নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

খুদ্দকনিকাযে

ধম্মপদপাড়ি

১. যমকৱগ্গো

১. মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা, মনোসেট্ঠা মনোমযা;

মনসা চে পদুট্ঠেন, ভাসতি ৱা কৰোতি ৱা;

ততো নং দুক্খমন্ৱেতি, চক্কংৱ ৱহতো পদং.

২. মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা, মনোসেট্ঠা মনোমযা;

মনসা চে পসন্নেন, ভাসতি ৱা কৰোতি ৱা;

ততো নং সুখমন্ৱেতি, ছাযাৱ অনপাযিনী [অনুপাযিনী (ক.)].

৩. অক্কোচ্ছি মং অৱধি মং, অজিনি [অজিনী (?)] মং অহাসি মে;

যে চ তং উপনয্হন্তি, ৱেৰং তেসং ন সম্মতি.

৪. অক্কোচ্ছি মং অৱধি মং, অজিনি মং অহাসি মে;

যে চ তং নুপনয্হন্তি, ৱেৰং তেসূপসম্মতি.

৫. ন হি ৱেৰেন ৱেৰানি, সম্মন্তীধ কুদাচনং;

অৱেৰেন চ সম্মন্তি, এস ধম্মো সনন্তনো.

৬. পৰে চ ন ৱিজানন্তি, মযমেত্থ যমামসে;

যে চ তত্থ ৱিজানন্তি, ততো সম্মন্তি মেধগা.

৭. সুভানুপস্সিং ৱিহৰন্তং, ইন্দ্ৰিযেসু অসংৱুতং;

ভোজনম্হি চামত্তঞ্ঞুং, কুসীতং হীনৱীৰিযং;

তং ৱে পসহতি মাৰো, ৱাতো ৰুক্খংৱ দুব্বলং.

৮. অসুভানুপস্সিং ৱিহৰন্তং, ইন্দ্ৰিযেসু সুসংৱুতং;

ভোজনম্হি চ মত্তঞ্ঞুং, সদ্ধং আৰদ্ধৱীৰিযং;

তং ৱে নপ্পসহতি মাৰো, ৱাতো সেলংৱ পব্বতং.

৯. অনিক্কসাৱো কাসাৱং, যো ৱত্থং পৰিদহিস্সতি;

অপেতো দমসচ্চেন, ন সো কাসাৱমৰহতি.

১০. যো চ ৱন্তকসাৱস্স, সীলেসু সুসমাহিতো;

উপেতো দমসচ্চেন, স ৱে কাসাৱমৰহতি.

১১. অসাৰে সাৰমতিনো, সাৰে চাসাৰদস্সিনো;

তে সাৰং নাধিগচ্ছন্তি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পগোচৰা.

১২. সাৰঞ্চ সাৰতো ঞত্ৱা, অসাৰঞ্চ অসাৰতো;

তে সাৰং অধিগচ্ছন্তি, সম্মাসঙ্কপ্পগোচৰা.

১৩. যথা অগাৰং দুচ্ছন্নং, ৱুট্ঠী সমতিৱিজ্ঝতি;

এৱং অভাৱিতং চিত্তং, ৰাগো সমতিৱিজ্ঝতি.

১৪. যথা অগাৰং সুছন্নং, ৱুট্ঠী ন সমতিৱিজ্ঝতি;

এৱং সুভাৱিতং চিত্তং, ৰাগো ন সমতিৱিজ্ঝতি.

১৫. ইধ সোচতি পেচ্চ সোচতি, পাপকাৰী উভযত্থ সোচতি;

সো সোচতি সো ৱিহঞ্ঞতি, দিস্ৱা কম্মকিলিট্ঠমত্তনো.

১৬. ইধ মোদতি পেচ্চ মোদতি, কতপুঞ্ঞো উভযত্থ মোদতি;

সো মোদতি সো পমোদতি, দিস্ৱা কম্মৱিসুদ্ধিমত্তনো.

১৭. ইধ তপ্পতি পেচ্চ তপ্পতি, পাপকাৰী [পাপকাৰি (?)] উভযত্থ তপ্পতি;

‘‘পাপং মে কত’’ন্তি তপ্পতি, ভিয্যো [ভীযো (সী.)] তপ্পতি দুগ্গতিং গতো.

১৮. ইধ নন্দতি পেচ্চ নন্দতি, কতপুঞ্ঞো উভযত্থ নন্দতি;

‘‘পুঞ্ঞং মে কত’’ন্তি নন্দতি, ভিয্যো নন্দতি সুগ্গতিং গতো.

১৯. বহুম্পি চে সংহিত [সহিতং (সী. স্যা. কং. পী.)] ভাসমানো, ন তক্কৰো হোতি নৰো পমত্তো;

গোপোৱ গাৱো গণযং পৰেসং, ন ভাগৱা সামঞ্ঞস্স হোতি.

২০. অপ্পম্পি চে সংহিত ভাসমানো, ধম্মস্স হোতি [হোতী (সী. পী.)] অনুধম্মচাৰী;

ৰাগঞ্চ দোসঞ্চ পহায মোহং, সম্মপ্পজানো সুৱিমুত্তচিত্তো;

অনুপাদিযানো ইধ ৱা হুৰং ৱা, স ভাগৱা সামঞ্ঞস্স হোতি.

যমকৱগ্গো পঠমো নিট্ঠিতো.

২. অপ্পমাদৱগ্গো

২১. অপ্পমাদো অমতপদং [অমতং পদং (ক.)], পমাদো মচ্চুনো পদং;

অপ্পমত্তা ন মীযন্তি, যে পমত্তা যথা মতা.

২২. এৱং [এতং (সী. স্যা. কং. পী.)] ৱিসেসতো ঞত্ৱা, অপ্পমাদম্হি পণ্ডিতা;

অপ্পমাদে পমোদন্তি, অৰিযানং গোচৰে ৰতা.

২৩. তে ঝাযিনো সাততিকা, নিচ্চং দড়্হপৰক্কমা;

ফুসন্তি ধীৰা নিব্বানং, যোগক্খেমং অনুত্তৰং.

২৪. উট্ঠানৱতো সতীমতো [সতিমতো (সী. স্যা. ক.)], সুচিকম্মস্স নিসম্মকাৰিনো;

সঞ্ঞতস্স ধম্মজীৱিনো, অপ্পমত্তস্স [অপমত্তস্স (?)] যসোভিৱড্ঢতি.

২৫. উট্ঠানেনপ্পমাদেন, সংযমেন দমেন চ;

দীপং কযিৰাথ মেধাৱী, যং ওঘো নাভিকীৰতি.

২৬. পমাদমনুযুঞ্জন্তি, বালা দুম্মেধিনো জনা;

অপ্পমাদঞ্চ মেধাৱী, ধনং সেট্ঠংৱ ৰক্খতি.

২৭. মা পমাদমনুযুঞ্জেথ, মা কামৰতিসন্থৱং [সন্ধৱং (ক)];

অপ্পমত্তো হি ঝাযন্তো, পপ্পোতি ৱিপুলং সুখং.

২৮. পমাদং অপ্পমাদেন, যদা নুদতি পণ্ডিতো;

পঞ্ঞাপাসাদমাৰুয্হ, অসোকো সোকিনিং পজং;

পব্বতট্ঠোৱ ভূমট্ঠে [ভুম্মট্ঠে (সী. স্যা.)], ধীৰো বালে অৱেক্খতি.

২৯. অপ্পমত্তো পমত্তেসু, সুত্তেসু বহুজাগৰো;

অবলস্সংৱ সীঘস্সো, হিত্ৱা যাতি সুমেধসো.

৩০. অপ্পমাদেন মঘৱা, দেৱানং সেট্ঠতং গতো;

অপ্পমাদং পসংসন্তি, পমাদো গৰহিতো সদা.

৩১. অপ্পমাদৰতো ভিক্খু, পমাদে ভযদস্সি ৱা;

সংযোজনং অণুং থূলং, ডহং অগ্গীৱ গচ্ছতি.

৩২. অপ্পমাদৰতো ভিক্খু, পমাদে ভযদস্সি ৱা;

অভব্বো পৰিহানায, নিব্বানস্সেৱ সন্তিকে.

অপ্পমাদৱগ্গো দুতিযো নিট্ঠিতো.

৩. চিত্তৱগ্গো

৩৩. ফন্দনং চপলং চিত্তং, দূৰক্খং [দুৰক্খং (সব্বত্থ)] দুন্নিৱাৰযং;

উজুং কৰোতি মেধাৱী, উসুকাৰোৱ তেজনং.

৩৪. ৱাৰিজোৱ থলে খিত্তো, ওকমোকতউব্ভতো;

পৰিফন্দতিদং চিত্তং, মাৰধেয্যং পহাতৱে.

৩৫. দুন্নিগ্গহস্স লহুনো, যত্থকামনিপাতিনো;

চিত্তস্স দমথো সাধু, চিত্তং দন্তং সুখাৱহং.

৩৬. সুদুদ্দসং সুনিপুণং, যত্থকামনিপাতিনং;

চিত্তং ৰক্খেথ মেধাৱী, চিত্তং গুত্তং সুখাৱহং.

৩৭. দূৰঙ্গমং একচৰং [একচাৰং (ক.)], অসৰীৰং গুহাসযং;

যে চিত্তং সংযমেস্সন্তি, মোক্খন্তি মাৰবন্ধনা.

৩৮. অনৱট্ঠিতচিত্তস্স, সদ্ধম্মং অৱিজানতো;

পৰিপ্লৱপসাদস্স, পঞ্ঞা ন পৰিপূৰতি.

৩৯. অনৱস্সুতচিত্তস্স, অনন্ৱাহতচেতসো;

পুঞ্ঞপাপপহীনস্স, নত্থি জাগৰতো ভযং.

৪০. কুম্ভূপমং কাযমিমং ৱিদিত্ৱা, নগৰূপমং চিত্তমিদং ঠপেত্ৱা;

যোধেথ মাৰং পঞ্ঞাৱুধেন, জিতঞ্চ ৰক্খে অনিৱেসনো সিযা.

৪১. অচিৰং ৱতযং কাযো, পথৱিং অধিসেস্সতি;

ছুদ্ধো অপেতৱিঞ্ঞাণো, নিৰত্থংৱ কলিঙ্গৰং.

৪২. দিসো দিসং যং তং কযিৰা, ৱেৰী ৱা পন ৱেৰিনং;

মিচ্ছাপণিহিতং চিত্তং, পাপিযো [পাপিযং (?)] নং ততো কৰে.

৪৩. ন তং মাতা পিতা কযিৰা, অঞ্ঞে ৱাপি চ ঞাতকা;

সম্মাপণিহিতং চিত্তং, সেয্যসো নং ততো কৰে.

চিত্তৱগ্গো ততিযো নিট্ঠিতো.

৪. পুপ্ফৱগ্গো

৪৪. কো ইমং [কোমং (ক.)] পথৱিং ৱিচেস্সতি [ৱিজেস্সতি (সী. স্যা. পী.)], যমলোকঞ্চ ইমং সদেৱকং;

কো ধম্মপদং সুদেসিতং, কুসলো পুপ্ফমিৱ পচেস্সতি [পুপ্ফমিৱপ্পচেস্সতি (ক.)].

৪৫. সেখো পথৱিং ৱিচেস্সতি, যমলোকঞ্চ ইমং সদেৱকং;

সেখো ধম্মপদং সুদেসিতং, কুসলো পুপ্ফমিৱ পচেস্সতি.

৪৬. ফেণূপমং কাযমিমং ৱিদিত্ৱা, মৰীচিধম্মং অভিসম্বুধানো;

ছেত্ৱান মাৰস্স পপুপ্ফকানি [সপুপ্ফকানি (টীকা)], অদস্সনং মচ্চুৰাজস্স গচ্ছে.

৪৭. পুপ্ফানি হেৱ পচিনন্তং, ব্যাসত্তমনসং [ব্যাসত্তমানসং (ক.)] নৰং;

সুত্তং গামং মহোঘোৱ, মচ্চু আদায গচ্ছতি.

৪৮. পুপ্ফানি হেৱ পচিনন্তং, ব্যাসত্তমনসং নৰং;

অতিত্তঞ্ঞেৱ কামেসু, অন্তকো কুৰুতে ৱসং.

৪৯. যথাপি ভমৰো পুপ্ফং, ৱণ্ণগন্ধমহেঠযং [ৱণ্ণগন্ধমপোঠযং (ক.)];

পলেতি ৰসমাদায, এৱং গামে মুনী চৰে.

৫০. ন পৰেসং ৱিলোমানি, ন পৰেসং কতাকতং;

অত্তনোৱ অৱেক্খেয্য, কতানি অকতানি চ.

৫১. যথাপি ৰুচিৰং পুপ্ফং, ৱণ্ণৱন্তং অগন্ধকং;

এৱং সুভাসিতা ৱাচা, অফলা হোতি অকুব্বতো.

৫২. যথাপি ৰুচিৰং পুপ্ফং, ৱণ্ণৱন্তং সুগন্ধকং [সগন্ধকং (সী. স্যা. কং. পী.)];

এৱং সুভাসিতা ৱাচা, সফলা হোতি কুব্বতো [সকুব্বতো (সী. পী.), পকুব্বতো (সী. অট্ঠ.), সুকুব্বতো (স্যা. কং.)].

৫৩. যথাপি পুপ্ফৰাসিম্হা, কযিৰা মালাগুণে বহূ;

এৱং জাতেন মচ্চেন, কত্তব্বং কুসলং বহুং.

৫৪. ন পুপ্ফগন্ধো পটিৱাতমেতি, ন চন্দনং তগৰমল্লিকা [তগৰমল্লিকা (সী. স্যা. কং. পী.)];

সতঞ্চ গন্ধো পটিৱাতমেতি, সব্বা দিসা সপ্পুৰিসো পৱাযতি.

৫৫. চন্দনং তগৰং ৱাপি, উপ্পলং অথ ৱস্সিকী;

এতেসং গন্ধজাতানং, সীলগন্ধো অনুত্তৰো.

৫৬. অপ্পমত্তো অযং গন্ধো, য্ৱাযং তগৰচন্দনং [যাযং তগৰচন্দনী (সী. স্যা. কং. পী.)];

যো চ সীলৱতং গন্ধো, ৱাতি দেৱেসু উত্তমো.

৫৭. তেসং সম্পন্নসীলানং, অপ্পমাদৱিহাৰিনং;

সম্মদঞ্ঞা ৱিমুত্তানং, মাৰো মগ্গং ন ৱিন্দতি.

৫৮. যথা সঙ্কাৰঠানস্মিং [সঙ্কাৰধানস্মিং (সী. স্যা. কং. পী.)], উজ্ঝিতস্মিং মহাপথে;

পদুমং তত্থ জাযেথ, সুচিগন্ধং মনোৰমং.

৫৯. এৱং সঙ্কাৰভূতেসু, অন্ধভূতে [অন্ধীভূতে (ক.)] পুথুজ্জনে;

অতিৰোচতি পঞ্ঞায, সম্মাসম্বুদ্ধসাৱকো.

পুপ্ফৱগ্গো চতুত্থো নিট্ঠিতো.

৫. বালৱগ্গো

৬০. দীঘা জাগৰতো ৰত্তি, দীঘং সন্তস্স যোজনং;

দীঘো বালানং সংসাৰো, সদ্ধম্মং অৱিজানতং.

৬১. চৰঞ্চে নাধিগচ্ছেয্য, সেয্যং সদিসমত্তনো;

একচৰিযং [একচৰিযং (ক.)] দড়্হং কযিৰা, নত্থি বালে সহাযতা.

৬২. পুত্তা মত্থি ধনম্মত্থি [পুত্তমত্থি ধনমত্থি (ক.)], ইতি বালো ৱিহঞ্ঞতি;

অত্তা হি [অত্তাপি (?)] অত্তনো নত্থি, কুতো পুত্তা কুতো ধনং.

৬৩. যো বালো মঞ্ঞতি বাল্যং, পণ্ডিতো ৱাপি তেন সো;

বালো চ পণ্ডিতমানী, স ৱে ‘‘বালো’’তি ৱুচ্চতি.

৬৪. যাৱজীৱম্পি চে বালো, পণ্ডিতং পযিৰুপাসতি;

ন সো ধম্মং ৱিজানাতি, দব্বী সূপৰসং যথা.

৬৫. মুহুত্তমপি চে ৱিঞ্ঞূ, পণ্ডিতং পযিৰুপাসতি;

খিপ্পং ধম্মং ৱিজানাতি, জিৱ্হা সূপৰসং যথা.

৬৬. চৰন্তি বালা দুম্মেধা, অমিত্তেনেৱ অত্তনা;

কৰোন্তা পাপকং কম্মং, যং হোতি কটুকপ্ফলং.