১. বুদ্ধৱগ্গো

১. বুদ্ধঅপদানং

১. তথাগতং জেতৱনে ৱসন্তং, অপুচ্ছি ৱেদেহমুনী নতঙ্গো;

‘‘সব্বঞ্ঞুবুদ্ধা কিৰ নাম হোন্তি, ভৱন্তি তে হেতুভি কেহি ৱীৰ’’.

২. তদাহ সব্বঞ্ঞুৱৰো মহেসী, আনন্দভদ্দং মধুৰস্সৰেন;

‘‘যে পুব্ববুদ্ধেসু [সব্ববুদ্ধেসু (স্যা.)] কতাধিকাৰা, অলদ্ধমোক্খা জিনসাসনেসু.

৩. ‘‘তেনেৱ সম্বোধিমুখেন ধীৰা, অজ্ঝাসযেনাপি মহাবলেন;

পঞ্ঞায তেজেন সুতিক্খপঞ্ঞা, সব্বঞ্ঞুভাৱং অনুপাপুণন্তি.

৪. ‘‘অহম্পি পুব্ববুদ্ধেসু, বুদ্ধত্তমভিপত্থযিং,

মনসাযেৱ হুত্ৱান, ধম্মৰাজা অসঙ্খিযা.

৫. ‘‘অথ বুদ্ধাপদানানি, সুণাথ সুদ্ধমানসা;

তিংসপাৰমিসম্পুণ্ণা, ধম্মৰাজা অসঙ্খিযা.

৬. ‘‘সম্বোধিং বুদ্ধসেট্ঠানং, সসঙ্ঘে লোকনাযকে;

দসঙ্গুলী নমস্সিত্ৱা, সিৰসা অভিৱাদযিং [অভিৱাদযে (স্যা.)].

৭. ‘‘যাৱতা বুদ্ধখেত্তেসু, ৰতনা ৱিজ্জন্তিসঙ্খিযা;

আকাসট্ঠা চ ভূমট্ঠা [ভুম্মট্ঠা (সী. স্যা.)], মনসা সব্বমাহৰিং.

৮. ‘‘তত্থ ৰূপিযভূমিযং, পাসাদং মাপযিং অহং;

নেকভুম্মং ৰতনমযং, উব্বিদ্ধং নভমুগ্গতং.

৯. ‘‘ৱিচিত্তথম্ভং সুকতং, সুৱিভত্তং মহাৰহং;

কনকমযসঙ্ঘাটং, কোন্তচ্ছত্তেহি মণ্ডিতং.

১০. ‘‘পঠমা ৱেড়ুৰিযা ভূমি, ৱিমলব্ভসমা সুভা;

নড়িনজলজাকিণ্ণা, ৱৰকঞ্চনভূমিযা.

১১. ‘‘পৱাড়ংসা পৱাড়ৱণ্ণা, কাচি লোহিতকা সুভা;

ইন্দগোপকৱণ্ণাভা, ভূমি ওভাসতী দিসা.

১২. ‘‘সুৱিভত্তা ঘৰমুখা, নিয্যূহা সীহপঞ্জৰা;

চতুৰো ৱেদিকা জালা, গন্ধাৱেড়া মনোৰমা.

১৩. ‘‘নীলা পীতা লোহিতকা, ওদাতা সুদ্ধকাড়কা;

কূটাগাৰৱৰূপেতা, সত্তৰতনভূসিতা.

১৪. ‘‘ওলোকমযা পদুমা, ৱাড়ৱিহঙ্গসোভিতা;

নক্খত্ততাৰকাকিণ্ণা, চন্দসূৰেহি [চন্দসুৰিযেহি (সী. স্যা.)] মণ্ডিতা.

১৫. ‘‘হেমজালেন সঞ্ছন্না, সোণ্ণকিঙ্কিণিকাযুতা;

ৱাতৱেগেন কূজন্তি, সোণ্ণমালা মনোৰমা.

১৬. ‘‘মঞ্জেট্ঠকং লোহিতকং, পীতকং হৰিপিঞ্জৰং;

নানাৰঙ্গেহি সম্পীতং [সংচিত্তং (স্যা.)], উস্সিতদ্ধজমালিনী [মালিনিং (সী.)].

১৭. ‘‘ন নং [নানা (সী. স্যা.)] বহূনেকসতা, ফলিকা ৰজতামযা;

মণিমযা লোহিতঙ্গা, মসাৰগল্লমযা তথা;

নানাসযনৱিচিত্তা, সণ্হকাসিকসন্থতা.

১৮. ‘‘কম্পলা দুকূলা চীনা, পট্টুণ্ণা পণ্ডুপাৱুৰা;

ৱিৱিধত্থৰণং সব্বং, মনসা পঞ্ঞপেসহং.

১৯. ‘‘তাসু তাস্ৱেৱ ভূমীসু, ৰতনকূটলঙ্কতং;

মণিৱেৰোচনা উক্কা, ধাৰযন্তা সুতিট্ঠৰে.

২০. ‘‘সোভন্তি এসিকা থম্ভা, সুভা কঞ্চনতোৰণা;

জম্বোনদা সাৰমযা, অথো ৰজতমযাপি চ.

২১. ‘‘নেকা সন্ধী সুৱিভত্তা, কৱাটগ্গড়চিত্তিতা;

উভতো পুণ্ণঘটানেকা, পদুমুপ্পলসংযুতা.

২২. ‘‘অতীতে সব্ববুদ্ধে চ, সসঙ্ঘে লোকনাযকে;

পকতিৱণ্ণৰূপেন, নিম্মিনিত্ৱা সসাৱকে.

২৩. ‘‘তেন দ্ৱাৰেন পৱিসিত্ৱা, সব্বে বুদ্ধা সসাৱকা;

সব্বসোণ্ণমযে পীঠে, নিসিন্না অৰিযমণ্ডলা.

২৪. ‘‘যে চ এতৰহি অত্থি, বুদ্ধা লোকে অনুত্তৰা;

অতীতে ৱত্তমানা চ, ভৱনং সব্বে সমাহৰিং.

২৫. ‘‘পচ্চেকবুদ্ধেনেকসতে, সযম্ভূ অপৰাজিতে;

অতীতে ৱত্তমানে চ, ভৱনং সব্বে সমাহৰিং.

২৬. ‘‘কপ্পৰুক্খা বহূ অত্থি, যে দিব্বা যে চ মানুসা;

সব্বং দুস্সং সমাহন্তা, অচ্ছাদেমি তিচীৱৰং.

২৭. ‘‘খজ্জং ভোজ্জং সাযনীযং, সম্পন্নং পানভোজনং;

মণিমযে সুভে পত্তে, সংপূৰেত্ৱা অদাসহং.

২৮. ‘‘দিব্বৱত্থসমা হুত্ৱা, মট্ঠা [মট্টা (সী.)] চীৱৰসংযুতা;

মধুৰা সক্খৰা চেৱ, তেলা চ মধুফাণিতা.

২৯. ‘‘তপ্পিতা পৰমন্নেন, সব্বে তে অৰিযমণ্ডলা;

ৰতনগব্ভং পৱিসিত্ৱা, কেসৰীৱ গুহাসযা.

৩০. ‘‘মহাৰহম্হি সযনে, সীহসেয্যমকপ্পযুং;

সম্পজানা সমুট্ঠায, সযনে [সেয্যে (স্যা.)] পল্লঙ্কমাভুজুং.

৩১. ‘‘গোচৰং সব্ববুদ্ধানং, ঝানৰতিসমপ্পিতা;

অঞ্ঞে ধম্মানি দেসেন্তি, অঞ্ঞে কীড়ন্তি ইদ্ধিযা.

৩২. ‘‘অঞ্ঞে অভিঞ্ঞা অপ্পেন্তি, অভিঞ্ঞা ৱসিভাৱিতা;

ৱিকুব্বনা ৱিকুব্বন্তি, অঞ্ঞেনেকসহস্সিযো.

৩৩. ‘‘বুদ্ধাপি বুদ্ধে পুচ্ছন্তি, ৱিসযং সব্বঞ্ঞুমালযং;

গম্ভীৰং নিপুণং ঠানং, পঞ্ঞায ৱিনিবুজ্ঝৰে.

৩৪. ‘‘সাৱকা বুদ্ধে পুচ্ছন্তি, বুদ্ধা পুচ্ছন্তি সাৱকে;

অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্চ পুচ্ছিত্ৱা [পুচ্ছন্তি (সী. স্যা.)], অঞ্ঞোঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তি তে.

৩৫. ‘‘বুদ্ধা পচ্চেকবুদ্ধা চ, সাৱকা পৰিচাৰকা;

এৱং সকায ৰতিযা, পাসাদেভিৰমন্তি তে.

৩৬. ‘‘ছত্তা তিট্ঠন্তু ৰতনা, কঞ্চনাৱেড়পন্তিকা;

মুত্তাজালপৰিক্খিত্তা, সব্বে ধাৰেন্তু [ধাৰেন্তি (ক.)] মত্থকে.

৩৭. ‘‘ভৱন্তু চেড়ৱিতানা, সোণ্ণতাৰকচিত্তিতা;

ৱিচিত্তমল্যৱিততা, সব্বে ধাৰেন্তু মত্থকে.

৩৮. ‘‘ৱিততা মল্যদামেহি, গন্ধদামেহি সোভিতা;

দুস্সদামপৰিকিণ্ণা, ৰতনদামভূসিতা.

৩৯. ‘‘পুপ্ফাভিকিণ্ণা সুচিত্তা, সুৰভিগন্ধভূসিতা;

গন্ধপঞ্চঙ্গুলিকতা [গন্ধপঞ্চঙ্গুলং কতা (অট্ঠ.)], হেমচ্ছদনছাদিতা.

৪০. ‘‘চতুদ্দিসা পোক্খৰঞ্ঞো, পদুমুপ্পলসন্থতা;

সোৱণ্ণৰূপা খাযন্তু, পদ্মংৰেণুৰজুগ্গতা.

৪১. ‘‘পুপ্ফন্তু পাদপা সব্বে, পাসাদস্স সমন্ততো;

সযঞ্চ পুপ্ফা মুঞ্চিত্ৱা, গন্ত্ৱা ভৱনমোকিৰুং.

৪২. ‘‘সিখিনো তত্থ নচ্চন্তু, দিব্বহংসা পকূজৰে;

কৰৱীকা চ গাযন্তু, দিজসঙ্ঘা সমন্ততো.

৪৩. ‘‘ভেৰিযো সব্বা ৱজ্জন্তু, ৱীণা সব্বা ৰসন্তু [ৰৱন্তু (সী. স্যা.)] তা;

সব্বা সঙ্গীতি ৱত্তন্তু, পাসাদস্স সমন্ততো.

৪৪. ‘‘যাৱতা বুদ্ধখেত্তম্হি, চক্কৱাড়ে ততো পৰে;

মহন্তা জোতিসম্পন্না, অচ্ছিন্না ৰতনামযা.

৪৫. ‘‘তিট্ঠন্তু সোণ্ণপল্লঙ্কা, দীপৰুক্খা জলন্তু তে;

ভৱন্তু একপজ্জোতা, দসসহস্সিপৰম্পৰা.

৪৬. ‘‘গণিকা লাসিকা চেৱ, নচ্চন্তু অচ্ছৰাগণা;

নানাৰঙ্গা পদিস্সন্তু, পাসাদস্স সমন্ততো.

৪৭. ‘‘দুমগ্গে পব্বতগ্গে ৱা, সিনেৰুগিৰিমুদ্ধনি;

উস্সাপেমি ধজং সব্বং, ৱিচিত্তং পঞ্চৱণ্ণিকং.

৪৮. ‘‘নৰা নাগা চ গন্ধব্বা, সব্বে দেৱা উপেন্তু তে;

নমস্সন্তা পঞ্জলিকা, পাসাদং পৰিৱাৰযুং.

৪৯. ‘‘যং কিঞ্চি কুসলং কম্মং, কত্তব্বং কিৰিযং মম;

কাযেন ৱাচা মনসা, তিদসে সুকতং কতং.

৫০. ‘‘যে সত্তা সঞ্ঞিনো অত্থি, যে চ সত্তা অসঞ্ঞিনো;

কতং পুঞ্ঞফলং ময্হং, সব্বে ভাগী ভৱন্তু তে.

৫১. ‘‘যেসং কতং সুৱিদিতং, দিন্নং পুঞ্ঞফলং মযা;

যে চ তত্থ [তস্মিং (সী. ক.)] ন জানন্তি, দেৱা গন্ত্ৱা নিৱেদযুং.

৫২. ‘‘সব্বলোকম্হি [সব্বে লোকম্হি (স্যা. ক.)] যে সত্তা, জীৱন্তাহাৰহেতুকা;

মনুঞ্ঞং ভোজনং সব্বং [সব্বে (স্যা.)], লভন্তু মম চেতসা.

৫৩. ‘‘মনসা দানং মযা দিন্নং, মনসা পসাদমাৱহিং;

পূজিতা সব্বসম্বুদ্ধা, পচ্চেকা জিনসাৱকা.

৫৪. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;

জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.

৫৫. ‘‘দুৱে ভৱে পজানামি, দেৱত্তে অথ মানুসে;

অঞ্ঞং গতিং ন জানামি, মনসা পত্থনাফলং.

৫৬. ‘‘দেৱানং অধিকো হোমি, ভৱামি মনুজাধিপো;

ৰূপলক্খণসম্পন্নো, পঞ্ঞায অসমো ভৱে.

৫৭. ‘‘ভোজনং ৱিৱিধং সেট্ঠং, ৰতনঞ্চ অনপ্পকং;

ৱিৱিধানি চ ৱত্থানি, নভা [নভসা (স্যা.)] খিপ্পং উপেন্তি মং.

৫৮. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;

যং যং হত্থং পসাৰেমি, দিব্বা ভক্খা উপেন্তি মং.

৫৯. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;

যং যং হত্থং পসাৰেমি, ৰতনা সব্বে উপেন্তি মং.

৬০. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;

যং যং হত্থং পসাৰেমি, সব্বে গন্ধা উপেন্তি মং.

৬১. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;

যং যং [যত্থ (স্যা.), যঞ্ঞং (ক.)] হত্থং পসাৰেমি, সব্বে যানা উপেন্তি মং.

৬২. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;

যং যং হত্থং পসাৰেমি, সব্বে মালা উপেন্তি মং.

৬৩. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;

যং যং হত্থং পসাৰেমি, অলঙ্কাৰা উপেন্তি মং.

৬৪. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;

যং যং হত্থং পসাৰেমি, সব্বা কঞ্ঞা উপেন্তি মং.

৬৫. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;

যং যং হত্থং পসাৰেমি, মধুসক্খৰা উপেন্তি মং.

৬৬. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;

যং যং হত্থং পসাৰেমি, সব্বে খজ্জা উপেন্তি মং.

৬৭. ‘‘অধনে অদ্ধিক [অদ্ধিকে (স্যা.)] জনে, যাচকে চ পথাৱিনো;

দদামিহং [দদামিহ (সী.) দদামি তং (স্যা.)] দানৱৰং, সম্বোধিৱৰপত্তিযা.

৬৮. ‘‘নাদেন্তো পব্বতং সেলং, গজ্জেন্তো বহলং গিৰিং;

সদেৱকং হাসযন্তো, বুদ্ধো লোকে ভৱামহং.

৬৯. ‘‘দিসা দসৱিধা লোকে, যাযতো নত্থি অন্তকং;

তস্মিঞ্চ দিসাভাগম্হি, বুদ্ধখেত্তা অসঙ্খিযা.

৭০. ‘‘পভা পকিত্তিতা ময্হং, যমকা ৰংসিৱাহনা;

এত্থন্তৰে ৰংসিজালং, আলোকো ৱিপুলো ভৱে.

৭১. ‘‘এত্তকে লোকধাতুম্হি, সব্বে পস্সন্তু মং জনা;

সব্বে মং অনুৱত্তন্তু, যাৱ ব্ৰহ্মনিৱেসনং [সব্বেৱ সুমনা হোন্তু, সব্বে মং অনুৱত্তৰে (সী. স্যা.)].

৭২. ‘‘ৱিসিট্ঠমধুনাদেন, অমতভেৰিমাহনিং;

এত্থন্তৰে জনা সব্বে, সুণন্তু মধুৰং গিৰং.

৭৩. ‘‘ধম্মমেঘেন ৱস্সন্তে, সব্বে হোন্তু অনাসৱা;

যেত্থ পচ্ছিমকা সত্তা, সোতাপন্না ভৱন্তু তে.

৭৪. ‘‘দত্ৱা দাতব্বকং দানং, সীলং পূৰেত্ৱা অসেসতো;