১. অম্বসক্কৰপেতৱত্থুৱণ্ণনা

ৱেসালী নাম নগৰত্থি ৱজ্জীনন্তি ইদং অম্বসক্কৰপেতৱত্থু. তস্স কা উপ্পত্তি? ভগৱতি জেতৱনে ৱিহৰন্তে অম্বসক্কৰো নাম লিচ্ছৱিৰাজা মিচ্ছাদিট্ঠিকো নত্থিকৱাদো ৱেসালিযং ৰজ্জং কাৰেসি. তেন চ সমযেন ৱেসালিনগৰে অঞ্ঞতৰস্স ৱাণিজস্স আপণসমীপে চিক্খল্লং হোতি, তত্থ বহূ জনা উপ্পতিত্ৱা অতিক্কমন্তা কিলমন্তি, কেচি কদ্দমেন লিম্পন্তি. তং দিস্ৱা সো ৱাণিজো ‘‘মা ইমে মনুস্সা কললং অক্কমিংসূ’’তি অপগতদুগ্গন্ধং সঙ্খৱণ্ণপটিভাগং গোসীসট্ঠিং আহৰাপেত্ৱা নিক্খিপাপেসি. পকতিযা চ সীলৱা অহোসি অক্কোধনো সণ্হৱাচো, পৰেসঞ্চ যথাভূতং গুণং কিত্তেতি.

সো একস্মিং দিৱসে অত্তনো সহাযস্স ন্হাযন্তস্স পমাদেন অনোলোকেন্তস্স নিৱাসনৱত্থং কীড়াধিপ্পাযেন অপনিধায তং দুক্খাপেত্ৱা অদাসি. ভাগিনেয্যো পনস্স চোৰিকায পৰগেহতো ভণ্ডং আহৰিত্ৱা তস্সেৱ আপণে নিক্খিপি. ভণ্ডসামিকা ৱীমংসন্তা ভণ্ডেন সদ্ধিং তস্স ভাগিনেয্যং তঞ্চ ৰঞ্ঞো দস্সেসুং. ৰাজা ‘‘ইমস্স সীসং ছিন্দথ, ভাগিনেয্যং পনস্স সূলে আৰোপেথা’’তি আণাপেসি. ৰাজপুৰিসা তথা অকংসু. সো কালং কত্ৱা ভুম্মদেৱেসু উপ্পজ্জি. সো গোসীসেন সেতুনো কতত্তা সেতৱণ্ণং দিব্বং মনোজৱং অস্সাজানীযং পটিলভি, গুণৱন্তানং ৱণ্ণকথনেন তস্স গত্ততো দিব্বগন্ধো ৱাযতি, সাটকস্স পন অপনিহিতত্তা নগ্গো অহোসি. সো অত্তনা পুব্বে কতকম্মং ওলোকেন্তো তদনুসাৰেন অত্তনো ভাগিনেয্যং সূলে আৰোপিতং দিস্ৱা কৰুণায চোদিযমানো মনোজৱং অস্সং অভিৰুহিত্ৱা অড্ঢৰত্তিসমযে তস্স সূলা ৰোপিতট্ঠানং গন্ত্ৱা অৱিদূৰে ঠিতো ‘‘জীৱ, ভো, জীৱিতমেৱ সেয্যো’’তি দিৱসে দিৱসে ৱদতি.

তেন চ সমযেন অম্বসক্কৰো ৰাজা হত্থিক্খন্ধৱৰগতো নগৰং পদক্খিণং কৰোন্তো অঞ্ঞতৰস্মিং গেহে ৱাতপানং ৱিৱৰিত্ৱা ৰাজৱিভূতিং পস্সন্তিং একং ইত্থিং দিস্ৱা পটিবদ্ধচিত্তো হুত্ৱা পচ্ছাসনে নিসিন্নস্স পুৰিসস্স ‘‘ইমং ঘৰং ইমঞ্চ ইত্থিং উপধাৰেহী’’তি সঞ্ঞং দত্ৱা অনুক্কমেন অত্তনো ৰাজগেহং পৱিট্ঠো তং পুৰিসং পেসেসি – ‘‘গচ্ছ, ভণে, তস্সা ইত্থিযা সসামিকভাৱং ৱা অসামিকভাৱং ৱা জানাহী’’তি. সো গন্ত্ৱা তস্সা সসামিকভাৱং ঞত্ৱা ৰঞ্ঞো আৰোচেসি. ৰাজা তস্সা ইত্থিযা পৰিগ্গহণূপাযং চিন্তেন্তো তস্সা সামিকং পক্কোসাপেত্ৱা ‘‘এহি, ভণে, মং উপট্ঠাহী’’তি আহ. সো অনিচ্ছন্তোপি ‘‘ৰাজা অত্তনো ৱচনং অকৰোন্তে মযি ৰাজদণ্ডং কৰেয্যা’’তি ভযেন ৰাজুপট্ঠানং সম্পটিচ্ছিত্ৱা দিৱসে দিৱসে ৰাজুপট্ঠানং গচ্ছতি. ৰাজাপি তস্স ভত্তৱেতনং দাপেত্ৱা কতিপযদিৱসাতিক্কমেন পাতোৱ উপট্ঠানং আগতং এৱমাহ – ‘‘গচ্ছ, ভণে, অমুম্হি ঠানে একা পোক্খৰণী অত্থি, ততো অৰুণৱণ্ণমত্তিকং ৰত্তুপ্পলানি চ আনেহি, সচে অজ্জেৱ নাগচ্ছেয্যাসি, জীৱিতং তে নত্থী’’তি. তস্মিঞ্চ গতে দ্ৱাৰপালং আহ – ‘‘অজ্জ অনত্থঙ্গতে এৱ সূৰিযে সব্বদ্ৱাৰানি থকেতব্বানী’’তি.

সা চ পোক্খৰণী ৱেসালিযা তিযোজনমত্থকে হোতি, তথাপি সো পুৰিসো মৰণভযতজ্জিতো ৱাতৱেগেন পুব্বণ্হেযেৱ তং পোক্খৰণিং সম্পাপুণি. ‘‘সা চ পোক্খৰণী অমনুস্সপৰিগ্গহিতা’’তি পগেৱ সুতত্তা ভযেন সো ‘‘অত্থি নু খো এত্থ কোচি পৰিস্সযো’’তি সমন্ততো অনুপৰিযাযতি. তং দিস্ৱা পোক্খৰণিপালকো অমনুস্সো কৰুণাযমানৰূপো মনুস্সৰূপেন উপসঙ্কমিত্ৱা ‘‘কিমত্থং, ভো পুৰিস, ইধাগতোসী’’তি আহ. সো তস্স তং পৱত্তিং কথেসি. সো ‘‘যদি এৱং যাৱদত্থং গণ্হাহী’’তি অত্তনো দিব্বৰূপং দস্সেত্ৱা অন্তৰধাযি.

সো তত্থ অৰুণৱণ্ণমত্তিকং ৰত্তুপ্পলানি চ গহেত্ৱা অনত্থঙ্গতেযেৱ সূৰিযে নগৰদ্ৱাৰং সম্পাপুণি. তং দিস্ৱা দ্ৱাৰপালো তস্স ৱিৰৱন্তস্সেৱ দ্ৱাৰং থকেসি. সো থকিতে দ্ৱাৰে পৱেসনং অলভন্তো দ্ৱাৰসমীপে সূলে আৰোপিতং পুৰিসং দিস্ৱা ‘‘এতে মযি অনত্থঙ্গতে এৱ সূৰিযে আগতে ৱিৰৱন্তে এৱং দ্ৱাৰং থকেসুং. ‘অহং কালেযেৱ আগতো, মম দাসো নত্থী’তি তযাপি ঞাতং হোতূ’’তি সক্খিমকাসি. তং সুত্ৱা সো আহ ‘‘অহং সূলে আৱুতো ৱজ্ঝো মৰণাভিমুখো, কথং তৱ সক্খি হোমি. একো পনেত্থ পেতো মহিদ্ধিকো মম সমীপং আগমিস্সতি, তং সক্খিং কৰোহী’’তি. ‘‘কথং পন সো মযা দট্ঠব্বো’’তি? ইধেৱ ত্ৱং তিট্ঠ, ‘‘সযমেৱ দক্খিস্সসী’’তি. সো তত্থ ঠিতো মজ্ঝিমযামে তং পেতং আগতং দিস্ৱা সক্খিং অকাসি. ৱিভাতায চ ৰত্তিযা ৰঞ্ঞা ‘‘মম আণা তযা অতিক্কন্তা, তস্মা ৰাজদণ্ডং তে কৰিস্সামী’’তি ৱুত্তে, দেৱ, মযা তৱ আণা নাতিক্কন্তা, অনত্থঙ্গতে এৱ সূৰিযে অহং ইধাগতোতি. তত্থ কো তে সক্খীতি? সো তস্স সূলাৱুতস্স পুৰিসস্স সন্তিকে আগচ্ছন্তং নগ্গপেতং ‘‘সক্খী’’তি নিদ্দিসিত্ৱা ‘‘কথমেতং অম্হেহি সদ্ধাতব্ব’’ন্তি ৰঞ্ঞা ৱুত্তে ‘‘অজ্জ ৰত্তিযং তুম্হেহি সদ্ধাতব্বং পুৰিসং মযা সদ্ধিং পেসেথা’’তি আহ. তং সুত্ৱা ৰাজা সযমেৱ তেন সদ্ধিং তত্থ গন্ত্ৱা ঠিতো পেতেন চ তত্থাগন্ত্ৱা ‘‘জীৱ, ভো, জীৱিতমেৱ সেয্যো’’তি ৱুত্তে তং ‘‘সেয্যা নিসজ্জা নযিমস্স অত্থী’’তিআদিনা পঞ্চহি গাথাহি পটিপুচ্ছি. ইদানি আদিতো পন ‘‘ৱেসালি নাম নগৰত্থি ৱজ্জীন’’ন্তি গাথা তাসং সম্বন্ধদস্সনত্থং সঙ্গীতিকাৰেহি ঠপিতা –

৫১৭. ‘‘ৱেসালী নাম নগৰত্থি ৱজ্জীনং, তত্থ অহু লিচ্ছৱি অম্বসক্কৰো;

দিস্ৱান পেতং নগৰস্স বাহিৰং, তত্থেৱ পুচ্ছিত্থ তং কাৰণত্থিকো.

৫১৮. ‘‘সেয্যা নিসজ্জা নযিমস্স অত্থি, অভিক্কমো নত্থি পটিক্কমো চ;

অসিতপীতখাযিতৱত্থভোগা, পৰিচাৰণা সাপি ইমস্স নত্থি.

৫১৯. ‘‘যে ঞাতকা দিট্ঠসুতা সুহজ্জা, অনুকম্পকা যস্স অহেসুং পুব্বে;

দট্ঠুম্পি তে দানি ন তং লভন্তি, ৱিৰাজিততো হি জনেন তেন.

৫২০. ‘‘ন ওগ্গতত্তস্স ভৱন্তি মিত্তা, জহন্তি মিত্তা ৱিকলং ৱিদিত্ৱা;

অত্থঞ্চ দিস্ৱা পৰিৱাৰযন্তি, বহূ মিত্তা উগ্গতত্তস্স হোন্তি.

৫২১. ‘‘নিহীনত্তো সব্বভোগেহি কিচ্ছো, সম্মক্খিতো সম্পৰিভিন্নগত্তো;

উস্সাৱবিন্দূৱ পলিম্পমানা, অজ্জ সুৱে জীৱিতস্সূপৰোধো.

৫২২. ‘‘এতাদিসং উত্তমকিচ্ছপ্পত্তং,

উত্তাসিতং পুচিমন্দস্স সূলে;

অথ ত্ৱং কেন ৱণ্ণেন ৱদেসি যক্খ,

‘জীৱ ভো জীৱিতমেৱ সেয্যো’’’তি.

৫১৭. তত্থ তত্থাতি তস্সং ৱেসালিযং. নগৰস্স বাহিৰন্তি নগৰস্স বহি ভৱং, ৱেসালিনগৰস্স বহি এৱ জাতং পৱত্তং সম্বন্ধং. তত্থেৱাতি যত্থ তং পস্সি, তত্থেৱ ঠানে. তন্তি তং পেতং. কাৰণত্থিকোতি ‘‘জীৱ, ভো, জীৱিতমেৱ সেয্যো’’তি ৱুত্তঅত্থস্স কাৰণেন অত্থিকো হুত্ৱা.

৫১৮. সেয্যা নিসজ্জা নযিমস্স অত্থীতি পিট্ঠিপসাৰণলক্খণা সেয্যা, পল্লঙ্কাভুজনলক্খণা নিসজ্জা চ ইমস্স সূলে আৰোপিতপুগ্গলস্স নত্থি. অভিক্কমো নত্থি পটিক্কমো চাতি অভিক্কমাদিলক্খণং অপ্পমত্তকম্পি গমনং ইমস্স নত্থি. পৰিচাৰিকা সাপীতি যা অসিতপীতখাযিতৱত্থপৰিভোগাদিলক্খণা ইন্দ্ৰিযানং পৰিচাৰণা, সাপি ইমস্স নত্থি. ‘‘পৰিহৰণা সাপী’’তি ৱা পাঠো, অসিতাদিপৰিভোগৱসেন ইন্দ্ৰিযানং পৰিহৰণা, সাপি ইমস্স নত্থি ৱিগতজীৱিতত্তাতি অত্থো. ‘‘পৰিচাৰণা সাপী’’তি কেচি পঠন্তি.

৫১৯. দিট্ঠসুতা সুহজ্জা, অনুকম্পকা যস্স অহেসুং পুব্বেতি সন্দিট্ঠসহাযা চেৱ অদিট্ঠসহাযা চ যস্স মিত্তা অনুদ্দযাৱন্তো যে অস্স ইমস্স পুব্বে অহেসুং. দট্ঠুম্পীতি পস্সিতুম্পি ন লভন্তি, কুতো সহ ৱসিতুন্তি অত্থো. ৱিৰাজিতত্তোতি পৰিচ্চত্তসভাৱো. জনেন তেনাতি তেন ঞাতিআদিজনেন.

৫২০. ন ওগ্গতত্তস্স ভৱন্তি মিত্তাতি অপগতৱিঞ্ঞাণস্স মতস্স মিত্তা নাম ন হোন্তি তস্স মিত্তেহি কাতব্বকিচ্চস্স অতিক্কন্তত্তা. জহন্তি মিত্তা ৱিকলং ৱিদিত্ৱাতি মতো তাৱ তিট্ঠতু, জীৱন্তম্পি ভোগৱিকলং পুৰিসং ৱিদিত্ৱা ‘‘ন ইতো কিঞ্চি গয্হূপগ’’ন্তি মিত্তা পজহন্তি. অত্থঞ্চ দিস্ৱা পৰিৱাৰযন্তীতি তস্স পন সন্তকং অত্থং ধনং দিস্ৱা পিযৱাদিনো মুখুল্লোকিকা হুত্ৱা তং পৰিৱাৰেন্তি. বহূ মিত্তা উগ্গতত্তস্স হোন্তীতি ৱিভৱসম্পত্তিযা উগ্গতসভাৱস্স সমিদ্ধস্স বহূ অনেকা মিত্তা হোন্তি, অযং লোকিযসভাৱোতি অত্থো.

৫২১. নিহীনত্তো সব্বভোগেহীতি সব্বেহি উপভোগপৰিভোগৱত্থূহি পৰিহীনত্তো. কিচ্ছোতি দুক্খিতো. সম্মক্খিতোতি ৰুহিৰেহি সম্মক্খিতসৰীৰো. সম্পৰিভিন্নগত্তোতি সূলেন অব্ভন্তৰে ৱিদালিতগত্তো. উস্সাৱবিন্দূৱ পলিম্পমানোতি তিণগ্গে লিম্পমানউস্সাৱবিন্দুসদিসো. অজ্জ সুৱেতি অজ্জ ৱা সুৱে ৱা ইমস্স নাম পুৰিসস্স জীৱিতস্স উপৰোধো নিৰোধো, ততো উদ্ধং নপ্পৱত্ততীতি অত্থো.

৫২২. উত্তাসিতন্তি আৱুতং আৰোপিতং. পুচিমন্দস্স সূলেতি নিম্বৰুক্খস্স দণ্ডেন কতসূলে. কেন ৱণ্ণেনাতি কেন কাৰণেন. জীৱ, ভো, জীৱিতমেৱ সেয্যোতি, ভো পুৰিস, জীৱ. কস্মা? সূলং আৰোপিতস্সাপি হি তে ইধ জীৱিতমেৱ ইতো চুতস্স জীৱিততো সতভাগেন সহস্সভাগেন সেয্যো সুন্দৰতৰোতি.

এৱং তেন ৰঞ্ঞা পুচ্ছিতো সো পেতো অত্তনো অধিপ্পাযং পকাসেন্তো –

৫২৩. ‘‘সালোহিতো এস অহোসি ময্হং, অহং সৰামি পুৰিমায জাতিযা;

দিস্ৱা চ মে কাৰুঞ্ঞমহোসি ৰাজ, মা পাপধম্মো নিৰযং পতাযং.

৫২৪. ‘‘ইতো চুতো লিচ্ছৱি এস পোসো, সত্থুস্সদং নিৰযং ঘোৰৰূপং;

উপপজ্জতি দুক্কটকম্মকাৰী, মহাভিতাপং কটুকং ভযানকং.

৫২৫. ‘‘অনেকভাগেন গুণেন সেয্যো, অযমেৱ সূলো নিৰযেন তেন;

একন্তদুক্খং কটুকং ভযানকং, একন্ততিব্বং নিৰযং পতাযং.

৫২৬. ‘‘ইদঞ্চ সুত্ৱা ৱচনং মমেসো, দুক্খূপনীতো ৱিজহেয্য পাণং;

তস্মা অহং সন্তিকে ন ভণামি, মা মেকতো জীৱিতস্সূপৰোধো’’তি. –

চতস্সো গাথা অভাসি.

৫২৩. তত্থ সালোহিতো সমানলোহিতো যোনিসম্বন্ধেন সম্বন্ধো, ঞাতকোতি অত্থো. পুৰিমায জাতিযাতি পুৰিমত্তভাৱে. মা পাপধম্মো নিৰযং পতাযন্তি অযং পাপধম্মো পুৰিসো নিৰযং মা পতি, মা নিৰযং উপপজ্জীতি ইমং দিস্ৱা মে কাৰুঞ্ঞং অহোসীতি যোজনা.

৫২৪. সত্তুস্সদন্তি পাপকাৰীহি সত্তেহি উস্সন্নং, অথ ৱা পঞ্চৱিধবন্ধনং, মুখে তত্তলোহসেচনং, অঙ্গাৰপব্বতাৰোপনং, লোহকুম্ভিপক্খেপনং, অসিপত্তৱনপ্পৱেসনং, ৱেত্তৰণিযং সমোতৰণং, মহানিৰযে পক্খেপোতি. ইমেহি সত্তহি পঞ্চৱিধবন্ধনাদীহি দাৰুণকাৰণেহি উস্সন্নং, উপৰূপৰি নিচিতন্তি অত্থো. মহাভিতাপন্তি মহাদুক্খং, মহাঅগ্গিসন্তাপং ৱা. কটুকন্তি অনিট্ঠং. ভযানকন্তি ভযজনকং.

৫২৫. অনেকভাগেন গুণেনাতি অনেককোট্ঠাসেন আনিসংসেন. অযমেৱ সূলো নিৰযেন তেনাতি ততো ইমস্স উপ্পত্তিট্ঠানভূততো নিৰযতো অযমেৱ সূলো সেয্যোতি. নিস্সক্কে হি ইদং কৰণৱচনং. একন্ত তিব্বন্তি একন্তেনেৱ তিখিণদুক্খং, নিযতমহাদুক্খন্তি অত্থো.

৫২৬. ইদঞ্চ সুত্ৱা ৱচনং মমেসোতি ‘‘ইতো চুতো’’তিআদিনা ৱুত্তং মম ৱচনং সুত্ৱা এসো পুৰিসো দুক্খূপনীতো মম ৱচনেন নিৰযদুক্খং উপনীতো ৱিয হুত্ৱা. ৱিজহেয্য পাণন্তি অত্তনো জীৱিতং পৰিচ্চজেয্য. তস্মাতি তেন কাৰণেন. মা মেকতোতি ‘‘মযা একতো ইমস্স পুৰিসস্স জীৱিতস্স উপৰোধো মা হোতূ’’তি ইমস্স সন্তিকে ইদং ৱচনং অহং ন ভণামি, অথ খো ‘‘জীৱ, ভো, জীৱিতমেৱ সেয্যো’’তি ইদমেৱ ভণামীতি অধিপ্পাযো.

এৱং পেতেন অত্তনো অধিপ্পাযে পকাসিতে পুন ৰাজা পেতস্স পৱত্তিং পুচ্ছিতুং ওকাসং কৰোন্তো ইমং গাথমাহ –

৫২৭. ‘‘অঞ্ঞাতো এসো পুৰিসস্স অত্থো, অঞ্ঞম্পি ইচ্ছামসে পুচ্ছিতুং তুৱং;

ওকাসকম্মং সচে নো কৰোসি, পুচ্ছাম তং নো ন চ কুজ্ঝিতব্ব’’ন্তি.

৫২৮. ‘‘অদ্ধা পটিঞ্ঞা মে তদা অহু, নাচিক্খণা অপ্পসন্নস্স হোতি;

অকামা সদ্ধেয্যৱচোতি কত্ৱা, পুচ্ছস্সু মং কামং যথা ৱিসয্হ’’ন্তি. –

ইমা ৰঞ্ঞো পেতস্স চ ৱচনপটিৱচনগাথা.

৫২৭. তত্থ অঞ্ঞাতোতি অৱগতো. ইচ্ছামসেতি ইচ্ছাম. নোতি অম্হাকং. ন চ কুজ্ঝিতব্বন্তি ‘‘ইমে মনুস্সা যংকিঞ্চি পুচ্ছন্তী’’তি কোধো ন কাতব্বো.

৫২৮. অদ্ধাতি একংসেন. পটিঞ্ঞা মেতি ঞাণৱসেন ময্হং ‘‘পুচ্ছস্সূ’’তি পটিঞ্ঞা, ওকাসদানন্তি অত্থো. তদা অহূতি তস্মিং কালে পঠমদস্সনে অহোসি. নাচিক্খণা অপ্পসন্নস্স হোতীতি অকথনা অপ্পসন্নস্স হোতি. পসন্নো এৱ হি পসন্নস্স কিঞ্চি কথেতি. ত্ৱং পন তদা মযি অপ্পসন্নো, অহঞ্চ তযি, তেন পটিজানিত্ৱা কথেতুকামো নাহোসি. ইদানি পনাহং তুয্হং অকামা সদ্ধেয্যৱচো অকামো এৱ সদ্ধাতব্বৱচনো ইতি কত্ৱা ইমিনা কাৰণেন. পুচ্ছস্সু মং কামং যথা ৱিসয্হন্তি ত্ৱং যথা ইচ্ছসি, তমত্থং মং পুচ্ছস্সু. অহং পন যথা ৱিসয্হং যথা ময্হং সহিতুং সক্কা, তথা অত্তনো ঞাণবলানুৰূপং কথেস্সামীতি অধিপ্পাযো.

এৱং পেতেন পুচ্ছনায ওকাসে কতে ৰাজা –

৫২৯. ‘‘যং কিঞ্চহং চক্খুনা পস্সিসামি,

সব্বম্পি তাহং অভিসদ্দহেয্যং;

দিস্ৱাৱ তং নোপি চে সদ্দহেয্যং,

কৰেয্যাসি মে যক্খ নিযস্সকম্ম’’ন্তি. –

গাথমাহ. তস্সত্থো – অহং যং কিঞ্চিদেৱ চক্খুনা পস্সিস্সামি, তং সব্বম্পি তথেৱ অহং অভিসদ্দহেয্যং, তং পন দিস্ৱাৱ তং ৱচনং নোপি চে সদ্দহেয্যং. যক্খ, ময্হং নিযস্সকম্মং নিগ্গহকম্মং কৰেয্যাসীতি. অথ ৱা যং কিঞ্চহং চক্খুনা পস্সিস্সামীতি অহং যং কিঞ্চিদেৱ চক্খুনা পস্সিস্সামি অচক্খুগোচৰস্স অদস্সনতো. সব্বম্পি তাহং অভিসদ্দহেয্যন্তি সব্বম্পি তে অহং দিট্ঠং সুতং অঞ্ঞং ৱা অভিসদ্দহেয্যং. তাদিসো হি ময্হং তযি অভিপ্পসাদোতি অধিপ্পাযো. পচ্ছিমপদস্স পন যথাৱুত্তোৱ অত্থো.

তং সুত্ৱা পেতো –

৫৩০. ‘‘সচ্চপ্পটিঞ্ঞা তৱ মেসা হোতু, সুত্ৱান ধম্মং লভ সুপ্পসাদং;

অঞ্ঞত্থিকো নো চ পদুট্ঠচিত্তো, যং তে সুতং অসুতঞ্চাপি ধম্মং;

সব্বম্পি অক্খিস্সং যথা পজান’’ন্তি. – গাথমাহ; ইতো পৰং –

৫৩১. ‘‘সেতেন অস্সেন অলঙ্কতেন, উপযাসি সূলাৱুতকস্স সন্তিকে;

যানং ইদং অব্ভুতং দস্সনেয্যং, কিস্সেতং কম্মস্স অযং ৱিপাকোতি.

৫৩২. ‘‘ৱেসালিযা নগৰস্স মজ্ঝে, চিক্খল্লমগ্গে নৰকং অহোসি;

গোসীসমেকাহং পসন্নচিত্তো, সেতং গহেত্ৱা নৰকস্মিং নিক্খিপিং.

৫৩৩. ‘‘এতস্মিং পাদানি পতিট্ঠপেত্ৱা, মযঞ্চ অঞ্ঞে চ অতিক্কমিম্হা;

যানং ইদং অব্ভুতং দস্সনেয্যং, তস্সেৱ কম্মস্স অযং ৱিপাকোতি.

৫৩৪. ‘‘ৱণ্ণো চ তে সব্বদিসা পভাসতি, গন্ধো চ তে সব্বদিসা পৱাযতি;

যক্খিদ্ধিপত্তোসি মহানুভাৱো, নগ্গো চাসি কিস্স অযং ৱিপাকোতি.

৫৩৫. ‘‘অক্কোধনো নিচ্চপসন্নচিত্তো, সণ্হাহি ৱাচাহি জনং উপেমি;

তস্সেৱ কম্মস্স অযং ৱিপাকো, দিব্বো মে ৱণ্ণো সততং পভাসতি.

৫৩৬. ‘‘যসঞ্চ কিত্তিঞ্চ ধম্মে ঠিতানং, দিস্ৱান মন্তেমি পসন্নচিত্তো;

তস্সেৱ কম্মস্স অযং ৱিপাকো, দিব্বো মে গন্ধো সততং পৱাযতি.

৫৩৭. ‘‘সহাযানং তিত্থস্মিং ন্হাযন্তানং, থলে গহেত্ৱা নিদহিস্স দুস্সং;

খিড্ডত্থিকো নো চ পদুট্ঠচিত্তো, তেনম্হি নগ্গো কসিৰা চ ৱুত্তীতি.

৫৩৮. ‘‘যো কীড়মানো পকৰোতি পাপং, তস্সেদিসং কম্মৱিপাকমাহু;

অকীড়মানো পন যো কৰোতি, কিং তস্স কম্মস্স ৱিপাকমাহূতি.

৫৩৯. ‘‘যে দুট্ঠসঙ্কপ্পমনা মনুস্সা, কাযেন ৱাচায চ সংকিলিট্ঠা;

কাযস্স ভেদা অভিসম্পৰাযং, অসংসযং তে নিৰযং উপেন্তি.

৫৪০. ‘‘অপৰে পন সুগতিমাসমানা, দানে ৰতা সঙ্গহিতত্তভাৱা;

কাযস্স ভেদা অভিসম্পৰাযং, অসংসযং তে সুগতিং উপেন্তী’’তি. –

তেসং উভিন্নং ৱচনপটিৱচনগাথা হোন্তি.

৫৩০. তত্থ সচ্চপ্পটিঞ্ঞা তৱ মেসা হোতূতি ‘‘সব্বম্পি তাহং অভিসদ্দহেয্য’’ন্তি তৱ এসা পটিঞ্ঞা ময্হং সচ্চং হোতু. সুত্ৱান ধম্মং লভ সুপ্পসাদন্তি মযা ৱুচ্চমানং ধম্মং সুত্ৱা সুন্দৰং পসাদং লভস্সু. অঞ্ঞত্থিকোতি আজাননত্থিকো. যথা পজানন্তি যথা অঞ্ঞোপি পজানন্তো, ‘‘যথাপি ঞাত’’ন্তি ৱা মযা যথা ঞাতন্তি অত্থো.

৫৩১. কিস্সেতং কম্মস্স অযং ৱিপাকোতি কিস্সেতং কিস্স নাম এতং, কিস্স কম্মস্স অযং ৱিপাকো. এতন্তি ৱা নিপাতমত্তং, কিস্স কম্মস্সাতি যোজনা. ‘‘কিস্স তে’’তি চ কেচি পঠন্তি.

৫৩২-৩৩. চিক্খল্লমগ্গেতি চিক্খল্লৱতি পথম্হি. নৰকন্তি আৱাটং. একাহন্তি একং অহং. নৰকস্মিং নিক্খিপিন্তি যথা কদ্দমো ন অক্কমীযতি, এৱং তস্মিং চিক্খল্লাৱাটে ঠপেসিং. তস্সাতি তস্স গোসীসেন সেতুকৰণস্স.

৫৩৬-৭. ধম্মে ঠিতানন্তি ধম্মচাৰীনং সমচাৰীনং. মন্তেমীতি কথেমি কিত্তযামি. খিড্ডত্থিকোতি হসাধিপ্পাযো. নো চ পদুট্ঠচিত্তোতি দুস্সসামিকে ন দূসিতচিত্তো, ন অৱহৰণাধিপ্পাযো নাপি ৱিনাসাধিপ্পাযোতি অত্থো.

৫৩৮. অকীড়মানোতি অখিড্ডাধিপ্পাযো, লোভাদীহি দূসিতচিত্তো. কিং তস্স কম্মস্স ৱিপাকমাহূতি তস্স তথা কতস্স পাপকম্মস্স কীৱ কটুকং দুক্খৱিপাকং পণ্ডিতা আহু.

৫৩৯-৪০. দুট্ঠসঙ্কপ্পমনাতি কামসঙ্কপ্পাদিৱসেন দূসিতমনোৱিতক্কা, এতেন মনোদুচ্চৰিতমাহ. কাযেন ৱাচায চ সংকিলিট্ঠাতি পাণাতিপাতাদিৱসেন কাযৱাচাহি মলিনা. আসমানাতি আসীসমানা পত্থযমানা.

এৱং পেতেন সঙ্খেপেনেৱ কম্মফলেসু ৱিভজিত্ৱা দস্সিতেসু তং অসদ্দহন্তো ৰাজা –

৫৪১. ‘‘তং কিন্তি জানেয্যমহং অৱেচ্চ, কল্যাণপাপস্স অযং ৱিপাকো;

কিং ৱাহং দিস্ৱা অভিসদ্দহেয্যং, কো ৱাপি মং সদ্দহাপেয্য এত’’ন্তি. –

গাথমাহ. তত্থ তং কিন্তি জানেয্যমহং অৱেচ্চাতি যোযং তযা ‘‘যে দুট্ঠসঙ্কপ্পমনা মনুস্সা, কাযেন ৱাচায চ সংকিলিট্ঠা’’তিআদিনা. ‘‘অপৰে পন সুগতিমাসমানা’’তিআদিনা চ কল্যাণস্স পাপস্স চ কম্মস্স ৱিপাকো ৱিভজিত্ৱা ৱুত্তো, তং কিন্তি কেন কাৰণেন অহং অৱেচ্চ অপৰপচ্চযভাৱেন সদ্দহেয্যং. কিং ৱাহং দিস্ৱা অভিসদ্দহেয্যন্তি কীদিসং ৱা পনাহং পচ্চক্খভূতং নিদস্সনং দিস্ৱা পটিসদ্দহেয্যং. কো ৱাপি মং সদ্দহাপেয্য এতন্তি কো ৱা ৱিঞ্ঞূ পুৰিসো পণ্ডিতো এতমত্থং মং সদ্দহাপেয্য, তং কথেহীতি অত্থো.

তং সুত্ৱা পেতো কাৰণেন তমত্থং তস্স পকাসেন্তো –

৫৪২. ‘‘দিস্ৱা চ সুত্ৱা অভিসদ্দহস্সু, কল্যাণপাপস্স অযং ৱিপাকো;

কল্যাণপাপে উভযে অসন্তে, সিযা নু সত্তা সুগতা দুগ্গতা ৱা.

৫৪৩. ‘‘নো চেত্থ কম্মানি কৰেয্যুং মচ্চা, কল্যাণপাপানি মনুস্সলোকে;

নাহেসুং সত্তা সুগতা দুগ্গতা ৱা, হীনা পণীতা চ মনুস্সলোকে.

৫৪৪. ‘‘যস্মা চ কম্মানি কৰোন্তি মচ্চা, কল্যাণপাপানি মনুস্সলোকে;

তস্মা হি সত্তা সুগতা দুগ্গতা ৱা, হীনা পণীতা চ মনুস্সলোকে.

৫৪৫. ‘‘দ্ৱযজ্জ কম্মানং ৱিপাকমাহু, সুখস্স দুক্খস্স চ ৱেদনীযং;

তা দেৱতাযো পৰিচাৰযন্তি, পচ্চেন্তি বালা দ্ৱযতং অপস্সিনো’’তি. –

গাথা অভাসি.

৫৪২. তত্থ দিস্ৱা চাতি পচ্চক্খতো দিস্ৱাপি. সুত্ৱাতি ধম্মং সুত্ৱা তদনুসাৰেন নযং নেন্তো অনুমিনন্তো. কল্যাণপাপস্সাতি কুসলস্স অকুসলস্স চ কম্মস্স অযং সুখো অযং দুক্খো চ ৱিপাকোতি অভিসদ্দহস্সু. উভযে অসন্তেতি কল্যাণে পাপে চাতি দুৱিধে কম্মে অৱিজ্জমানে. সিযা নু সত্তা সুগতা দুগ্গতা ৱাতি ‘‘ইমে সত্তা সুগতিং গতা দুগ্গতিং গতা ৱা, সুগতিযং ৱা অড্ঢা দুগ্গতিযং দলিদ্দা ৱা’’তি অযমত্থো কিং নু সিযা কথং সম্ভৱেয্যাতি অত্থো.

৫৪৩-৪. ইদানি যথাৱুত্তমত্থং ‘‘নো চেত্থ কম্মানী’’তি চ ‘‘যস্মা চ কম্মানী’’তি চ গাথাদ্ৱযেন ব্যতিৰেকতো অন্ৱযতো চ ৱিভাৱেতি. তত্থ হীনা পণীতাতি কুলৰূপাৰোগ্যপৰিৱাৰাদীহি হীনা উড়াৰা চ.

৫৪৫. দ্ৱযজ্জ কম্মানং ৱিপাকমাহূতি দ্ৱযং দুৱিধং অজ্জ ইদানি কম্মানং সুচৰিতদুচ্চৰিতানং ৱিপাকং ৱদন্তি কথেন্তি. কিং তন্তি আহ ‘‘সুখস্স দুক্খস্স চ ৱেদনীয’’ন্তি, ইট্ঠস্স চ অনিট্ঠস্স চ অনুভৱনযোগ্গং. তা দেৱতাযো পৰিচাৰযন্তীতি যে উক্কংসৱসেন সুখৱেদনীযং ৱিপাকং পটিলভন্তি, তে দেৱলোকে তা দেৱতা হুত্ৱা দিব্বসুখসমপ্পিতা ইন্দ্ৰিযানি পৰিচাৰেন্তি. পচ্চেন্তি বালা দ্ৱযতং অপস্সিনোতি যে বালা কম্মঞ্চ কম্মফলঞ্চাতি দ্ৱযং অপস্সন্তা অসদ্দহন্তা, তে পাপপ্পসুতা দুক্খৱেদনীযং ৱিপাকং অনুভৱন্তা নিৰযাদীসু কম্মুনা পচ্চেন্তি দুক্খং পাপুণন্তি.

এৱং কম্মফলং সদ্দহন্তো পন ত্ৱং কস্মা এৱৰূপং দুক্খং পচ্চনুভৱসীতি অনুযোগং সন্ধায –

৫৪৬. ‘‘ন মত্থি কম্মানি সযংকতানি, দত্ৱাপি মে নত্থি যো আদিসেয্য;

অচ্ছাদনং সযনমথন্নপানং, তেনম্হি নগ্গো কসিৰা চ ৱুত্তী’’তি. –

গাথমাহ. তত্থ ন মত্থি কম্মানি সযংকতানীতি যস্মা সযং অত্তনা পুব্বে কতানি পুঞ্ঞকম্মানি মম নত্থি ন ৱিজ্জন্তি, যেহি ইদানি অচ্ছাদনাদীনি লভেয্যং. দত্ৱাপি মে নত্থি যো আদিসেয্যাতি যো সমণব্ৰাহ্মণানং দানং দত্ৱা ‘‘অসুকস্স পেতস্স হোতূ’’তি মে আদিসেয্য উদ্দিসেয্য, সো নত্থি. তেনম্হি নগ্গো কসিৰা চ ৱুত্তীতি তেন দুৱিধেনাপি কাৰণেন ইদানি নগ্গো নিচ্চোড়ো অম্হি, কসিৰা দুক্খা চ ৱুত্তি জীৱিকা হোতীতি.

তং সুত্ৱা ৰাজা তস্স অচ্ছাদনাদিলাভং আকঙ্খন্তো –

৫৪৭. ‘‘সিযা নু খো কাৰণং কিঞ্চি যক্খ, অচ্ছাদনং যেন তুৱং লভেথ;

আচিক্খ মে ত্ৱং যদত্থি হেতু, সদ্ধাযিকং হেতুৱচো সুণোমা’’তি. –

গাথমাহ. তত্থ যেনাতি যেন কাৰণেন ত্ৱং অচ্ছাদনং লভেথ লভেয্যাসি, কিঞ্চি তং কাৰণং সিযা নু খো ভৱেয্য নু খোতি অত্থো. যদত্থীতি যদি অত্থি.

অথস্স পেতো তং কাৰণং আচিক্খন্তো –

৫৪৮. ‘‘কপ্পিতকো নাম ইধত্থি ভিক্খু, ঝাযী সুসীলো অৰহা ৱিমুত্তো;

গুত্তিন্দ্ৰিযো সংৱুতপাতিমোক্খো, সীতিভূতো উত্তমদিট্ঠিপত্তো.

৫৪৯. ‘‘সখিলো ৱদঞ্ঞূ সুৱচো সুমুখো, স্ৱাগমো সুপ্পটিমুত্তকো চ;

পুঞ্ঞস্স খেত্তং অৰণৱিহাৰী, দেৱমনুস্সানঞ্চ দক্খিণেয্যো.

৫৫০. ‘‘সন্তো ৱিধূমো অনীঘো নিৰাসো, মুত্তো ৱিসল্লো অমমো অৱঙ্কো;

নিৰূপধী সব্বপপঞ্চখীণো, তিস্সো ৱিজ্জা অনুপ্পত্তো জুতিমা.

৫৫১. ‘‘অপ্পঞ্ঞাতো দিস্ৱাপি ন চ সুজানো, মুনীতি নং ৱজ্জিসু ৱোহৰন্তি;

জানন্তি তং যক্খভূতা অনেজং, কল্যাণধম্মং ৱিচৰন্তং লোকে.

৫৫২. ‘‘তস্স তুৱং একযুগং দুৱে ৱা, মমুদ্দিসিত্ৱান সচে দদেথ;

পটিগ্গহীতানি চ তানি অস্সু, মমঞ্চ পস্সেথ সন্নদ্ধদুস্স’’ন্তি. –

গাথা অভাসি.

৫৪৮. তত্থ কপ্পিততো নামাতি জটিলসহস্সস্স অব্ভন্তৰে আযস্মতো উপালিত্থেৰস্স উপজ্ঝাযং সন্ধায ৱদতি. ইধাতি ইমিস্সা ৱেসালিযা সমীপে. ঝাযীতি অগ্গফলঝানেন ঝাযী. সীতিভূতোতি সব্বকিলেসদৰথপৰিড়াহৱূপসমেন সীতিভাৱপ্পত্তো. উত্তমদিট্ঠিপত্তোতি উত্তমং অগ্গফলং সম্মাদিট্ঠিং পত্তো.

৫৪৯. সখিলোতি মুদু. সুৱচোতি সুব্বচো. স্ৱাগমোতি সুট্ঠু আগতাগমো. সুপ্পটিমুত্তকোতি সুট্ঠু পটিমুত্তকৱাচো, মুত্তভাণীতি অত্থো. অৰণৱিহাৰীতি মেত্তাৱিহাৰী.

৫৫০. সন্তোতি উপসন্তকিলেসো. ৱিধূমোতি ৱিগতমিচ্ছাৱিতক্কধূমো. অনীঘোতি নিদ্দুক্খো. নিৰাসোতি নিত্তণ্হো. মুত্তোতি সব্বভৱেহি ৱিমুত্তো. ৱিসল্লোতি ৱীতৰাগাদিসল্লো. অমমোতি মমংকাৰৱিৰহিতো. অৱঙ্কোতি কাযৱঙ্কাদিৱঙ্কৱিৰহিতো. নিৰূপধীতি কিলেসাভিসঙ্খাৰাদিউপধিপ্পহাযী. সব্বপপঞ্চখীণোতি পৰিক্খীণতণ্হাদিপপঞ্চো. জুতিমাতি অনুত্তৰায ঞাণজুতিযা জুতিমা. অপ্পঞ্ঞাতোতি পৰমপ্পিচ্ছতায পটিচ্ছন্নগুণতায চ ন পাকটো.

৫৫১. দিস্ৱাপি ন চ সুজানোতি গম্ভীৰভাৱেন দিস্ৱাপি ‘‘এৱংসীলো, এৱংধম্মো, এৱংপঞ্ঞো’’তি ন সুৱিঞ্ঞেয্যো. জানন্তি তং যক্খভূতা অনেজন্তি যক্খভূতা চ অনেজং নিত্তণ্হং ‘‘অৰহা’’তি তং জানন্তি. কল্যাণধম্মন্তি সুন্দৰসীলাদিগুণং.

৫৫২. তস্সাতি তস্স কপ্পিতকমহাথেৰস্স. একযুগন্তি একং ৱত্থযুগং. দুৱে ৱাতি দ্ৱে ৱা ৱত্থযুগানি. মমুদ্দিসিত্ৱানাতি মমং উদ্দিসিত্ৱা. পটিগ্গহীতানিচ তানি অস্সূতি তানি ৱত্থযুগানি তেন পটিগ্গহিতানি চ অস্সু ভৱেয্যুং. সন্নদ্ধদুস্সন্তি দুস্সেন কতসন্নাহং, লদ্ধৱত্থং নিৱত্থপাৰুতদুস্সন্তি অত্থো.

ততো ৰাজা –

৫৫৩. ‘‘কস্মিং পদেসে সমণং ৱসন্তং, গন্ত্ৱান পস্সেমু মযং ইদানি;

যো মজ্জ কঙ্খং ৱিচিকিচ্ছিতঞ্চ, দিট্ঠীৱিসূকানি ৱিনোদযেয্যা’’তি. –

থেৰস্স ৱসনট্ঠানং পুচ্ছি. তত্থ কস্মিং পদেসেতি কতৰস্মিং পদেসে. যো মজ্জাতি যো অজ্জ, ম-কাৰো পদসন্ধিকৰো.

ততো পেতো –

৫৫৪. ‘‘এসো নিসিন্নো কপিনচ্চনাযং, পৰিৱাৰিতো দেৱতাহি বহূহি;

ধম্মিং কথং ভাসতি সচ্চনামো, সকস্মিমাচেৰকে অপ্পমত্তো’’তি. –

গাথমাহ. তত্থ কপিনচ্চনাযন্তি কপীনং ৱানৰানং নচ্চনেন ‘‘কপিনচ্চনা’’তি লদ্ধৱোহাৰে পদেসে. সচ্চনামোতি ঝাযী সুসীলো অৰহা ৱিমুত্তোতিআদীহি গুণনামেহি যাথাৱনামো অৱিপৰীতনামো.

এৱং পেতেন ৱুত্তে ৰাজা তাৱদেৱ থেৰস্স সন্তিকং গন্তুকামো –

৫৫৫. ‘‘তথাহং কস্সামি গন্ত্ৱা ইদানি, অচ্ছাদযিস্সং সমণং যুগেন;

পটিগ্গহীতানি চ তানি অস্সু, তুৱঞ্চ পস্সেমু সন্নদ্ধদুস্স’’ন্তি. –

গাথমাহ. তত্থ কস্সামীতি কৰিস্সামি.

অথ পেতো ‘‘দেৱতানং থেৰো ধম্মং দেসেতি, তস্মা নাযং উপসঙ্কমনকালো’’তি দস্সেন্তো –

৫৫৬. ‘‘মা অক্খণে পব্বজিতং উপাগমি, সাধু ৱো লিচ্ছৱি নেস ধম্মো;

ততো চ কালে উপসঙ্কমিত্ৱা, তত্থেৱ পস্সাহি ৰহো নিসিন্ন’’ন্তি. –

গাথমাহ. তত্থ সাধূতি আযাচনে নিপাতো. ৱো লিচ্ছৱি নেস ধম্মোতি, লিচ্ছৱিৰাজ, তুম্হাকং ৰাজূনং এস ধম্মো ন হোতি, যং অকালে উপসঙ্কমনং. তত্থেৱাতি তস্মিংযেৱ ঠানে.

এৱং পেতেন ৱুত্তে ৰাজা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৱা অত্তনো নিৱেসনমেৱ গন্ত্ৱা পুন যুত্তপত্তকালে অট্ঠ ৱত্থুযুগানি গাহাপেত্ৱা থেৰং উপসঙ্কমিত্ৱা একমন্তং নিসিন্নো পটিসন্থাৰং কত্ৱা ‘‘ইমানি, ভন্তে, অট্ঠ ৱত্থযুগানি পটিগ্গণ্হা’’তি আহ. তং সুত্ৱা থেৰো কথাসমুট্ঠাপনত্থং ‘‘মহাৰাজ, পুব্বে ত্ৱং অদানসীলো সমণব্ৰাহ্মণানং ৱিহেঠনজাতিকোৱ কথং পণীতানি ৱত্থানি দাতুকামো জাতো’’তি আহ. তং সুত্ৱা ৰাজা তস্স কাৰণং আচিক্খন্তো পেতেন সমাগমং, তেন চ অত্তনা চ কথিতং সব্বং থেৰস্স আৰোচেত্ৱা ৱত্থানি দত্ৱা পেতস্স উদ্দিসি. তেন পেতো দিব্বৱত্থধৰো অলঙ্কতপটিযত্তো অস্সাৰুড়্হো থেৰস্স চ ৰঞ্ঞো চ পুৰতো পাতুভৱি. তং দিস্ৱা ৰাজা অত্তমনো পমুদিতো পীতিসোমনস্সজাতো ‘‘পচ্চক্খতো ৱত মযা কম্মফলং দিট্ঠং, ন দানাহং পাপং কৰিস্সামি, পুঞ্ঞমেৱ কৰিস্সামী’’তি ৱত্ৱা তেন পেতেন সক্খিং অকাসি. সো চ পেতো ‘‘সচে, ত্ৱং লিচ্ছৱিৰাজ, ইতো পট্ঠায অধম্মং পহায ধম্মং চৰসি, এৱাহং তৱ সক্খিং কৰিস্সামি, সন্তিকঞ্চ তে আগমিস্সামি, সূলাৱুতঞ্চ পুৰিসং সীঘং সূলতো মোচেহি, এৱং সো জীৱিতং লভিত্ৱা ধম্মং চৰন্তো দুক্খতো মুচ্চিস্সতি, থেৰঞ্চ কালেন কালং উপসঙ্কমিত্ৱা ধম্মং সুণন্তো পুঞ্ঞানি কৰোহী’’তি ৱত্ৱা গতো.

অথ ৰাজা থেৰং ৱন্দিত্ৱা নগৰং পৱিসিত্ৱা সীঘং সীঘং লিচ্ছৱিপৰিসং সন্নিপাতেত্ৱা তে অনুজানাপেত্ৱা তং পুৰিসং সূলতো মোচেত্ৱা ‘‘ইমং অৰোগং কৰোথা’’তি তিকিচ্ছকে আণাপেসি. থেৰঞ্চ উপসঙ্কমিত্ৱা পুচ্ছি – ‘‘সিযা নু খো, ভন্তে, নিৰযগামিকম্মং কত্ৱা ঠিতস্স নিৰযতো মুত্তী’’তি. সিযা, মহাৰাজ, সচে উড়াৰং পুঞ্ঞং কৰোতি, মুচ্চতীতি ৱত্ৱা থেৰো ৰাজানং সৰণেসু চ সীলেসু চ পতিট্ঠাপেসি. সো তত্থ পতিট্ঠিতো থেৰস্স ওৱাদে ঠত্ৱা সোতাপন্নো অহোসি, সূলাৱুতো পন পুৰিসো অৰোগো হুত্ৱা সংৱেগজাতো ভিক্খূসু পব্বজিত্ৱা নচিৰস্সেৱ অৰহত্তং পাপুণি. তমত্থং দস্সেন্তা সঙ্গীতিকাৰা –

৫৫৭. ‘‘তথাতি ৱত্ৱা অগমাসি তত্থ, পৰিৱাৰিতো দাসগণেন লিচ্ছৱি;

সো তং নগৰং উপসঙ্কমিত্ৱা, ৱাসূপগচ্ছিত্থ সকে নিৱেসনে.

৫৫৮. ‘‘ততো চ কালে গিহিকিচ্চানি কত্ৱা,

ন্হত্ৱা পিৱিত্ৱা চ খণং লভিত্ৱা;

ৱিচেয্য পেড়াতো চ যুগানি অট্ঠ,