস্স পব্বতৰাজস্স সত্ত মুগ্গমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো বহুতৰং, যা ৱা সত্ত মুগ্গমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিত্তা যো ৱা সিনেৰু [উপনিক্খিত্তা, সিনেৰু ৱা (সী.)] পব্বতৰাজা’’তি?
‘‘এতদেৱ, ভন্তে, বহুতৰং যদিদং সিনেৰু পব্বতৰাজা; অপ্পমত্তিকা সত্ত মুগ্গমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিত্তা. নেৱ সতিমং কলং উপেন্তি ন সহস্সিমং কলং উপেন্তি ন সতসহস্সিমং কলং উপেন্তি সিনেৰুং পব্বতৰাজানং উপনিধায সত্ত মুগ্গমত্তিযো পাসাণসক্খৰা উপনিক্খিত্তা’’তি. ‘‘এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স দিট্ঠিসম্পন্নস্স পুগ্গলস্স অধিগমং উপনিধায অঞ্ঞতিত্থিযসমণব্ৰাহ্মণপৰিব্বাজকানং অধিগমো নেৱ সতিমং কলং উপেতি ন সহস্সিমং কলং উপেতি ন সতসহস্সিমং কলং উপেতি. এৱং মহাধিগমো, ভিক্খৱে, দিট্ঠিসম্পন্নো পুগ্গলো, এৱং মহাভিঞ্ঞো’’তি. একাদসমং.
অভিসমযসংযুত্তং সমত্তং.