১. বুদ্ধৱগ্গো
১. বুদ্ধঅপদানং
১. তথাগতং জেতৱনে ৱসন্তং, অপুচ্ছি ৱেদেহমুনী নতঙ্গো;
‘‘সব্বঞ্ঞুবুদ্ধা কিৰ নাম হোন্তি, ভৱন্তি তে হেতুভি কেহি ৱীৰ’’.
২. তদাহ সব্বঞ্ঞুৱৰো মহেসী, আনন্দভদ্দং মধুৰস্সৰেন;
‘‘যে পুব্ববুদ্ধেসু [সব্ববুদ্ধেসু (স্যা.)] কতাধিকাৰা, অলদ্ধমোক্খা জিনসাসনেসু.
৩. ‘‘তেনেৱ সম্বোধিমুখেন ধীৰা, অজ্ঝাসযেনাপি মহাবলেন;
পঞ্ঞায তেজেন সুতিক্খপঞ্ঞা, সব্বঞ্ঞুভাৱং অনুপাপুণন্তি.
৪. ‘‘অহম্পি পুব্ববুদ্ধেসু, বুদ্ধত্তমভিপত্থযিং,
মনসাযেৱ হুত্ৱান, ধম্মৰাজা অসঙ্খিযা.
৫. ‘‘অথ বুদ্ধাপদানানি, সুণাথ সুদ্ধমানসা;
তিংসপাৰমিসম্পুণ্ণা, ধম্মৰাজা অসঙ্খিযা.
৬. ‘‘সম্বোধিং বুদ্ধসেট্ঠানং, সসঙ্ঘে লোকনাযকে;
দসঙ্গুলী নমস্সিত্ৱা, সিৰসা অভিৱাদযিং [অভিৱাদযে (স্যা.)].
৭. ‘‘যাৱতা বুদ্ধখেত্তেসু, ৰতনা ৱিজ্জন্তিসঙ্খিযা;
আকাসট্ঠা চ ভূমট্ঠা [ভুম্মট্ঠা (সী. স্যা.)], মনসা সব্বমাহৰিং.
৮. ‘‘তত্থ ৰূপিযভূমিযং, পাসাদং মাপযিং অহং;
নেকভুম্মং ৰতনমযং, উব্বিদ্ধং নভমুগ্গতং.
৯. ‘‘ৱিচিত্তথম্ভং সুকতং, সুৱিভত্তং মহাৰহং;
কনকমযসঙ্ঘাটং, কোন্তচ্ছত্তেহি মণ্ডিতং.
১০. ‘‘পঠমা ৱেড়ুৰিযা ভূমি, ৱিমলব্ভসমা সুভা;
নড়িনজলজাকিণ্ণা, ৱৰকঞ্চনভূমিযা.
১১. ‘‘পৱাড়ংসা পৱাড়ৱণ্ণা, কাচি লোহিতকা সুভা;
ইন্দগোপকৱণ্ণাভা, ভূমি ওভাসতী দিসা.
১২. ‘‘সুৱিভত্তা ঘৰমুখা, নিয্যূহা সীহপঞ্জৰা;
চতুৰো ৱেদিকা জালা, গন্ধাৱেড়া মনোৰমা.
১৩. ‘‘নীলা পীতা লোহিতকা, ওদাতা সুদ্ধকাড়কা;
কূটাগাৰৱৰূপেতা, সত্তৰতনভূসিতা.
১৪. ‘‘ওলোকমযা পদুমা, ৱাড়ৱিহঙ্গসোভিতা;
নক্খত্ততাৰকাকিণ্ণা, চন্দসূৰেহি [চন্দসুৰিযেহি (সী. স্যা.)] মণ্ডিতা.
১৫. ‘‘হেমজালেন সঞ্ছন্না, সোণ্ণকিঙ্কিণিকাযুতা;
ৱাতৱেগেন কূজন্তি, সোণ্ণমালা মনোৰমা.
১৬. ‘‘মঞ্জেট্ঠকং লোহিতকং, পীতকং হৰিপিঞ্জৰং;
নানাৰঙ্গেহি সম্পীতং [সংচিত্তং (স্যা.)], উস্সিতদ্ধজমালিনী [মালিনিং (সী.)].
১৭. ‘‘ন নং [নানা (সী. স্যা.)] বহূনেকসতা, ফলিকা ৰজতামযা;
মণিমযা লোহিতঙ্গা, মসাৰগল্লমযা তথা;
নানাসযনৱিচিত্তা, সণ্হকাসিকসন্থতা.
১৮. ‘‘কম্পলা দুকূলা চীনা, পট্টুণ্ণা পণ্ডুপাৱুৰা;
ৱিৱিধত্থৰণং সব্বং, মনসা পঞ্ঞপেসহং.
১৯. ‘‘তাসু তাস্ৱেৱ ভূমীসু, ৰতনকূটলঙ্কতং;
মণিৱেৰোচনা উক্কা, ধাৰযন্তা সুতিট্ঠৰে.
২০. ‘‘সোভন্তি এসিকা থম্ভা, সুভা কঞ্চনতোৰণা;
জম্বোনদা সাৰমযা, অথো ৰজতমযাপি চ.
২১. ‘‘নেকা সন্ধী সুৱিভত্তা, কৱাটগ্গড়চিত্তিতা;
উভতো পুণ্ণঘটানেকা, পদুমুপ্পলসংযুতা.
২২. ‘‘অতীতে সব্ববুদ্ধে চ, সসঙ্ঘে লোকনাযকে;
পকতিৱণ্ণৰূপেন, নিম্মিনিত্ৱা সসাৱকে.
২৩. ‘‘তেন দ্ৱাৰেন পৱিসিত্ৱা, সব্বে বুদ্ধা সসাৱকা;
সব্বসোণ্ণমযে পীঠে, নিসিন্না অৰিযমণ্ডলা.
২৪. ‘‘যে চ এতৰহি অত্থি, বুদ্ধা লোকে অনুত্তৰা;
অতীতে ৱত্তমানা চ, ভৱনং সব্বে সমাহৰিং.
২৫. ‘‘পচ্চেকবুদ্ধেনেকসতে, সযম্ভূ অপৰাজিতে;
অতীতে ৱত্তমানে চ, ভৱনং সব্বে সমাহৰিং.
২৬. ‘‘কপ্পৰুক্খা বহূ অত্থি, যে দিব্বা যে চ মানুসা;
সব্বং দুস্সং সমাহন্তা, অচ্ছাদেমি তিচীৱৰং.
২৭. ‘‘খজ্জং ভোজ্জং সাযনীযং, সম্পন্নং পানভোজনং;
মণিমযে সুভে পত্তে, সংপূৰেত্ৱা অদাসহং.
২৮. ‘‘দিব্বৱত্থসমা হুত্ৱা, মট্ঠা [মট্টা (সী.)] চীৱৰসংযুতা;
মধুৰা সক্খৰা চেৱ, তেলা চ মধুফাণিতা.
২৯. ‘‘তপ্পিতা পৰমন্নেন, সব্বে তে অৰিযমণ্ডলা;
ৰতনগব্ভং পৱিসিত্ৱা, কেসৰীৱ গুহাসযা.
৩০. ‘‘মহাৰহম্হি সযনে, সীহসেয্যমকপ্পযুং;
সম্পজানা সমুট্ঠায, সযনে [সেয্যে (স্যা.)] পল্লঙ্কমাভুজুং.
৩১. ‘‘গোচৰং সব্ববুদ্ধানং, ঝানৰতিসমপ্পিতা;
অঞ্ঞে ধম্মানি দেসেন্তি, অঞ্ঞে কীড়ন্তি ইদ্ধিযা.
৩২. ‘‘অঞ্ঞে অভিঞ্ঞা অপ্পেন্তি, অভিঞ্ঞা ৱসিভাৱিতা;
ৱিকুব্বনা ৱিকুব্বন্তি, অঞ্ঞেনেকসহস্সিযো.
৩৩. ‘‘বুদ্ধাপি বুদ্ধে পুচ্ছন্তি, ৱিসযং সব্বঞ্ঞুমালযং;
গম্ভীৰং নিপুণং ঠানং, পঞ্ঞায ৱিনিবুজ্ঝৰে.
৩৪. ‘‘সাৱকা বুদ্ধে পুচ্ছন্তি, বুদ্ধা পুচ্ছন্তি সাৱকে;
অঞ্ঞমঞ্ঞঞ্চ পুচ্ছিত্ৱা [পুচ্ছন্তি (সী. স্যা.)], অঞ্ঞোঞ্ঞং ব্যাকৰোন্তি তে.
৩৫. ‘‘বুদ্ধা পচ্চেকবুদ্ধা চ, সাৱকা পৰিচাৰকা;
এৱং সকায ৰতিযা, পাসাদেভিৰমন্তি তে.
৩৬. ‘‘ছত্তা তিট্ঠন্তু ৰতনা, কঞ্চনাৱেড়পন্তিকা;
মুত্তাজালপৰিক্খিত্তা, সব্বে ধাৰেন্তু [ধাৰেন্তি (ক.)] মত্থকে.
৩৭. ‘‘ভৱন্তু চেড়ৱিতানা, সোণ্ণতাৰকচিত্তিতা;
ৱিচিত্তমল্যৱিততা, সব্বে ধাৰেন্তু মত্থকে.
৩৮. ‘‘ৱিততা মল্যদামেহি, গন্ধদামেহি সোভিতা;
দুস্সদামপৰিকিণ্ণা, ৰতনদামভূসিতা.
৩৯. ‘‘পুপ্ফাভিকিণ্ণা সুচিত্তা, সুৰভিগন্ধভূসিতা;
গন্ধপঞ্চঙ্গুলিকতা [গন্ধপঞ্চঙ্গুলং কতা (অট্ঠ.)], হেমচ্ছদনছাদিতা.
৪০. ‘‘চতুদ্দিসা পোক্খৰঞ্ঞো, পদুমুপ্পলসন্থতা;
সোৱণ্ণৰূপা খাযন্তু, পদ্মংৰেণুৰজুগ্গতা.
৪১. ‘‘পুপ্ফন্তু পাদপা সব্বে, পাসাদস্স সমন্ততো;
সযঞ্চ পুপ্ফা মুঞ্চিত্ৱা, গন্ত্ৱা ভৱনমোকিৰুং.
৪২. ‘‘সিখিনো তত্থ নচ্চন্তু, দিব্বহংসা পকূজৰে;
কৰৱীকা চ গাযন্তু, দিজসঙ্ঘা সমন্ততো.
৪৩. ‘‘ভেৰিযো সব্বা ৱজ্জন্তু, ৱীণা সব্বা ৰসন্তু [ৰৱন্তু (সী. স্যা.)] তা;
সব্বা সঙ্গীতি ৱত্তন্তু, পাসাদস্স সমন্ততো.
৪৪. ‘‘যাৱতা বুদ্ধখেত্তম্হি, চক্কৱাড়ে ততো পৰে;
মহন্তা জোতিসম্পন্না, অচ্ছিন্না ৰতনামযা.
৪৫. ‘‘তিট্ঠন্তু সোণ্ণপল্লঙ্কা, দীপৰুক্খা জলন্তু তে;
ভৱন্তু একপজ্জোতা, দসসহস্সিপৰম্পৰা.
৪৬. ‘‘গণিকা লাসিকা চেৱ, নচ্চন্তু অচ্ছৰাগণা;
নানাৰঙ্গা পদিস্সন্তু, পাসাদস্স সমন্ততো.
৪৭. ‘‘দুমগ্গে পব্বতগ্গে ৱা, সিনেৰুগিৰিমুদ্ধনি;
উস্সাপেমি ধজং সব্বং, ৱিচিত্তং পঞ্চৱণ্ণিকং.
৪৮. ‘‘নৰা নাগা চ গন্ধব্বা, সব্বে দেৱা উপেন্তু তে;
নমস্সন্তা পঞ্জলিকা, পাসাদং পৰিৱাৰযুং.
৪৯. ‘‘যং কিঞ্চি কুসলং কম্মং, কত্তব্বং কিৰিযং মম;
কাযেন ৱাচা মনসা, তিদসে সুকতং কতং.
৫০. ‘‘যে সত্তা সঞ্ঞিনো অত্থি, যে চ সত্তা অসঞ্ঞিনো;
কতং পুঞ্ঞফলং ময্হং, সব্বে ভাগী ভৱন্তু তে.
৫১. ‘‘যেসং কতং সুৱিদিতং, দিন্নং পুঞ্ঞফলং মযা;
যে চ তত্থ [তস্মিং (সী. ক.)] ন জানন্তি, দেৱা গন্ত্ৱা নিৱেদযুং.
৫২. ‘‘সব্বলোকম্হি [সব্বে লোকম্হি (স্যা. ক.)] যে সত্তা, জীৱন্তাহাৰহেতুকা;
মনুঞ্ঞং ভোজনং সব্বং [সব্বে (স্যা.)], লভন্তু মম চেতসা.
৫৩. ‘‘মনসা দানং মযা দিন্নং, মনসা পসাদমাৱহিং;
পূজিতা সব্বসম্বুদ্ধা, পচ্চেকা জিনসাৱকা.
৫৪. ‘‘তেন কম্মেন সুকতেন, চেতনাপণিধীহি চ;
জহিত্ৱা মানুসং দেহং, তাৱতিংসমগচ্ছহং.
৫৫. ‘‘দুৱে ভৱে পজানামি, দেৱত্তে অথ মানুসে;
অঞ্ঞং গতিং ন জানামি, মনসা পত্থনাফলং.
৫৬. ‘‘দেৱানং অধিকো হোমি, ভৱামি মনুজাধিপো;
ৰূপলক্খণসম্পন্নো, পঞ্ঞায অসমো ভৱে.
৫৭. ‘‘ভোজনং ৱিৱিধং সেট্ঠং, ৰতনঞ্চ অনপ্পকং;
ৱিৱিধানি চ ৱত্থানি, নভা [নভসা (স্যা.)] খিপ্পং উপেন্তি মং.
৫৮. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;
যং যং হত্থং পসাৰেমি, দিব্বা ভক্খা উপেন্তি মং.
৫৯. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;
যং যং হত্থং পসাৰেমি, ৰতনা সব্বে উপেন্তি মং.
৬০. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;
যং যং হত্থং পসাৰেমি, সব্বে গন্ধা উপেন্তি মং.
৬১. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;
যং যং [যত্থ (স্যা.), যঞ্ঞং (ক.)] হত্থং পসাৰেমি, সব্বে যানা উপেন্তি মং.
৬২. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;
যং যং হত্থং পসাৰেমি, সব্বে মালা উপেন্তি মং.
৬৩. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;
যং যং হত্থং পসাৰেমি, অলঙ্কাৰা উপেন্তি মং.
৬৪. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;
যং যং হত্থং পসাৰেমি, সব্বা কঞ্ঞা উপেন্তি মং.
৬৫. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;
যং যং হত্থং পসাৰেমি, মধুসক্খৰা উপেন্তি মং.
৬৬. ‘‘পথব্যা পব্বতে চেৱ, আকাসে উদকে ৱনে;
যং যং হত্থং পসাৰেমি, সব্বে খজ্জা উপেন্তি মং.
৬৭. ‘‘অধনে অদ্ধিক [অদ্ধিকে (স্যা.)] জনে, যাচকে চ পথাৱিনো;
দদামিহং [দদামিহ (সী.) দদামি তং (স্যা.)] দানৱৰং, সম্বোধিৱৰপত্তিযা.
৬৮. ‘‘নাদেন্তো পব্বতং সেলং, গজ্জেন্তো বহলং গিৰিং;
সদেৱকং হাসযন্তো, বুদ্ধো লোকে ভৱামহং.
৬৯. ‘‘দিসা দসৱিধা লোকে, যাযতো নত্থি অন্তকং;
তস্মিঞ্চ দিসাভাগম্হি, বুদ্ধখেত্তা অসঙ্খিযা.
৭০. ‘‘পভা পকিত্তিতা ময্হং, যমকা ৰংসিৱাহনা;
এত্থন্তৰে ৰংসিজালং, আলোকো ৱিপুলো ভৱে.
৭১. ‘‘এত্তকে লোকধাতুম্হি, সব্বে পস্সন্তু মং জনা;
সব্বে মং অনুৱত্তন্তু, যাৱ ব্ৰহ্মনিৱেসনং [সব্বেৱ সুমনা হোন্তু, সব্বে মং অনুৱত্তৰে (সী. স্যা.)].
৭২. ‘‘ৱিসিট্ঠমধুনাদেন, অমতভেৰিমাহনিং;
এত্থন্তৰে জনা সব্বে, সুণন্তু মধুৰং গিৰং.
৭৩. ‘‘ধম্মমেঘেন ৱস্সন্তে, সব্বে হোন্তু অনাসৱা;
যেত্থ পচ্ছিমকা সত্তা, সোতাপন্না ভৱন্তু তে.
৭৪. ‘‘দত্ৱা দাতব্বকং দানং, সীলং পূৰেত্ৱা অসেসতো;